1. сам̣са̄рамочакапетиваттхуван̣н̣ана̄

нагга̄ дуббан̣н̣арӯпа̄сӣти идам̣ саттхари вел̣уване вихаранте магадхарат̣т̣хе ит̣т̣хакаватӣна̄маке га̄ме ан̃н̃атарам̣ петим̣ а̄раббха вуттам̣. магадхарат̣т̣хе кира ит̣т̣хакаватӣ ча дӣгхара̄джи ча̄ти две га̄мака̄ ахесум̣, таттха бахӯ сам̣са̄рамочака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ пат̣ивасанти. атӣте ча ка̄ле пан̃чаннам̣ вассасата̄нам̣ маттхаке ан̃н̃атара̄ иттхӣ таттхева ит̣т̣хакаватийам̣ ан̃н̃атарасмим̣ сам̣са̄рамочакакуле ниббаттитва̄ миччха̄дит̣т̣хивасена бахӯ кӣт̣апат̣ан̇ге джӣвита̄ воропетва̄ петесу ниббатти.

са̄ пан̃ча вассасата̄ни кхуппипа̄са̄дидуккхам̣ анубхавитва̄ амха̄кам̣ бхагавати локе уппаджджитва̄ паваттитаварадхаммачакке ануккамена ра̄джагахам̣ упанисса̄йа вел̣уване вихаранте пунапи ит̣т̣хакаватийам̣йева ан̃н̃атарасмим̣ сам̣са̄рамочакакулейева ниббаттитва̄ йада̄ саттат̣т̣хавассуддесикака̄ле ан̃н̃а̄хи да̄рика̄хи саддхим̣ ратхика̄йа кӣл̣анасаматтха̄ ахоси, тада̄ а̄йасма̄ са̄рипуттаттхеро тамева га̄мам̣ упанисса̄йа арун̣аватӣвиха̄ре вихаранто екадивасам̣ два̄дасахи бхиккхӯхи саддхим̣ тасса га̄масса два̄расамӣпена маггена атиккамати. тасмим̣ кхан̣е бахӯ га̄мада̄рика̄ га̄мато никкхамитва̄ два̄расамӣпе кӣл̣антийо пасаннама̄наса̄ ма̄та̄питӯнам̣ пат̣ипаттидассанена вегена̄гантва̄ тхерам̣ ан̃н̃е ча бхиккхӯ пан̃чапатит̣т̣хитена вандим̣су. са̄ панеса̄ ассаддхакуласса дхӣта̄ чирака̄лам̣ апаричитакусалата̄йа са̄дхуджана̄ча̄равирахита̄ ана̄дара̄ алаккхика̄ вийа ат̣т̣ха̄си. тхеро тасса̄ пуббачаритам̣ ида̄ни ча сам̣са̄рамочакакуле ниббаттанам̣ а̄йатин̃ча нирайе ниббаттана̄рахатам̣ дисва̄ ‘‘сача̄йам̣ мам̣ вандиссати, нирайе на уппаджджиссати, петесу ниббаттитва̄пи мамам̣йева нисса̄йа сампаттим̣ пат̣илабхиссатӣ’’ти н̃атва̄ карун̣а̄сан̃чодитама̄насо та̄ да̄рика̄йо а̄ха – ‘‘тумхе бхиккхӯ вандатха, айам̣ пана да̄рика̄ алаккхика̄ вийа т̣хита̄’’ти. атха нам̣ та̄ да̄рика̄ хаттхесу париггахетва̄ а̄кад̣д̣хитва̄ балакка̄рена тхерасса па̄де ванда̄песум̣.

са̄ апарена самайена вайаппатта̄ дӣгхара̄джийам̣ сам̣са̄рамочакакуле ан̃н̃атарасса кума̄расса динна̄ парипун̣н̣агаббха̄ хутва̄ ка̄лаката̄ петесу уппаджджитва̄ нагга̄ дуббан̣н̣арӯпа̄ кхуппипа̄са̄бхибхӯта̄ ативийа бӣбхаччхадассана̄ вичарантӣ раттийам̣ а̄йасмато са̄рипуттаттхерасса атта̄нам̣ дассетва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. там̣ дисва̄ тхеро –

95. ‘‘нагга̄ дуббан̣н̣арӯпа̄си, киса̄ дхаманисантхата̄;

