3. матта̄петиваттхуван̣н̣ана̄
нагга̄ дуббан̣н̣арӯпа̄сӣти идам̣ саттхари джетаване вихаранте маттам̣ на̄ма петим̣ а̄раббха вуттам̣. са̄ваттхийам̣ кира ан̃н̃атаро кут̣умбико саддхо пасанно ахоси. тасса бхарийа̄ ассаддха̄ аппасанна̄ кодхана̄ ван̃джха̄ ча ахоси на̄мена матта̄ на̄ма. атха со кут̣умбико кулавам̣сӯпаччхеданабхайена садисакулато тиссам̣ на̄ма ан̃н̃ам̣ кан̃н̃ам̣ а̄неси. са̄ ахоси саддха̄ пасанна̄ са̄мино ча пийа̄ мана̄па̄, са̄ начирассева габбхинӣ хутва̄ дасама̄саччайена путтам̣ виджа̄йи, ‘‘бхӯто’’тисса на̄мам̣ ахоси. са̄ гехасса̄минӣ хутва̄ чатта̄ро бхиккхӯ саккаччам̣ упат̣т̣хахи, ван̃джха̄ пана там̣ усӯйати.
та̄ убхопи екасмим̣ дивасе сӣсам̣ нхатва̄ аллакеса̄ ат̣т̣хам̣су, кут̣умбико гун̣авасена тисса̄йа а̄баддхасинехо манун̃н̃ена хадайена та̄йа саддхим̣ бахум̣ саллапанто ат̣т̣ха̄си. там̣ асахама̄на̄ матта̄ исса̄паката̄ гехе саммаджджитва̄ т̣хапитам̣ сан̇ка̄рам̣ тисса̄йа маттхаке окири. са̄ апарена самайена ка̄лам̣ катва̄ петайонийам̣ ниббаттитва̄ аттано каммабалена пан̃чавидхам̣ дуккхам̣ анубхавати. там̣ пана дуккхам̣ па̄л̣ито ева вин̃н̃а̄йати. атхекадивасам̣ са̄ петӣ сан̃джха̄йа вӣтиватта̄йа гехасса пит̣т̣хипассе нха̄йантийа̄ тисса̄йа атта̄нам̣ дассеси. там̣ дисва̄ тисса̄ –
134. ‘‘нагга̄ дуббан̣н̣арӯпа̄си, киса̄ дхаманисантхата̄;
уппха̄сулике кисике, ка̄ ну твам̣ идха тит̣т̣хасӣ’’ти. –
га̄тха̄йа пат̣ипуччхи. итара̄ –
135. ‘‘ахам̣ матта̄ тувам̣ тисса̄, сапаттӣ те пуре ахум̣;
па̄пакаммам̣ каритва̄на, петалокам̣ ито гата̄’’ти. –
га̄тха̄йа пат̣ивачанам̣ ада̄си. таттха ахам̣ матта̄ тувам̣ тисса̄ти ахам̣ матта̄ на̄ма, тувам̣ тисса̄ на̄ма. пурети пуриматтабха̄ве. тети туйхам̣ сапаттӣ ахум̣, ахосинти аттхо. пуна тисса̄ –
136. ‘‘ким̣ ну ка̄йена ва̄ча̄йа, манаса̄ дуккат̣ам̣ катам̣;
киссакаммавипа̄кена, петалокам̣ ито гата̄’’ти. –
га̄тха̄йа катакаммам̣ пуччхи. пуна итара̄ –
137. ‘‘чан̣д̣ӣ ча пхаруса̄ ча̄сим̣, иссукӣ маччхарӣ сат̣ха̄;
та̄хам̣ дуруттам̣ ватва̄на, петалокам̣ ито гата̄’’ти. –
га̄тха̄йа аттана̄ катакаммам̣ а̄чиккхи. таттха чан̣д̣ӣти кодхана̄. пхаруса̄ти пхарусавачана̄. а̄синти ахосим̣. та̄ханти там̣ ахам̣. дуруттанти дуббха̄ситам̣ нираттхакавачанам̣. ито парампи та̄сам̣ вачанапат̣ивачанавасенева га̄тха̄ паватта̄ –
138. ‘‘саббам̣ ахампи джа̄на̄ми, йатха̄ твам̣ чан̣д̣ика̄ аху;
ан̃н̃ан̃ча кхо там̣ пуччха̄ми, кена̄си пам̣сукунтхита̄.
139. ‘‘сӣсам̣нха̄та̄ тувам̣ а̄си, сучиваттха̄ алан̇ката̄;
ахан̃ча кхо адхиматтам̣, самалан̇кататара̄ тайа̄.
