50. иддхивидхан̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄

101. иддхивидхан̃а̄н̣аниддесам̣ идха бхиккхӯти имасмим̣ са̄сане бхиккху. чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатанти еттха чхандахетуко сама̄дхи, чханда̄дхико ва̄ сама̄дхи чхандасама̄дхи, каттукамйата̄чхандам̣ адхипатим̣ каритва̄ пат̣иладдхасама̄дхиссетам̣ адхивачанам̣. падха̄набхӯта̄ сан̇кха̄ра̄ падха̄насан̇кха̄ра̄, чатукиччаса̄дхакасса саммаппадха̄навӣрийассетам̣ адхивачанам̣. чатукиччаса̄дханавасена бахувачанам̣ катам̣. саманна̄гатанти чхандасама̄дхина̄ ча падха̄насан̇кха̄рехи ча упетам̣. иддхипа̄данти ниппхаттипарийа̄йена ва̄ иджджханат̣т̣хена, иджджханти ета̄йа сатта̄ иддха̄ вуддха̄ уккам̣сагата̄ хонтӣти имина̄ ва̄ парийа̄йена иддхӣти сан̇кхам̣ гата̄нам̣ упача̄раджджха̄на̄дикусалачиттасампайутта̄нам̣ чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄ра̄нам̣ адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена па̄дабхӯтам̣ сесачиттачетасикара̄синти аттхо. вуттан̃хи иддхипа̄давибхан̇ге суттантабха̄джанӣйе ‘‘иддхипа̄доти татха̄бхӯтасса ведана̄ккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣аккхандхо’’ти (вибха. 434). абхидхаммабха̄джанӣйе ча ‘‘иддхипа̄доти татха̄бхӯтасса пхассо ведана̄…пе… пагга̄хо авиккхепо’’ти (вибха. 447) вуттам̣. тасма̄ ‘‘сесачиттачетасикара̄си’’нти еттха? чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄ресу екекам̣ иддхим̣ катва̄ двӣхи двӣхи саха сесавачанам̣ катанти ведитаббам̣. еван̃хи чатта̄ро кхандха̄ саббе ча пхасса̄дайо дхамма̄ сан̇гахита̄ хонти. имина̄ найена сесесупи аттхо ведитаббо. йатхева хи чхандам̣ адхипатим̣ каритва̄ пат̣иладдхасама̄дхи чхандасама̄дхӣти вутто, евам̣ вӣрийам̣ читтам̣ вӣмам̣сам̣ адхипатим̣ каритва̄ пат̣иладдхасама̄дхи вӣмам̣са̄сама̄дхӣти вуччати. евамекекасмим̣ иддхипа̄де чханда̄дайо вӣрийа̄дайо читта̄дайо вӣмам̣са̄дайоти тайо тайо дхамма̄ иддхӣпи хонти иддхипа̄да̄пи, сеса̄ пана сампайуттака̄ чатта̄ро кхандха̄ иддхипа̄да̄йева. йасма̄ ва̄ име тайо тайо дхамма̄ сампайуттакехи чатӯхи кхандхехи саддхим̣йева иджджханти, на вина̄ техи, тасма̄ тена парийа̄йена саббе чатта̄ропи кхандха̄ иджджханат̣т̣хена иддхи на̄ма хонти, патит̣т̣хат̣т̣хена па̄да̄ на̄ма̄типи ведитаббам̣.

вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатанти еттха пана вӣрийанти ча падха̄насан̇кха̄роти ча екойева. касма̄ двидха̄ вуттанти че? вӣрийасса адхипатибха̄вадассанавасенеттха пат̣хамам̣ вӣрийаггахан̣ам̣ катам̣, тассева чатукиччаса̄дхакаттадассанаттхам̣ падха̄насан̇кха̄равачанам̣ катам̣. евам̣ двидха̄ вуттатта̄ ева четтха̄пи тайо тайо дхамма̄ти вуттам̣. кечи пана ‘‘вибхан̇ге ‘иддхӣти йа̄ тесам̣ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄’ти (вибха. 434) вуттатта̄ иддхи на̄ма аниппханна̄, иддхипа̄до ниппханно’’ти ваданти. идха пана иддхипи иддхипа̄допи ниппханно лаккхан̣аббха̄хатоти саннит̣т̣ха̄нам̣ катам̣. иддхи самиддхӣтиа̄дӣхи иджджхана̄ка̄рена дхамма̄ ева вутта̄ти ведитаббам̣.

