9. ан̇курапетаваттхуван̣н̣ана̄

йасса аттха̄йа гаччха̄ма̄ти идам̣ саттха̄ са̄ваттхийам̣ вихаранто ан̇курапетам̣ а̄раббха катхеси. ка̄ман̃четтха ан̇куро пето на хоти, тасса пана чаритам̣ йасма̄ петасамбандхам̣, тасма̄ там̣ ‘‘ан̇курапетаваттхӯ’’ти вуттам̣.

татра̄йам̣ сан̇кхепакатха̄ – йе те уттарамадхура̄дхипатино ран̃н̃о маха̄са̄гарасса путтам̣ упаса̄гарам̣ пат̣ичча уттара̄патхе кам̣сабхоге аситан̃джананагаре маха̄кам̣сасса дхӣтуйа̄ девагаббха̄йа куччхийам̣ уппанна̄ ан̃джанадевӣ ва̄судево баладево чандадево сӯрийадево аггидево варун̣адево аджджуно паджджуно гхат̣апан̣д̣ито ан̇куро ча̄ти ва̄судева̄дайо даса бха̄тика̄ти ека̄даса кхаттийа̄ ахесум̣, тесу ва̄судева̄дайо бха̄таро аситан̃джананагарам̣ а̄дим̣ катва̄ два̄раватӣпарийоса̄несу сакаладжамбудӣпе тесат̣т̣хийа̄ нагарасахассесу саббе ра̄джа̄но чаккена джӣвитаккхайам̣ па̄петва̄ два̄раватийам̣ васама̄на̄ раджджам̣ даса кот̣т̣ха̄се катва̄ вибхаджим̣су. бхагиним̣ пана ан̃джанадевим̣ на сарим̣су. пуна саритва̄ ‘‘ека̄даса кот̣т̣ха̄се карома̄’’ти вутте тесам̣ саббаканит̣т̣хо ан̇куро ‘‘мама кот̣т̣ха̄сам̣ тасса̄ детха, ахам̣ воха̄рам̣ катва̄ джӣвисса̄ми, тумхе аттано аттано джанападесу сун̇кам̣ майхам̣ виссаджджетха̄’’ти а̄ха. те ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ тасса кот̣т̣ха̄йам̣ бхагинийа̄ датва̄ нава ра̄джа̄но два̄раватийам̣ васим̣су.

ан̇куро пана ван̣иджджам̣ каронто ниччака̄лам̣ маха̄да̄нам̣ дети. тасса панеко да̄со бхан̣д̣а̄га̄рико аттхака̄мо ахоси. ан̇куро пасаннама̄насо тасса екам̣ куладхӣтарам̣ гахетва̄ ада̄си. со путте габбхагатейева ка̄ламака̄си. ан̇куро тасмим̣ джа̄те тасса питуно диннам̣ бхаттаветанам̣ тасса ада̄си. атха тасмим̣ да̄раке вайаппатте ‘‘да̄со на да̄со’’ти ра̄джакуле виниччхайо уппаджджи. там̣ сутва̄ ан̃джанадевӣ дхенӯпамам̣ ватва̄ ‘‘ма̄ту бхуджисса̄йа путтопи бхуджиссо ева̄’’ти да̄сабйато мочеси.

да̄рако пана ладжджа̄йа таттха васитум̣ ависаханто роруванагарам̣ гантва̄ таттха ан̃н̃атарасса туннава̄йасса дхӣтарам̣ гахетва̄ туннава̄йасиппена джӣвикам̣ каппеси. тена самайена роруванагаре асайхамаха̄сет̣т̣хи на̄ма ахоси. со саман̣абра̄хман̣акапан̣аддхикаваниббакайа̄чака̄нам̣ маха̄да̄нам̣ дети. со туннава̄йо сет̣т̣хино гхарам̣ аджа̄нанта̄нам̣ пӣтисоманассаджа̄то хутва̄ асайхасет̣т̣хино нивесанам̣ даккхин̣аба̄хум̣ паса̄ретва̄ дассеси ‘‘еттха гантва̄ ладдхаббам̣ лабхантӯ’’ти. тасса каммам̣ па̄л̣ийам̣йева а̄гатам̣.

со апарена самайена ка̄лам̣ катва̄ марубхӯмийам̣ ан̃н̃атарасмим̣ нигродхаруккхе бхуммадевата̄ хутва̄ ниббатти, тасса даккхин̣ахаттхо саббака̄мададо ахоси. тасмим̣йева ча роруве ан̃н̃атаро пурисо асайхасет̣т̣хино да̄не бйа̄ват̣о ассаддхо аппасанно миччха̄дит̣т̣хико пун̃н̃акирийа̄йа ана̄даро ка̄лам̣ катва̄ тасса девапуттасса васанат̣т̣ха̄насса авидӯре пето хутва̄ ниббатти. тена ча катакаммам̣ па̄л̣ийам̣йева а̄гатам̣. асайхамаха̄сет̣т̣хи пана ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване саккасса деваран̃н̃о сахабйатам̣ упагато.

атха апарена самайена ан̇куро пан̃чахи сакат̣асатехи, ан̃н̃атаро ча бра̄хман̣о пан̃чахи сакат̣асатехӣти двепи джана̄ сакат̣асахассена бхан̣д̣ам̣ а̄да̄йа маруканта̄рамаггам̣ пат̣ипанна̄ маггамӯл̣ха̄ хутва̄ бахум̣ дивасам̣ таттхева вичаранта̄ париккхӣн̣атин̣одака̄ха̄ра̄ ахесум̣. ан̇куро ассадӯтехи чатӯсу диса̄су па̄нийам̣ магга̄песи. атха со ка̄мададахаттхо йаккхо там̣ тесам̣ бйасанаппаттим̣ дисва̄ ан̇курена пуббе аттано катам̣ упака̄рам̣ чинтетва̄ ‘‘ханда да̄ни имасса майа̄ авассайена бхавитабба’’нти аттано васанават̣аруккхам̣ дассеси. со кира ват̣аруккхо са̄кха̄вит̣апасампанно гханапала̄со сандаччха̄йо анекасахассапа̄рохо а̄йа̄мена виттха̄рена уббедхена ча йоджанапарима̄н̣о ахоси. там̣ дисва̄ ан̇куро хат̣т̣хатут̣т̣хо тасса хет̣т̣ха̄ кхандха̄ва̄рам̣ бандха̄песи. йаккхо аттано даккхин̣ахаттхам̣ паса̄ретва̄ пат̣хамам̣ та̄ва па̄нӣйена саббам̣ джанам̣ сантаппеси. тато йо йо йам̣ йам̣ иччхати, тасса тасса там̣ там̣ ада̄си.

