6. кан̣хапетаваттхуван̣н̣ана̄

ут̣т̣хехи кан̣ха ким̣ сесӣти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ матапуттам̣ упа̄сакам̣ а̄раббха катхеси. са̄ваттхийам̣ кира ан̃н̃атарасса упа̄сакасса путто ка̄ламака̄си. со тена сокасалласамаппито на нха̄йати, на бхун̃джати, на камманте вича̄рети, на буддхупат̣т̣ха̄нам̣ гаччхати, кевалам̣, ‘‘та̄та пийапуттака, мам̣ оха̄йа кахам̣ пат̣хаматарам̣ гатосӣ’’тиа̄дӣни ваданто виппалапати. саттха̄ паччӯсасамайе локам̣ олокенто тасса сота̄паттипхалӯпаниссайам̣ дисва̄ пунадивасе бхиккхусан̇гхапаривуто са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ катабхаттакиччо бхиккхӯ уййоджетва̄ а̄нандаттхерена паччха̄саман̣ена тасса гхарадва̄рам̣ агама̄си. саттху а̄гатабха̄вам̣ упа̄сакасса а̄рочесум̣. атхасса гехаджано гехадва̄ре а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ саттха̄рам̣ нисӣда̄петва̄ упа̄сакам̣ париггахетва̄ саттху сантикам̣ упанеси. екамантам̣ нисиннам̣ там̣ дисва̄ ‘‘ким̣, упа̄сака, сочасӣ’’ти ватва̄ ‘‘а̄ма, бханте’’ти вутте, ‘‘упа̄сака, пора̄н̣акапан̣д̣ита̄ пан̣д̣ита̄нам̣ катхам̣ сутва̄ матапуттам̣ на̄нусочим̣сӯ’’ти ватва̄ тена йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.

атӣте два̄раватӣнагаре даса бха̄тикара̄джа̄но ахесум̣ – ва̄судево баладево чандадева̄ сӯрийадево аггидево варун̣адево аджджуно паджджуно гхат̣апан̣д̣ито ан̇куро ча̄ти. тесу ва̄судевамаха̄ра̄джасса пийапутто ка̄ламака̄си. тена ра̄джа̄ сокапарето саббакичча̄ни паха̄йа ман̃часса ат̣аним̣ париггахетва̄ виппалапанто нипаджджи. тасмим̣ ка̄ле гхат̣апан̣д̣ито чинтеси – ‘‘т̣хапетва̄ мам̣ ан̃н̃о кочи мама бха̄ту сокам̣ парихаритум̣ саматтхо на̄ма наттхи, упа̄йенасса сокам̣ харисса̄мӣ’’ти. со умматтакавесам̣ гахетва̄ ‘‘сасам̣ ме детха, сасам̣ ме детха̄’’ти а̄ка̄сам̣ олокенто сакаланагарам̣ вичари. ‘‘гхат̣апан̣д̣ито умматтако джа̄то’’ти сакаланагарам̣ сан̇кхубхи.

тасмим̣ ка̄ле рохин̣еййо на̄ма амаччо ва̄судеваран̃н̃о сантикам̣ гантва̄ тена саддхим̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄пенто –

207. ‘‘ут̣т̣хехи кан̣ха ким̣ сеси, ко аттхо супанена те;

йо ча туйхам̣ сако бха̄та̄, хадайам̣ чаккху ча даккхин̣ам̣;

тасса ва̄та̄ балӣйанти, сасам̣ джаппати кесава̄’’ти. – имам̣ га̄тхама̄ха;

207. таттха кан̣ха̄ти ва̄судевам̣ готтена̄лапати. ко аттхо супанена тети супанена туйхам̣ ка̄ на̄ма вад̣д̣хи. сако бха̄та̄ти содарийо бха̄та̄. хадайам̣ чаккху ча даккхин̣анти хадайена чева даккхин̣ачаккхуна̄ ча садисоти аттхо. тасса ва̄та̄ балӣйантӣти тасса апара̄парам̣ уппаджджама̄на̄ умма̄дава̄та̄ балаванто хонти вад̣д̣ханти абхибхаванти. сасам̣ джаппатӣти ‘‘сасам̣ ме детха̄’’ти виппалапати. кесава̄ти со кира кеса̄нам̣ собхана̄нам̣ аттхита̄йа ‘‘кесаво’’ти вохарӣйати. тена нам̣ на̄мена а̄лапати.