140. ‘‘тасса̄ ме пеккхама̄на̄йа, са̄микена самантайи;
тато ме исса̄ випула̄, кодхо ме самаджа̄йатха.
141. ‘‘тато пам̣сум̣ гахетва̄на, пам̣суна̄ тан̃хи окирим̣;
тассакаммавипа̄кена, тенамхи пам̣сукунтхита̄.
142. ‘‘саббам̣ ахампи джа̄на̄ми, пам̣суна̄ мам̣ твамокири;
ан̃н̃ан̃ча кхо там̣ пуччха̄ми, кена кхаджджаси каччхуйа̄.
143. ‘‘бхесаджджаха̄рӣ убхайо, ванантам̣ агамимхасе;
тван̃ча бхесаджджама̄хари, ахан̃ча капикаччхуно.
144. ‘‘тасса̄ тйа̄джа̄нама̄на̄йа, сеййам̣ тйа̄хам̣ самокирим̣;
тассакаммавипа̄кена, тена кхаджджа̄ми каччхуйа̄.
145. ‘‘саббам̣ ахампи джа̄на̄ми, сеййам̣ ме твам̣ самокири;
ан̃н̃ан̃ча кхо там̣ пуччха̄ми, кена̄си наггийа̄ тувам̣.
146. ‘‘саха̄йа̄нам̣ самайо а̄си, н̃а̄тӣнам̣ самитӣ аху;
тван̃ча а̄мантита̄ а̄си, саса̄минӣ но ча кхохам̣.
147. ‘‘тасса̄ тйа̄джа̄нама̄на̄йа, дуссам̣ тйа̄хам̣ апа̄нудим̣;
тассакаммавипа̄кена, тенамхи наггийа̄ ахам̣.
148. ‘‘саббам̣ ахампи джа̄на̄ми, дуссам̣ ме твам̣ апа̄нуди;
ан̃н̃ан̃ча кхо там̣ пуччха̄ми, кена̄си гӯтхагандхинӣ.
149. ‘‘тава гандхан̃ча ма̄лан̃ча, паччаггхан̃ча вилепанам̣;
гӯтхакӯпе ата̄ресим̣, там̣ па̄пам̣ пакатам̣ майа̄;
тассакаммавипа̄кена, тенамхи гӯтхагандхинӣ.
150. ‘‘саббам̣ ахампи джа̄на̄ми, там̣ па̄пам̣ пакатам̣ тайа̄;
ан̃н̃ан̃ча кхо там̣ пуччха̄ми, кена̄си дуггата̄ тувам̣.
151. ‘‘убхиннам̣ самакам̣ а̄си, йам̣ гехе виджджате дханам̣;
сантесу деййадхаммесу, дӣпам̣ на̄ка̄симаттано;
тассакаммавипа̄кена, тенамхи дуггата̄ ахам̣.
152. ‘‘тадева мам̣ твам̣ авача, па̄пакаммам̣ нисеваси;
на хи па̄пехи каммехи, сулабха̄ хоти суггати.
153. ‘‘ва̄мато мам̣ твам̣ паччеси, атхопи мам̣ усӯйаси;
пасса па̄па̄нам̣ камма̄нам̣, випа̄ко хоти йа̄дисо.
154. ‘‘те гхара̄ та̄ ча да̄сийо, та̄нева̄бхаран̣а̄ниме;
те ан̃н̃е парича̄ренти, на бхога̄ хонти сассата̄.
155. ‘‘ида̄ни бхӯтасса пита̄, а̄пан̣а̄ гехамехити;
аппева те даде кин̃чи, ма̄ су та̄ва ито ага̄.
156. ‘‘нагга̄ дуббан̣н̣арӯпа̄мхи, киса̄ дхаманисантхата̄;
копӣнаметам̣ иттхӣнам̣, ма̄ мам̣ бхӯтапита̄ддаса.
157. ‘‘ханда ким̣ ва̄ тйа̄хам̣ дамми, ким̣ ва̄ теча каромахам̣;
йена твам̣ сукхита̄ асса, саббака̄масамиддхинӣ.
158. ‘‘чатта̄ро бхиккхӯ сан̇гхато, чатта̄ро пана пуггале;
ат̣т̣ха бхиккхӯ бходжайитва̄, мама даккхин̣ама̄диса;
тада̄хам̣ сукхита̄ хессам̣, саббака̄масамиддхинӣ.
159. ‘‘са̄дхӯти са̄ пат̣иссутва̄, бходжайитва̄т̣т̣ха бхиккхаво;
ваттхехаччха̄дайитва̄на, тасса̄ даккхин̣ама̄дисӣ.