евам̣ тасмим̣ маха̄джане на̄на̄видхена аннапа̄на̄дина̄ йатха̄ка̄мам̣ сантаппите паччха̄ вӯпасанте маггапариссаме со бра̄хман̣ава̄н̣иджо айонисо манасикаронто евам̣ чинтеси – ‘‘дханала̄бха̄йа ито камбоджам̣ гантва̄ майам̣ ким̣ карисса̄ма, имамева пана йаккхам̣ йена кеначи упа̄йена гахетва̄ йа̄нам̣ а̄ропетва̄ амха̄кам̣ нагарамева гамисса̄ма̄’’ти. евам̣ чинтетва̄ таматтхам̣ ан̇курасса катхенто –

257. ‘‘йасса аттха̄йа гаччха̄ма, камбоджам̣ дханаха̄рака̄;

айам̣ ка̄мададо йаккхо, имам̣ йаккхам̣ найа̄масе.

258. ‘‘имам̣ йаккхам̣ гахетва̄на, са̄дхукена пасайха ва̄;

йа̄нам̣ а̄ропайитва̄на, кхиппам̣ гаччха̄ма два̄рака’’нти. –

га̄тха̄двайама̄ха. таттха йасса аттха̄йа̄ти йасса ка̄ран̣а̄. камбоджанти камбоджарат̣т̣хам̣. дханаха̄рака̄ти бхан̣д̣авиккайена ладдхадханаха̄рино. ка̄мададоти иччхитиччхитада̄йако. йаккхоти девапутто. найа̄масети найисса̄ма. са̄дхукена̄ти йа̄чанена. пасайха̄ти абхибхавитва̄ балакка̄рена, йа̄нанти сукхайа̄нам̣. два̄раканти два̄раватӣнагарам̣. айам̣ хеттха̄дхиппа̄йо – йадаттхам̣ майам̣ ито камбоджам̣ гантука̄ма̄, тена гаманена са̄дхетаббо аттхо идхева сиджджхати. айан̃хи йаккхо ка̄мададо, тасма̄ имам̣ йаккхам̣ йа̄читва̄ тасса ануматийа̄ ва̄, саче сан̃н̃аттим̣ на гаччхати, балакка̄рена ва̄ йа̄нам̣ а̄ропетва̄ йа̄не паччха̄ба̄хам̣ бандхитва̄ там̣ гахетва̄ итойева кхиппам̣ два̄раватӣнагарам̣ гаччха̄ма̄ти.

евам̣ пана бра̄хман̣ена вутто ан̇куро саппурисадхамме т̣хатва̄ тасса вачанам̣ пат̣иккхипанто –

259. ‘‘йасса руккхасса чха̄йа̄йа, нисӣдеййа сайеййа ва̄;

на тасса са̄кхам̣ бхан̃джеййа, миттадуббхо хи па̄пако’’ти. –

га̄тхама̄ха. таттха на бхан̃джеййа̄ти на чхиндеййа. миттадуббхоти миттесу дуббханам̣ тесам̣ анаттхуппа̄данам̣. па̄пакоти абхаддако миттадуббхо. йо хи сӣтаччха̄йо руккхо гхамма̄бхитаттасса пурисасса париссамавинодако, тасса̄пи на̄ма па̄пакам̣ на чинтетаббам̣, киман̇кам̣ пана саттабхӯтесу. айам̣ девапутто саппурисо пуббака̄рӣ амха̄кам̣ дуккхапанӯдако бахӯпака̄ро, на тасса кин̃чи анаттхам̣ чинтетаббам̣, ан̃н̃адаттху со пӯджетаббо ева̄ти дассети.

там̣ сутва̄ бра̄хман̣а̄ ‘‘аттхасса мӯлам̣ никативинайо’’ти нӣтимаггам̣ нисса̄йа ан̇курасса пат̣иломапаккхе т̣хатва̄ –

260. ‘‘йасса руккхасса чха̄йа̄йа, нисӣдеййа сайеййа ва̄;

кхандхампи тасса чхиндеййа, аттхо че та̄дисо сийа̄’’ти. –

га̄тхама̄ха. таттха аттхо че та̄дисо сийа̄ти та̄дисена даббасамбха̄рена саче аттхо бхавеййа, тасса руккхасса кхандхампи чхиндеййа, киман̇гам̣ пана са̄кха̄дайоти адхиппа̄йо.

евам̣ бра̄хман̣ена вутте ан̇куро саппурисадхаммам̣йева пагган̣ханто –

261. ‘‘йасса руккхасса чха̄йа̄йа, нисӣдеййа сайеййа ва̄;

на тасса паттам̣ бхиндеййа, миттадуббхо хи па̄пако’’ти. –

имам̣ га̄тхама̄ха. таттха на тасса паттам̣ бхиндеййа̄ти тасса руккхасса екапан̣н̣аматтампи на па̄теййа, пагева са̄кха̄дикети адхиппа̄йо.