тасса вачанам̣ сутва̄ сайанато ут̣т̣хитабха̄вам̣ дӣпенто саттха̄ абхисамбуддхо хутва̄ –

208. ‘‘тасса там̣ вачанам̣ сутва̄, рохин̣еййасса кесаво;

тарама̄нарӯпо вут̣т̣ха̄си, бха̄ту сокена ат̣т̣ито’’ти. – имам̣ га̄тхама̄ха;

ра̄джа̄ ут̣т̣ха̄йа сӣгхам̣ па̄са̄да̄ отаритва̄ гхат̣апан̣д̣итасса сантикам̣ гантва̄ убхосу хаттхесу нам̣ дал̣хам̣ гахетва̄ тена саддхим̣ саллапанто –

209. ‘‘ким̣ ну умматтарӯпова, кевалам̣ два̄ракам̣ имам̣;

сасо сасоти лапаси, кӣдисам̣ сасамиччхаси.

210. ‘‘сован̣н̣амайам̣ ман̣имайам̣, лохамайам̣ атха рӯпийамайам̣;

сан̇кхасила̄пава̄л̣амайам̣, ка̄райисса̄ми те сасам̣.

211. ‘‘санти ан̃н̃епи сасака̄, аран̃н̃аванагочара̄;

тепи те а̄найисса̄ми, кӣдисам̣ сасамиччхасӣ’’ти. –

тиссо га̄тха̄йо абха̄си.

209-211. таттха умматтарӯпова̄ти умматтако вийа. кеваланти сакалам̣. два̄раканти два̄раватӣнагарам̣ вичаранто. сасо сасоти лапасӣти сасо сасоти вилапаси. сован̣н̣амайанти суван̣н̣амайам̣. лохамайанти тамбалохамайам̣. рӯпийамайанти раджатамайам̣. йам̣ иччхаси там̣ вадехи, атха кена сочаси. ан̃н̃епи аран̃н̃е ванагочара̄ сасака̄ аттхи, те те а̄найисса̄ми, вада, бхадрамукха, кӣдисам̣ сасамиччхасӣти гхат̣апан̣д̣итам̣ ‘‘сасена аттхико’’ти адхиппа̄йена сасена нимантеси. там̣ сутва̄ гхат̣апан̣д̣ито –

212. ‘‘на̄хамете сасе иччхе, йе саса̄ патхависсита̄;

чандато сасамиччха̄ми, там̣ ме охара кесава̄’’ти. –

га̄тхама̄ха. таттха охара̄ти оха̄рехи. там̣ сутва̄ ра̄джа̄ ‘‘ниссам̣сайам̣ ме бха̄та̄ умматтако джа̄то’’ти доманассаппатто –

213. ‘‘со нӯна мадхурам̣ н̃а̄ти, джӣвитам̣ виджахиссаси;

апаттхийам̣ паттхайаси, чандато сасамиччхасӣ’’ти. –

га̄тхама̄ха. таттха н̃а̄тӣти канит̣т̣хам̣ а̄лапати. айаметтха аттхо – майхам̣ пийан̃а̄ти йам̣ атимадхурам̣ аттано джӣвитам̣, там̣ виджахиссаси ман̃н̃е, йо апаттхайитаббам̣ паттхесӣти.

гхат̣апан̣д̣ито ран̃н̃о вачанам̣ сутва̄ ниччалова т̣хатва̄ ‘‘бха̄тика, твам̣ чандато сасам̣ паттхентасса там̣ алабхитва̄ джӣвитаккхайо бхависсатӣти джа̄нанто касма̄ матам̣ путтам̣ алабхитва̄ анусочасӣ’’ти имаматтхам̣ дӣпенто –

214. ‘‘евам̣ че кан̣ха джа̄на̄си, йатхан̃н̃амануса̄саси;

касма̄ пуре матам̣ путтам̣, аджджа̄пи манусочасӣ’’ти. –

га̄тхама̄ха. таттха евам̣ че, кан̣ха, джа̄на̄сӣти, бха̄тика, кан̣хана̄мака маха̄ра̄джа, ‘‘алаббханеййаваттху на̄ма на паттхетабба’’нти йади евам̣ джа̄на̄си. йатхан̃н̃анти евам̣ джа̄нантова йатха̄ ан̃н̃ам̣ ануса̄саси, татха̄ акатва̄. касма̄ пуре матам̣ путтанти атха касма̄ ито чатума̄саматтхаке матам̣ путтам̣ аджджа̄пи анусочасӣти.

