18. па̄ра̄йана̄нугӣтига̄тха̄ниддесаван̣н̣ана̄
102. па̄ра̄йанамануга̄йиссанти асса айам̣ самбандхо – бхагавата̄ хи па̄ра̄йане десите сол̣асасахассаджат̣ила̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су, авасеса̄нан̃ча чуддасакот̣исан̇кха̄нам̣ деваманусса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси. вуттан̃хетам̣ пора̄н̣ехи –
‘‘тато па̄са̄н̣аке рамме, па̄ра̄йанасама̄гаме;
аматам̣ па̄пайӣ буддхо, чуддаса па̄н̣акот̣ийо’’ти. (су. ни. ат̣т̣ха. 2.1138);
нит̣т̣хита̄йа пана дхаммадесана̄йа тато тато а̄гата̄ манусса̄ бхагавато а̄нубха̄вена аттано аттано га̄манигама̄дӣсвева па̄турахесум̣. бхагава̄пи са̄ваттхимева агама̄си парича̄ракасол̣аса̄дӣхи анекехи бхиккхусахассехи паривуто. таттха пин̇гийо бхагавантам̣ вандитва̄ а̄ха – ‘‘гаччха̄махам̣, бханте, ба̄варисса буддхуппа̄дам̣ а̄рочетум̣, пат̣иссутан̃хи тассева майа̄’’ти. атха бхагавата̄ анун̃н̃а̄то н̃а̄н̣агаманенева годха̄варӣтӣрам̣ гантва̄ па̄дагаманена ассама̄бхимукхо агама̄си. таменам̣ ба̄варӣ бра̄хман̣о маггам̣ олокенто нисинно дӯратова там̣ кха̄риджат̣а̄дивирахитам̣ бхиккхувесена̄гаччхантам̣ дисва̄ ‘‘буддхо локе уппанно’’ти нит̣т̣хамагама̄си. сампаттан̃ча̄пи нам̣ пуччхи – ‘‘ким̣, пин̇гийа, буддхо локе уппанно’’ти? ‘‘а̄ма, бра̄хман̣а, уппанно, па̄са̄н̣аке четийе нисинно амха̄кам̣ дхаммам̣ десеси, тамахам̣ туйхам̣ десесса̄мӣ’’ти. тато ба̄варӣ махата̄ сакка̄рена сапарисо там̣ пӯджетва̄ а̄санам̣ пан̃н̃а̄песи. таттха нисӣдитва̄ пин̇гийо ‘‘па̄ра̄йанамануга̄йисса’’нтиа̄дима̄ха.
таттха ануга̄йиссанти бхагавато гӣтам̣ ануга̄йиссам̣. йатха̄ддаккхӣти йатха̄ са̄мам̣ сачча̄бхисамбодхена аса̄дха̄ран̣ан̃а̄н̣ена ча аддаккхи. никка̄моти пахӣнака̄мо. ‘‘никкамо’’типи па̄т̣хо, вӣрийава̄ти аттхо. никкханто ва̄ акусалапаккха̄. ниббаноти килесаванавирахито, тан̣ха̄вирахито ева ва̄. кисса хету муса̄ бхан̣ети йехи килесехи муса̄ бхан̣еййа, ете тасса пахӣна̄ти дассети. етена бра̄хман̣асса саване усса̄хам̣ джанети (су. ни. ат̣т̣ха. 2.1138).
амалоти килесамалавирахито. вималоти вигатакилесамало. ниммалоти килесамаласуддхо. мала̄пагатоти килесамала̄ дӯрӣбхӯто хутва̄ чарати. малавиппахӣноти килесамалаппахӣно. малавимуттоти килесехи вимутто. саббамалавӣтиваттоти ва̄сана̄дисаббакилесамалам̣ атикканто. те вана̄ти ете вуттаппака̄ра̄ килеса̄.
103. ван̣н̣ӯпасам̣хитанти гун̣ӯпасам̣хитам̣.
104. саччавхайоти буддхо хи сачченева авха̄нена на̄мена йутто. брахмети там̣ бра̄хман̣ам̣ а̄лапати.