пунапи бра̄хман̣о аттано ва̄дам̣ пагган̣ханто –

262. ‘‘йасса руккхасса чха̄йа̄йа, нисӣдеййа сайеййа ва̄;

самӯлампи там̣ аббухе, аттхо че та̄дисо сийа̄’’ти. –

га̄тхама̄ха. таттха самӯлампи там̣ аббухети там̣ таттха самӯлампи саха мӯленапи аббухеййа, уддхареййа̄ти аттхо.

евам̣ бра̄хман̣ена вутте пуна ан̇куро там̣ нӣтим̣ нираттхакам̣ ка̄тука̄мо –

263. ‘‘йассекараттимпи гхаре васеййа, йаттханнапа̄нам̣ пурисо лабхетха;

на тасса па̄пам̣ манаса̄пи чинтайе, катан̃н̃ута̄ саппурисехи ван̣н̣ита̄.

264. ‘‘йассекараттимпи гхаре васеййа, аннена па̄нена упат̣т̣хито сийа̄;

на тасса па̄пам̣ манаса̄пи чинтайе, адуббхапа̄н̣ӣ дахате миттадуббхим̣.

265. ‘‘йо пуббе катакалйа̄н̣о, паччха̄ па̄пена хим̣сати;

аллапа̄н̣ихато посо, на со бхадра̄ни пассатӣ’’ти. –

има̄ тиссо га̄тха̄ абха̄си.

263. таттха йасса̄ти йасса пуггаласса. екараттимпӣти екараттиматтампи кевалам̣ гехе васеййа. йаттханнапа̄нам̣ пурисо лабхетха̄ти йасса сантике кочи пурисо аннапа̄нам̣ ва̄ йам̣кин̃чи бходжанам̣ ва̄ лабхеййа. на тасса па̄пам̣ манаса̄пи чинтайети тасса пуггаласса абхаддакам̣ анаттхам̣ манаса̄пи на чинтеййа на пихеййа, пагева ка̄йава̄ча̄хи. касма̄ти че? катан̃н̃ута̄ саппурисехи ван̣н̣ита̄ти катан̃н̃ута̄ на̄ма буддха̄дӣхи уттамапурисехи пасам̣сита̄.

264. упат̣т̣хитоти пайирупа̄сито ‘‘идам̣ ган̣ха идам̣ бхун̃джа̄’’ти аннапа̄на̄дина̄ упат̣т̣хито. адуббхапа̄н̣ӣти ахим̣сакахаттхо хаттхасам̣йато. дахате миттадуббхинти там̣ миттадуббхим̣ пуггалам̣ дахати вина̄сети, аппадут̣т̣хе хитаджджха̄сайасампанне пуггале парена като апара̄дхо ависесена тассева анаттха̄вахо, аппадут̣т̣хо пуггало аттхато там̣ дахати на̄ма. тена̄ха бхагава̄ –

‘‘йо аппадут̣т̣хасса нарасса дуссати, суддхасса посасса анан̇ган̣асса;

тамева ба̄лам̣ паччети па̄пам̣, сукхумо раджо пат̣ива̄там̣ва кхитто’’ти. (дха. па. 125; джа̄. 1.5.94; сам̣. ни. 1.22);

265. йо пуббе катакалйа̄н̣оти йо пуггало кеначи са̄дхуна̄ катабхаддако катӯпака̄ро. паччха̄ па̄пена хим̣сатӣти там̣ пуббака̄ринам̣ апарабха̄ге па̄пена абхаддакена анаттхакена ба̄дхати. аллапа̄н̣ихато посоти аллапа̄н̣ина̄ упака̄ракирийа̄йа аллапа̄н̣ина̄ дхотахаттхена пуббака̄рина̄ хет̣т̣ха̄ вуттанайена хато ба̄дхито, тасса ва̄ пуббака̄рино ба̄дханена хато аллапа̄н̣ихато на̄ма, акатан̃н̃упуггало. на со бхадра̄ни пассатӣти со йатха̄вуттапуггало идхалоке ча паралоке ча ит̣т̣ха̄ни на пассати, на виндати, на лабхатӣти аттхо.

евам̣ саппурисадхаммам̣ пагган̣хантена ан̇курена абхибхавитва̄ вутто со бра̄хман̣о нируттаро тун̣хӣ ахоси. йаккхо пана тесам̣ двиннам̣ вачанапат̣ивачана̄ни сутва̄ бра̄хман̣асса куджджхитва̄пи ‘‘хоту имасса дут̣т̣хабра̄хман̣асса каттаббам̣ паччха̄ джа̄нисса̄мӣ’’ти аттано кеначи анабхибхаванӣйатамева та̄ва дассенто –

266. ‘‘на̄хам̣ девена ва̄ мануссена ва̄, иссарийена ва̄ хам̣ суппасайхо;

йаккхохамасми парамиддхипатто, дӯран̇гамо ван̣н̣абалӯпапанно’’ти. –

га̄тхама̄ха. таттха девена ва̄ти йена кеначи девена ва̄. мануссена ва̄ти еттха̄пи есева найо. иссарийена ва̄ти девиссарийена ва̄ мануссиссарийена ва̄. таттха девиссарийам̣ на̄ма чатумаха̄ра̄джикасаккасуйа̄ма̄дӣнам̣ девиддхи, мануссиссарийам̣ на̄ма чаккаваттиа̄дӣнам̣ пун̃н̃иддхи. тасма̄ иссарийаггахан̣ена маха̄нубха̄ве девамануссе сан̇ган̣ха̄ти. маха̄нубха̄ва̄пи хи дева̄ аттано пун̃н̃апхалӯпаттхамбхите мануссепи асати пайогавипаттийам̣ абхибхавитум̣ на сакконти, пагева итаре. ханти асахане нипа̄то. на суппасайхоти аппадхам̣сийо. йаккхохамасми парамиддхипаттоти аттано пун̃н̃апхалена ахам̣ йаккхаттам̣ упагато асми, йаккхова сама̄но на йо ва̄ со ва̄, атха кхо парамиддхипатто парама̄йа уттама̄йа йаккхиддхийа̄ саманна̄гато. дӯран̇гамоти кхан̣енева дӯрампи т̣ха̄нам̣ гантум̣ саматтхо. ван̣н̣абалӯпапанноти рӯпасампаттийа̄ сарӣрабалена ча упапанно саманна̄гатоти тӣхипи падехи мантаппайога̄дӣхи аттано анабхибхаванӣйатам̣йева дассети. рӯпасампанно хи паресам̣ бахума̄нито хоти, рӯпасампадам̣ нисса̄йа висабха̄гаваттхуна̄пи ана̄кад̣д̣ханийова̄ти ван̣н̣асампада̄ анабхибхаванӣйака̄ран̣анти вутта̄.