бха̄ветӣти а̄севати. суттантабха̄джанӣйе (вибха. 431 а̄дайо) вийа идха̄пи иддхипа̄дабха̄вана̄ локийа̄ ева. тасма̄ иддхивидхам̣ та̄ва сампа̄детука̄мо локийам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄венто патхавӣкасин̣а̄дӣсу ат̣т̣хасу касин̣есу адхикатавасиппаттаат̣т̣хасама̄паттико касин̣а̄нуломато касин̣апат̣иломато касин̣а̄нуломапат̣иломато джха̄на̄нуломато джха̄напат̣иломато джха̄на̄нуломапат̣иломато джха̄нуккантикато касин̣уккантикато джха̄накасин̣уккантикато ан̇гасан̇кантикато а̄рамман̣асан̇кантикато ан̇га̄рамман̣асан̇кантикато ан̇гававаттха̄нато а̄рамман̣ававаттха̄натоти имехи чуддасахи а̄ка̄рехи читтам̣ паридаметва̄ чхандасӣсавӣрийасӣсачиттасӣсавӣмам̣са̄сӣсавасена пунаппунам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджати. ан̇га̄рамман̣ававаттха̄нампи кечи иччханти. пуббахетусампаннена пана касин̣есу чатуккаджджха̄наматте чин̣н̣авасина̄пи ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти там̣ там̣ иддхипа̄дам̣ сама̄дхим̣ бха̄венто ‘‘ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа̄’’тиа̄дикам̣ (вибха. 432) чатуппака̄рам̣ вӣрийам̣ адхит̣т̣ха̄ти, тасса ча ха̄нивуддхийо н̃атва̄ вӣрийасаматам̣ адхит̣т̣ха̄ти. со евам̣ чатӯсу иддхипа̄десу читтам̣ парибха̄ветва̄ иддхивидхам̣ сампа̄дети.

со имесу чатӯсу иддхипа̄десӯтиа̄дӣсу соти со бха̄витачатуриддхипа̄до бхиккху. чатӯсу иддхипа̄десу читтам̣ парибха̄ветӣти пунаппунам̣ чханда̄дӣсу екекам̣ адхипатим̣ катва̄ джха̄насама̄паджджанавасена тесу читтам̣ парибха̄вети на̄ма, чханда̄дива̄санам̣ га̄ха̄петӣти аттхо. паридаметӣти ниббисеванам̣ кароти. пуримам̣ паччхимасса ка̄ран̣авачанам̣. парибха̄витан̃хи читтам̣ паридамитам̣ хотӣти. мудум̣ каротӣти татха̄ дантам̣ читтам̣ васиппаттам̣ кароти. васе ваттама̄нан̃хи читтам̣ ‘‘мудӯ’’ти вуччати. камманийанти каммаккхамам̣ каммайоггам̣ кароти. муду хи читтам̣ камманийам̣ хоти судхантамива суван̣н̣ам̣, идха пана иддхивидхакаммаккхамам̣. соти со парибха̄витачитто бхиккху. ка̄йампи читте самодахатӣтиа̄ди иддхикаран̣ака̄ле йатха̄сукхам̣ читтача̄расса иджджханаттхам̣ йогавидха̄нам̣ дассетум̣ вуттам̣. таттха ка̄йампи читте самодахатӣти аттано караджака̄йампи па̄дакаджджха̄начитте самодахати павесети а̄ропети, ка̄йам̣ читта̄нугатикам̣ каротӣти аттхо. евам̣ каран̣ам̣ адиссама̄нена ка̄йена гаманасса упака̄ра̄йа хоти. читтампи ка̄йе самодахатӣти па̄дакаджджха̄начиттам̣ аттано караджака̄йе самодахати а̄ропети, читтампи ка̄йа̄нугатикам̣ каротӣти аттхо. евам̣ каран̣ам̣ диссама̄нена ка̄йена гаманасса упака̄ра̄йа хоти. сама̄дахатӣтипи па̄т̣хо, патит̣т̣ха̄петӣти аттхо. ка̄йавасена читтам̣ парин̣а̄метӣти па̄дакаджджха̄начиттам̣ гахетва̄ караджака̄йе а̄ропети ка̄йа̄нугатикам̣ кароти, идам̣ читтам̣ ка̄йе самодаханасса вевачанам̣. читтавасена ка̄йам̣ парин̣а̄метӣти караджака̄йам̣ гахетва̄ па̄дакаджджха̄начитте а̄ропети, читта̄нугатикам̣ кароти, идам̣ ка̄йам̣ читте самодаханасса вевачанам̣. адхит̣т̣ха̄тӣти ‘‘евам̣ хотӯ’’ти адхит̣т̣ха̄ти. самодаханасса аттхавиваран̣аттхам̣ парин̣а̄мо вутто, парин̣а̄масса аттхавиваран̣аттхам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ вуттам̣. йасма̄ самодахатӣти мӯлападам̣, парин̣а̄мети адхит̣т̣ха̄тӣти тасса аттханиддесапада̄ни, тасма̄ тесам̣ двиннам̣йева пада̄нам̣ васена парин̣а̄метва̄ти адхит̣т̣хахитва̄ти вуттам̣, на вуттам̣ самодахитва̄ти.