таттха локоти луджджанат̣т̣хена локо. еко локо бхавалокоти тебхӯмакавипа̄ко. со хи бхаватӣти бхаво, бхаво ева локо бхавалоко. бхавалоко ча самбхавалоко ча̄ти еттха екеко две две хоти. бхавалоко хи сампаттибхававипаттибхававасена дувидхо. самбхавалокопи сампаттисамбхававипаттисамбхававасена дувидхо. таттха сампаттибхавалокоти сугатилоко. со хи ит̣т̣хапхалатта̄ сундаро локоти сампатти, бхаватӣти бхаво, сампатти ева бхаво сампаттибхаво, со ева локо сампаттибхавалоко. сампаттисамбхавалокоти сугатӯпагам̣ каммам̣. тан̃хи самбхавати етасма̄ пхаланти самбхаво, сампаттийа̄ самбхаво сампаттисамбхаво, сампаттисамбхаво ева локо сампаттисамбхавалокоти.
випаттибхавалокоти апа̄йалоко. со хи анит̣т̣хапхалатта̄ вирӯпо локоти випатти, бхаватӣти бхаво, випатти ева бхаво випаттибхаво, випаттибхаво ева локо випаттибхавалоко. випаттисамбхавалокоти апа̄йӯпагам̣ каммам̣. тан̃хи самбхавати етасма̄ пхаланти самбхаво, випаттийа̄ самбхаво випаттисамбхаво, випаттисамбхаво ева локо випаттисамбхавалокоти. тиссо ведана̄ти сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ локийа̄ ева. а̄ха̄ра̄ти паччайа̄. паччайа̄ хи аттано пхалам̣ а̄харантӣти а̄ха̄ра̄. кабал̣ӣка̄ра̄ха̄ро пхасса̄ха̄ро маносан̃четана̄ха̄ро вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄роти чатта̄ро. ваттхувасена кабал̣ӣкаттаббатта̄ кабал̣ӣка̄ро, аджджхохаритаббатта̄ а̄ха̄ро, оданакумма̄са̄диваттхука̄йа оджа̄йетам̣ на̄мам̣. са̄ хи оджат̣т̣хамакарӯпа̄ни а̄харатӣти а̄ха̄ро. чаккхусампхасса̄дико чхаббидхо пхассо тиссо ведана̄ а̄харатӣти а̄ха̄ро. манасо сан̃четана̄ на саттасса̄ти маносан̃четана̄ йатха̄ читтекаггата̄, манаса̄ ва̄ сампайутта̄ сан̃четана̄ маносан̃четана̄ йатха̄ а̄джан̃н̃аратхо, тебхӯмакакусала̄кусалачетана̄. са̄ хи тайо бхаве а̄харатӣти а̄ха̄ро. вин̃н̃а̄н̣анти екӯнавӣсатибхедам̣ пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣ам̣. тан̃хи пат̣исандхина̄марӯпам̣ а̄харатӣти а̄ха̄ро.
упа̄да̄наккхандха̄ти упа̄да̄нагочара̄ кхандха̄ упа̄да̄наккхандха̄, маджджхе падалопо дат̣т̣хаббо. упа̄да̄насамбхӯта̄ ва̄ кхандха̄ упа̄да̄наккхандха̄ йатха̄ тин̣агги, тхусагги. упа̄да̄навидхеййа̄ ва̄ кхандха̄ упа̄да̄наккхандха̄ йатха̄ ра̄джапурисо. упа̄да̄наппабхава̄ ва̄ кхандха̄ упа̄да̄наккхандха̄ йатха̄ пуппхаруккхо, пхаларуккхо. упа̄да̄на̄ни пана ка̄мупа̄да̄нам̣ дит̣т̣хупа̄да̄нам̣ сӣлаббатупа̄да̄нам̣ аттава̄дупа̄да̄нанти чатта̄ри. аттхато пана бхусам̣ а̄да̄нанти упа̄да̄нам̣. рӯпупа̄да̄наккхандхо, веданупа̄да̄наккхандхо, сан̃н̃упа̄да̄наккхандхо, сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхо, вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхоти пан̃ча. чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄нӣти чаккха̄йатанам̣, сота̄йатанам̣, гха̄на̄йатанам̣, дживха̄йатанам̣, ка̄йа̄йатанам̣, мана̄йатанам̣. сатта вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо вуттанайа̄ ева. татха̄ ат̣т̣ха локадхамма̄. апи ча – ла̄бхо, ала̄бхо, йасо, айасо, нинда̄, пасам̣са̄, сукхам̣, дуккханти име ат̣т̣ха локаппаваттийа̄ сати анупариваттанадхаммакатта̄ локасса дхамма̄ти локадхамма̄. етехи мутто сатто на̄ма наттхи, буддха̄нампи хонтийева. йатха̄ха –
‘‘ат̣т̣химе, бхиккхаве, локадхамма̄ локам̣ анупариваттанти, локо ча ат̣т̣ха локадхамме анупариваттати. катаме ат̣т̣ха? ла̄бхо ча ала̄бхо ча…пе… сукхан̃ча дуккхан̃ча. име кхо, бхиккхаве, ат̣т̣ха локадхамма̄ локам̣ анупариваттанти, локо ча име ат̣т̣ха локадхамме анупариваттатӣ’’ти (а. ни. 8.6).
