4. кума̄рапан̃хаван̣н̣ана̄

ат̣т̣хуппатти

ида̄ни екам̣ на̄ма кинти евама̄дӣнам̣ кума̄рапан̃ха̄нам̣ аттхаван̣н̣ана̄ккамо ануппатто. тесам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ идха никкхепаппайоджанан̃ча ватва̄ ван̣н̣анам̣ карисса̄ма –

ат̣т̣хуппатти та̄ва несам̣ сопа̄ко на̄ма бхагавато маха̄са̄вако ахоси. тена̄йасмата̄ джа̄тийа̄ саттавассенева ан̃н̃а̄ а̄ра̄дхита̄, тасса бхагава̄ пан̃хабйа̄каран̣ена упасампадам̣ анун̃н̃а̄тука̄мо аттана̄ адхиппетаттха̄нам̣ пан̃ха̄нам̣ бйа̄каран̣асаматтхатам̣ пассанто ‘‘екам̣ на̄ма ки’’нти евама̄дина̄ пан̃хе пуччхи. со бйа̄ка̄си. тена ча бйа̄каран̣ена бхагавато читтам̣ а̄ра̄дхеси. са̄ва тасса̄йасмато упасампада̄ ахоси.

айам̣ тесам̣ ат̣т̣хуппатти.

никкхепаппайоджанам̣

йасма̄ пана саран̣агаманехи буддхадхаммасан̇гха̄нуссативасена читтабха̄вана̄, сиккха̄падехи сӣлабха̄вана̄, дваттим̣са̄ка̄рена ча ка̄йабха̄вана̄ пака̄сита̄, тасма̄ ида̄ни на̄наппака̄рато пан̃н̃а̄бха̄вана̄мукхадассанаттхам̣ име пан̃хабйа̄каран̣а̄ идха никкхитта̄. йасма̄ ва̄ сӣлападат̣т̣ха̄но сама̄дхи, сама̄дхипадат̣т̣ха̄на̄ ча пан̃н̃а̄; йатха̄ха – ‘‘сӣле патит̣т̣ха̄йа наро сапан̃н̃о, читтам̣ пан̃н̃ан̃ча бха̄вайа’’нти (сам̣. ни. 1.23, 192), тасма̄ сиккха̄падехи сӣлам̣ дваттим̣са̄ка̄рена там̣гочарам̣ сама̄дхин̃ча дассетва̄ сама̄хитачиттасса на̄на̄дхаммапариккха̄ра̄йа пан̃н̃а̄йа пабхедадассанаттхам̣ идха никкхитта̄типи вин̃н̃а̄табба̄.

идам̣ тесам̣ идха никкхепаппайоджанам̣.

пан̃хаван̣н̣ана̄

екам̣ на̄ма кинтипан̃хаван̣н̣ана̄

ида̄ни тесам̣ аттхаван̣н̣ана̄ хоти – екам̣ на̄ма кинти бхагава̄ йасмим̣ екадхаммасмим̣ бхиккху самма̄ ниббиндама̄но анупуббена дуккхассантакаро хоти, йасмим̣ ча̄йама̄йасма̄ ниббиндама̄но анупуббена дуккхассантамака̄си, там̣ дхаммам̣ сандха̄йа пан̃хам̣ пуччхати. ‘‘саббе сатта̄ а̄ха̄рат̣т̣хитика̄’’ти тхеро пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа виссаджджети. ‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, самма̄сати? идха, бхиккхаве, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихаратӣ’’ти (сам̣. ни. 5.8) евама̄дӣни четтха сутта̄ни евам̣ виссаджджанайуттисамбхаве са̄дхака̄ни. еттха йена̄ха̄рена саббе сатта̄ ‘‘а̄ха̄рат̣т̣хитика̄’’ти вуччанти, со а̄ха̄ро там̣ ва̄ несам̣ а̄ха̄рат̣т̣хитикаттам̣ ‘‘екам̣ на̄ма ки’’нти пут̣т̣хена тхерена ниддит̣т̣ханти ведитаббам̣. тан̃хи бхагавата̄ идха еканти адхиппетам̣, на ту са̄сане локе ва̄ ан̃н̃ам̣ екам̣ на̄ма наттхӣти н̃а̄петум̣ вуттам̣. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ –

‘‘екадхамме, бхиккхаве, бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ самматтам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамасмим̣ екадхамме? саббе сатта̄ а̄ха̄рат̣т̣хитика̄. имасмим̣ кхо, бхиккхаве, екадхамме бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. ‘еко пан̃хо еко уддесо екам̣ веййа̄каран̣а’нти ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти (а. ни. 10.27).

