8. випалла̄сакатха̄
випалла̄сакатха̄ван̣н̣ана̄
236. ида̄ни тасса каммасса паччайабхӯте випалла̄се дассентена катхита̄йа суттантапуббан̇гама̄йа випалла̄сакатха̄йа апуббаттха̄нуван̣н̣ана̄. суттанте та̄ва сан̃н̃а̄випалла̄са̄ти сан̃н̃а̄йа випаллаттхабха̄ва̄ випарӣтабха̄ва̄, випарӣтасан̃н̃а̄ти аттхо. сесадвайесупи есева найо. читтакиччасса дуббалат̣т̣ха̄не дит̣т̣хивирахита̄йа акусаласан̃н̃а̄йа сакакиччасса балавака̄ле сан̃н̃а̄випалла̄со. дит̣т̣хивирахитассева акусалачиттасса сакакиччасса балавака̄ле читтавипалла̄со. дит̣т̣хисампайутте читте дит̣т̣хивипалла̄со. тасма̄ саббадуббало сан̃н̃а̄випалла̄со, тато балаватаро читтавипалла̄со, саббабалаватаро дит̣т̣хивипалла̄со. аджа̄табуддхида̄ракасса каха̄пан̣адассанам̣ вийа хи сан̃н̃а̄ а̄рамман̣асса упат̣т̣ха̄на̄ка̄раматтаггахан̣ато. га̄микапурисасса каха̄пан̣адассанам̣ вийа читтам̣ лаккхан̣апат̣иведхасса̄пи сампа̄панато. камма̄расса маха̄сан̣д̣а̄сена айогахан̣ам̣ вийа дит̣т̣хи абхинивисса пара̄масанато. аничче ниччанти сан̃н̃а̄випалла̄соти аничче ваттхусмим̣ ‘‘ниччам̣ ида’’нти евам̣ гахетва̄ уппаджджанакасан̃н̃а̄ сан̃н̃а̄випалла̄со. имина̄ найена саббападесу аттхо ведитаббо. на сан̃н̃а̄випалла̄со на читтавипалла̄со на дит̣т̣хивипалла̄соти чатӯсу ваттхӯсу два̄дасаннам̣ випалла̄сагга̄ха̄нам̣ абха̄ва̄ йа̄тха̄ваггахан̣ам̣ вуттам̣.
га̄тха̄су анаттани ча атта̄ти анаттани атта̄ти евам̣сан̃н̃иноти аттхо. миччха̄дит̣т̣хихата̄ти на кевалам̣ сан̃н̃инова, сан̃н̃а̄йа вийа уппаджджама̄на̄йа миччха̄дит̣т̣хийа̄пи хата̄. кхиттачитта̄ти сан̃н̃а̄дит̣т̣хӣхи вийа уппаджджама̄нена кхиттена виббхантена читтена саманна̄гата̄. висан̃н̃иноти десана̄маттаметам̣, випарӣтасан̃н̃а̄читтадит̣т̣хиноти аттхо. атха ва̄ сан̃н̃а̄пуббан̇гаматта̄ дит̣т̣хийа̄ пат̣хамам̣ чатӯхи падехи сан̃н̃а̄випалла̄со вутто, тато миччха̄дит̣т̣хихата̄ти дит̣т̣хивипалла̄со, кхиттачитта̄ти читтавипалла̄со. висан̃н̃иноти тӣхи випалла̄сагга̄хехи пакатисан̃н̃а̄вирахита̄ мохам̣ гата̄ ‘‘муччхито висавегена, висан̃н̃ӣ самападжджатха̄’’тиеттха (джа̄. 