таттха анупариваттантӣти анубандханти наппаджаханти, локато на ниваттантӣти аттхо. ла̄бхоти паббаджитасса чӣвара̄ди, гахат̣т̣хасса дханадхан̃н̃а̄дила̄бхо. сойева алаббхама̄но ла̄бхо ала̄бхо на ла̄бхо ала̄бхоти вуччати, но ча атта̄бха̄ваппаттито парин̃н̃еййо сийа̄. йасоти парива̄ро. сойева алаббхама̄но йасо айасо. нинда̄ти аван̣н̣абхан̣анам̣. пасам̣са̄ти ван̣н̣абхан̣анам̣. сукханти ка̄ма̄вачарака̄йикачетасикам̣. дуккханти путхуджджанасота̄паннасакада̄га̄мӣнам̣ ка̄йикачетасикам̣, ана̄га̄миараханта̄нам̣ ка̄йикамева. сатта̄ва̄са̄ти сатта̄нам̣ а̄ва̄са̄, васанат̣т̣ха̄на̄нӣти аттхо. та̄ни пана татха̄ пака̄сита̄ кхандха̄ ева. саттасу вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитӣсу асан̃н̃асаттена ча невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанена ча саддхим̣ нава сатта̄ва̄са̄. даса̄йатана̄нӣти чаккха̄йатанам̣, рӯпа̄йатанам̣, сота̄йатанам̣, садда̄йатанам̣, гха̄на̄йатанам̣, гандха̄йатанам̣, дживха̄йатанам̣, раса̄йатанам̣, ка̄йа̄йатанам̣, пхот̣т̣хабба̄йатананти евам̣ даса. два̄даса̄йатана̄нӣти мана̄йатанадхамма̄йатанехи саддхим̣ евам̣ два̄даса. ат̣т̣ха̄раса дха̄туйоти чаккхудха̄ту, рӯпадха̄ту, чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄ту…пе… манодха̄ту, дхаммадха̄ту, мановин̃н̃а̄н̣адха̄тӯти екекасмим̣ тӣн̣и тӣн̣и катва̄ ат̣т̣ха̄раса дха̄туйо.
садисана̄моти тесам̣ садисана̄мо екагун̣аван̣н̣ана̄мо. садисавхайоти екагун̣аван̣н̣ана̄мена авха̄йано. саччасадисавхайоти авитатхаекагун̣аван̣н̣ана̄мена авипарӣтена авха̄йано.
а̄ситоти упасан̇камито. упа̄ситоти упагантва̄ севито. пайирупа̄ситоти бхаттивасена атӣва севито.
105. куббанаканти париттаванам̣. бахуппхалам̣ ка̄нанама̄васеййа̄ти анекапхала̄дивикатибхаритака̄нанам̣ а̄гамма васеййа. аппадассети ба̄вариппабхутике париттапан̃н̃е. маходадхинти анотатта̄дим̣ махантам̣ удакара̄сим̣.