а̄ха̄рат̣т̣хитика̄ти четтха йатха̄ ‘‘аттхи, бхиккхаве, субханимиттам̣. таттха айонисо манасика̄рабахулӣка̄ро, айама̄ха̄ро ануппаннасса ва̄ ка̄маччхандасса уппа̄да̄йа̄’’ти евама̄дӣсу (сам̣. ни. 5.232) паччайо а̄ха̄роти вуччати, евам̣ паччайам̣ а̄ха̄расаддена гахетва̄ паччайат̣т̣хитика̄ ‘‘а̄ха̄рат̣т̣хитика̄’’ти вутта̄. чатта̄ро пана а̄ха̄ре сандха̄йа – ‘‘а̄ха̄рат̣т̣хитика̄’’ти вуччама̄не ‘‘асан̃н̃асатта̄ дева̄ ахетука̄ ана̄ха̄ра̄ апхассака̄ аведанака̄’’ти вачанато (вибха. 1017) ‘‘саббе’’ти вачанамайуттам̣ бхавеййа.

таттха сийа̄ – евампи вуччама̄не ‘‘катаме дхамма̄ сапаччайа̄? пан̃чаккхандха̄ – рӯпаккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣аккхандхо’’ти (дха. са. 1089) вачанато кхандха̄нам̣йева паччайат̣т̣хитикаттам̣ йуттам̣, сатта̄нанту айуттамеветам̣ вачанам̣ бхавеййа̄ти. на кхо панетам̣ евам̣ дат̣т̣хаббам̣. касма̄? саттесу кхандхопача̄расиддхито. саттесу хи кхандхопача̄ро сиддхо. касма̄? кхандхе упа̄да̄йа пан̃н̃а̄петаббато. катхам̣? гехе га̄мопача̄ро вийа. сеййатха̄пи хи геха̄ни упа̄да̄йа пан̃н̃а̄петаббатта̄ га̄масса екасмимпи двӣсу тӣсупи ва̄ гехесу дад̣д̣хесу ‘‘га̄мо дад̣д̣хо’’ти евам̣ гехе га̄мопача̄ро сиддхо, евамева кхандхесу паччайат̣т̣хена а̄ха̄рат̣т̣хитикесу ‘‘сатта̄ а̄ха̄рат̣т̣хитика̄’’ти айам̣ упача̄ро сиддхоти ведитаббо. параматтхато ча кхандхесу джа̄йама̄несу джӣйама̄несу мӣйама̄несу ча ‘‘кхан̣е кхан̣е твам̣ бхиккху джа̄йасе ча джӣйасе ча мӣйасе ча̄’’ти вадата̄ бхагавата̄ тесу саттесу кхандхопача̄ро сиддхоти дассито ева̄ти ведитаббо. йато йена паччайа̄кхйена а̄ха̄рена саббе сатта̄ тит̣т̣ханти, со а̄ха̄ро там̣ ва̄ несам̣ а̄ха̄рат̣т̣хитикаттам̣ еканти ведитаббам̣. а̄ха̄ро хи а̄ха̄рат̣т̣хитикаттам̣ ва̄ аниччата̄ка̄ран̣ато ниббида̄т̣т̣ха̄нам̣ хоти. атха тесу саббасаттасан̃н̃итесу сан̇кха̄ресу аниччата̄дассанена ниббиндама̄но анупуббена дуккхассантакаро хоти, параматтхависуддхим̣ па̄пун̣а̄ти. йатха̄ха –

‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄ти, йада̄ пан̃н̃а̄йа пассати;

атха ниббиндати дуккхе, еса магго висуддхийа̄’’ти. (дха. па. 277);

еттха ча ‘‘екам̣ на̄ма ки’’нти ча ‘‘киха̄’’ти ча дувидхо па̄т̣хо, таттха сӣхал̣а̄нам̣ киха̄ти па̄т̣хо. те хи ‘‘ки’’нти ваттаббе ‘‘киха̄’’ти ваданти. кечи бхан̣анти ‘‘ха-ити нипа̄то, тхерийа̄нампи айамева па̄т̣хо’’ти убхайатха̄пи пана екова аттхо. йатха̄ руччати, татха̄ пат̣хитаббам̣. йатха̄ пана ‘‘сукхена пхут̣т̣хо атха ва̄ дукхена (дха. па. 83), дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведетӣ’’ти евама̄дӣсу каттхачи дукханти ча каттхачи дуккханти ча вуччати, евам̣ каттхачи еканти, каттхачи екканти вуччати. идха пана екам̣ на̄ма̄ти айамева па̄т̣хо.