уппха̄сулике кисике, ка̄ ну твам̣ идха тит̣т̣хасӣ’’ти. –

га̄тха̄йа пуччхи. таттха дхаманисантхата̄ти ниммам̣салохитата̄йа сира̄джа̄лехи паттхатагатта̄. уппха̄суликети уггатапха̄сулике. кисикети кисасарӣре. пуббепи ‘‘киса̄’’ти ватва̄ пуна ‘‘кисике’’ти вачанам̣ ат̣т̣хичамманха̄руматтасарӣрата̄йа ативийа кисабха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣. там̣ сутва̄ петӣ атта̄нам̣ паведентӣ –

96. ‘‘ахам̣ бхаданте петӣмхи, дуггата̄ йамалокика̄;

па̄пакаммам̣ каритва̄на, петалокам̣ ито гата̄’’ти. – га̄тхам̣ ватва̄ пуна тхерена –

97. ‘‘ким̣ ну ка̄йена ва̄ча̄йа, манаса̄ дуккат̣ам̣ катам̣;

киссакаммавипа̄кена, петалокам̣ ито гата̄’’ти. –

катакаммам̣ пут̣т̣ха̄ ‘‘ада̄насӣла̄ маччхаринӣ хутва̄ петайонийам̣ ниббаттитва̄ евам̣ маха̄дуккхам̣ анубхава̄мӣ’’ти дассентӣ тиссо га̄тха̄ абха̄си –

98. ‘‘анукампака̄ майхам̣ на̄хесум̣ бханте, пита̄ ча ма̄та̄ атхава̄пи н̃а̄така̄;

йе мам̣ нийоджеййум̣ дада̄хи да̄нам̣, пасанначитта̄ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣.

99. ‘‘ито ахам̣ вассасата̄ни пан̃ча, йам̣ еварӯпа̄ вичара̄ми нагга̄;

кхуда̄йа тан̣ха̄йа ча кхаджджама̄на̄, па̄пасса каммасса пхалам̣ мамедам̣.

100. ‘‘ванда̄ми там̣ аййа пасанначитта̄, анукампа мам̣ вӣра маха̄нубха̄ва;

датва̄ ча ме а̄диса йан̃хи кин̃чи, мочехи мам̣ дуггатийа̄ бхаданте’’ти.

98. таттха анукампака̄ти сампара̄йикена аттхена анугган̣хака̄. бхантети тхерам̣ а̄лапати. йе мам̣ нийоджеййунти ма̄та̄ ва̄ пита̄ ва̄ атха ва̄ н̃а̄така̄ едиса̄ пасанначитта̄ хутва̄ ‘‘саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ дада̄хи да̄на’’нти йе мам̣ нийоджеййум̣, та̄диса̄ анукампака̄ майхам̣ на̄хесунти йоджана̄.

99. ито ахам̣ вассасата̄ни пан̃ча, йам̣ еварӯпа̄ вичара̄ми нагга̄ти идам̣ са̄ петӣ ито татийа̄йа джа̄тийа̄ аттано петаттабха̄вам̣ ануссаритва̄ ида̄нипи татха̄ пан̃чавассасата̄ни вичара̄мӣти адхиппа̄йена̄ха. таттха йанти йасма̄, да̄на̄дӣнам̣ пун̃н̃а̄нам̣ акататта̄ еварӯпа̄ нагга̄ петӣ хутва̄ ито пат̣т̣ха̄йа вассасата̄ни пан̃ча вичара̄мӣти йоджана̄. тан̣ха̄йа̄ти пипа̄са̄йа. кхаджджама̄на̄ти кха̄дийама̄на̄, ба̄дхийама̄на̄ти аттхо.

100. ванда̄ми там̣ аййа пасанначитта̄ти аййа, тамахам̣ пасанначитта̄ хутва̄ ванда̄ми, еттакамева пун̃н̃ам̣ ида̄ни майа̄ ка̄тум̣ сакка̄ти дассети. анукампа манти анугган̣ха мамам̣ уддисса ануддайам̣ карохи. датва̄ ча ме а̄диса йан̃хи кин̃чӣти кин̃чидева деййадхаммам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ датва̄ там̣ даккхин̣ам̣ майхам̣ а̄диса, тена ме ито петайонито моккхо бхависсатӣти адхиппа̄йена вадати. тенева̄ха ‘‘мочехи мам̣ дуггатийа̄ бхаданте’’ти.