евам̣ со антаравӣтхийам̣ т̣хитакова ‘‘ахам̣ та̄ва евам̣ пан̃н̃а̄йама̄нам̣ паттхеми, твам̣ пана апан̃н̃а̄йама̄нассаттха̄йа сочасӣ’’ти ватва̄ тасса дхаммам̣ десенто –

215. ‘‘на йам̣ лаббха̄ мануссена, амануссена ва̄ пана;

джа̄то ме ма̄ мари путто, куто лаббха̄ алаббхийам̣.

216. ‘‘на манта̄ мӯлабхесаджджа̄, осадхехи дханена ва̄;

сакка̄ а̄найитум̣ кан̣ха, йам̣ петаманусочасӣ’’ти. – га̄тха̄двайама̄ха;

215. таттха йанти, бха̄тика, йам̣ ‘‘евам̣ джа̄то ме путто ма̄ марӣ’’ти мануссена ва̄ девена ва̄ пана на лаббха̄ на сакка̄ ладдхум̣, там̣ твам̣ паттхеси, там̣ панетам̣ куто лаббха̄, кена ка̄ран̣ена ладдхум̣ сакка̄. йасма̄ алаббхийам̣ алаббханеййаваттху на̄метанти аттхо.

216. манта̄ти мантаппайогена. мӯлабхесаджджа̄ти мӯлабхесаджджена. осадхехӣти на̄на̄видхехи осадхехи. дханена ва̄ти кот̣исатасан̇кхена дханена ва̄пи. идам̣ вуттам̣ хоти – йам̣ петаманусочаси, там̣ етехи мантаппайога̄дӣхипи а̄нетум̣ на сакка̄ти.

пуна гхат̣апан̣д̣ито ‘‘бха̄тика, идам̣ маран̣ам̣ на̄ма дханена ва̄ джа̄тийа̄ ва̄ виджджа̄йа ва̄ сӣлена ва̄ бха̄вана̄йа ва̄ на сакка̄ пат̣иба̄хиту’’нти дассенто –

217. ‘‘махаддхана̄ маха̄бхога̄, рат̣т̣хавантопи кхаттийа̄;

пахӯтадханадхан̃н̃а̄се, тепи но аджара̄мара̄.

218. ‘‘кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ весса̄, судда̄ чан̣д̣а̄лапуккусса̄;

ете чан̃н̃е ча джа̄тийа̄, тепи но аджара̄мара̄.

219. ‘‘йе мантам̣ париваттенти, чхал̣ан̇гам̣ брахмачинтитам̣;

ете чан̃н̃е ча виджджа̄йа, тепи но аджара̄мара̄.

220. ‘‘исайо ва̄пи йе санта̄, сан̃н̃ататта̄ тапассино;

сарӣрам̣ тепи ка̄лена, виджаханти тапассино.

221. ‘‘бха̄витатта̄ араханто, катакичча̄ ана̄сава̄;

никкхипанти имам̣ дехам̣, пун̃н̃апа̄папариккхайа̄’’ти. –

пан̃чахи га̄тха̄хи ран̃н̃о дхаммам̣ десеси.

217. таттха махаддхана̄ти нидха̄нагатассева махато дханасса аттхита̄йа бахудхана̄. маха̄бхога̄ти девабхогасадиса̄йа махатийа̄ бхогасампаттийа̄ саманна̄гата̄. рат̣т̣хавантоти сакаларат̣т̣хаванто. пахӯтадханадхан̃н̃а̄сети тин̣н̣ам̣ чатуннам̣ ва̄ сам̣ваччхара̄нам̣ аттха̄йа нидахитва̄ т̣хапетаббасса ниччапариббайабхӯтасса дханадхан̃н̃асса васена апарийантадханадхан̃н̃а̄. тепи но аджара̄мара̄ти тепи евам̣ маха̄вибхава̄ мандха̄тумаха̄судассана̄дайо кхаттийа̄ аджара̄мара̄ на̄хесум̣, ан̃н̃адаттху маран̣амукхамева анупавит̣т̣ха̄ти аттхо.

218. етети йатха̄вуттакхаттийа̄дайо. ан̃н̃ети ан̃н̃атара̄ евам̣бхӯта̄ амбат̣т̣ха̄дайо. джа̄тийа̄ти аттано джа̄тинимиттам̣ аджара̄мара̄ на̄хесунти аттхо.