аппадасса̄ти мандадассино. париттадасса̄ти атимандадассино. тхокадасса̄ти париттатопи атипариттадассино. омакадасса̄ти хет̣т̣химадассино. ла̄макадасса̄ти аппадха̄надассино. чхатуккадасса̄ти на уттамадассино. аппама̄н̣адассанти пама̄н̣ам̣ атиккамитва̄ аппама̄н̣ам̣ нибба̄надассам̣. аггадассанти ‘‘аггато ве пасанна̄на’’нтиа̄дина̄ (а. ни. 4.34; итиву. 90) найена аггадхаммадассам̣. сет̣т̣хадассанти самбуддхо двипадасет̣т̣хоти сет̣т̣хадассам̣. висет̣т̣хадассантиа̄дӣни чатта̄ри упасаггена вад̣д̣хита̄ни. асаманти на самам̣ асамам̣ саббан̃н̃ум̣. асамасаманти асамехи атӣтабуддхехи самам̣ асамасамам̣. аппат̣исаманти аттано садисавирахитам̣. аппат̣ибха̄ганти аттано пат̣ибимбавирахитам̣. аппат̣ипуггаланти пат̣ималлапуггалавирахитам̣. дева̄тидеванти висуддхидева̄нампи атидевам̣. абхиман̇галасамматат̣т̣хена усабхам̣. ачхамбхитат̣т̣хена пурисасӣхам̣. ниддосат̣т̣хена пурисана̄гам̣. уттамат̣т̣хена пуриса̄джан̃н̃ам̣. ат̣т̣хапарисапатхавим̣ уппӣл̣етва̄ садеваке локе кеначи паччаттхикена пачча̄миттена акампийе ачалат̣т̣ха̄не тит̣т̣ханат̣т̣хена пурисанисабхам̣. дхаммадесана̄дхураваханат̣т̣хена пурисадхорайхам̣.
ма̄насакам̣ ва̄ саранти манаса̄ чинтетва̄ катам̣ паллам̣ ва̄ на̄мамева ва̄. анотаттам̣ ва̄ даханти чандимасӯрийа̄ даккхин̣ена ва̄ уттарена ва̄ гаччханта̄ паббатантарена там̣ обха̄сенти, уджум̣ гаччханта̄ на обха̄сенти, теневасса ‘‘анотатта’’нти сан̇кха̄ удапа̄ди. еварӯпам̣ анотаттам̣ ва̄ дахам̣. аккхобхам̣ амитодаканти ча̄летум̣ асаккун̣еййам̣ апаримитам̣ удакаджалара̄сим̣. евамева̄ти опаммасам̣санданам̣, буддхам̣ бхагавантам̣ аккхобхам̣ а̄сабхам̣ т̣ха̄нат̣т̣ха̄нена ча̄летум̣ асаккун̣еййам̣. амитатеджанти апаримитан̃а̄н̣атеджам̣. пабхиннан̃а̄н̣анти дасабалан̃а̄н̣а̄дивасена пабхедагатан̃а̄н̣ам̣. виват̣ачаккхунти самантачаккхум̣.
пан̃н̃а̄пабхедакусаланти ‘‘йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄ вичайо павичайо’’тиа̄дина̄ (дха. са. 16; вибха. 525) найена пан̃н̃а̄йа пабхедаджа̄нане чхекам̣. адхигатапат̣исамбхиданти пат̣иладдхачатупат̣исамбхидам̣. чатувеса̄раджджаппаттанти ‘‘самма̄самбуддхасса те пат̣иджа̄нато име дхамма̄ анабхисамбуддха̄’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.150; а. ни. 4.8) найена вуттесу чатӯсу т̣ха̄несу виса̄радабха̄ваппаттам̣. саддха̄дхимуттанти парисуддхе пхаласама̄паттичитте адхимуттам̣, таттха павит̣т̣хам̣. сетапаччаттанти ва̄сана̄йа виппахӣнатта̄ парисуддхам̣ а̄вен̣икааттабха̄вам̣. адвайабха̄н̣инти париччхиннавачанатта̄ двивачанавирахитам̣. та̄динти та̄дисам̣, ит̣т̣ха̄нит̣т̣хесу акампанам̣ ва̄. татха̄ пат̣ин̃н̃а̄ асса̄ти татха̄пат̣ин̃н̃о, там̣. апариттанти на кхуддакам̣. махантанти тедха̄тум̣ атиккамитва̄ махантаппаттам̣.