160. ‘‘саманантара̄нуддит̣т̣хе, випа̄ко удападжджатха;
бходжаначчха̄данапа̄нӣйам̣, даккхин̣а̄йа идам̣ пхалам̣.
161. ‘‘тато суддха̄ сучивасана̄, ка̄сикуттамадха̄ринӣ;
вичиттаваттха̄бхаран̣а̄, сапаттим̣ упасан̇ками.
162. ‘‘абхиккантена ван̣н̣ена, йа̄ твам̣ тит̣т̣хаси девате;
обха̄сентӣ диса̄ сабба̄, осадхӣ вийа та̄рака̄.
163. ‘‘кена тета̄дисо ван̣н̣о, кена те идха миджджхати;
уппаджджанти ча те бхога̄, йе кечи манасо пийа̄.
164. ‘‘пуччха̄ми там̣ деви маха̄нубха̄ве, мануссабхӯта̄ кимака̄сӣ пун̃н̃ам̣;
кена̄си евам̣ джалита̄нубха̄ва̄, ван̣н̣о ча те саббадиса̄ пабха̄сатӣти.
165. ‘‘ахам̣ матта̄ тувам̣ тисса̄, сапаттӣ те пуре ахум̣;
па̄пакаммам̣ каритва̄на, петалокам̣ ито гата̄.
166. ‘‘тава диннена да̄нена, мода̄ми акутобхайа̄;
чирам̣ джӣва̄хи бхагини, саха саббехи н̃а̄тибхи;
асокам̣ вираджам̣ т̣ха̄нам̣, а̄ва̄сам̣ васаваттинам̣.
167. ‘‘идха дхаммам̣ чаритва̄на, да̄нам̣ датва̄на собхане;
винеййа маччхерамалам̣ самӯлам̣, аниндита̄ саггамупехи т̣ха̄на’’нти.
138. таттха саббам̣ ахампи джа̄на̄ми, йатха̄ твам̣ чан̣д̣ика̄ ахӯти ‘‘чан̣д̣ӣ ча пхаруса̄ ча̄си’’нти йам̣ тайа̄ вуттам̣, там̣ саббам̣ ахампи джа̄на̄ми, йатха̄ твам̣ чан̣д̣ика̄ кодхана̄ пхарусавачана̄ иссукӣ маччхарӣ сат̣ха̄ ча ахоси. ан̃н̃ан̃ча кхо там̣ пуччха̄мӣти ан̃н̃ам̣ пуна там̣ ида̄ни пуччха̄ми. кена̄си пам̣сукунтхита̄ти кена каммена сан̇ка̄рапам̣сӯти огун̣т̣хита̄ саббасо окин̣н̣асарӣра̄ ахӯти аттхо.
139-40. сӣсам̣нха̄та̄ти сасӣсам̣ нха̄та̄. адхиматтанти адхикатарам̣. самалан̇кататара̄ти самма̄ атисайена алан̇ката̄. ‘‘адхиматта̄’’ти ва̄ па̄т̣хо, ативийа матта̄ ма̄намадаматта̄, ма̄наниссита̄ти аттхо. тайа̄ти бхотийа̄. са̄микена самантайӣти са̄микена саддхим̣ аллопасалла̄павасена катхеси.
142-144. кхаджджаси каччхуйа̄ти каччхурогена кха̄дӣйаси, ба̄дхӣйасӣти аттхо. бхесаджджаха̄рӣти бхесаджджаха̄ринийо осадхаха̄рика̄йо. убхайоти дуве, тван̃ча ахан̃ча̄ти аттхо. ванантанти ванам̣. тван̃ча бхесаджджама̄харӣти твам̣ веджджехи вуттам̣ аттано упака̄ра̄вахам̣ бхесаджджам̣ а̄хари. ахан̃ча капикаччхуноти ахам̣ пана капикаччхупхала̄ни дупхассапхала̄ни а̄харим̣. капикаччхӯти ва̄ сайам̣бхӯта̄ вуччати, тасма̄ сайам̣бхӯта̄йа паттапхала̄ни а̄харинти аттхо. сеййам̣ тйа̄хам̣ самокиринти тава сеййам̣ ахам̣ капикаччхупхалапаттехи самантато авакирим̣.