евам̣ петийа̄ вутте йатха̄ со тхеро пат̣ипаджджи, там̣ дассетум̣ сан̇гӣтика̄рехи тиссо га̄тха̄ вутта̄ –

101. ‘‘са̄дхӯти со пат̣иссутва̄, са̄рипуттонукампако;

бхиккхӯнам̣ а̄лопам̣ датва̄, па̄н̣иматтан̃ча чол̣акам̣;

тха̄лакасса ча па̄нӣйам̣, тасса̄ даккхин̣ама̄диси.

102. ‘‘саманантара̄нуддит̣т̣хе, випа̄ко удападжджатха;

бходжаначчха̄данапа̄нӣйам̣, даккхин̣а̄йа идам̣ пхалам̣.

103. ‘‘тато суддха̄ сучивасана̄, ка̄сикуттамадха̄ринӣ;

вичиттаваттха̄бхаран̣а̄, са̄рипуттам̣ упасан̇камӣ’’ти.

101-103. таттха бхиккхӯнанти бхиккхуно, вачанавипалла̄сена хетам̣ вуттам̣. ‘‘а̄лопам̣ бхиккхуно датва̄’’ти кечи пат̣ханти. а̄лопанти кабал̣ам̣, ека̄лопаматтам̣ бходжананти аттхо. па̄н̣иматтан̃ча чол̣аканти екахаттхаппама̄н̣ам̣ чол̣акхан̣д̣анти аттхо. тха̄лакасса ча па̄нӣйанти екатха̄лакапӯран̣аматтам̣ удакам̣. сесам̣ кхалла̄т̣ийапетаваттхусмим̣ вуттанайамева.

атха̄йасма̄ са̄рипутто там̣ петим̣ пӣн̣индрийам̣ парисуддхачхавиван̣н̣ам̣ диббаваттха̄бхаран̣а̄лан̇ка̄рам̣ самантато аттано пабха̄йа обха̄сентим̣ аттано сантикам̣ упагантва̄ т̣хитам̣ дисва̄ паччаккхато каммапхалам̣ та̄йа вибха̄ветука̄мо хутва̄ тиссо га̄тха̄ абха̄си –

104. ‘‘абхиккантена ван̣н̣ена, йа̄ твам̣ тит̣т̣хаси девате;

обха̄сентӣ диса̄ сабба̄, осадхӣ вийа та̄рака̄.

105. ‘‘кена тета̄дисо ван̣н̣о, кена те идха миджджхати;

уппаджджанти ча те бхога̄, йе кечи манасо пийа̄.

106. ‘‘пуччха̄ми там̣ деви маха̄нубха̄ве, мануссабхӯта̄ кимака̄си пун̃н̃ам̣;

кена̄си евам̣ джалита̄нубха̄ва̄, ван̣н̣о ча те саббадиса̄ пабха̄сатӣ’’ти.

104. таттха абхиккантена̄ти атимана̄пена, абхирӯпена̄ти аттхо. ван̣н̣ена̄ти чхавиван̣н̣ена. обха̄сентӣ диса̄ сабба̄ти сабба̄пи даса диса̄ джотентӣ ека̄локам̣ каронтӣ. йатха̄ кинти а̄ха ‘‘осадхӣ вийа та̄рака̄’’ти. уссанна̄ пабха̄ ета̄йа дхӣйати, осадха̄нам̣ ва̄ анубалаппада̄йика̄ти катва̄ ‘‘осадхӣ’’ти ладдхана̄ма̄ та̄рака̄ йатха̄ самантато а̄локам̣ курума̄на̄ тит̣т̣хати, евамева твам̣ саббадиса̄ обха̄сентӣти аттхо.

105. кена̄ти ким̣-саддо пуччха̄йам̣. хетуаттхе четам̣ каран̣авачанам̣, кена хетуна̄ти аттхо. тети тава. ета̄дисоти едисо, етарахи йатха̄диссама̄ноти вуттам̣ хоти. кена те идха миджджхатӣти кена пун̃н̃ависесена идха имасмим̣ т̣ха̄не ида̄ни тайа̄ лаббхама̄нам̣ сучаритапхалам̣ иджджхати ниппхаджджати. уппаджджантӣти ниббаттанти. бхога̄ти парибхун̃джитаббат̣т̣хена ‘‘бхога̄’’ти ладдхана̄ма̄ ваттха̄бхаран̣а̄дивиттӯпакаран̣ависеса̄. йе кечӣти бхоге анавасесато бйа̄петва̄ сан̇ган̣ха̄ти. анавасесабйа̄пако хи айам̣ ниддесо йатха̄ ‘‘йе кечи сан̇кха̄ра̄’’ти. манасо пийа̄ти манаса̄ пийа̄йитабба̄, мана̄пийа̄ти аттхо.