две на̄ма кинтипан̃хаван̣н̣ана̄

евам̣ имина̄ пан̃хабйа̄каран̣ена а̄раддхачитто саттха̄ пуриманайенева уттарим̣ пан̃хам̣ пуччхати две на̄ма кинти? тхеро двети паччанубха̄ситва̄ ‘‘на̄ман̃ча рӯпан̃ча̄’’ти дхамма̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа виссаджджети. таттха а̄рамман̣а̄бхимукхам̣ наманато, читтасса ча натихетуто саббампи арӯпам̣ ‘‘на̄ма’’нти вуччати. идха пана ниббида̄хетутта̄ са̄савадхаммамева адхиппетам̣ руппанат̣т̣хена чатта̄ро ча маха̄бхӯта̄, саббан̃ча тадупа̄да̄йа паваттама̄нам̣ рӯпам̣ ‘‘рӯпа’’нти вуччати, там̣ саббампи идха̄дхиппетам̣. адхиппа̄йавасенева четтха ‘‘две на̄ма на̄ман̃ча рӯпан̃ча̄’’ти вуттам̣, на ан̃н̃есам̣ двиннамабха̄вато. йатха̄ха –

‘‘двӣсу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. катамесу двӣсу? на̄ме ча рӯпе ча. имесу кхо, бхиккхаве, двӣсу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. ‘две пан̃ха̄, две уддеса̄, две веййа̄каран̣а̄нӣ’ти ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти (а. ни. 10.27).

еттха ча на̄марӯпаматтадассанена аттадит̣т̣хим̣ паха̄йа анатта̄нупассана̄мукхенева ниббиндама̄но анупуббена дуккхассантакаро хоти, параматтхависуддхим̣ па̄пун̣а̄тӣти ведитаббо. йатха̄ха –

‘‘саббе дхамма̄ анатта̄ти, йада̄ пан̃н̃а̄йа пассати;

атха ниббиндати дуккхе, еса магго висуддхийа̄’’ти. (дха. па. 279);

тӣн̣и на̄ма кинтипан̃хаван̣н̣ана̄

ида̄ни имина̄пи пан̃хабйа̄каран̣ена а̄раддхачитто саттха̄ пуриманайенева уттарим̣ пан̃хам̣ пуччхати тӣн̣и на̄ма кинти? тхеро тӣн̣ӣти паччанубха̄ситва̄ пуна бйа̄каритаббасса аттхасса лин̇га̄нурӯпам̣ сан̇кхйам̣ дассенто ‘‘тиссо ведана̄’’ти виссаджджети. атха ва̄ ‘‘йа̄ бхагавата̄ ‘тиссо ведана̄’ти вутта̄, има̄саматтхамахам̣ тӣн̣ӣти паччемӣ’’ти дассенто а̄ха̄ти евампеттха аттхо ведитаббо. анекамукха̄ хи десана̄ пат̣исамбхида̄пабхедена десана̄вила̄саппатта̄нам̣. кечи пана̄ху ‘‘тӣн̣ӣти адхикападамида’’нти. пуриманайенева четтха ‘‘тиссо ведана̄’’ти вуттам̣, на ан̃н̃есам̣ тин̣н̣амабха̄вато. йатха̄ха –

‘‘тӣсу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. катамесу тӣсу? тӣсу ведана̄су. имесу кхо, бхиккхаве, тӣсу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. ‘тайо пан̃ха̄, тайо уддеса̄, тӣн̣и веййа̄каран̣а̄нӣ’ти ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти (а. ни. 10.27).

еттха ча ‘‘йам̣кин̃чи ведайитам̣, саббам̣ там̣ дуккхасминти вада̄мӣ’’ти (сам̣. ни. 4.259) вуттасутта̄нуса̄рена ва̄. –

‘‘йо сукхам̣ дуккхато адда, дуккхамаддаккхи саллато;

адуккхамасукхам̣ сантам̣, аддаккхи нам̣ аниччато’’ти. (итиву. 53) –

евам̣ дуккхадуккхата̄випарин̣а̄мадуккхата̄сан̇кха̄радуккхата̄нуса̄рена ва̄ тиссаннам̣ ведана̄нам̣ дуккхабха̄вадассанена сукхасан̃н̃ам̣ паха̄йа дуккха̄нупассана̄мукхена ниббиндама̄но анупуббена дуккхассантакаро хоти, параматтхависуддхим̣ па̄пун̣а̄тӣти ведитаббо. йатха̄ха –

‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄ти, йада̄ пан̃н̃а̄йа пассати;

атха ниббиндати дуккхе, еса магго висуддхийа̄’’ти. (дха. па. 278);

чатта̄ри на̄ма кинтипан̃хаван̣н̣ана̄

евам̣ имина̄пи пан̃хабйа̄каран̣ена а̄раддхачитто саттха̄ пуриманайенева уттарим̣ пан̃хам̣ пуччхати чатта̄ри на̄ма кинти? таттха имасса пан̃хасса бйа̄каран̣апаккхе каттхачи пуриманайенева чатта̄ро а̄ха̄ра̄ адхиппета̄. йатха̄ха –

‘‘чатӯсу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. катамесу чатӯсу? чатӯсу а̄ха̄ресу. имесу кхо, бхиккхаве, чатӯсу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. ‘чатта̄ро пан̃ха̄ чатта̄ро уддеса̄ чатта̄ри веййа̄каран̣а̄нӣ’ти ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти (а. ни. 10.27).