ито парам̣ ан̇курасса ча девапуттасса ча вачанапат̣ивачанакатха̄ хоти –

267. ‘‘па̄н̣и те саббасован̣н̣о, пан̃чадха̄ро мадхуссаво;

на̄на̄раса̄ паггхаранти, ман̃н̃ехам̣ там̣ пуриндадам̣.

268. ‘‘на̄мхи дево на гандхаббо, на̄пи сакко пуриндадо;

петам̣ мам̣ ан̇кура джа̄на̄хи, рорувамха̄ идха̄гатам̣.

269. ‘‘ким̣сӣло ким̣сама̄ча̄ро, рорувасмим̣ пуре тувам̣;

кена те брахмачарийена, пун̃н̃ам̣ па̄н̣имхи иджджхати.

270. ‘‘туннава̄йо пуре а̄сим̣, рорувасмим̣ тада̄ ахам̣;

сукиччхавутти капан̣о, на ме виджджати да̄таве.

271. ‘‘нивесанан̃ча ме а̄си, асайхасса упантике;

саддхасса да̄напатино, катапун̃н̃асса ладжджино.

272. ‘‘таттха йа̄чанака̄йанти, на̄на̄готта̄ ваниббака̄;

те ча мам̣ таттха пуччханти, асайхасса нивесанам̣.

273. ‘‘каттха гаччха̄ма бхаддам̣ во, каттха да̄нам̣ падӣйати;

теса̄хам̣ пут̣т̣хо аккха̄ми, асайхасса нивесанам̣.

274. ‘‘паггайха даккхин̣ам̣ ба̄хум̣, еттха гаччхатха бхаддам̣ во;

еттха да̄нам̣ падӣйати, асайхасса нивесане.

275. ‘‘тена па̄н̣и ка̄мададо, тена па̄н̣и мадхуссаво;

тена ме брахмачарийена, пун̃н̃ам̣ па̄н̣имхи иджджхати.

276. ‘‘на кира твам̣ ада̄ да̄нам̣, сакапа̄н̣ӣхи кассачи;

парасса да̄нам̣ анумодама̄но, па̄н̣им̣ паггайха па̄вади.

277. ‘‘тена па̄н̣и ка̄мададо, тена па̄н̣и мадхуссаво;

тена те брахмачарийена, пун̃н̃ам̣ па̄н̣имхи иджджхати.

278. ‘‘йо со да̄намада̄ бханте, пасанно сакапа̄н̣ибхи;

со хитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, ким̣ ну со дисатам̣ гато.

279. ‘‘на̄хам̣ паджа̄на̄ми асайхаса̄хино, ан̇гӣрасасса гатим̣ а̄гатим̣ ва̄;

сутан̃ча ме вессаван̣асса сантике, саккасса сахабйатам̣ гато асайхо.

280. ‘‘аламева ка̄тум̣ калйа̄н̣ам̣, да̄нам̣ да̄тум̣ йатха̄рахам̣;

па̄н̣им̣ ка̄мададам̣ дисва̄, ко пун̃н̃ам̣ на кариссати.

281. ‘‘со хи нӯна ито гантва̄, ануппатва̄на два̄ракам̣;

да̄нам̣ пат̣т̣хапайисса̄ми, йам̣ мамасса сукха̄вахам̣.

282. ‘‘дасса̄маннан̃ча па̄нан̃ча, ваттхасена̄сана̄ни ча;

папан̃ча удапа̄нан̃ча, дугге сан̇камана̄ни ча̄’’ти. –

паннараса вачанапат̣ивачанага̄тха̄ хонти.

267. таттха па̄н̣и тети тава даккхин̣ахаттхо. саббасован̣н̣оти саббасо суван̣н̣аван̣н̣о. пан̃чадха̄роти пан̃чахи ан̇гулӣхи парехи ка̄митаваттхӯнам̣ дха̄ра̄ етасса сантӣти пан̃чадха̄ро. мадхуссавоти мадхурарасависсандако. тена̄ха ‘‘на̄на̄раса̄ паггхарантӣ’’ти, мадхуракат̣укакаса̄ва̄дибхеда̄ на̄на̄видха̄ раса̄ виссандантӣти аттхо. йаккхасса хи ка̄мададе мадхура̄дирасасампанна̄ни вивидха̄ни кха̄данӣйабходжанӣйа̄ни хаттхе виссаджджанте мадхура̄дираса̄ паггхарантӣти вуттам̣. ман̃н̃ехам̣ там̣ пуриндаданти ман̃н̃е ахам̣ там̣ пуриндадам̣ саккам̣, ‘‘евам̣маха̄нубха̄во сакко девара̄джа̄’’ти там̣ ахам̣ ман̃н̃а̄мӣти аттхо.

268. на̄мхи девоти вессаван̣а̄дико па̄кат̣адево на хоми. на гандхабботи гандхаббака̄йикадевопи на хоми. на̄пи сакко пуриндадоти пуриматтабха̄ве пуре да̄насса пат̣т̣хапитатта̄ ‘‘пуриндадо’’ти ладдхана̄мо сакко девара̄джа̄пи на хоми. катаро пана ахосӣти а̄ха ‘‘петам̣ мам̣ ан̇кура джа̄на̄хӣ’’тиа̄ди. ан̇курапетӯпапаттикам̣ мам̣ джа̄на̄хи, ‘‘ан̃н̃атаро петамахиддхико’’ти мам̣ упадха̄рехи. рорувамха̄ идха̄гатанти роруванагарато чавитва̄ маруканта̄ре идха имасмим̣ нигродхаруккхе упападжджанавасена а̄гатам̣, еттха ниббаттанти аттхо.