сукхасан̃н̃ан̃ча лахусан̃н̃ан̃ча ка̄йе оккамитва̄ вихаратӣти чатуттхаджджха̄нена сахаджа̄тасукхасан̃н̃ан̃ча лахусан̃н̃ан̃ча сама̄паджджанавасена караджака̄йе оккамитва̄ павесетва̄ вихарати. та̄йа сан̃н̃а̄йа оккантака̄йасса панасса караджака̄йопи тӯлапичу вийа лахуко хоти. соти со катайогавидха̄но бхиккху. татха̄бха̄витена читтена̄ти иттхамбхӯталаккхан̣е каран̣авачанам̣, хетуаттхе ва̄, татха̄бха̄витена читтена хетубхӯтена̄ти аттхо. парисуддхена̄ти упеккха̄сатипа̄рисуддхибха̄вато парисуддхена. парисуддхатта̄йева парийода̄тена, пабхассарена̄ти аттхо. иддхивидхан̃а̄н̣а̄йа̄ти иддхикот̣т̣ха̄се, иддхивикаппе ва̄ н̃а̄н̣аттха̄йа. читтам̣ абхинӣхаратӣти со бхиккху вуттаппака̄равасена тасмим̣ читте абхин̃н̃а̄па̄даке джа̄те иддхивидхан̃а̄н̣а̄дхигаматтха̄йа парикаммачиттам̣ абхинӣхарати, касин̣а̄рамман̣ато апанетва̄ иддхивидха̄бхимукхам̣ песети. абхининна̄метӣти адхигантаббаиддхипон̣ам̣ иддхипаббха̄рам̣ кароти. соти со евам̣ катачитта̄бхинӣха̄ро бхиккху. анекавихитанти анекавидхам̣ на̄наппака̄ракам̣. иддхивидханти иддхикот̣т̣ха̄сам̣, иддхивикаппам̣ ва̄. паччанубхотӣти паччанубхавати, пхассети саччхикароти па̄пун̣а̄тӣти аттхо.