каттхачи йесу субха̄витачитто анупуббена дуккхассантакаро хоти, та̄ни чатта̄ри сатипат̣т̣ха̄на̄ни. йатха̄ха каджан̇гала̄ бхиккхунӣ –

‘‘чатӯсу, а̄вусо, дхаммесу бхиккху самма̄ субха̄витачитто самма̄ парийантадасса̄вӣ самматтам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу чатӯсу? чатӯсу сатипат̣т̣ха̄несу. имесу кхо, а̄вусо, чатӯсу дхаммесу бхиккху самма̄ субха̄витачитто…пе… дуккхассантакаро хоти. ‘чатта̄ро пан̃ха̄ чатта̄ро уддеса̄ чатта̄ри веййа̄каран̣а̄нӣ’ти ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти (а. ни. 10.28).

идха пана йесам̣ чатуннам̣ анубодхаппат̣иведхато бхаватан̣ха̄чхедо хоти, йасма̄ та̄ни чатта̄ри арийасачча̄ни адхиппета̄ни. йасма̄ ва̄ имина̄ парийа̄йена бйа̄катам̣ субйа̄катамева хоти, тасма̄ тхеро чатта̄рӣти паччанубха̄ситва̄ ‘‘арийасачча̄нӣ’’ти виссаджджети. таттха чатта̄рӣти ган̣анапариччхедо. арийасачча̄нӣти арийа̄ни сачча̄ни, авитатха̄ни ависам̣ва̄дака̄нӣти аттхо. йатха̄ха –

‘‘има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри арийасачча̄ни татха̄ни авитатха̄ни анан̃н̃атха̄ни, тасма̄ арийасачча̄нӣти вуччантӣ’’ти (сам̣. ни. 5.1097).

йасма̄ ва̄ садевакена локена аран̣ӣйато абхигаманӣйатоти вуттам̣ хоти, ва̄йамитаббат̣т̣ха̄насан̃н̃ите айе ва̄ ирийанато, анайе ва̄ на ирийанато, саттатим̣сабодхипаккхийаарийадхаммасама̄йогато ва̄ арийасаммата̄ буддхапаччекабуддхабуддхаса̄вака̄ ета̄ни пат̣ивиджджханти, тасма̄пи ‘‘арийасачча̄нӣ’’ти вуччанти. йатха̄ха –

‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, арийасачча̄ни…пе… има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри арийасачча̄ни, арийа̄ има̄ни пат̣ивиджджханти, тасма̄ арийасачча̄нӣти вуччантӣ’’ти.

апича арийасса бхагавато сачча̄нӣтипи арийасачча̄ни. йатха̄ха –

‘‘садеваке, бхиккхаве…пе… садеваманусса̄йа татха̄гато арийо, тасма̄ арийасачча̄нӣти вуччантӣ’’ти (сам̣. ни. 5.1098).

атха ва̄ етесам̣ абхисамбуддхатта̄ арийабха̄васиддхитопи арийасачча̄ни. йатха̄ха –

‘‘имесам̣ кхо, бхиккхаве, чатуннам̣ арийасачча̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ абхисамбуддхатта̄ татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхоти вуччатӣ’’ти (сам̣. ни. 5.1093).

айаметесам̣ падаттхо. етесам̣ пана арийасачча̄нам̣ анубодхаппат̣иведхато бхаватан̣ха̄чхедо хоти. йатха̄ха –

‘‘тайидам̣, бхиккхаве, дуккхам̣ арийасаччам̣ анубуддхам̣ пат̣ивиддхам̣…пе… дуккханиродхага̄минипат̣ипада̄ арийасаччам̣ анубуддхам̣ пат̣ивиддхам̣, уччхинна̄ бхаватан̣ха̄, кхӣн̣а̄ бхаванетти, наттхи да̄ни пунаббхаво’’ти (сам̣. ни. 5.1091).

