6. удайаббайан̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄
49. ида̄ни анантарам̣ вуттасса саммасанан̃а̄н̣асса на̄на̄найехи бха̄вана̄тхиракаран̣ена па̄рам̣ гантва̄ т̣хитена аничча̄дито дит̣т̣хе сан̇кха̄ре удайаббайена париччхиндитва̄ аничча̄дито випассанаттхам̣ вуттасса удайаббайа̄нупассана̄н̃а̄н̣асса ниддесе джа̄там̣ рӯпантиа̄дӣсу сантативасена йатха̄сакам̣ паччайехи ниббаттам̣ рӯпам̣. тасса джа̄тасса рӯпасса ниббаттилаккхан̣ам̣ джа̄тим̣ уппа̄дам̣ абхинава̄ка̄рам̣ удайоти, випарин̣а̄малаккхан̣ам̣ кхайам̣ бхан̇гам̣ вайоти, анупассана̄ пунаппунам̣ ниса̄мана̄, удайаббайа анупассана̄н̃а̄н̣анти аттхо. ведана̄дӣсупи есева найо. джа̄тиджара̄маран̣аванта̄нам̣йева удайаббайасса париггахетаббатта̄ джа̄тиджара̄маран̣а̄нам̣ удайаббайа̄бха̄вато джа̄тиджара̄маран̣ам̣ ана̄маситва̄ джа̄там̣ чаккху…пе… джа̄то бхавоти пеййа̄лам̣ катам̣. со евам̣ пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ удайаббайам̣ пассанто евам̣ джа̄на̄ти ‘‘имесам̣ кхандха̄нам̣ уппаттито пуббе ануппанна̄нам̣ ра̄си ва̄ ничайо ва̄ наттхи, уппаджджама̄на̄нампи ра̄сито ва̄ ничайато ва̄ а̄гаманам̣ на̄ма наттхи, нируджджхама̄на̄нампи диса̄видиса̄гаманам̣ на̄ма наттхи, нируддха̄нампи екасмим̣ т̣ха̄не ра̄сито ничайато нидха̄нато ават̣т̣ха̄нам̣ на̄ма наттхи. йатха̄ пана вӣн̣а̄йа ва̄дийама̄на̄йа уппаннасса саддасса нева уппаттито пуббе санничайо аттхи, на уппаджджама̄но санничайато а̄гато, на нируджджхама̄насса диса̄видиса̄гаманам̣ аттхи, на нируддхо каттхачи санничито тит̣т̣хати, атха кхо вӣн̣ан̃ча упавӣн̣ан̃ча пурисасса ча таджджам̣ ва̄йа̄мам̣ пат̣ичча ахутва̄ самбхоти, хутва̄ пат̣ивети, евам̣ саббепи рӯпа̄рӯпино дхамма̄ ахутва̄ самбхонти, хутва̄ пат̣ивентӣ’’ти.
50. евам̣ сан̇кхепато удайаббайадассанам̣ дассетва̄ ида̄ни виттха̄рато дассетум̣ пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ удайам̣ пассанто кати лаккхан̣а̄ни пассатӣтиа̄дӣхи ра̄сито ган̣анам̣ пуччхитва̄, пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ удайам̣ пассанто пан̃чавӣсати лаккхан̣а̄ни пассатӣтиа̄дӣхи ра̄ситова ган̣анам̣ виссаджджетва̄, пуна рӯпаккхандхасса удайам̣ пассанто кати лаккхан̣а̄ни пассатӣтиа̄дӣхи вибха̄гато ган̣анам̣ пуччхитва̄ рӯпаккхандхасса удайам̣ пассанто пан̃ча лаккхан̣а̄ни пассатӣтиа̄дӣхи вибха̄гато ган̣анам̣ виссаджджетва̄, пуна рӯпаккхандхасса удайам̣ пассанто катама̄ни пан̃ча лаккхан̣а̄ни пассатӣтиа̄дӣхи лаккхан̣авибха̄гам̣ пуччхитва̄ виссаджджанам̣ катам̣.