106. пуччха̄мӣти пуччхам̣ кароми, н̃а̄тум̣ иччха̄мӣти аттхо. танти твам̣. девӣти дибба̄набха̄васаман̇гита̄йа, деви. тена̄ха ‘‘маха̄нубха̄ве’’ти. мануссабхӯта̄ти мануссесу джа̄та̄ мануссабха̄вам̣ патта̄. идам̣ йебхуййена сатта̄ мануссаттабха̄ве т̣хита̄ пун̃н̃а̄ни каронтӣти катва̄ вуттам̣. айамета̄йам̣ га̄тха̄нам̣ сан̇кхепато аттхо, виттха̄рато пана параматтхадӣпанийам̣ вима̄наваттхуат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева ведитаббо.

евам̣ пуна тхерена пут̣т̣ха̄ петӣ тасса̄ сампаттийа̄ ладдхака̄ран̣ам̣ пака̄сентӣ сесага̄тха̄ абха̄си –

107. ‘‘уппан̣д̣уким̣ кисам̣ чха̄там̣, наггам̣ сампатитаччхавим̣;

муни ка̄рун̣ико локе, там̣ мам̣ аддаккхи дуггатам̣.

108. ‘‘бхиккхӯнам̣ а̄лопам̣ датва̄, па̄н̣иматтан̃ча чол̣акам̣;

тха̄лакасса ча па̄нӣйам̣, мама даккхин̣ама̄диси.

109. ‘‘а̄лопасса пхалам̣ пасса, бхаттам̣ вассасатам̣ даса;

бхун̃джа̄ми ка̄мака̄минӣ, анекарасабйан̃джанам̣.

110. ‘‘па̄н̣иматтасса чол̣асса, випа̄кам̣ пасса йа̄дисам̣;

йа̄вата̄ нандара̄джасса, виджитасмим̣ пат̣иччхада̄.

111. ‘‘тато бахутара̄ бханте, ваттха̄наччха̄дана̄ни ме;

косеййакамбалӣйа̄ни, кхомакаппа̄сика̄ни ча.

112. ‘‘випула̄ ча махаггха̄ ча, тепа̄ка̄севаламбаре;

са̄хам̣ там̣ паридаха̄ми, йам̣ йан̃хи манасо пийам̣.

113. ‘‘тха̄лакасса ча па̄нӣйам̣, випа̄кам̣ пасса йа̄дисам̣;

гамбхӣра̄ чатурасса̄ ча, поккхаран̃н̃о суниммита̄.

114. ‘‘сетодака̄ суппатиттха̄, сӣта̄ аппат̣игандхийа̄;

падумуппаласан̃чханна̄, ва̄рикин̃джаккхапӯрита̄.

115. ‘‘са̄хам̣ рама̄ми кӣл̣а̄ми, мода̄ми акутобхайа̄;

муним̣ ка̄рун̣икам̣ локе, бханте вандитума̄гата̄’’ти.

107. таттха уппан̣д̣укинти уппан̣д̣укаджа̄там̣. чха̄танти бубхуккхитам̣ кхуда̄йа абхибхӯтам̣. сампатитаччхавинти чхиннабхиннасарӣраччхавим̣. локети идам̣ ‘‘ка̄рун̣ико’’ти еттха вуттакарун̣а̄йа висайадассанам̣. там̣ манти та̄дисам̣ мамам̣, вуттанайена екантато карун̣ат̣т̣ха̄нийам̣ мам̣. дуггатанти дуггатим̣ гатам̣.

108-109. бхиккхӯнам̣ а̄лопам̣ датва̄тиа̄ди тхерена аттано карун̣а̄йа ката̄ка̄радассанам̣. таттха бхаттанти оданам̣, диббабходжананти аттхо. вассасатам̣ даса̄ти даса вассасата̄ни, вассасахассанти вуттам̣ хоти. аччантасам̣йоге четам̣ упайогавачанам̣. бхун̃джа̄ми ка̄мака̄минӣ, анекарасабйан̃джананти ан̃н̃ехипи ка̄метаббака̄мехи саманна̄гата̄ анекарасабйан̃джанам̣ бхаттам̣ бхун̃джа̄мӣти йоджана̄.