102. ида̄нисса анекавихитабха̄вам̣ дассенто екопи хутва̄тиа̄дима̄ха. таттха екопи хутва̄ти иддхикаран̣ато пуббе пакатийа̄ екопи хутва̄. бахудха̄ хотӣти бахуннам̣ сантике чан̇камитука̄мо ва̄, саджджха̄йам̣ ва̄ каттука̄мо, пан̃хам̣ ва̄ пуччхитука̄мо хутва̄ сатампи сахассампи хоти. катхам̣ пана̄йамевам̣ хоти? иддхийа̄ бхӯмипа̄дападамӯлабхӯте дхамме сампа̄детва̄ абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа саче сатам̣ иччхати, ‘‘сатам̣ хоми сатам̣ хомӣ’’ти парикаммам̣ катва̄ пуна па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа адхит̣т̣ха̄ти. адхит̣т̣ха̄начиттена сахева сатам̣ хоти. сахасса̄дӣсупи есева найо. саче евам̣ на иджджхати, пуна парикаммам̣ катва̄ дутийампи сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа адхит̣т̣ха̄таббам̣. сам̣йуттат̣т̣хакатха̄йан̃хи ‘‘екава̄рам̣ двева̄рам̣ сама̄паджджитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. таттха па̄дакаджджха̄начиттам̣ нимитта̄рамман̣ам̣, парикаммачитта̄ни сата̄рамман̣а̄ни ва̄ сахасса̄рамман̣а̄ни ва̄. та̄ни ча кхо ван̣н̣авасенева, но пан̣н̣аттивасена. адхит̣т̣ха̄начиттампи татхева сата̄рамман̣ам̣ ва̄ сахасса̄рамман̣ам̣ ва̄, там̣ пат̣хамаппана̄читтамива готрабхуанантарам̣ екамева уппаджджати рӯпа̄вачарачатуттхаджджха̄никам̣. таттха йе те бахӯ ниммита̄, те анийаметва̄ ниммитатта̄ иддхимата̄ садиса̄ва хонти. т̣ха̄нанисаджджа̄дӣсу ва̄ бха̄ситатун̣хӣбха̄ва̄дӣсу ва̄ йам̣ йам̣ иддхима̄ кароти, там̣тадева каронти. саче пана на̄на̄ван̣н̣е ка̄тука̄мо хоти, кечи пат̣хамавайе кечи маджджхимавайе кечи паччхимавайе, татха̄ дӣгхакесе упад̣д̣хамун̣д̣амун̣д̣е миссакакесе упад̣д̣хараттачӣваре пан̣д̣укачӣваре падабха̄н̣адхаммакатха̄сарабхан̃н̃апан̃хапуччханапан̃хависсаджджанараджанапачаначӣварасиббанадхована̄дӣни каронте, апарепи ва̄ на̄наппака̄раке ка̄тука̄мо хоти, тена па̄дакаджджха̄нато вут̣т̣ха̄йа ‘‘еттака̄ бхиккхӯ пат̣хамавайа̄ хонтӯ’’тиа̄дина̄ найена парикаммам̣ катва̄ пуна сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа адхит̣т̣ха̄таббам̣. адхит̣т̣ха̄начиттена саддхим̣ иччхитаппака̄ра̄йева хонтӣти. еса найо ‘‘бахудха̄пи хутва̄ еко хотӣ’’тиа̄дӣсу. айам̣ пана висесо – имина̄ хи бхиккхуна̄ евам̣ бахубха̄вам̣ нимминитва̄ пуна ‘‘екова хутва̄ чан̇камисса̄ми, саджджха̄йам̣ карисса̄ми, пан̃хам̣ пуччхисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ ва̄ ‘‘айам̣ виха̄ро аппабхиккхуко, саче кечи а̄гамиссанти, куто име еттака̄ екасадиса̄ бхиккхӯ аддха̄ тхерасса еса̄нубха̄воти мам̣ джа̄ниссантӣ’’ти аппиччхата̄йа ва̄ антара̄ва ‘‘еко хомӣ’’ти иччхантена па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа ‘‘еко хомӣ’’ти парикаммам̣ катва̄ пуна сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа ‘‘еко хомӣ’’ти адхит̣т̣ха̄таббам̣. адхит̣т̣ха̄начиттена саддхим̣йева еко хоти. евам̣ акаронто пана йатха̄париччхиннака̄лавасена сайамева еко хоти.