гамбхӣранти ан̃н̃есам̣ дуппавесам̣. аппамеййанти атулат̣т̣хена аппамеййам̣. дуппарийога̄ханти парийога̄хитум̣ дуккхаппавесам̣. пахӯтаратананти саддха̄диратанехи пахӯтаратанам̣. са̄гарасаманти ратана̄карато самуддасадисам̣. чхал̣ан̇гупеккха̄йа саманна̄гатанти ‘‘чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нева сумано хоти на думмано’’ти (а. ни. 6.1) вуттанайена чхал̣ан̇гупеккха̄йа парипун̣н̣ам̣. атуланти тулавирахитам̣, тулайитум̣ асаккун̣еййам̣. випуланти атимахантам̣. аппамеййанти паметум̣ асаккун̣еййам̣. там̣ та̄дисанти там̣ бхагавантам̣ та̄дигун̣асампаннам̣. павадатам̣ маггава̄динанти паваданта̄нам̣ катхента̄нам̣ уттамам̣ катхайантам̣ вадантам̣ адхигаччхинти самбандхо. мерумива нага̄нанти паббата̄нам̣ антаре синерум̣ вийа. гарул̣амива диджа̄нанти паккхиджа̄та̄нам̣ антаре супан̣н̣ам̣ вийа. сӣхамива мига̄нанти чатуппада̄намантаре сӣхам̣ вийа. удадхимива ан̣н̣ава̄нанти виттхин̣н̣аан̣н̣ава̄нам̣ антаре самуддам̣ вийа адхигаччхим̣. джинапаваранти буддхуттамам̣.
106. йеме пуббети йе име пуббе.
107. тамонуда̄сӣноти тамонудо а̄сӣно. бхӯрипан̃н̃а̄н̣оти н̃а̄н̣аддхаджо. бхӯримедхасоти випулапан̃н̃о.
ниддесе пабхан̇кароти теджам̣каро. а̄локакароти анандхака̄ракаро. обха̄сакароти обха̄сам̣ джотим̣ каротӣти обха̄сакаро. дӣпасадисам̣ а̄локам̣ каротӣти дӣпан̇каро. падӣпасадисам̣ а̄локам̣ каротӣти падӣпакаро. уджджотакароти пата̄пакаро. паджджотакароти диса̄видиса̄ пата̄пакаро.
бхӯрипан̃н̃а̄н̣оти путхулан̃а̄н̣о. н̃а̄н̣апан̃н̃а̄н̣оти н̃а̄н̣ена па̄кат̣о. пан̃н̃а̄дхаджоти усситат̣т̣хена пан̃н̃а̄ва дхаджо асса̄ти пан̃н̃а̄дхаджо, дхаджо ратхасса пан̃н̃а̄н̣антиа̄дӣсу (джа̄. 2.22.1841; чӯл̣ани. па̄ра̄йана̄нугӣтига̄тха̄ниддеса 107) вийа. вибхӯтавиха̄рӣти па̄кат̣авиха̄ро.
108. сандит̣т̣хикамака̄ликанти са̄мам̣ пасситаббам̣ пхалам̣, на ча ка̄лантаре паттаббапхалам̣. анӣтиканти килеса̄диӣтивирахитам̣.
сандит̣т̣хиканти локуттарадхаммо йена адхигато хоти, тена парасаддха̄йа гантаббатам̣ хитва̄ паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ена сайам̣ дат̣т̣хабботи сандит̣т̣хико, там̣ сандит̣т̣хикам̣. аттано пхалам̣да̄нам̣ сандха̄йа на̄сса ка̄лоти ака̄ло, ака̄лойева ака̄лико. йо еттха арийамаггадхаммо, со аттано саманантарамева пхалам̣ детӣти аттхо, там̣ ака̄ликам̣. ехи пасса имам̣ дхамманти евам̣ паваттам̣ ехипассавидхим̣ арахатӣти ехипассико, там̣ ехипассикам̣. а̄диттам̣ челам̣ ва̄ сӣсам̣ ва̄ аджджхупеккхитва̄пи аттано читте упанайам̣ арахатӣти опанеййико, там̣ опанеййикам̣. саббехипи уггхат̣итан̃н̃ӯа̄дӣхи ‘‘бха̄вито ме магго, адхигатам̣ пхалам̣, саччхикато ниродхо’’ти аттани аттани ведитаббанти паччаттам̣ ведитаббам̣ вин̃н̃ӯхи.
109. атха нам̣ ба̄варӣ а̄ха ‘‘ким̣ ну тамха̄’’ти две га̄тха̄.