110. чол̣асса̄ти деййадхаммасӣсена таббисайам̣ да̄намайам̣ пун̃н̃амева дассети. випа̄кам̣ пасса йа̄дисанти тасса чол̣ада̄насса випа̄касан̇кха̄там̣ пхалам̣ пасса, бханте. там̣ пана йа̄дисам̣ йатха̄рӯпам̣, кинти чети а̄ха ‘‘йа̄вата̄ нандара̄джасса̄’’тиа̄ди.

таттха койам̣ нандара̄джа̄ на̄ма? атӣте кира дасавассасахасса̄йукесу мануссесу ба̄ра̄н̣асива̄сӣ еко кут̣умбико аран̃н̃е джан̇гха̄виха̄рам̣ вичаранто аран̃н̃ат̣т̣ха̄не ан̃н̃атарам̣ паччекабуддхам̣ аддаса. со паччекабуддхо таттха чӣваракаммам̣ каронто анува̄те аппахонте сам̣харитва̄ва т̣хапетум̣ а̄раддхо. со кут̣умбико там̣ дисва̄, ‘‘бханте, ким̣ каротха̄’’ти ватва̄ тена аппиччхата̄йа кин̃чи авуттепи ‘‘чӣварадуссам̣ наппахотӣ’’ти н̃атва̄ аттано уттара̄сан̇гам̣ паччекабуддхасса па̄дамӯле т̣хапетва̄ агама̄си. паччекабуддхо там̣ гахетва̄ анува̄там̣ а̄ропенто чӣварам̣ катва̄ па̄рупи. со кут̣умбика̄ джӣвитапарийоса̄не ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване ниббаттитва̄ таттха йа̄вата̄йукам̣ диббасампаттим̣ анубхавитва̄ тато чавитва̄ ба̄ра̄н̣асито йоджанаматте т̣ха̄не ан̃н̃атарасмим̣ га̄ме амаччакуле ниббатти.

тасса вайаппаттака̄ле тасмим̣ га̄ме наккхаттам̣ сан̇гхут̣т̣хам̣ ахоси. со ма̄тарам̣ а̄ха – ‘‘амма, са̄т̣акам̣ ме дехи, наккхаттам̣ кӣл̣исса̄мӣ’’ти. са̄ судхотаваттхам̣ нӣхаритва̄ ада̄си. ‘‘амма, тхӯлам̣ ида’’нти. ан̃н̃ам̣ нӣхаритва̄ ада̄си, тампи пат̣иккхипи. атха нам̣ ма̄та̄ а̄ха – ‘‘та̄та, йа̄дисе гехе майам̣ джа̄та̄, наттхи но ито сукхуматарасса ваттхасса пат̣ила̄бха̄йа пун̃н̃а’’нти. ‘‘лабханат̣т̣ха̄нам̣ гаччха̄ми, амма̄’’ти. ‘‘гаччха, путта, ахам̣ аджджева туйхам̣ ба̄ра̄н̣асинагаре раджджапат̣ила̄бхам̣ иччха̄мӣ’’ти. со ‘‘са̄дху, амма̄’’ти ма̄тарам̣ вандитва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ а̄ха – ‘‘гаччха̄ми, амма̄’’ти. ‘‘гаччха, та̄та̄’’ти. евам̣ кирасса̄ читтам̣ ахоси – ‘‘кахам̣ гамиссати, идха ва̄ еттха ва̄ гехе нисӣдиссатӣ’’ти. со пана пун̃н̃анийа̄мена чодийама̄но га̄мато никкхамитва̄ ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ ман̇галасила̄пат̣т̣е сасӣсам̣ па̄рупитва̄ нипаджджи. со ча ба̄ра̄н̣асиран̃н̃о ка̄лакатасса саттамо дивасо хоти.