таттха авиджджа̄самудайа̄ рӯпасамудайоти ‘‘пуримакаммабхавасмим̣ мохо авиджджа̄’’ти вутта̄йа авиджджа̄йа сати имасмим̣ бхаве рӯпасса уппа̄до хотӣти аттхо. паччайасамудайат̣т̣хена̄ти паччайасса уппаннабха̄вена̄ти аттхо. авиджджа̄тан̣ха̄камма̄ни четтха идха пат̣исандхихетубхӯта̄ атӣтапаччайа̄. имесу ча тӣсу гахитесу сан̇кха̄рупа̄да̄на̄ни гахита̄нева хонти. а̄ха̄расамудайа̄ти паваттипаччайесу кабал̣ӣка̄ра̄ха̄расса балаватта̄ сойева гахито. тасмим̣ пана гахите паваттихетубхӯта̄ни утучитта̄нипи гахита̄нева хонти. ниббаттилаккхан̣анти аддха̄сантатикхан̣авасена рӯпасса уппа̄дам̣, уппа̄дойева сан̇кхаталаккхан̣атта̄ лаккхан̣анти ча вутто. пан̃ча лаккхан̣а̄нӣти авиджджа̄ тан̣ха̄ камма̄ха̄ра̄ ниббатти ча̄ти има̄ни пан̃ча лаккхан̣а̄ни. авиджджа̄дайопи хи рӯпасса удайо лаккхӣйати етехӣти лаккхан̣а̄ни. ниббатти пана сан̇кхаталаккхан̣амева, тампи сан̇кхатанти лаккхӣйати етена̄ти лаккхан̣ам̣.
авиджджа̄ниродха̄ рӯпаниродхоти ана̄гатабхавасса паччайабхӯта̄йа имасмим̣ бхаве авиджджа̄йа арахаттамагган̃а̄н̣ена ниродхе кате паччайа̄бха̄ва̄ ана̄гатасса рӯпасса ануппа̄до ниродхо хотӣти аттхо. паччайаниродхат̣т̣хена̄ти паччайасса нируддхабха̄вена̄ти аттхо. ниродхо четтха ана̄гатапат̣исандхипаччайа̄нам̣ идха авиджджа̄тан̣ха̄камма̄нам̣йева ниродхо. а̄ха̄раниродха̄ рӯпаниродхоти паваттипаччайасса кабал̣ӣка̄ра̄ха̄расса абха̄ве там̣самут̣т̣ха̄нарӯпа̄бха̄во хоти. випарин̣а̄малаккхан̣анти аддха̄сантатикхан̣авасена рӯпасса бхан̇гам̣, бхан̇гойева сан̇кхаталаккхан̣атта̄ лаккхан̣анти вутто. идха пан̃ча лаккхан̣а̄нӣти авиджджа̄тан̣ха̄камма̄ха̄ра̄нам̣ абха̄ваниродха̄ чатта̄ри, випарин̣а̄мо еканти пан̃ча. еса найо ведана̄ккхантха̄дӣсу. айам̣ пана висесо – арӯпаккхандха̄нам̣ удайаббайадассанам̣ аддха̄сантативасена, на кхан̣авасена. пхассо ведана̄сан̃н̃а̄сан̇кха̄раккхандха̄нам̣ паваттипаччайо, там̣ниродха̄ ча тесам̣ ниродхо. на̄марӯпам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхасса паваттипаччайо, там̣ниродха̄ ча тасса ниродхоти.
кечи пана̄ху – ‘‘чатудха̄ паччайато удайаббайадассане атӣта̄дивибха̄гам̣ ана̄маситва̄ва саббаса̄ман̃н̃авасена авиджджа̄дӣхи удетӣти уппаджджама̄набха̄ваматтам̣ ган̣ха̄ти, на уппа̄дам̣. авиджджа̄диниродха̄ нируджджатӣти ануппаджджама̄набха̄ваматтам̣ ган̣ха̄ти, на бхан̇гам̣. кхан̣ато удайаббайадассане паччуппанна̄нам̣ уппа̄дам̣ бхан̇гам̣ ган̣ха̄тӣ’’ти.