269. ким̣сӣло ким̣сама̄ча̄ро, рорувасмим̣ пуре туванти пуббе пуриматтабха̄ве роруванагаре васанто твам̣ ким̣сӣло ким̣сама̄ча̄ро ахоси, па̄пато ниваттаналаккхан̣ам̣ кӣдисам̣ сӣлам̣ сама̄да̄йа сам̣ваттитапун̃н̃акирийа̄лаккхан̣ена сама̄ча̄рена ким̣сама̄ча̄ро, да̄на̄дӣсу кусаласама̄ча̄ресу кӣдисо сама̄ча̄ро ахосӣти аттхо. кена те брахмачарийена, пун̃н̃ам̣ па̄н̣имхи иджджхатӣти кӣдисена сет̣т̣хачарийена идам̣ еварӯпам̣ тава хаттхесу пун̃н̃апхалам̣ ида̄ни самиджджхати ниппхаджджати, там̣ катхехӣти аттхо. пун̃н̃апхалан̃хи идха уттарападалопена ‘‘пун̃н̃а’’нти адхиппетам̣. таттха̄ хи там̣ ‘‘кусала̄нам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣ сама̄да̄нахету евамидам̣ пун̃н̃ам̣ павад̣д̣хатӣ’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 3.80) пун̃н̃анти вуттам̣.

270. туннава̄йоти туннака̄ро. сукиччхавуттӣти сут̣т̣ху киччхапуттико ативийа дуккхаджӣвико. капан̣оти вара̄ко, дӣноти аттхо. на ме виджджати да̄тавети аддхика̄нам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ да̄тум̣ кин̃чи да̄таббайуттакам̣ майхам̣ наттхи, читтам̣ пана ме да̄нам̣ диннанти адхиппа̄йо.

271. нивесананти гхарам̣, каммакаран̣аса̄ла̄ ва̄. асайхасса упантикети асайхасса маха̄сет̣т̣хино гехасса самӣпе. саддхасса̄ти каммапхаласаддха̄йа саманна̄гатасса. да̄напатиноти да̄не нирантараппаватта̄йа паричча̄гасампаттийа̄ лобхасса ча абхибхавена патибхӯтасса. катапун̃н̃асса̄ти пуббе катасучаритакаммасса. ладжджиноти па̄паджигуччханасабха̄васса.

272. таттха̄ти тасмим̣ мама нивесане. йа̄чанака̄йантӣти йа̄чанака̄ джана̄ асайхасет̣т̣хим̣ кин̃чи йа̄читука̄ма̄ а̄гаччханти. на̄на̄готта̄ти на̄на̄видхаготта̄падеса̄. ваниббака̄ти ван̣н̣адӣпака̄, йе да̄йакасса пун̃н̃апхала̄дин̃ча гун̣акиттана̄димукхена аттано аттхикабха̄вам̣ паведента̄ вичаранти. те ча мам̣ таттха пуччхантӣти таттха̄ти нипа̄таматтам̣, те йа̄чака̄дайо мам̣ асайхасет̣т̣хино нивесанам̣ пуччханти. аккхарачинтака̄ хи ӣдисесу т̣ха̄несу каммадвайам̣ иччханти.

273. каттха гаччха̄ма бхаддам̣ во, каттха да̄нам̣ падӣйатӣти тесам̣ пуччхана̄ка̄радассанам̣. айам̣ петтха аттхо – бхаддам̣ тумха̄кам̣ хоту, майам̣ ‘‘асайхамаха̄сет̣т̣хина̄ да̄нам̣ падӣйатӣ’’ти сутва̄ а̄гата̄, каттха да̄нам̣ падӣйати, каттха ва̄ майам̣ гаччха̄ма, каттха гатена да̄нам̣ сакка̄ ладдхунти. теса̄хам̣ пут̣т̣хо аккха̄мӣти евам̣ техи аддхикаджанехи лабханат̣т̣ха̄нам̣ пут̣т̣хо ‘‘ахам̣ пуббе акатапун̃н̃ата̄йа ида̄ни ӣдиса̄нам̣ кин̃чи да̄тум̣ асаматтхо джа̄то, да̄наггам̣ пана имесам̣ дассенто ла̄бхасса упа̄йа̄чиккхан̣ена пӣтим̣ уппа̄денто еттакенапи бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасава̄мӣ’’ти га̄равам̣ уппа̄детва̄ даккхин̣ам̣ ба̄хум̣ паса̄ретва̄ тесам̣ асайхасет̣т̣хисса нивесанам̣ аккха̄ми. тена̄ха ‘‘паггайха даккхин̣ам̣ ба̄ху’’нтиа̄ди.

274. тена па̄н̣и ка̄мададоти тена парада̄напака̄санена парена катасса да̄насса саккаччам̣ анумоданаматтена хетуна̄ ида̄ни майхам̣ хаттхо каппаруккхо вийа санта̄накалата̄ вийа ча ка̄мадухо иччхитиччхитада̄йӣ ка̄мададо хоти. ка̄мададо ча хонто тена па̄н̣и мадхуссаво ит̣т̣хаваттхувиссаджджанако джа̄то.

276. на кира твам̣ ада̄ да̄нанти кира̄ти ануссаванаттхе нипа̄то, твам̣ кира аттано сантакам̣ на париччаджи, сакапа̄н̣ӣхи сахаттхехи йасса кассачи саман̣асса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ кин̃чи да̄нам̣ на ада̄си. парасса да̄нам̣ анумодама̄ноти кевалам̣ пана парена катам̣ парасса да̄нам̣ ‘‘ахо да̄нам̣ паваттесӣ’’ти анумодама̄нойева виха̄си.