пан̃ча на̄ма кинтипан̃хаван̣н̣ана̄

имина̄пи пан̃хабйа̄каран̣ена а̄раддхачитто саттха̄ пуриманайенева уттарим̣ пан̃хам̣ пуччхати пан̃ча на̄ма кинти? тхеро пан̃ча̄ти паччанубха̄ситва̄ ‘‘упа̄да̄наккхандха̄’’ти виссаджджети. таттха пан̃ча̄ти ган̣анапариччхедо. упа̄да̄наджанита̄ упа̄да̄наджанака̄ ва̄ кхандха̄ упа̄да̄наккхандха̄. йам̣кин̃чи рӯпам̣, ведана̄, сан̃н̃а̄, сан̇кха̄ра̄, вин̃н̃а̄н̣ан̃ча са̄сава̄ упа̄да̄нийа̄, етесаметам̣ адхивачанам̣. пуббанайенева четтха ‘‘пан̃чупа̄да̄наккхандха̄’’ти вуттам̣, на ан̃н̃есам̣ пан̃чаннамабха̄вато. йатха̄ха –

‘‘пан̃часу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. катамесу пан̃часу? пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу. имесу кхо, бхиккхаве, пан̃часу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. ‘пан̃ча пан̃ха̄, пан̃ча уддеса̄, пан̃ча веййа̄каран̣а̄нӣ’ти ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти (а. ни. 10.27).

еттха ча пан̃чаккхандхе удайаббайавасена саммасанто випассана̄матам̣ ладдха̄ анупуббена нибба̄на̄матам̣ саччхикароти. йатха̄ха –

‘‘йато йато саммасати, кхандха̄нам̣ удайаббайам̣;

лабхатӣ пӣтипа̄моджджам̣, аматам̣ там̣ виджа̄ната’’нти. (дха. па. 374);

чха на̄ма кинтипан̃хаван̣н̣ана̄

евам̣ имина̄пи пан̃хабйа̄каран̣ена а̄раддхачитто саттха̄ пуриманайенева уттарим̣ пан̃хам̣ пуччхати ‘‘чха на̄ма ки’’нти? тхеро чхаити паччанубха̄ситва̄ ‘аджджхаттика̄ни а̄йатана̄нӣ’ти виссаджджети. таттха чхаити ган̣анапариччхедо, аджджхатте нийутта̄ни, атта̄нам̣ ва̄ адхикатва̄ паватта̄ни аджджхаттика̄ни. а̄йатанато, а̄йасса ва̄ тананато, а̄йатасса ва̄ сам̣са̄радуккхасса найанато а̄йатана̄ни, чаккхусотагха̄надживха̄ка̄йамана̄наметам̣ адхивачанам̣. пуббанайена четтха ‘‘чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄нӣ’’ти вуттам̣, на ан̃н̃есам̣ чханнамабха̄вато. йатха̄ха –

‘‘чхасу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. катамесу чхасу? чхасу аджджхаттикесу а̄йатанесу. имесу кхо, бхиккхаве, чхасу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. ‘чха пан̃ха̄ чха уддеса̄ чха веййа̄каран̣а̄нӣ’ти ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти (а. ни. 10.27).

еттха ча чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄ни, ‘‘сун̃н̃о га̄моти кхо, бхиккхаве, чханнетам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ адхивачана’’нти (сам̣. ни. 4.238) вачанато сун̃н̃ато пуббул̣акамарӣчика̄дӣни вийа ачират̣т̣хитикато туччхато ван̃чанато ча саманупассам̣ ниббиндама̄но анупуббена дуккхассантам̣ катва̄ маччура̄джасса адассанам̣ упети. йатха̄ха –

‘‘йатха̄ пуббул̣акам̣ пассе, йатха̄ пассе марӣчикам̣;

евам̣ локам̣ авеккхантам̣, маччура̄джа̄ на пассатӣ’’ти. (дха. па. 170);

сатта на̄ма кинтипан̃хаван̣н̣ана̄

имина̄пи пан̃хабйа̄каран̣ена а̄раддхачитто саттха̄ уттарим̣ пан̃хам̣ пуччхати сатта на̄ма кинти? тхеро кин̃ча̄пи маха̄пан̃хабйа̄каран̣е сатта вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо вутта̄, апича кхо пана йесу дхаммесу субха̄витачитто бхиккху дуккхассантакаро хоти, те дассенто ‘‘сатта боджджхан̇га̄’’ти виссаджджети. айампи чаттхо бхагавата̄ анумато ева. йатха̄ха –

‘‘пан̣д̣ита̄ гахапатайо каджан̇галика̄ бхиккхунӣ, маха̄пан̃н̃а̄ гахапатайо каджан̇галика̄ бхиккхунӣ, ман̃чепи тумхе гахапатайо упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха, ахампи четам̣ евамева бйа̄кареййам̣, йатха̄ там̣ каджан̇галика̄йа бхиккхунийа̄ бйа̄ката’’нти (а. ни. 10.28).