а̄вибха̄ванти па̄кат̣абха̄вам̣ каротӣти аттхо. тиробха̄ванти пат̣иччханнабха̄вам̣ каротӣти аттхо. а̄вибха̄вам̣ паччанубхоти, тиробха̄вам̣ паччанубхотӣти пуримена ва̄ самбандхо. татра̄йам̣ иддхима̄ а̄вибха̄вам̣ каттука̄мо андхака̄рам̣ ва̄ а̄локам̣ кароти, пат̣иччханнам̣ ва̄ виват̣ам̣ кароти, ана̄па̄тхам̣ ва̄ а̄па̄тхам̣ кароти. катхам̣? айан̃хи йатха̄ пат̣иччханнопи дӯре т̣хитопи ва̄ диссати, евам̣ атта̄нам̣ ва̄ парам̣ ва̄ каттука̄мо па̄дакаджджха̄нато вут̣т̣ха̄йа ‘‘идам̣ андхака̄рам̣ а̄локаджа̄там̣ хотӯ’’ти ва̄, ‘‘идам̣ пат̣иччханнам̣ виват̣ам̣ хотӯ’’ти ва̄, ‘‘идам̣ ана̄па̄тхам̣ а̄па̄тхам̣ хотӯ’’ти ва̄ а̄ваджджитва̄ парикаммам̣ катва̄ вуттанайенева адхит̣т̣ха̄ти. саха адхит̣т̣ха̄на̄ йатха̄дхит̣т̣хитамева хоти. паре дӯре т̣хита̄пи пассанти, сайампи пасситука̄мо пассати. тиробха̄вам̣ каттука̄мо пана а̄локам̣ ва̄ андхака̄рам̣ кароти, аппат̣иччханнам̣ ва̄ пат̣иччханнам̣, а̄па̄тхам̣ ва̄ ана̄па̄тхам̣ кароти. катхам̣? айан̃хи йатха̄ аппат̣иччханнопи самӣпе т̣хитопи ва̄ на диссати, евам̣ атта̄нам̣ ва̄ парам̣ ва̄ каттука̄мо па̄дакаджджха̄на̄ вут̣т̣хахитва̄ ‘‘идам̣ а̄локат̣т̣ха̄нам̣ андхака̄рам̣ хотӯ’’ти ва̄, ‘‘идам̣ аппат̣иччханнам̣ пат̣иччханнам̣ хотӯ’’ти ва̄, ‘‘идам̣ а̄па̄тхам̣ ана̄па̄тхам̣ хотӯ’’ти ва̄ а̄ваджджитва̄ парикаммам̣ катва̄ вуттанайенева адхит̣т̣ха̄ти. саха адхит̣т̣ха̄на̄ йатха̄дхит̣т̣хитамева хоти. паре самӣпе т̣хита̄пи на пассанти, сайампи апасситука̄мо на пассати. апича саббампи па̄кат̣апа̄т̣иха̄рийам̣ а̄вибха̄во на̄ма, апа̄кат̣апа̄т̣иха̄рийам̣ тиробха̄во на̄ма. таттха па̄кат̣апа̄т̣иха̄рийе иддхипи пан̃н̃а̄йати иддхима̄пи. там̣ йамакапа̄т̣иха̄рийена дӣпетаббам̣. апа̄кат̣апа̄т̣иха̄рийе иддхийева пан̃н̃а̄йати, на иддхима̄. там̣ махакасуттена (сам̣. ни. 4.346) ча брахманимантаникасуттена (ма. ни. 1.501 а̄дайо) ча дӣпетаббам̣.

тирокут̣т̣анти паракут̣т̣ам̣, кут̣т̣асса парабха̄ганти вуттам̣ хоти. еса найо тиропа̄ка̄ратиропаббатесу. кут̣т̣оти ча гехабхитти. па̄ка̄роти гехавиха̄рага̄ма̄дӣнам̣ париккхепапа̄ка̄ро. паббатоти пам̣супаббато ва̄ па̄са̄н̣апаббато ва̄. асаджджама̄ноти алаггама̄но. сеййатха̄пи а̄ка̄сети а̄ка̄се вийа. евам̣ гантука̄мена пана а̄ка̄сакасин̣ам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа кут̣т̣ам̣ ва̄ па̄ка̄рам̣ ва̄ паббатам̣ ва̄ а̄ваджджитва̄ катапарикаммена ‘‘а̄ка̄со хотӯ’’ти адхит̣т̣ха̄таббо, а̄ка̄сова хоти. адхо отаритука̄масса, уддхам̣ ва̄ а̄рохитука̄масса сусиро хоти, винивиджджхитва̄ гантука̄масса чхиддо. со таттха асаджджама̄но гаччхати. саче панасса бхиккхуно адхит̣т̣хахитва̄ гаччхантасса антара̄ паббато ва̄ руккхо ва̄ ут̣т̣хети, ким̣ пуна сама̄паджджитва̄ адхит̣т̣ха̄таббанти? досо наттхи. пуна сама̄паджджитва̄ адхит̣т̣ха̄нан̃хи упаджджха̄йасса сантике ниссайаггахан̣асадисам̣ хоти. имина̄ пана бхиккхуна̄ ‘‘а̄ка̄со хотӯ’’ти адхит̣т̣хитатта̄ а̄ка̄со хотийева. пурима̄дхит̣т̣ха̄набаленева часса антара̄ ан̃н̃о паббато ва̄ руккхо ва̄ утумайо ут̣т̣хахиссатӣти ат̣т̣ха̄наметам̣. ан̃н̃ена иддхимата̄ ниммите пана пат̣хамам̣ нимма̄нам̣ балавам̣ хоти. итарена тасса уддхам̣ ва̄ адхо ва̄ гантаббам̣.