277. тена па̄н̣и ка̄мададоти тена туйхам̣ па̄н̣и евам̣ ка̄мададо, ахо аччхарийа̄ вата пун̃н̃а̄нам̣ гатӣти адхиппа̄йо.

278. йо со да̄намада̄, бханте, пасанно сакапа̄н̣ибхӣти девапуттам̣ га̄равена а̄лапати. бханте, парена катасса да̄на̄нумодакасса та̄ва туйхам̣ ӣдисам̣ пхалам̣ еварӯпо а̄нубха̄во, йо пана со асайхамаха̄сет̣т̣хи маха̄да̄нам̣ ада̄си, пасанначитто хутва̄ сахаттхехи тада̄ маха̄да̄нам̣ паваттеси. со хитва̄ ма̄нусам̣ деханти со идха мануссаттабха̄вам̣ паха̄йа. кинти катарам̣. ну соти нӯти нипа̄таматтам̣. дисатам̣ гатоти дисам̣ т̣ха̄нам̣ гато, кӣдисӣ тасса гато ниппхаттӣти асайхасет̣т̣хино абхисампара̄йам̣ пуччхи.

279. асайхаса̄хиноти ан̃н̃ехи маччхарӣхи лобха̄бхибхӯтехи сахитум̣ вахитум̣ асаккун̣еййасса паричча̄га̄дивибха̄гасса саппурисадхурасса саханато асайхаса̄хино. ан̇гӣрасасса̄ти ан̇гато никкхаманакаджутисса. расоти хи джутийа̄ адхивачанам̣. тасса кира йа̄чаке а̄гаччханте дисва̄ ул̣а̄рам̣ пӣтисоманассам̣ уппаджджати, мукхаван̣н̣о виппасӣдати, там̣ аттано паччаккхам̣ катва̄ евама̄ха. гатим̣ а̄гатим̣ ва̄ти тасса ‘‘асукам̣ на̄ма гатим̣, ито гато’’ти гатим̣ ва̄ ‘‘тато ва̄ пана асукасмим̣ ка̄ле идха̄гамиссатӣ’’ти а̄гатим̣ ва̄ на̄хам̣ джа̄на̄ми, ависайо еса майхам̣. сутан̃ча ме вессаван̣асса сантикети апича кхо упат̣т̣ха̄нам̣ гатена вессаван̣асса маха̄ра̄джасса сантике сутаметам̣ майа̄. саккасса сахабйатам̣ гато асайхоти асайхасет̣т̣хи саккасса дева̄наминдасса сахабйатам̣ гато ахоси, та̄ватим̣сабхаване ниббаттоти аттхо.

280. аламева ка̄тум̣ калйа̄н̣анти йам̣кин̃чи калйа̄н̣ам̣ кусалам̣ пун̃н̃ам̣ ка̄тум̣ йуттамева патирӯпамева. таттха пана йам̣ саббаса̄дха̄ран̣ам̣ сукататарам̣, там̣ дассетум̣ ‘‘да̄нам̣ да̄тум̣ йатха̄раха’’нти вуттам̣, аттано вибхавабала̄нурӯпам̣ да̄нам̣ да̄тум̣ аламева. таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘па̄н̣им̣ ка̄мададам̣ дисва̄’’ти. йатра хи на̄ма паракатапун̃н̃а̄нумоданапуббакена да̄напатинивесанамагга̄чиккхан̣аматтена айам̣ хаттхо ка̄мададо дит̣т̣хо, имам̣ дисва̄. ко пун̃н̃ам̣ на кариссатӣти ма̄дисо ко на̄ма аттано патит̣т̣ха̄набхӯтам̣ пун̃н̃ам̣ на кариссатӣти.

281. евам̣ анийамавасена пун̃н̃акирийа̄йа а̄дарам̣ дассетва̄ ида̄ни аттани там̣ нийаметва̄ дассенто ‘‘со хи нӯна̄’’тиа̄дига̄тха̄двайама̄ха. таттха соти со ахам̣. хӣти авадха̄ран̣е нипа̄то, нӯна̄ти паривитакке. ито гантва̄ти ито марубхӯмито апагантва̄. ануппатва̄на два̄раканти два̄раватӣнагарам̣ анупа̄пун̣итва̄. пат̣т̣хапайисса̄мӣти паваттайисса̄ми.

евам̣ ан̇курена ‘‘да̄нам̣ дасса̄мӣ’’ти пат̣ин̃н̃а̄йа ката̄йа йаккхо тут̣т̣хама̄насо ‘‘ма̄риса, твам̣ виссаттхо да̄нам̣ дехи, ахам̣ пана те саха̄йакиччам̣ карисса̄ми, йена те деййадхаммо на париккхайам̣ гамиссати, тена пака̄рена карисса̄мӣ’’ти там̣ да̄накирийа̄йа самуттеджетва̄ ‘‘бра̄хман̣а ва̄н̣иджа, твам̣ кира ма̄дисе балакка̄рена нетука̄мо аттано пама̄н̣ам̣ на джа̄на̄сӣ’’ти тасса бхан̣д̣амантарадха̄петва̄ там̣ йаккхавибхим̣сака̄йа бхим̣са̄пенто сантаджджеси. атха нам̣ ан̇куро на̄наппака̄рам̣ йа̄читва̄ бра̄хман̣ена кхама̄пенто паса̄детва̄ саббабхан̣д̣ам̣ па̄катикам̣ ка̄ра̄петва̄ раттийа̄ упагата̄йа йаккхам̣ виссаджджетва̄ гаччханто тасса авидӯре ан̃н̃атарам̣ ативийа бӣбхаччхадассанам̣ петам̣ дисва̄ тена катакаммам̣ пуччханто –

283. ‘‘кена те ан̇гулӣ кун̣а̄, мукхан̃ча кун̣алӣкатам̣;

аккхӣни ча паггхаранти, ким̣ па̄пам̣ пакатам̣ тайа̄’’ти. –

га̄тхама̄ха. таттха кун̣а̄ти кун̣ика̄ пат̣икун̣ика̄ ануджубхӯта̄. кун̣алӣкатанти мукхавика̄рена викун̣итам̣ сам̣кун̣итам̣. паггхарантӣти асучим̣ виссанданти.

