19. дхаммана̄наттан̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄
73. дхаммана̄наттан̃а̄н̣аниддесе каммапатхети камма̄ни ча та̄ни патха̄ ча апа̄йагамана̄йа̄ти каммапатха̄, те каммапатхе. даса кусалакаммапатха̄ на̄ма па̄н̣а̄типа̄та̄ адинна̄да̄на̄ ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ӣти тӣн̣и ка̄йасучарита̄ни, муса̄ва̄да̄ писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пхаруса̄йа ва̄ча̄йа сампхаппала̄па̄ вераман̣ӣти чатта̄ри вачӣсучарита̄ни, анабхиджджха̄ абйа̄па̄до самма̄дит̣т̣хӣти тӣн̣и маносучарита̄ни. даса акусалакаммапатха̄ на̄ма па̄н̣а̄типа̄то адинна̄да̄нам̣ ка̄месумиччха̄ча̄роти тӣн̣и ка̄йадуччарита̄ни, муса̄ва̄до писун̣а̄ ва̄ча̄ пхаруса̄ ва̄ча̄ сампхаппала̄поти чатта̄ри вачӣдуччарита̄ни, абхиджджха̄ бйа̄па̄до миччха̄дит̣т̣хӣти тӣн̣и манодуччарита̄ни. кусала̄кусала̄пи ча пат̣исандхиджанака̄йева каммапатха̄ти вутта̄, вутта̄васеса̄ пат̣исандхиджанане анеканти катта̄ каммапатха̄ти на вутта̄. ол̣а̄рикакусала̄кусалагахан̣енева сесакусала̄кусала̄пи гахита̄ти ведитабба̄. рӯпанти бхӯтопа̄да̄йабхедато ат̣т̣хавӣсативидхам̣ рӯпам̣. випа̄канти ка̄ма̄вачаракусалавипа̄ка̄нам̣ сол̣асаннам̣, акусалавипа̄ка̄нам̣ саттаннан̃ча васена тевӣсативидхам̣ випа̄кам̣. кирийанти тин̣н̣амахетукакирийа̄нам̣, ат̣т̣ханнам̣ сахетукакирийа̄нан̃ча васена ека̄дасавидхам̣ ка̄ма̄вачаракирийам̣. випа̄ка̄бха̄вато кирийа̄матта̄ти кирийа̄. етта̄вата̄ ка̄ма̄вачарамева рӯпа̄бйа̄катавипа̄ка̄бйа̄катакирийа̄бйа̄катавасена вуттам̣.
идхат̣т̣хасса̄ти имасмим̣ локе т̣хитасса. йебхуййена мануссалоке джха̄набха̄вана̄саббха̄вато мануссалокавасена вуттам̣, джха̄на̄ни пана када̄чи карахачи девалокепи лаббханти, рӯпӣбрахмалокепи татрӯпапаттикахет̣т̣хӯпапаттикаупарӯпапаттика̄нам̣ васена лаббханти. суддха̄ва̄се пана арӯпа̄вачаре ча хет̣т̣хӯпапаттика̄ наттхи. рӯпа̄рӯпа̄вачаресу абха̄витаджджха̄на̄ хет̣т̣ха̄ ниббаттама̄на̄ ка̄ма̄вачарасугатийам̣йева ниббаттанти, на дуггатийам̣. татрӯпапаннасса̄ти випа̄кавасена брахмалоке упапаннасса пат̣исандхибхаван̇гачутивасена ваттама̄на̄ни чатта̄ри випа̄каджджха̄на̄ни. рӯпа̄рӯпа̄вачараджджха̄насама̄паттӣсу кирийа̄бйа̄ката̄ни на вутта̄ни. кин̃ча̄пи на вутта̄ни, атха кхо кусалехи сама̄напаваттитта̄ кусалесу вуттесу вутта̄нева хонтӣти ведитабба̄ни. йатха̄ пат̣т̣ха̄не ‘‘кусала̄кусале нируддхе випа̄ко тада̄рамман̣ата̄ уппаджджатӣ’’ти (пат̣т̣ха̄. 1.1.406, 409) кусаладжаванаггахан̣енева кирийаджаванам̣ сан̇гахитам̣, евамидха̄пи дат̣т̣хаббам̣. са̄ман̃н̃апхала̄нӣти чатта̄ри са̄ман̃н̃апхала̄ни. етена локуттаравипа̄ка̄бйа̄катам̣ вуттам̣. нибба̄нанти нибба̄на̄бйа̄катам̣.
па̄моджджамӯлака̄ти па̄моджджам̣ мӯлам̣ а̄ди етесанти па̄моджджамӯлака̄, па̄моджджа̄дика̄ти аттхо. па̄моджджена хи сама̄гата̄нева хонти. аниччато манасикарото па̄моджджам̣ джа̄йатӣти еттха йонисоманасикаротойева па̄моджджам̣ джа̄йати, на айонисоманасикарото. айонисоманасикарото кусалуппаттийева наттхи, пагева випассана̄. касма̄ сарӯпена вуттанти че? па̄моджджасса балавабха̄вадассанаттхам̣. па̄модждже хи асати пантесу ча сена̄санесу адхикусалесу ча дхаммесу арати уккан̣т̣хита̄ уппаджджати. евам̣ сати бха̄вана̄йева уккамати. па̄модждже пана сати аратиабха̄вато бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати. йонисоманасика̄расса пана мӯлабха̄вена бха̄вана̄йа бахӯпака̄раттам̣ дассетум̣ упари навакам̣ ваккхати.