та̄йа ча евам̣ бйа̄катам̣ –

‘‘саттасу, а̄вусо, дхаммесу бхиккху самма̄ субха̄витачитто…пе… дуккхассантакаро хоти. катамесу саттасу? саттасу боджджхан̇гесу. имесу кхо, а̄вусо, саттасу дхаммесу бхиккху самма̄ субха̄витачитто…пе… дуккхассантакаро хоти. ‘сатта пан̃ха̄ сатта уддеса̄ сатта веййа̄каран̣а̄нӣ’ти ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти (а. ни. 10.28).

евамайаматтхо бхагавата̄ анумато ева̄ти ведитаббо.

таттха сатта̄ти ӯна̄дхиканива̄ран̣аган̣анапариччхедо. боджджхан̇га̄ти сатиа̄дӣнам̣ дхамма̄наметам̣ адхивачанам̣. татра̄йам̣ падаттхо – ета̄йа локийалокуттарамаггаккхан̣е уппаджджама̄на̄йа лӣнуддхаччапатит̣т̣ха̄на̄йӯханака̄масукхаттакиламатха̄нуйогауччхедасассата̄бхинивеса̄ди- анекупаддаваппат̣ипаккхабхӯта̄йа сатидхаммавичайавӣрийапӣтиппассаддхисама̄дхупеккха̄сан̇кха̄та̄йа дхаммаса̄маггийа̄ арийаса̄вако буджджхатӣти катва̄ бодхи, килесасанта̄нанидда̄йа ут̣т̣хахати, чатта̄ри ва̄ арийасачча̄ни пат̣ивиджджхати, нибба̄намева ва̄ саччхикаротӣти вуттам̣ хоти. йатха̄ха – ‘‘сатта боджджхан̇ге бха̄ветва̄ ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’’ти. йатха̄вуттаппака̄ра̄йа ва̄ ета̄йа дхаммаса̄маггийа̄ буджджхатӣти катва̄ арийаса̄вакопи бодхи. ити тасса̄ дхаммаса̄маггисан̇кха̄та̄йа бодхийа̄ ан̇габхӯтатта̄ боджджхан̇га̄ джха̄нан̇гамагган̇га̄ни вийа, тасса ва̄ бодхӣти ладдхавоха̄расса арийаса̄вакасса ан̇габхӯтатта̄пи боджджхан̇га̄ сенан̇гаратхан̇га̄дайо вийа.

апича ‘‘боджджхан̇га̄ти кенат̣т̣хена боджджхан̇га̄? бодха̄йа сам̣ваттантӣти боджджхан̇га̄, буджджхантӣти боджджхан̇га̄, анубуджджхантӣти боджджхан̇га̄, пат̣ибуджджхантӣти боджджхан̇га̄, самбуджджхантӣти боджджхан̇га̄’’ти (пат̣и. ма. 2.17) имина̄пи пат̣исамбхида̄йам̣ вуттена видхина̄ боджджхан̇га̄нам̣ боджджхан̇гат̣т̣хо ведитаббо. евамиме сатта боджджхан̇ге бха̄венто бахулӣкаронто на чирассева екантаниббида̄дигун̣апат̣ила̄бхӣ хоти, тена дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хотӣти вуччати. вуттан̃четам̣ бхагавата̄ –

‘‘саттиме, бхиккхаве, боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти (сам̣. ни. 5.201).

ат̣т̣ха на̄ма кинтипан̃хаван̣н̣ана̄

евам̣ имина̄пи пан̃хабйа̄каран̣ена а̄раддхачитто саттха̄ уттарим̣ пан̃хам̣ пуччхати ат̣т̣ха на̄ма кинти? тхеро кин̃ча̄пи маха̄пан̃хабйа̄каран̣е ат̣т̣ха локадхамма̄ вутта̄, апича кхо пана йесу дхаммесу субха̄витачитто бхиккху дуккхассантакаро хоти, те дассенто ‘‘арийа̄ни ат̣т̣ха магган̇га̄нӣ’’ти аватва̄ йасма̄ ат̣т̣хан̇гавинимутто магго на̄ма наттхи, ат̣т̣хан̇гаматтамева ту магго, тасма̄ таматтхам̣ са̄дхенто десана̄вила̄сена арийо ат̣т̣хан̇гико магготи виссаджджети. бхагавата̄пи ча̄йаматтхо десана̄найо ча анумато ева. йатха̄ха –

‘‘пан̣д̣ита̄ гахапатайо каджан̇галика̄ бхиккхунӣ…пе… ахампи евамева бйа̄кареййам̣, йатха̄ там̣ каджан̇галика̄йа бхиккхунийа̄ бйа̄ката’’нти (а. ни. 10.28).