амачча̄ ча пурохито ча ран̃н̃о сарӣракиччам̣ катва̄ ра̄джан̇ган̣е нисӣдитва̄ мантайим̣су – ‘‘ран̃н̃о ека̄ дхӣта̄ аттхи, путто наттхи, ара̄джакам̣ раджджам̣ на тит̣т̣хати, пхуссаратхам̣ виссаджджема̄’’ти. те кумудаван̣н̣е чатта̄ро синдхаве йоджетва̄ сетаччхаттаппамукхам̣ пан̃чавидхам̣ ра̄джакакудхабхан̣д̣ам̣ ратхасмим̣йева т̣хапетва̄ ратхам̣ виссаджджетва̄ паччхато тӯрийа̄ни пагган̣ха̄песум̣. ратхо па̄чӣнадва̄рена никкхамитва̄ уййа̄на̄бхимуккхо ахоси. ‘‘паричайена уййа̄на̄бхимукхо гаччхати, ниваттема̄’’ти кечи а̄хам̣су. пурохито ‘‘ма̄ ниваттайиттха̄’’ти а̄ха. ратхо кума̄рам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ а̄роханасаджджо хутва̄ ат̣т̣ха̄си, пурохито па̄рупанакан̣н̣ам̣ апанетва̄ па̄датала̄ни олокенто ‘‘тит̣т̣хату айам̣ дӣпо, двисахассадӣпапарива̄ресу чатӯсу маха̄дӣпесу екараджджам̣ ка̄ретум̣ йутто’’ти ватва̄ ‘‘тӯрийа̄ни пагган̣хатха, пунапи пагган̣хатха̄’’ти тиккхаттум̣ тӯрийа̄ни пагган̣ха̄песи.

атха кума̄ро мукхам̣ виваритва̄ олокетва̄ ‘‘кена каммена а̄гататтха, та̄та̄’’ти а̄ха. ‘‘дева, тумха̄кам̣ раджджам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти. ‘‘тумха̄кам̣ ра̄джа̄ каха’’нти? ‘‘диван̇гато, са̄мӣ’’ти. ‘‘кати диваса̄ атикканта̄’’ти? ‘‘аджджа саттамо дивасо’’ти. ‘‘путто ва̄ дхӣта̄ ва̄ наттхӣ’’ти? ‘‘дхӣта̄ аттхи, дева, путто наттхӣ’’ти. ‘‘тена хи карисса̄ми раджджа’’нти. те та̄вадева абхисекаман̣д̣апам̣ катва̄ ра̄джадхӣтарам̣ сабба̄лан̇ка̄рехи алан̇каритва̄ уййа̄нам̣ а̄нетва̄ кума̄расса абхисекам̣ акам̣су.

атхасса ката̄бхисекасса сатасахассаггханикам̣ ваттхам̣ упанесум̣. со ‘‘кимидам̣, та̄та̄’’ти а̄ха. ‘‘нива̄санаваттхам̣, дева̄’’ти. ‘‘нану, та̄та̄, тхӯла’’нти? ‘‘манусса̄нам̣ парибхогаваттхесу ито сукхуматарам̣ наттхи, дева̄’’ти. ‘‘тумха̄кам̣ ра̄джа̄ еварӯпам̣ нива̄сесӣ’’ти? ‘‘а̄ма, дева̄’’ти. ‘‘на ман̃н̃е пун̃н̃ава̄ тумха̄кам̣ ра̄джа̄ (а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.191) суван̣н̣абхин̇ка̄рам̣ а̄харатха, лабхисса̄ми ваттха’’нти. суван̣н̣абхин̇ка̄рам̣ а̄харим̣су. со ут̣т̣ха̄йа хаттхе дховитва̄ мукхам̣ виккха̄летва̄ хаттхена удакам̣ а̄да̄йа пураттхимадиса̄йам̣ аббхуккири. тада̄ гханапатхавим̣ бхиндитва̄ ат̣т̣ха каппаруккха̄ ут̣т̣хахим̣су. пуна удакам̣ гахетва̄ даккхин̣а̄йа паччхима̄йа уттара̄йа̄ти евам̣ чатӯсу диса̄су аббхуккири. саббадиса̄су ат̣т̣ха ат̣т̣ха катва̄ дваттим̣са каппаруккха̄ ут̣т̣хахим̣су. екека̄йа диса̄йа сол̣аса сол̣аса катва̄ чатусат̣т̣хи каммаруккха̄ти кечи ваданти. со екам̣ диббадуссам̣ нива̄сетва̄ екам̣ па̄рупитва̄ ‘‘нандаран̃н̃о виджите суттакантика̄ иттхийо ма̄ суттам̣ кантим̣сӯти бхерим̣ чара̄петха̄’’ти ватва̄ чхаттам̣ усса̄петва̄ алан̇катапат̣ийатто хаттхиккхандхаварагато нагарам̣ пависитва̄ па̄са̄дам̣ а̄руйха маха̄сампаттим̣ анубхави.