146-147. саха̄йа̄нанти митта̄нам̣. самайоти сама̄гамо. н̃а̄тӣнанти бандхӯнам̣. самитӣти саннипа̄то. а̄мантита̄ти ман̇галакирийа̄васена нимантита̄. саса̄минӣти сабхаттика̄, саха бхаттуна̄ти аттхо. но ча кхоханти но ча кхо ахам̣ а̄мантита̄ а̄синти йоджана̄. дуссам̣ тйа̄ханти дуссам̣ те ахам̣. апа̄нудинти чорика̄йа авахарим̣ аггахосим̣.
149. паччаггханти абхинавам̣, махаггхам̣ ва̄. ата̄ресинти кхипим̣. гӯтхагандхинӣти гӯтхагандхагандхинӣ карӣсава̄йинӣ.
151. йам̣ гехе виджджате дхананти йам̣ гехе дханам̣ упалаббхати, там̣ туйхам̣ майхан̃ча̄ти амха̄кам̣ убхинна самакам̣ тулйамева а̄си. сантесӯти виджджама̄несу. дӣпанти патит̣т̣хам̣, пун̃н̃акаммам̣ сандха̄йа вадати.
152. евам̣ са̄ петӣ тисса̄йа пуччхитаматтхам̣ каттхетва̄ пуна пуббе тасса̄ вачанам̣ акатва̄ аттана̄ катам̣ апара̄дхам̣ пака̄сентӣ ‘‘тадева мам̣ тва’’нтиа̄дима̄ха. таттха тадева̄ти тада̄ ева, майхам̣ мануссаттабха̄ве т̣хитака̄лейева. татхева̄ти ва̄ па̄т̣хо, йатха̄ етарахи джа̄там̣, там̣ татха̄ ева̄ти аттхо. манти атта̄нам̣ ниддисати, тванти тиссам̣. авача̄ти абхан̣и. йатха̄ пана авача, там̣ дассетум̣ ‘‘па̄пакамма’’нтиа̄ди вуттам̣. ‘‘па̄пакамма̄нӣ’’ти па̄л̣и. ‘‘твам̣ па̄пакамма̄нийева кароси, па̄пехи пана каммехи сугати сулабха̄ на хоти, атха кхо дуггати ева сулабха̄’’ти йатха̄ мам̣ твам̣ пуббе авача овади, там̣ татхева̄ти вадати.
153. там̣ сутва̄ тисса̄ ‘‘ва̄мато мам̣ твам̣ паччесӣ’’тиа̄дина̄ тиссо га̄тха̄ а̄ха. таттха ва̄мато мам̣ твам̣ паччесӣти виломато мам̣ твам̣ адхигаччхаси, туйхам̣ хитесимпи випаччанӣкака̄риним̣ катва̄ мам̣ ган̣ха̄си. мам̣ усӯйасӣти майхам̣ усӯйаси, майи иссам̣ кароси. пасса па̄па̄нам̣ камма̄нам̣, випа̄ко хоти йа̄дисоти па̄пака̄нам̣ на̄ма камма̄нам̣ випа̄ко йа̄дисо йатха̄ гхоратаро, там̣ паччаккхато пасса̄ти вадати.
154. те ан̃н̃е парича̄рентӣти те гхаре да̄сийо а̄бхаран̣а̄ни ча има̄ни тайа̄ пуббе париггахита̄ни ида̄ни ан̃н̃е парича̄ренти парибхун̃джанти. ‘‘име’’ти хи лин̇гавипалла̄сена вуттам̣. на бхога̄ хонти сассата̄ти бхога̄ на̄мете на сассата̄ анават̣т̣хита̄ та̄вака̄лика̄ маха̄йагаманӣйа̄, тасма̄ тадаттхам̣ исса̄маччхарийа̄дӣни на каттабба̄нӣти адхиппа̄йо.
155. ида̄ни бхӯтасса пита̄ти ида̄нева бхӯтасса майхам̣ путтасса пита̄ кут̣умбико. а̄пан̣а̄ти а̄пан̣ато имам̣ гехам̣ ехити а̄гамиссати. аппева те даде кин̃чӣти гехам̣ а̄гато кут̣умбико туйхам̣ да̄таббайуттакам̣ кин̃чи деййадхаммам̣ апи на̄ма дадеййа. ма̄ су та̄ва ито ага̄ти ито гехасса паччха̄ ваттхуто ма̄ та̄ва агама̄сӣти там̣ анукампама̄на̄ а̄ха.
156. там̣ сутва̄ петӣ аттано аджджха̄сайам̣ пака̄сентӣ ‘‘нагга̄ дуббан̣н̣арӯпа̄мхӣ’’ти га̄тхама̄ха. таттха копӣнаметам̣ иттхӣнанти етам̣ наггадуббан̣н̣ата̄дикам̣ пат̣иччха̄детаббата̄йа иттхӣнам̣ копӣнам̣ рундханӣйам̣. ма̄ мам̣ бхӯтапита̄ддаса̄ти тасма̄ бхӯтасса пита̄ кут̣умбико мам̣ ма̄ аддаккхӣти ладжджама̄на̄ вадати.