та̄йа ча евам̣ бйа̄катам̣ –

‘‘ат̣т̣хасу, а̄вусо, дхаммесу бхиккху самма̄ субха̄витачитто…пе… дуккхассантакаро хоти. ‘ат̣т̣ха пан̃ха̄, ат̣т̣ха уддеса̄, ат̣т̣ха веййа̄каран̣а̄нӣ’ти ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти (а. ни. 10.28).

евамайам̣ аттхо ча десана̄найо ча бхагавата̄ анумато ева̄ти ведитаббо.

таттха арийоти нибба̄наттхикехи абхигантаббо, апича а̄рака̄ килесехи ваттанато, арийабха̄вакаран̣ато, арийапхалапат̣ила̄бхато ча̄пи арийоти ведитаббо. ат̣т̣ха ан̇га̄ни асса̄ти ат̣т̣хан̇гико. сва̄йам̣ чатуран̇гика̄ вийа сена̄, пан̃чан̇гикам̣ вийа ча тӯрийам̣ ан̇гавиниббхогена анупалаббхасабха̄вато ан̇гаматтамева̄ти ведитаббо. маггати имина̄ нибба̄нам̣, сайам̣ ва̄ маггати, килесе ма̄ренто ва̄ гаччхатӣти магго.

евамат̣т̣хаппабхедан̃чимам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄венто бхиккху авиджджам̣ бхиндати, виджджам̣ уппа̄дети, нибба̄нам̣ саччхикароти, тена дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хотӣти вуччати. вуттан̃хетам̣ –

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, са̄лисӯкам̣ ва̄ йавасӯкам̣ ва̄ самма̄ пан̣ихитам̣ хаттхена ва̄ па̄дена ва̄ аккантам̣ хаттхам̣ ва̄ па̄дам̣ ва̄ бхеччхати, лохитам̣ ва̄ уппа̄дессатӣти т̣ха̄наметам̣ виджджати. там̣ кисса хету? самма̄ пан̣ихитатта̄, бхиккхаве, сӯкасса, евамева кхо, бхиккхаве, со вата бхиккху самма̄ пан̣ихита̄йа дит̣т̣хийа̄ самма̄ пан̣ихита̄йа маггабха̄вана̄йа авиджджам̣ бхеччхати, виджджам̣ уппа̄дессати, нибба̄нам̣ саччхикариссатӣти т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти (а. ни. 1.42).

нава на̄ма кинтипан̃хаван̣н̣ана̄

имина̄пи пан̃хабйа̄каран̣ена а̄раддхачитто саттха̄ уттарим̣ пан̃хам̣ пуччхати нава на̄ма кинти? тхеро наваити паччанубха̄ситва̄ ‘‘сатта̄ва̄са̄’’ти виссаджджети. таттха нава̄ти ган̣анапариччхедо. сатта̄ти джӣвитиндрийаппат̣ибаддхе кхандхе упа̄да̄йа пан̃н̃атта̄ па̄н̣ино пан̣н̣атти ва̄. а̄ва̄са̄ти а̄васанти етесӯти а̄ва̄са̄, сатта̄нам̣ а̄ва̄са̄ сатта̄ва̄са̄. еса десана̄магго, аттхато пана нававидха̄нам̣ сатта̄наметам̣ адхивачанам̣. йатха̄ха –

‘‘санта̄вусо, сатта̄ на̄наттака̄йа̄ на̄наттасан̃н̃ино, сеййатха̄пи манусса̄ екачче ча дева̄ екачче ча винипа̄тика̄, айам̣ пат̣хамо сатта̄ва̄со. санта̄вусо, сатта̄ на̄наттака̄йа̄ екаттасан̃н̃ино, сеййатха̄пи, дева̄ брахмака̄йика̄, пат̣хама̄бхиниббатта̄, айам̣ дутийо сатта̄ва̄со. санта̄вусо, сатта̄ екаттака̄йа̄ на̄наттасан̃н̃ино, сеййатха̄пи, дева̄ а̄бхассара̄, айам̣ татийо сатта̄ва̄со. санта̄вусо, сатта̄ екаттака̄йа̄ екаттасан̃н̃ино, сеййатха̄пи, дева̄ субхакин̣ха̄, айам̣ чатуттхо сатта̄ва̄со. санта̄вусо, сатта̄ асан̃н̃ино аппат̣исам̣ведино, сеййатха̄пи, дева̄ асан̃н̃асатта̄, айам̣ пан̃чамо сатта̄ва̄со. санта̄вусо, сатта̄ саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣…пе… а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанӯпага̄, айам̣ чхат̣т̣хо сатта̄ва̄со. санта̄вусо, сатта̄…пе… вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанӯпага̄, айам̣ саттамо сатта̄ва̄со. санта̄вусо, сатта̄…пе… а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанӯпага̄, айам̣ ат̣т̣хамо сатта̄ва̄со. санта̄вусо, сатта̄…пе… невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанӯпага̄, айам̣ навамо сатта̄ва̄со’’ти (дӣ. ни. 3.341).