мухуттампӣти тхокампи. кхан̣ампӣти на бахукампи. лайампӣти манампи. вайампӣти кот̣т̣ха̄сампи. аддхампӣти дивасампи.
111-113. тато пин̇гийо бхагавато сантика̄ авиппава̄самева дӣпенто ‘‘на̄хам̣ тамха̄’’тиа̄дима̄ха. на̄хам̣ йо ме…пе… пасса̄ми нам̣ манаса̄ чаккхуна̄ва̄ти там̣ буддхам̣ мам̣сачаккхуна̄ вийа манаса̄ пасса̄ми. намассама̄но вивасеми раттинти намассама̄нова раттим̣ атина̄меми.
114. тена тенева натоти йена йена диса̄бха̄гена буддхо, тена тенева̄хампи нато, таннинно таппон̣оти дассети.
115. дуббалатха̄макасса̄ти аппатха̄макасса. атха ва̄ дуббаласса дуттха̄макасса ча, балавӣрийахӣнасса̄пӣти вуттам̣ хоти. тенева ка̄йо на палетӣти тенева дуббалаттха̄макаттена ка̄йо на гаччхати, йена буддхо, на тена гаччхати. ‘‘на паретӣ’’типи па̄т̣хо, со еваттхо. таттха̄ти буддхасса сантике. сан̇каппайанта̄йа̄ти сан̇каппагаманена. тена йуттоти йена буддхо, тена йутто пайутто ануйуттоти дассети.
йена буддхоти йена диса̄бха̄гена буддхо упасан̇камитаббо, тена диса̄бха̄гена на палети. атха ва̄ бхумматтхе каран̣авачанам̣. йаттха буддхо таттха на палети на гаччхати. на ваджатӣти пурато на йа̄ти. на гаччхатӣти ниваттати. на̄тиккаматӣти на упасан̇камати.
116. пан̇ке сайа̄ноти ка̄макаддаме сайама̄но. дӣпа̄ дӣпам̣ упаллавинти саттха̄ра̄дито саттха̄ра̄дим̣ адхигаччхим̣. атхаддаса̄сим̣ самбуддханти сохам̣ евам̣ дудит̣т̣хим̣ гахетва̄ анва̄хин̣д̣анто атха па̄са̄н̣акачетийе буддхамаддаккхим̣.
таттха сема̄ноти нисаджджама̄но. сайама̄ноти сеййам̣ каппайама̄но. а̄васама̄ноти васама̄но. паривасама̄ноти ниччам̣ васама̄но.
паллавинти уггамим̣. упаллавинти уттарим̣, сампаллавинти упасаггена падам̣ вад̣д̣хитам̣. аддасанти ниддесасса уддесападам̣. аддасанти пассим̣. аддаккхинти олокесим̣. апассинти есим̣. пат̣ивиджджхинти винивиджджхим̣.
117. имисса̄ га̄тха̄йа аваса̄не пин̇гийасса ча ба̄варисса ча индрийапарипа̄кам̣ видитва̄ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ т̣хитойева суван̣н̣обха̄сам̣ мун̃чи. пин̇гийо ба̄варисса буддхагун̣е ван̣н̣айанто нисинно ева там̣ обха̄сам̣ дисва̄ ‘‘ким̣ ида’’нти олокенто бхагавантам̣ аттано пурато т̣хитам̣ вийа дисва̄ ба̄варибра̄хман̣асса ‘‘буддхо а̄гато’’ти а̄рочеси. бра̄хман̣о ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ ат̣т̣ха̄си. бхагава̄пи обха̄сам̣ пхаритва̄ бра̄хман̣асса атта̄нам̣ дассенто убхиннампи саппа̄йам̣ видитва̄ пин̇гийамева а̄лапама̄но ‘‘йатха̄ ахӯ, ваккалӣ’’ти имам̣ га̄тхамабха̄си.