патхавийа̄пи уммуджджанимуджджанти еттха уммуджджанти ут̣т̣ха̄нам̣, нимуджджанти сам̣сӣданам̣, уммуджджан̃ча нимуджджан̃ча уммуджджанимуджджам̣. евам̣ каттука̄мена пана а̄покасин̣ам̣ сама̄паджджитва̄ ут̣т̣ха̄йа ‘‘еттаке т̣ха̄не патхавӣ удакам̣ хотӯ’’ти париччхиндитва̄ парикаммам̣ катва̄ вуттанайенева адхит̣т̣ха̄таббам̣. саха адхит̣т̣ха̄на̄ йатха̄париччхинне т̣ха̄не патхавӣ удакамева хоти. со таттха уммуджджанимуджджам̣ кароти сеййатха̄пи удаке. на кевалан̃ча уммуджджанимуджджамева, нха̄напа̄намукхадхованабхан̣д̣акадхована̄дӣсу йам̣ йам̣ иччхати, там̣ там̣ кароти. на кевалан̃ча удакамева кароти, саппителамадхупха̄н̣ита̄дӣсупи йам̣ йам̣ иччхати, там̣ там̣ ‘‘идан̃чидан̃ча еттакам̣ хотӯ’’ти а̄ваджджитва̄ парикаммам̣ катва̄ адхит̣т̣хахантасса йатха̄дхит̣т̣хитамева хоти. уддхаритва̄ бха̄джанагатам̣ каронтасса саппи саппийева хоти, тела̄дӣни тела̄дӣнийева, удакам̣ удакамева. со таттха темитука̄мова темети, на темитука̄мо на темети. тассева ча са̄ патхавӣ удакам̣ хоти, сесаджанасса патхавӣйева. таттха манусса̄ паттика̄пи гаччханти, йа̄на̄дӣхипи гаччханти, касикамма̄дӣнипи каронтийева. саче пана̄йам̣ ‘‘тесампи удакам̣ хотӯ’’ти иччхати, хотийева. париччхиннака̄лам̣ пана атиккамитва̄ йам̣ пакатийа̄ гхат̣атал̣а̄ка̄дӣсу удакам̣, там̣ т̣хапетва̄ авасесам̣ париччхиннат̣т̣ха̄нам̣ патхавӣйева хоти.

удакепи абхиджджама̄не гаччхатӣти еттха йам̣ удакам̣ аккамитва̄ сам̣сӣдати, там̣ бхиджджама̄нанти вуччати, випарӣтам̣ абхиджджама̄нам̣. евам̣ гантука̄мена пана патхавӣкасин̣ам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа ‘‘еттаке т̣ха̄не удакам̣ патхавӣ хотӯ’’ти париччхиндитва̄ парикаммам̣ катва̄ вуттанайенева адхит̣т̣ха̄таббам̣. саха адхит̣т̣ха̄на̄ йатха̄париччхиннат̣т̣ха̄не удакам̣ патхавӣйева хоти. со таттха гаччхати сеййатха̄пи патхавийам̣. на кевалан̃ча гаччхати, йам̣ йам̣ ирийа̄патхам̣ иччхати, там̣ там̣ каппети. на кевалан̃ча патхавимева кароти, ман̣исуван̣н̣апаббатаруккха̄дӣсупи йам̣ йам̣ иччхати, там̣ там̣ вуттанайенева а̄ваджджитва̄ адхит̣т̣ха̄ти, йатха̄дхит̣т̣хитамева хоти. тассева ча там̣ удакам̣ патхавӣ хоти, сесаджанасса удакамева. маччхакаччхапа̄ ча удакака̄ка̄дайо ча йатха̄ручи вичаранти. саче пана̄йам̣ ан̃н̃есампи манусса̄нам̣ там̣ патхавим̣ ка̄тум̣ иччхати, каротийева. йатха̄париччхиннака̄ла̄тиккамена пана удакамева хоти.