випассама̄но пана випассако пат̣хамам̣ паччайато удайаббайам̣ манасикаритва̄ випассана̄ка̄ле авиджджа̄дике чатуро дхамме виссаджджетва̄ удайаббайавантейева кхандхе гахетва̄ тесам̣ удайаббайам̣ пассати, еван̃ча тасса випассакасса ‘‘евам̣ рӯпа̄дӣнам̣ удайо, евам̣ вайо, евам̣ рӯпа̄дайо уденти, евам̣ вентӣ’’ти паччайато ча кхан̣ато ча виттха̄рена удайаббайам̣ пассато ‘‘ити кира име дхамма̄ ахутва̄ самбхонти, хутва̄ пат̣ивентӣ’’ти н̃а̄н̣ам̣ висадатарам̣ хоти, саччапат̣иччасамуппа̄данайалаккхан̣абхеда̄ па̄кат̣а̄ хонти. йан̃хи со авиджджа̄дисамудайа̄ кхандха̄нам̣ самудайам̣ авиджджа̄диниродха̄ ча кхандха̄нам̣ ниродхам̣ пассати, идамасса паччайато удайаббайадассанам̣. йам̣ пана ниббаттилаккхан̣авипарин̣а̄малаккхан̣а̄ни пассанто кхандха̄нам̣ удайаббайам̣ пассати, идамасса кхан̣ато удайаббайадассанам̣. уппаттиккхан̣ейева хи ниббаттилаккхан̣ам̣, бхан̇гаккхан̣е ча випарин̣а̄малаккхан̣ам̣.
иччассевам̣ паччайато чева кхан̣ато ча дведха̄ удайаббайам̣ пассато паччайато удайадассанена самудайасаччам̣ па̄кат̣ам̣ хоти джанака̄вабодхато. кхан̣ато удайадассанена дуккхасаччам̣ па̄кат̣ам̣ хоти джа̄тидуккха̄вабодхато. паччайато вайадассанена ниродхасаччам̣ па̄кат̣ам̣ хоти паччайа̄нуппа̄дена паччайаватам̣ ануппа̄да̄вабодхато. кхан̣ато вайадассанена дуккхасаччамева па̄кат̣ам̣ хоти маран̣адуккха̄вабодхато. йан̃часса удайаббайадассанам̣, маггова̄йам̣ локикоти маггасаччам̣ па̄кат̣ам̣ хоти татра саммохавигха̄тато.
паччайато часса удайадассанена ануломо пат̣иччасамуппа̄до па̄кат̣о хоти ‘‘имасмим̣ сати идам̣ хотӣ’’ти (ма. ни. 1.404; сам̣. ни. 2.21; уда̄. 1) авабодхато. паччайато вайадассанена пат̣иломо пат̣иччасамуппа̄до па̄кат̣о хоти ‘‘имасса ниродха̄ идам̣ нируджджхатӣ’’ти (ма. ни. 1.406; сам̣. ни. 2.21; уда̄. 2) авабодхато. кхан̣ато пана удайаббайадассанена пат̣иччасамуппанна̄ дхамма̄ па̄кат̣а̄ хонти сан̇кхаталаккхан̣а̄вабодхато. удайаббайаванто хи сан̇кхата̄, те ча пат̣иччасамуппанна̄ти.
паччайато часса удайадассанена екаттанайо па̄кат̣о хоти хетупхаласамбандхена санта̄насса анупаччхеда̄вабодхато. атха сут̣т̣хутарам̣ уччхедадит̣т̣хим̣ паджахати. кхан̣ато удайадассанена на̄наттанайо па̄кат̣о хоти наванава̄нам̣ уппа̄да̄вабодхато. атха сут̣т̣хутарам̣ сассатадит̣т̣хим̣ паджахати. паччайато часса удайаббайадассанена абйа̄па̄ранайо па̄кат̣о хоти дхамма̄нам̣ авасаваттибха̄ва̄вабодхато. атха сут̣т̣хутарам̣ аттадит̣т̣хим̣ паджахати. паччайато пана удайадассанена евам̣дхаммата̄найо па̄кат̣о хоти паччайа̄нурӯпена пхалассуппа̄да̄вабодхато. атха сут̣т̣хутарам̣ акирийадит̣т̣хим̣ паджахати.
паччайато часса удайадассанена анатталаккхан̣ам̣ па̄кат̣ам̣ хоти дхамма̄нам̣ нирӣхакаттапаччайапат̣ибаддхавуттита̄вабодхато. кхан̣ато удайаббайадассанена аниччалаккхан̣ам̣ па̄кат̣ам̣ хоти хутва̄ абха̄ва̄вабодхато, пуббанта̄парантавивека̄вабодхато ча. дуккхалаккхан̣ампи па̄кат̣ам̣ хоти удайаббайехи пат̣ипӣл̣ана̄вабодхато. сабха̄валаккхан̣ампи па̄кат̣ам̣ хоти удайаббайапариччхинна̄вабодхато. сабха̄валаккхан̣е сан̇кхаталаккхан̣асса та̄вака̄ликаттампи па̄кат̣ам̣ хоти, удайаккхан̣е вайасса, вайаккхан̣е ча удайасса абха̄ва̄вабодхатоти.