157. там̣ сутва̄ тисса̄ сан̃джа̄тануддайа̄ ‘‘ханда ким̣ ва̄ тйа̄хам̣ даммӣ’’ти га̄тхама̄ха. таттха ханда̄ти чоданаттхе нипа̄то. ким̣ ва̄ тйа̄хам̣ даммӣти ким̣ те ахам̣ дамми, ким̣ ваттхам̣ дасса̄ми, уда̄ху бхаттанти. ким̣ ва̄ тедха каромаханти ким̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ те идха имасмим̣ ка̄ле упака̄рам̣ карисса̄ми.
158. там̣ сутва̄ петӣ ‘‘чатта̄ро бхиккхӯ сан̇гхато’’ти га̄тхама̄ха. таттха чатта̄ро бхиккхӯ сан̇гхато, чатта̄ро пана пуггалети бхиккхусан̇гхато сан̇гхавасена чатта̄ро бхиккхӯ, пуггалавасена чатта̄ро бхиккхӯти евам̣ ат̣т̣ха бхиккхӯ йатха̄ручим̣ бходжетва̄ там̣ даккхин̣ам̣ мама а̄диса, майхам̣ паттида̄нам̣ дехи. тада̄хам̣ сукхита̄ хессанти йада̄ твам̣ даккхин̣ам̣ мама уддисиссаси, тада̄ ахам̣ сукхита̄ сукхаппатта̄ саббака̄масамиддхинӣ бхависса̄мӣти аттхо.
159-161. там̣ сутва̄ тисса̄ таматтхам̣ аттано са̄микасса а̄рочетва̄ дутийадивасе ат̣т̣ха бхиккхӯ бходжетва̄ тасса̄ даккхин̣ама̄диси, са̄ та̄вадева пат̣иладдхадиббасампаттика̄ пуна тисса̄йа сантикам̣ упасан̇ками. таматтхам̣ дассетум̣ сан̇гӣтика̄рехи ‘‘са̄дхӯти са̄ пат̣иссутва̄’’тиа̄дика̄ тиссо га̄тха̄ т̣хапита̄.
162-167. упасан̇камитва̄ т̣хитам̣ пана нам̣ тисса̄ ‘‘абхиккантена ван̣н̣ена̄’’тиа̄дӣхи тӣхи га̄тха̄хи пат̣ипуччхи. итара̄ ‘‘ахам̣ матта̄’’ти га̄тха̄йа атта̄нам̣ а̄чиккхитва̄ ‘‘чирам̣ джӣва̄хӣ’’ти га̄тха̄йа тасса̄ анумоданам̣ датва̄ ‘‘идха дхаммам̣ чаритва̄на̄’’ти га̄тха̄йа ова̄дам̣ ада̄си. таттха тава диннена̄ти тайа̄ диннена. асокам̣ вираджам̣ т̣ха̄нанти сока̄бха̄вена асокам̣, седаджаллика̄нам̣ пана абха̄вена вираджам̣ диббат̣т̣ха̄нам̣, саббаметам̣ девалокам̣ сандха̄йа вадати. а̄ва̄санти т̣ха̄нам̣. васаваттинанти диббена а̄дхипатеййена аттано васам̣ ваттента̄нам̣. самӯланти салобхадосам̣. лобхадоса̄ хи маччхарийасса мӯлам̣ на̄ма. аниндита̄ти агарахита̄ па̄сам̣са̄, саггамупехи т̣ха̄нанти рӯпа̄дӣхи висайехи сут̣т̣ху аггатта̄ ‘‘сагга’’нти ладдхана̄мам̣ диббат̣т̣ха̄нам̣ упехи, сугатипара̄йан̣а̄ хохӣти аттхо. сесам̣ утта̄намева.
атха тисса̄ там̣ паваттим̣ кут̣умбикасса а̄рочеси, кут̣умбико бхиккхӯнам̣ а̄рочеси, бхиккхӯ бхагавато а̄рочесум̣. бхагава̄ таматтхам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ сампаттапариса̄йа дхаммам̣ десеси, там̣ сутва̄ маха̄джано пат̣иладдхасам̣вего винеййа маччхера̄дималам̣ да̄насӣла̄дирато сугатипара̄йан̣о ахосӣти.
матта̄петиваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.