пуриманайенева четтха ‘‘нава сатта̄ва̄са̄’’ти вуттам̣, на ан̃н̃есам̣ наваннамабха̄вато. йатха̄ха –

‘‘навасу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. катамесу навасу? навасу сатта̄ва̄сесу. имесу кхо, бхиккхаве, навасу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. ‘нава пан̃ха̄, нава уддеса̄, нава веййа̄каран̣а̄нӣ’ти ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти (а. ни. 10.27).

еттха ча ‘‘нава дхамма̄ парин̃н̃еййа̄. катаме нава? нава сатта̄ва̄са̄’’ти (дӣ. ни. 3.359) вачанато навасу сатта̄ва̄сесу н̃а̄тапарин̃н̃а̄йа дхувасубхасукхаттабха̄вадассанам̣ паха̄йа суддхасан̇кха̄рапун̃джаматтадассанена ниббиндама̄но тӣран̣апарин̃н̃а̄йа аничча̄нупассанена вираджджама̄но дуккха̄нупассанена вимуччама̄но анатта̄нупассанена самма̄ парийантадасса̄вӣ паха̄напарин̃н̃а̄йа самматтамабхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. тенетам̣ вуттам̣ –

‘‘навасу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу навасу? навасу сатта̄ва̄сесӯ’’ти (а. ни. 10.27).

даса на̄ма кинтипан̃хаван̣н̣ана̄

евам̣ имина̄пи пан̃хабйа̄каран̣ена а̄раддхачитто саттха̄ уттарим̣ пан̃хам̣ пуччхати даса на̄ма кинти? таттха кин̃ча̄пи имасса пан̃хасса ито ан̃н̃атра веййа̄каран̣есу даса акусалакаммапатха̄ вутта̄. йатха̄ха –

‘‘дасасу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. катамесу дасасу? дасасу акусалакаммапатхесу. имесу кхо, бхиккхаве, дасасу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе. … дуккхассантакаро хоти. ‘даса пан̃ха̄ даса уддеса̄ даса веййа̄каран̣а̄нӣ’ти ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти (а. ни. 10.27).

идха пана йасма̄ айама̄йасма̄ атта̄нам̣ анупанетва̄ ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄тука̄мо, йасма̄ ва̄ имина̄ парийа̄йена бйа̄катам̣ субйа̄катамева хоти, тасма̄ йехи дасахи ан̇гехи саманна̄гато араха̄ти павуччати, тесам̣ адхигамам̣ дӣпенто дасахан̇гехи саманна̄гато араха̄ти павуччатӣти пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа виссаджджети. йато еттха йехи дасахи ан̇гехи саманна̄гато араха̄ти павуччати, та̄ни дасан̇га̄ни ‘‘даса на̄ма ки’’нти пут̣т̣хена тхерена ниддит̣т̣ха̄нӣти ведитабба̄ни. та̄ни ча даса –

‘‘асекхо асекхоти, бханте, вуччати, китта̄вата̄ ну кхо, бханте, бхиккху асекхо хотӣти? идха, бхиккхаве, бхиккху асекха̄йа самма̄дит̣т̣хийа̄ саманна̄гато хоти, асекхена самма̄сан̇каппена саманна̄гато хоти, асекха̄йа самма̄ва̄ча̄йа саманна̄гато хоти, асекхена самма̄каммантена саманна̄гато хоти, асекхена самма̄а̄джӣвена саманна̄гато хоти, асекхена самма̄ва̄йа̄мена саманна̄гато хоти, асекха̄йа самма̄сатийа̄ саманна̄гато хоти, асекхена самма̄сама̄дхина̄ саманна̄гато хоти, асекхена самма̄н̃а̄н̣ена саманна̄гато хоти, асекха̄йа самма̄вимуттийа̄ саманна̄гато хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху асекхо хотӣ’’ти (а. ни. 10.111). –

евама̄дӣсу суттесу вуттанайенева ведитабба̄нӣти.

параматтхаджотика̄йа кхуддакапа̄т̣ха-ат̣т̣хакатха̄йа

кума̄рапан̃хаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.