а̄ка̄сепи паллан̇кена каматӣти анталиккхе самантато ӯрубаддха̄санена гаччхати. паккхӣ сакун̣оти паккхехи йутто сакун̣о, на апарипун̣н̣апаккхо лӯнапаккхо ва̄. та̄дисо хи а̄ка̄се гантум̣ на саккоти. евама̄ка̄се гантука̄мена пана патхавӣкасин̣ам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа саче нисинно гантумиччхати, паллан̇каппама̄н̣ам̣ т̣ха̄нам̣ париччхиндитва̄ парикаммам̣ катва̄ вуттанайенева адхит̣т̣ха̄таббам̣. саче нипанно гантука̄мо хоти, ман̃чаппама̄н̣ам̣, саче падаса̄ гантука̄мо хоти, маггаппама̄н̣анти евам̣ йатха̄нурӯпам̣ т̣ха̄нам̣ париччхиндитва̄ вуттанайенева ‘‘патхавӣ хотӯ’’ти адхит̣т̣ха̄таббам̣. саха адхит̣т̣ха̄на̄ патхавӣйева хоти. а̄ка̄се гантука̄мена ча бхиккхуна̄ диббачаккхула̄бхина̄пи бхавитаббам̣. касма̄? йасма̄ антара̄ утусамут̣т̣ха̄на̄ ва̄ паббатаруккха̄дайо хонти, на̄гасупан̣н̣а̄дайо ва̄ усӯйанта̄ ма̄пенти, тесам̣ дассанаттхам̣. те пана дисва̄ ким̣ ка̄таббанти? па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа ‘‘а̄ка̄со хотӯ’’ти парикаммам̣ катва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣. апича ока̄се орохан̣аттхампи имина̄ диббачаккхула̄бхина̄ бхавитаббам̣. айан̃хи саче анока̄се нха̄натиттхе ва̄ га̄мадва̄ре ва̄ орохати, маха̄джанасса па̄кат̣о хоти, тасма̄ диббачаккхуна̄ пасситва̄ анока̄сам̣ ваджджетва̄ ока̄се отаратӣти.

имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄вети еттха чандимасӯрийа̄нам̣ два̄чатта̄лӣсайоджанасахассопаричаран̣ена махиддхиката̄, тӣсу дӣпесу екаккхан̣е а̄локакаран̣ена маха̄нубха̄вата̄ ведитабба̄, евам̣ упаричаран̣аа̄локапхаран̣ехи ва̄ махиддхике, тенева махиддхикаттена маха̄нубха̄ве. пара̄масатӣти паригган̣ха̄ти, екадесе ва̄ пхусати. паримаджджатӣти самантато а̄да̄саталам̣ вийа паримаджджати. айам̣ панасса иддхи абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄навасенева иджджхати, наттхеттха касин̣асама̄паттинийамо. сва̄йам̣ йади иччхати гантва̄ пара̄маситум̣, гантва̄ пара̄масати. саче пана идхева нисиннако ва̄ нипаннако ва̄ пара̄маситука̄мо хоти, ‘‘хаттхапа̄се хотӯ’’ти адхит̣т̣ха̄ти. адхит̣т̣ха̄набалена ван̣т̣а̄ муттата̄лапхалам̣ вийа а̄гантва̄ хаттхапа̄се т̣хите ва̄ пара̄масати, хаттхам̣ ва̄ вад̣д̣хетва̄ пара̄масати. хаттхам̣ вад̣д̣хентасса пана ким̣ упа̄диннакам̣ вад̣д̣хати анупа̄диннакам̣ ва̄ти? упа̄диннакам̣ нисса̄йа анупа̄диннакам̣ вад̣д̣хати. йо евам̣ катва̄ на кевалам̣ чандимасӯрийе пара̄масати, саче иччхати, па̄дакатхаликам̣ катва̄ па̄де т̣хапети, пӣт̣хам̣ катва̄ нисӣдати, ман̃чам̣ катва̄ нипаджджати, апассенапхалакам̣ катва̄ апассайати. йатха̄ еко, евам̣ апаропи. анекесупи хи бхиккхусатасахассесу евам̣ каронтесу тесан̃ча екамекасса татхева иджджхати. чандимасӯрийа̄нан̃ча гаманампи а̄локакаран̣ампи татхева хоти. йатха̄ хи па̄тисахассесу удакапӯресу саббапа̄тӣсу чандаман̣д̣ала̄ни диссанти, па̄катикамева чандасса гаманам̣ а̄локакаран̣ан̃ча хоти, татхӯпамаметам̣ па̄т̣иха̄рийам̣. йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттетӣти брахмалокам̣ париччхедам̣ катва̄ еттхантаре анекавидхам̣ абхин̃н̃ам̣ каронто аттано ка̄йена васам̣ иссарийам̣ ваттети. виттха̄ро панеттха иддхикатха̄йам̣ а̄вибхависсатӣти.

иддхивидхан̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.