евам̣ гаччханте ка̄ле екадивасам̣ девӣ ран̃н̃о сампаттим̣ дисва̄ ‘‘ахо тапассӣ’’ти ка̄рун̃н̃а̄ка̄рам̣ дассеси. ‘‘кимидам̣, девӣ’’ти ча пут̣т̣ха̄ ‘‘атимахатӣ те, дева, сампатти. атӣте аддхани калйа̄н̣ам̣ акаттха, ида̄ни ана̄гатасса аттха̄йа кусалам̣ на каротха̄’’ти а̄ха. ‘‘касса дема? сӣлаванто наттхӣ’’ти. ‘‘асун̃н̃о, дева, джамбудӣпо арахантехи, тумхе да̄намева саджджетха, ахам̣ араханте лаччха̄мӣ’’ти а̄ха. пунадивасе ра̄джа̄ маха̄рахам̣ да̄нам̣ саджджа̄песи. девӣ ‘‘саче имисса̄йа диса̄йа араханто аттхи, идха̄гантва̄ амха̄кам̣ бхиккхам̣ ган̣хантӯ’’ти адхит̣т̣хахитва̄ уттарадиса̄бхимукха̄ урена нипаджджи. нипаннаматта̄йа ева девийа̄ химаванте васанта̄нам̣ падумаватийа̄ путта̄нам̣ пан̃часата̄нам̣ паччекабуддха̄нам̣ джет̣т̣хако маха̄падумапаччекабуддхо бха̄тике а̄мантеси – ‘‘ма̄риса̄ нандара̄джа̄ тумхе нимантети, адхива̄сетха тасса̄’’ти. те адхива̄сетва̄ та̄вадева а̄ка̄сена̄гантва̄ уттарадва̄ре отарим̣су. манусса̄ ‘‘пан̃часата̄, дева, паччекабуддха̄ а̄гата̄’’ти ран̃н̃о а̄рочесум̣. ра̄джа̄ саддхим̣ девийа̄ а̄гантва̄ вандитва̄ паттам̣ гахетва̄ паччекабуддхе па̄са̄дам̣ а̄ропетва̄ таттха тесам̣ да̄нам̣ датва̄ бхаттакичча̄васа̄не ра̄джа̄ сан̇гхаттхерасса, девӣ сан̇гханавакасса па̄дамӯле нипаджджитва̄ ‘‘аййа̄, паччайехи на киламиссанти, майам̣ пун̃н̃ена на ха̄йисса̄ма, амха̄кам̣ идха нива̄са̄йа пат̣ин̃н̃ам̣ детха̄’’ти пат̣ин̃н̃ам̣ ка̄ретва̄ уййа̄не нива̄сат̣т̣ха̄на̄ни ка̄ретва̄ йа̄ваджӣвам̣ паччекабуддхе упат̣т̣хахитва̄ тесу париниббутесу са̄дхукӣл̣итам̣ ка̄ретва̄ гандхада̄руа̄дӣхи сарӣракиччам̣ ка̄ретва̄ дха̄туйо гахетва̄ четийам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ ‘‘еварӯпа̄нампи на̄ма маха̄нубха̄ва̄нам̣ махесӣнам̣ маран̣ам̣ бхависсати, киман̇гам̣ пана ма̄диса̄на’’нти сам̣вегаджа̄то джет̣т̣хапуттам̣ радждже патит̣т̣ха̄петва̄ сайам̣ та̄пасапаббаджджам̣ паббаджи. девӣпи ‘‘ран̃н̃е паббаджите ахам̣ ким̣ карисса̄мӣ’’ти паббаджи. двепи уййа̄не васанта̄ джха̄на̄ни ниббаттетва̄ джха̄насукхена вӣтина̄метва̄ а̄йупарийоса̄не брахмалоке ниббаттим̣су. со кира нандара̄джа̄ амха̄кам̣ саттху маха̄са̄вако маха̄кассапаттхеро ахосӣ, тасса аггамахесӣ бхадда̄ ка̄пила̄нӣ на̄ма.

айам̣ пана нандара̄джа̄ даса вассасахасса̄ни сайам̣ диббаваттха̄ни паридаханто саббамева аттано виджитам̣ уттаракурусадисам̣ каронто а̄гата̄гата̄нам̣ манусса̄нам̣ диббадусса̄ни ада̄си. тайидам̣ диббаваттхасамиддхим̣ сандха̄йа са̄ петӣ а̄ха ‘‘йа̄вата̄ нандара̄джасса, виджитасмим̣ пат̣иччхада̄’’ти. таттха виджитасминти рат̣т̣хе. пат̣иччхада̄ти ваттха̄ни. та̄ни хи пат̣иччха̄денти етехӣти ‘‘пат̣иччхада̄’’ти вуччанти.