атхасса пето –

284. ‘‘ан̇гӣрасасса гахапатино, саддхасса гхарамесино;

тасса̄хам̣ да̄нависсагге, да̄не адхикато ахум̣.

285. ‘‘таттха йа̄чанаке дисва̄, а̄гате бходжанаттхике;

екамантам̣ апаккамма, ака̄сим̣ кун̣алим̣ мукхам̣.

286. ‘‘тена ме ан̇гулӣ кун̣а̄, мукхан̃ча кун̣алӣкатам̣;

аккхӣни ме паггхаранти, там̣ па̄пам̣ пакатам̣ майа̄’’ти. –

тиссо га̄тха̄ абха̄си.

284. таттха ‘‘ан̇гӣрасасса̄’’тиа̄дина̄ асайхасет̣т̣хим̣ киттети. гхарамесиноти гхарама̄васантасса гахат̣т̣хасса. да̄нависсаггети да̄нагге паричча̄гат̣т̣ха̄не. да̄не адхикато ахунти деййадхаммасса париччаджане да̄на̄дхика̄ре адхикато т̣хапито ахосим̣.

285. екамантам̣ апаккамма̄ти йа̄чанаке бходжанаттхике а̄гате дисва̄ да̄набйа̄ват̣ена да̄наггато анапаккамма йатха̄т̣ха̄нейева т̣хатва̄ сан̃джа̄тапӣтисоманассена виппасаннамукхаван̣н̣ена сахаттхена да̄нам̣ да̄таббам̣, парехи ва̄ патирӯпехи да̄петаббам̣, ахам̣ пана татха̄ акатва̄ йа̄чанаке а̄гаччханте дӯратова дисва̄ атта̄нам̣ адассенто екамантам̣ апаккамма апаккамитва̄. ака̄сим̣ кун̣алим̣ мукханти викун̣итам̣ сан̇кучитам̣ мукхам̣ ака̄сим̣.

286. тена̄ти йасма̄ тада̄хам̣ са̄мина̄ да̄на̄дхика̄ре нийутто сама̄но да̄нака̄ле упат̣т̣хите маччхарийа̄пакато да̄наггато апаккаманто па̄дехи сан̇кочам̣ а̄паджджим̣, сахаттхехи да̄таббе татха̄ акатва̄ хаттхасан̇кочам̣ а̄паджджим̣, пасаннамукхена бхавитаббе мукхасан̇кочам̣ а̄паджджим̣, пийачаккхӯхи олокетаббе чаккхука̄лусийам̣ уппа̄десим̣, тасма̄ хаттхан̇гулийо ча па̄дан̇гулийо ча кун̣ита̄ джа̄та̄, мукхан̃ча кун̣алӣкатам̣ вирӯпарӯпам̣ сан̇кучитам̣, аккхӣни асучӣдуггандхаджегуччха̄ни ассӯни паггхарантӣти аттхо. тена вуттам̣ –

‘‘тена ме ан̇гулӣ кун̣а̄, мукхан̃ча кун̣алӣкатам̣;

аккхӣни ме паггхаранти, там̣ па̄пам̣ пакатам̣ майа̄’’ти.

там̣ сутва̄ ан̇куро петам̣ гараханто –

287. ‘‘дхаммена те ка̄пуриса, мукхан̃ча кун̣алӣкатам̣;

аккхӣни ча паггхаранти, йам̣ там̣ парасса да̄насса;

ака̄си кун̣алим̣ мукха’’нти. –

га̄тхама̄ха. таттха дхаммена̄ти йуттенева ка̄ран̣ена. тети тава. ка̄пуриса̄ти ла̄макапуриса. йанти йасма̄. парасса да̄насса̄ти парасса да̄насмим̣. айамева ва̄ па̄т̣хо.

пуна ан̇куро там̣ да̄напатим̣ сет̣т̣хим̣ гараханто –

288. ‘‘катхан̃хи да̄нам̣ дадама̄но, кареййа парапаттийам̣;

аннапа̄нам̣ кха̄данӣйам̣, ваттхасена̄сана̄ни ча̄’’ти. –

га̄тхама̄ха. тассаттхо – да̄нам̣ даданто пурисо катхан̃хи на̄ма там̣ парапаттийам̣ парена па̄петаббам̣ са̄дхетаббам̣ кареййа, аттапаччаккхамева катва̄ сахаттхенева дадеййа, сайам̣ ва̄ таттха бйа̄ват̣о бхавеййа, ан̃н̃атха̄ аттано деййадхаммо ат̣т̣ха̄не виддхам̣сийетха, даккхин̣еййа̄ ча да̄нена париха̄йеййунти.

евам̣ там̣ гарахитва̄ ида̄ни аттана̄ пат̣ипаджджитаббавидхим̣ дассенто –

289. ‘‘со хи нӯна ито гантва̄, ануппатва̄на два̄ракам̣;

да̄нам̣ пат̣т̣хапайисса̄ми, йам̣ мамасса сукха̄вахам̣.

290. ‘‘дасса̄маннан̃ча па̄нан̃ча, ваттхасена̄сана̄ни ча;

папан̃ча удапа̄нан̃ча, дугге сан̇камана̄ни ча̄’’ти. –

га̄тха̄двайама̄ха, там̣ вуттаттхамева.