тассевам̣ па̄кат̣ӣбхӯтасаччапат̣иччасамуппа̄данайалаккхан̣абхедасса ‘‘евам̣ кира на̄миме дхамма̄ ануппаннапубба̄ уппаджджанти, уппанна̄ нируджджхантӣ’’ти ниччанава̄ва хутва̄ сан̇кха̄ра̄ упат̣т̣хаханти. на кевалан̃ча ниччанава̄ва, сӯрийуггамане усса̄вабинду вийа удакапуббул̣о вийа удаке дан̣д̣ара̄джи вийа а̄рагге са̄сапо вийа виджджуппа̄до вийа ча париттат̣т̣ха̄йино ма̄йа̄марӣчисупинантаала̄тачаккагандхаббанагарапхен̣акадалиа̄дайо вийа аса̄ра̄ нисса̄ра̄ти ча̄пи упат̣т̣хаханти. етта̄вата̄ тена ‘‘вайадхаммамева уппаджджати, уппаннан̃ча вайам̣ упетӣ’’ти имина̄ а̄ка̄рена самапан̃н̃а̄са лаккхан̣а̄ни пат̣ивиджджхитва̄ т̣хитам̣ удайаббайа̄нупассана̄ на̄ма пат̣хамам̣ тарун̣авипассана̄н̃а̄н̣ам̣ адхигатам̣ хоти, йасса̄дхигама̄ ‘‘а̄раддхавипассако’’ти сан̇кхам̣ гаччхати. имасмим̣ н̃а̄н̣е т̣хитасса обха̄са̄дайо даса випассанӯпаккилеса̄ уппаджджанти, йесам̣ уппаттийа̄ акусало йога̄вачаро тесу магган̃а̄н̣асан̃н̃ӣ хутва̄ амаггамева ‘‘магго’’ти ган̣ха̄ти, упаккилесаджат̣а̄джат̣ито ча хоти. кусало пана йога̄вачаро тесу випассанам̣ а̄ропенто упаккилесаджат̣ам̣ виджат̣етва̄ ‘‘ете дхамма̄ на магго, упаккилесавимуттам̣ пана вӣтхипат̣ипаннам̣ випассана̄н̃а̄н̣ам̣ магго’’ти магган̃ча амагган̃ча ваваттхапети. тассевам̣ магган̃ча амагган̃ча н̃атва̄ т̣хитам̣ н̃а̄н̣ам̣ магга̄магган̃а̄н̣адассанависуддхи на̄ма.
етта̄вата̄ ча пана тена чатуннам̣ сачча̄нам̣ ваваттха̄нам̣ катам̣ хоти. катхам̣? на̄марӯпапариггахе сати паччайапариггахасамбхавато дхаммат̣т̣хитин̃а̄н̣авачаненева вуттена дит̣т̣хивисуддхисан̇кха̄тена на̄марӯпававаттха̄панена дуккхасаччасса ваваттха̄нам̣ катам̣ хоти, кан̇кха̄витаран̣ависуддхисан̇кха̄тена паччайапариггахан̣ена самудайасаччасса ваваттха̄нам̣, удайаббайа̄нупассанена ча кхан̣ато удайаббайадассанена дуккхасаччасса ваваттха̄нам̣ катам̣, паччайато удайадассанена самудайасаччасса ваваттха̄нам̣, паччайато вайадассанена ниродхасаччасса ваваттха̄нам̣, йан̃часса удайаббайадассанам̣, маггова̄йам̣ локикоти татра саммохавигха̄тато имиссан̃ча магга̄магган̃а̄н̣адассанависуддхийам̣ випассато самма̄ маггасса авадха̄ран̣ена маггасаччасса ваваттха̄нам̣ катам̣. евам̣ локийена та̄ва н̃а̄н̣ена чатуннам̣ сачча̄нам̣ ваваттха̄нам̣ катам̣ хотӣти.
удайаббайан̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.