тассаттхо – йатха̄ ваккалиттхеро саддха̄дхимутто ахоси, саддха̄дхуренева арахаттам̣ па̄пун̣и, йатха̄ ча сол̣асаннам̣ еко бхадра̄вудхо на̄ма, йатха̄ ча а̄л̣авиготамо ча. евамева твампи памун̃чассу саддхам̣, тато саддха̄йа адхимуччанто ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’тиа̄дина̄ (дха. па. 277; тхерага̄. 676; пат̣и. ма. 1.31; катха̄. 753) найена випассанам̣ а̄рабхитва̄ маччудхеййасса па̄рам̣ нибба̄нам̣ гамиссасӣти арахаттаникӯт̣ена десанам̣ нит̣т̣ха̄песи, десана̄парийоса̄не пин̇гийо арахатте, ба̄варӣ ана̄га̄мипхале патит̣т̣хахи, ба̄варибра̄хман̣асса сисса̄ пана пан̃часата̄ сота̄панна̄ ахесум̣.
таттха мун̃чассӯти мочассу. памун̃чассӯти мочехи. адхимун̃чассӯти таттха адхимоккхам̣ карассу. окаппехӣти бахума̄нам̣ уппа̄дехӣти. саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄ти хутва̄ абха̄ват̣т̣хена. саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄ти дуккхамат̣т̣хена. саббе дхамма̄ анатта̄ти авасаваттанат̣т̣хена.
118. ида̄ни пин̇гийо аттано паса̄дам̣ ниведенто ‘‘еса бхиййотиа̄дима̄ха. таттха пат̣ибха̄нава̄ти пат̣ибха̄наппат̣исамбхида̄йа упето.
бхиййо бхиййоти упарӯпари.
119. адхидеве абхин̃н̃а̄йа̄ти адхидевакаре дхамме н̃атва̄. паропаранти хӣнапан̣ӣтам̣, аттано ча парасса ча адхидеваттакарам̣ саббадхаммаджа̄там̣ аведӣти вуттам̣ хоти. кан̇кхӣнам̣ пат̣иджа̄натанти кан̇кхӣнам̣йева сатам̣ ‘‘никкан̇кхамха̄’’ти пат̣иджа̄нанта̄нам̣.
ниддесе па̄ра̄йаникапан̃ха̄нанти па̄ра̄йаникабра̄хман̣а̄нам̣ пуччха̄нам̣. аваса̄нам̣ каротӣти антакаро. кот̣им̣ каротӣти парийантакаро. сӣмам̣ марийа̄дам̣ каротӣти париччхедакаро. нигамам̣ каротӣти париват̣умакаро. сабхийапан̃ха̄нанти на кевалам̣ па̄ра̄йаникабра̄хман̣а̄нам̣ пан̃ха̄нам̣ ева, атха кхо сабхийапарибба̄джака̄дӣнампи пан̃ха̄нам̣ антам̣ каротӣти дассетум̣ ‘‘сабхийапан̃ха̄на’’нтиа̄дима̄ха.
120. асам̣хӣранти ра̄га̄дӣхи асам̣ха̄рийам̣. асан̇куппанти асан̇куппам̣ авипарин̣а̄мадхаммам̣. двӣхипи падехи нибба̄нам̣ бхан̣ати. аддха̄ гамисса̄мӣти екам̣сенева там̣ анупа̄дисесанибба̄надха̄тум̣ гамисса̄ми. на меттха кан̇кха̄ти наттхи ме еттха нибба̄не кан̇кха̄. евам̣ мам̣ дха̄рехи адхимуттачиттанти пин̇гийо ‘‘евамева твампи памун̃чассу саддха’’нти имина̄ бхагавато ова̄дена аттани саддхам̣ уппа̄детва̄ саддха̄дхуренева ча вимун̃читва̄ там̣ саддха̄дхимуттим̣ пака̄сенто бхагавантам̣ а̄ха – ‘‘евам̣ мам̣ дха̄рехи адхимуттачитта’’нти. айан̃хеттха адхиппа̄йо ‘‘йатха̄ мам̣ твам̣ авача, евамева мам̣ адхимуттачиттам̣ дха̄рехӣ’’ти.
на сам̣харийатӣти гахетва̄ сам̣харитум̣ на сакка̄. нийогавачананти йуттавачанам̣. аваттха̄панавачананти саннит̣т̣ха̄навачанам̣. имасмим̣ па̄ра̄йанавагге йам̣ антарантара̄ на вуттам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайена гахетаббам̣. сесам̣ саббаттха па̄кат̣амева.
саддхаммаппаджджотика̄йа чӯл̣аниддеса-ат̣т̣хакатха̄йа
па̄ра̄йана̄нугӣтига̄тха̄ниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
па̄ра̄йанаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.