291. ‘‘тато хи со ниваттитва̄, ануппатва̄на два̄ракам̣;

да̄нам̣ пат̣т̣хапайи ан̇куро, йам̣тумасса сукха̄вахам̣.

292. ‘‘ада̄ аннан̃ча па̄нан̃ча, ваттхасена̄сана̄ни ча;

папан̃ча удапа̄нан̃ча, виппасаннена четаса̄.

293. ‘‘ко чха̄то ко ча тасито, ко ваттхам̣ паридахиссати;

касса санта̄ни йогга̄ни, ито йодженту ва̄ханам̣.

294. ‘‘ко чхаттиччхати гандхан̃ча, ко ма̄лам̣ ко упа̄ханам̣;

итиссу таттха гхосенти, каппака̄ сӯдама̄гадха̄;

сада̄ са̄йан̃ча па̄то ча, ан̇гурасса нивесане’’ти. –

чатассо га̄тха̄ ан̇гурасса пат̣ипаттим̣ дассетум̣ сан̇гӣтика̄рехи т̣хапита̄.

291. таттха татоти маруканта̄рато. ниваттитва̄ти пат̣иниваттитва̄. ануппатва̄на два̄раканти два̄раватӣнагарам̣ анупа̄пун̣итва̄. да̄нам̣ пат̣т̣хапайи ан̇гуроти йаккхена парипӯритасакалакот̣т̣ха̄га̄ро саббапа̄тхеййакам̣ маха̄да̄нам̣ со ан̇гуро пат̣т̣хапеси. йам̣тумасса сукха̄ваханти йам̣ аттано сампати а̄йатин̃ча сукханиббаттакам̣.

293. ко чха̄тоти ко джигхаччхито, со а̄гантва̄ йатха̄ручи бхун̃джатӯти адхиппа̄йо. есева найо сесесупи. таситоти пипа̄сито. паридахиссатӣти нива̄сессати па̄руписсати ча̄ти аттхо. санта̄нӣти париссамаппатта̄ни. йогга̄нӣти ратхава̄хана̄ни. ито йодженту ва̄хананти ито йоггасамӯхато йатха̄ручитам̣ гахетва̄ ва̄ханам̣ йодженту.

294. ко чхаттиччхатӣти ко килан̃джачхатта̄дибхедам̣ чхаттам̣ иччхати, со ган̣ха̄тӯти адхиппа̄йо. сесесупи есева найо. гандханти чатуджджа̄тийагандха̄дикам̣ гандхам̣. ма̄ланти гантхита̄гантхитабхедам̣ пуппхам̣. упа̄хананти кхаллабаддха̄дибхедам̣ упа̄ханам̣. итиссӯти еттха сӯти нипа̄таматтам̣, ити евам̣ ‘‘ко чха̄то, ко тасито’’тиа̄дина̄ти аттхо. каппака̄ти нха̄питака̄. сӯда̄ти бхаттака̄рака̄. ма̄гадха̄ти гандхино. сада̄ти саббака̄лам̣ дивасе дивасе са̄йан̃ча па̄то ча таттха ан̇гурасса нивесане гхосенти уггхосентӣти йоджана̄.

евам̣ маха̄да̄нам̣ паваттентасса гаччханте ка̄ле титтибха̄вато аттхикаджанехи павивиттам̣ вирал̣ам̣ да̄наггам̣ ахоси. там̣ дисва̄ ан̇куро да̄не ул̣а̄раджджха̄сайата̄йа атут̣т̣хама̄насо хутва̄ аттано да̄не нийуттам̣ синдхакам̣ на̄ма ма̄н̣авам̣ а̄мантетва̄ –

295. ‘‘сукхам̣ супати ан̇куро, ити джа̄на̄ти мам̣ джано;

дуккхам̣ супа̄ми синдхака, йам̣ на пасса̄ми йа̄чаке.

296. ‘‘сукхам̣ супати ан̇куро, ити джа̄на̄ти мам̣ джано;

дуккхам̣ супа̄ми синдхака, аппаке су ваниббаке’’ти. –

га̄тха̄двайама̄ха. таттха сукхам̣ супати ан̇куро, ити джа̄на̄ти мам̣ джаноти ‘‘ан̇куро ра̄джа̄ йасабхогасамаппито да̄напати аттано бхогасампаттийа̄ да̄насампаттийа̄ ча сукхам̣ супати, сукхенева ниддам̣ упагаччхати, сукхам̣ пат̣ибуджджхатӣ’’ти евам̣ мам̣ джано самбха̄вети. дуккхам̣ супа̄ми синдхака̄ти ахам̣ пана синдхака дуккхамева супа̄ми. касма̄? йам̣ на пасса̄ми йа̄чакети, йасма̄ мама аджджха̄сайа̄нурӯпам̣ деййадхаммапат̣игга̄хаке бахӯ йа̄чаке на пасса̄ми, тасма̄ти аттхо. аппаке су ваниббакети ваниббакаджане аппаке катипайе джа̄те дуккхам̣ супа̄мӣти йоджана̄. сӯти ча нипа̄таматтам̣, аппаке ваниббакаджане сатӣти аттхо.

там̣ сутва̄ синдхако тасса ул̣а̄рам̣ да̄на̄дхимуттим̣ па̄кат̣атарам̣ ка̄тука̄мо –

297. ‘‘сакко че те варам̣ даджджа̄, та̄ватим̣са̄намиссаро;

кисса саббасса локасса, варама̄но варам̣ варе’’ти. –

га̄тхама̄ха. тассаттхо – та̄ватим̣са̄нам̣ дева̄нам̣ саббасса ча локасса иссаро сакко ‘‘варам̣ варассу, ан̇кура, йам̣кин̃чи манасиччхита’’нти туйхам̣ варам̣ даджджа̄ дадеййа че, варама̄но паттхайама̄но кисса кӣдисам̣ варам̣ вареййа̄сӣти аттхо.

атха ан̇куро аттано аджджха̄сайам̣ йа̄тха̄вато паведенто –