111. ида̄ни са̄ петӣ ‘‘нандара̄джасамиддхитопи етарахи майхам̣ самиддхи випулатара̄’’ти дассентӣ ‘‘тато бахутара̄, бханте, ваттха̄наччха̄дана̄ни ме’’тиа̄дима̄ха. таттха татоти нандара̄джасса париггахабхӯтаваттхатопи бахутара̄ни майхам̣ ваттхаччха̄дана̄нӣти аттхо. ваттха̄наччха̄дана̄нӣти нива̄санаваттха̄ни чева па̄рупанаваттха̄ни ча. косеййакамбалӣйа̄нӣти косеййа̄ни чева камбала̄ни ча. кхомакаппа̄сика̄нӣти кхомаваттха̄ни чева каппа̄самайаваттха̄ни ча.

112. випула̄ти а̄йа̄мато ча виттха̄рато ча випула̄. махаггха̄ти махаггхавасена маханта̄ маха̄раха̄. а̄ка̄севаламбарети а̄ка̄сейева оламбама̄на̄ тит̣т̣ханти. йам̣ йан̃хи манасо пийанти йам̣ йам̣ майхам̣ манасо пийам̣, там̣ там̣ гахетва̄ паридаха̄ми па̄рупа̄ми ча̄ти йоджана̄.

113. тха̄лакасса ча па̄нӣйам̣, випа̄кам̣ пасса йа̄дисанти тха̄лакапӯран̣аматтам̣ па̄нӣйам̣ диннам̣ анумодитам̣, тасса пана випа̄кам̣ йа̄дисам̣ йа̄ва махантам̣ пасса̄ти дассентӣ ‘‘гамбхӣра̄ чатурасса̄ ча̄’’тиа̄дима̄ха. таттха гамбхӣра̄ти ага̄дха̄. чатурасса̄ти чатурассасан̣т̣ха̄на̄. поккхаран̃н̃оти поккхаран̣ийо. суниммита̄ти камма̄нубха̄венева сут̣т̣ху ниммита̄.

114. сетодака̄ти сетаудака̄ сетава̄лукасампарикин̣н̣а̄. суппатиттха̄ти сундаратиттха̄. сӣта̄ти сӣталодака̄. аппат̣игандхийа̄ти пат̣икӯлагандхарахита̄ сурабхигандха̄. ва̄рикин̃джаккхапӯрита̄ти камалакувалайа̄дӣнам̣ кесарасан̃чханнена ва̄рина̄ парипун̣н̣а̄.

115. са̄ханти са̄ ахам̣. рама̄мӣти ратим̣ винда̄ми. кӣл̣а̄мӣти индрийа̄ни парича̄реми. мода̄мӣти бхогасампаттийа̄ памудита̄ хоми. акутобхайа̄ти куточипи асан̃джа̄табхайа̄, серӣ сукхавиха̄ринӣ хоми. бханте, вандитума̄гата̄ти, бханте, имисса̄ диббасампаттийа̄ пат̣ила̄бхасса ка̄ран̣абхӯтам̣ твам̣ вандитум̣ а̄гата̄ упагата̄ти аттхо. йам̣ панеттха аттхато авибхаттам̣, там̣ таттха таттха вуттамева.

евам̣ та̄йа петийа̄ вутте а̄йасма̄ са̄рипутто ит̣т̣хакаватийам̣ дӣгхара̄джийанти га̄мадвайава̄сикесу аттано сантикам̣ упагатесу мануссесу имаматтхам̣ виттха̄рато катхенто сам̣веджетва̄ сам̣са̄рамочанапа̄пакаммато мочетва̄ упа̄сакабха̄ве патит̣т̣ха̄песи. са̄ паватти бхиккхӯсу па̄кат̣а̄ джа̄та̄. там̣ бхиккхӯ бхагавато а̄рочесум̣. бхагава̄ таматтхам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ сампаттапариса̄йа дхаммам̣ десеси, са̄ десана̄ маха̄джанасса са̄ттхика̄ ахосӣти.

сам̣са̄рамочакапетиваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.