‘‘йато йато саммасати, кхандха̄нам̣ удайаббайам̣;
лабхатӣ пӣтипа̄моджджам̣, аматам̣ там̣ виджа̄ната’’нти. (дха. па. 374) –
вачанато випассакасса випассана̄паччайа̄ па̄моджджам̣ уппаджджати. идха пана кала̄пасаммасанапаччайа̄ па̄моджджам̣ гахетаббам̣. памудитасса бха̄во па̄моджджам̣, дуббала̄ пӣти. а̄дикамматтхе па-ка̄ро дат̣т̣хаббо. памудитасса̄ти тена па̄моджджена памудитасса тут̣т̣хасса. памодитасса̄типи па̄т̣хо. сойеваттхо. пӣтӣти балавапӣти. пӣтиманасса̄ти пӣтийуттаманасса. йуттасаддасса лопо дат̣т̣хаббо йатха̄ ассаратхоти. ка̄йоти на̄мака̄йо, рӯпака̄йена саха ва̄. пассамбхатӣти вӯпасантадаратхо хоти. пассаддхака̄йоти убхайапассаддхийогена ниббутака̄йо. сукхам̣ ведетӣти четасикам̣ сукхам̣ виндати, ка̄йикасукхена саха ва̄. сукхиноти сукхасаман̇гисса. читтам̣ сама̄дхийатӣти читтам̣ самам̣ а̄дхийати, екаггам̣ хоти. сама̄хите читтети бха̄венабха̄валаккхан̣аттхе бхуммавачанам̣. читтасама̄хитабха̄вена хи йатха̄бхӯтаджа̄нанам̣ лаккхӣйати. йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄тӣти удайаббайан̃а̄н̣а̄дивасена сан̇кха̄рам̣ йатха̄сабха̄вам̣ джа̄на̄ти. пассатӣти там̣йева чаккхуна̄ дит̣т̣хам̣ вийа пхут̣ам̣ катва̄ пан̃н̃а̄чаккхуна̄ пассати. ниббиндатӣти нававидхавипассана̄н̃а̄н̣айогена сан̇кха̄ресу уккан̣т̣хати. ниббиндам̣ вираджджатӣти там̣ випассанам̣ сикхам̣ па̄пенто магган̃а̄н̣айогена сан̇кха̄рехи виратто хоти. вира̄га̄ вимуччатӣти вира̄гасан̇кха̄тамаггахету пхалавимуттийа̄ нибба̄не адхимоккхена вимуччати. кесучи пана поттхакесу имасмим̣ ва̄ре ‘‘сама̄хитена читтена идам̣ дуккханти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄тӣ’’тиа̄ди саччанайо ликхито, сопи ча кесучи поттхакесу ‘‘идам̣ дуккханти йонисо манаси каротӣ’’тиа̄дина̄ найена ликхито. ва̄радвайепи бйан̃джанатойева висесо, на аттхато. ‘‘ниббиндам̣ вираджджатӣ’’ти хи магган̃а̄н̣асса вуттатта̄ магган̃а̄н̣е ча сиддхе чатусачча̄бхисамайакиччам̣ сиддхамева хоти. тасма̄ чатусаччанайена вуттава̄ропи имина̄ ва̄рена аттхато ависит̣т̣хойева.
74. ида̄ни аниччатотиа̄дӣхи а̄рамман̣асса ависесетва̄ вуттатта̄ а̄рамман̣ам̣ висесенто рӯпам̣ аниччато манаси каротӣтиа̄дима̄ха. йонисоманасика̄рамӯлака̄ти йонисоманасика̄ро мӯлам̣ патит̣т̣ха̄ етесанти йонисоманасика̄рамӯлака̄. йонисоманасика̄рам̣ мун̃читва̄йева хи па̄моджджа̄дайо нава на хонти. сама̄хитена читтена̄ти ка̄ран̣абхӯтена читтена. йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄тӣти пан̃н̃а̄йа паджа̄на̄ти. ‘‘идам̣ дуккханти йонисо манаси каротӣ’’ти вуччама̄не ануссававасена пуббабха̄гасачча̄нубодхопи сан̇гайхати. йонисоманасика̄роти ча упа̄йена манасика̄ро.
дха̄туна̄наттам̣ пат̣ичча уппаджджати пхассана̄наттанти чаккха̄дидха̄туна̄наттам̣ пат̣ичча чаккхусампхасса̄дина̄наттам̣ уппаджджатӣти аттхо. пхассана̄наттам̣ пат̣ичча̄ти чаккхусампхасса̄дина̄наттам̣ пат̣ичча. ведана̄на̄наттанти чаккхусампхассаджа̄диведана̄на̄наттам̣. сан̃н̃а̄на̄наттанти ка̄масан̃н̃а̄дина̄наттам̣. сан̇каппана̄наттанти ка̄масан̇каппа̄дина̄наттам̣. чхандана̄наттанти сан̇каппана̄наттата̄йа рӯпе чхандо садде чхандоти евам̣ чхандана̄наттам̣ уппаджджати. парил̣а̄хана̄наттанти чхандана̄наттата̄йа рӯпапарил̣а̄хо саддапарил̣а̄хоти евам̣ парил̣а̄хана̄наттам̣ уппаджджати. парийесана̄на̄наттанти парил̣а̄хана̄наттата̄йа рӯпапарийесана̄дина̄наттам̣ уппаджджати. ла̄бхана̄наттанти парийесана̄на̄наттата̄йа рӯпапат̣ила̄бха̄дина̄наттам̣ уппаджджатӣти.
дхаммана̄наттан̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.