219. мантанти ведам̣. париваттентӣти саджджха̄йанти ва̄ченти ча. атха ва̄ париваттентӣти ведам̣ анупариваттента̄ хомам̣ каронта̄ джапанти. чхал̣ан̇ганти сиккха̄каппанируттибйа̄каран̣аджотисаттхачхандовичитисан̇кха̄техи чхахи ан̇гехи йуттам̣. брахмачинтитанти бра̄хман̣а̄наматтха̄йа брахмана̄ чинтитам̣ катхитам̣. виджджа̄йа̄ти брахмасадисавиджджа̄йа саманна̄гата̄, тепи но аджара̄мара̄ти аттхо.

220-221. исайоти йаманийама̄дӣнам̣ пат̣икӯласан̃н̃а̄дӣнан̃ча есанат̣т̣хена исайо. санта̄ти ка̄йава̄ча̄хи сантасабха̄ва̄. сан̃н̃ататта̄ти ра̄га̄дӣнам̣ сам̣йамена сам̣йатачитта̄. ка̄йатапанасан̇кха̄то тапо етесам̣ аттхӣти тапассино. пуна тапассиноти сам̣варака̄. тена евам̣ тапанисситака̄ хутва̄ сарӣрена ча вимоккхам̣ паттука̄ма̄пи сам̣варака̄ сарӣрам̣ виджаханти ева̄ти дассети. атха ва̄ исайоти адхисӣласиккха̄дӣнам̣ есанат̣т̣хена исайо, тадаттхам̣ таппат̣ипаккха̄нам̣ па̄падхамма̄нам̣ вӯпасамена санта̄, ека̄рамман̣е читтасса сам̣йамена сан̃н̃ататта̄, саммаппадха̄найогато вӣрийата̄пена тапассино, саппайога̄ ра̄га̄дӣнам̣ сантапанена тапассиноти йоджетаббам̣. бха̄витатта̄ти чатусаччакаммат̣т̣ха̄набха̄вана̄йа бха̄витачитта̄.

евам̣ гхат̣апан̣д̣итена дхамме катхите там̣ сутва̄ ра̄джа̄ апагатасокасалло пасаннама̄насо гхат̣апан̣д̣итам̣ пасам̣санто –

222. ‘‘а̄диттам̣ вата мам̣ сантам̣, гхат̣аситтам̣ва па̄вакам̣;

ва̄рина̄ вийа осин̃чам̣, саббам̣ нибба̄пайе дарам̣.

223. ‘‘аббахӣ вата ме саллам̣, сокам̣ хадайанисситам̣;

йо ме сокапаретасса, путтасокам̣ апа̄нуди.

224. ‘‘сва̄хам̣ аббӯл̣хасаллосми, сӣтибхӯтосми ниббуто;

на соча̄ми на рода̄ми, тава сутва̄на бха̄тика.

225. ‘‘евам̣ каронти саппан̃н̃а̄, йе хонти анукампака̄;

ниваттайанти сокамха̄, гхат̣о джет̣т̣хам̣ва бха̄тарам̣.

226. ‘‘йасса ета̄диса̄ хонти, амачча̄ парича̄рака̄;

субха̄ситена анвенти, гхат̣о джет̣т̣хам̣ва бха̄тара’’нти. – сесага̄тха̄ абха̄си;

225. таттха гхат̣о джет̣т̣хам̣ва бха̄таранти йатха̄ гхат̣апан̣д̣ито аттано джет̣т̣хабха̄тарам̣ матапуттасока̄бхибхӯтам̣ аттано упа̄йакосаллена чева дхаммакатха̄йа ча тато путтасокато виниваттайи, евам̣ ан̃н̃епи саппан̃н̃а̄ йе хонти анукампака̄, те н̃а̄тӣнам̣ упака̄рам̣ каронтӣти аттхо.

226. йасса ета̄диса̄ хонтӣти айам̣ абхисамбуддхага̄тха̄. тассаттхо – йатха̄ йена ка̄ран̣ена путтасокапаретам̣ ра̄джа̄нам̣ ва̄судевам̣ гхат̣апан̣д̣ито сокахаран̣аттха̄йа субха̄ситена анвеси ануеси, йасса ан̃н̃асса̄пи ета̄диса̄ пан̣д̣ита̄ амачча̄ пат̣иладдха̄ ассу, тасса куто сокоти! сесага̄тха̄ хет̣т̣ха̄ вуттаттха̄ ева̄ти.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ ‘‘евам̣, упа̄сака, пора̄н̣акапан̣д̣ита̄ пан̣д̣ита̄нам̣ катхам̣ сутва̄ путтасокам̣ харим̣сӯ’’ти ватва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси. саччапарийоса̄не упа̄сако сота̄паттипхале патит̣т̣хахӣти.

кан̣хапетаваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.