2.22.328) вийа. те йогайутта̄ ма̄расса̄ти те джана̄ сатта̄ ма̄расса йоге йутта̄ на̄ма хонти. айогаккхеминоти чатӯхи йогехи ӣтӣхи кхемам̣ нибба̄нам̣ аппатта̄. сатта̄ гаччханти сам̣са̄ранти тейева пуггала̄ сам̣са̄рам̣ сам̣саранти. касма̄? джа̄тимаран̣ага̄мино хи те, тасма̄ сам̣сарантӣти аттхо. буддха̄ти чатусаччабуддха̄ саббан̃н̃уно. ка̄латтайаса̄дха̄ран̣авасена бахувачанам̣. локасминти ока̄салоке. пабхан̇кара̄ти локасса пан̃н̃а̄локам̣ кара̄. имам̣ дхаммам̣ пака̄сентӣти випалла̄саппаха̄нам̣ дхаммам̣ джотенти. дуккхӯпасамага̄минанти дуккхавӯпасамам̣ нибба̄нам̣ гаччхантам̣. тесам̣ сутва̄на̄ти тесам̣ буддха̄нам̣ дхаммам̣ сутва̄на. саппан̃н̃а̄ти бхаббабхӯта̄ пан̃н̃аванто. сачиттам̣ паччаладдхӯти випалла̄саваджджитам̣ сакачиттам̣ пат̣илабхитва̄. пат̣иаладдхӯти падаччхедо. атха ва̄ пат̣илабхим̣су пат̣иаладдхунти падаччхедо. аниччато даккхунти аниччавасенева аддасам̣су. анаттани анатта̄ти анатта̄нам̣ анатта̄ти аддаккхум̣. атха ва̄ анаттани ваттхусмим̣ атта̄ наттхӣти аддаккхум̣. самма̄дит̣т̣хисама̄да̄на̄ти гахитасамма̄дассана̄. саббам̣ дуккхам̣ упаччагунти сакалам̣ ват̣т̣адуккхам̣ саматикканта̄.
пахӣна̄пахӣнапуччха̄йа дит̣т̣хисампаннасса̄ти сота̄паннасса. дуккхе сукханти сан̃н̃а̄ уппаджджати. читтам̣ уппаджджатӣти мохака̄луссийасса аппахӣнатта̄ сан̃н̃а̄маттам̣ ва̄ читтаматтам̣ ва̄ уппаджджати, ана̄га̄миссапи уппаджджати, ким̣ пана сота̄паннасса. име две арахатойева пахӣна̄. асубхе субханти сан̃н̃а̄ уппаджджати. читтам̣ уппаджджатӣти сакада̄га̄миссапи уппаджджати, ким̣ пана сота̄паннасса. име две ана̄га̄мисса пахӣна̄ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. тасма̄ идам̣ двайам̣ сота̄паннасакада̄га̄мино сандха̄йа вуттанти ведитаббам̣. ана̄га̄мино ка̄мара̄гасса пахӣнатта̄ ‘‘асубхе субха’’нти сан̃н̃а̄читтавипалла̄са̄нан̃ча паха̄нам̣ вуттанти ведитаббам̣. двӣсу ваттхӯсӯтиа̄дӣхи падехи пахӣна̄пахӣне нигаметва̄ дассети. таттха ‘‘аничче ничча’’нти, ‘‘анаттани атта̄’’ти имесу двӣсу ваттхӯсу чха випалла̄са̄ пахӣна̄. ‘‘дуккхе сукха’’нти, ‘‘асубхе субха’’нти имесу двӣсу ваттхӯсу две дит̣т̣хивипалла̄са̄ пахӣна̄. кесучи поттхакесу двети пат̣хамам̣ ликхитам̣, паччха̄ чха̄ти. чатӯсу ваттхӯсӯти чатта̄ри екато катва̄ вуттам̣. ат̣т̣ха̄ти двӣсу чха, двӣсу двети ат̣т̣ха. чатта̄роти дуккха̄субхаваттхӯсу екекасмим̣ две две сан̃н̃а̄читтавипалла̄са̄ти чатта̄ро. кесучи поттхакесу ‘‘чха двӣсӯ’’ти вуттат̣т̣ха̄несупи евамева ликхитанти.
випалла̄сакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.