гантха̄рамбхакатха̄
буддхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми;
дхаммам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми;
сан̇гхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄мӣти.
айам̣ саран̣агамананиддесо кхуддака̄нам̣ а̄ди.
имасса да̄ни аттхам̣ параматтхаджотика̄йа кхуддакат̣т̣хакатха̄йа виваритум̣ вибхаджитум̣ утта̄нӣка̄тум̣ идам̣ вуччати –
уттамам̣ ванданеййа̄нам̣, вандитва̄ ратанаттайам̣;
кхуддака̄нам̣ карисса̄ми, кесан̃чи аттхаван̣н̣анам̣.
кхуддака̄нам̣ гамбхӣратта̄, кин̃ча̄пи атидуккара̄;
ван̣н̣ана̄ ма̄дисенеса̄, абодхантена са̄санам̣.
аджджа̄пи ту аббоччхинно, пубба̄чарийаниччхайо;
татхева ча т̣хитам̣ йасма̄, наван̇гам̣ саттхуса̄санам̣.
тасма̄хам̣ ка̄тумиччха̄ми, аттхасам̣ван̣н̣анам̣ имам̣;
са̄санан̃чева нисса̄йа, пора̄н̣ан̃ча виниччхайам̣.
саддхаммабахума̄нена, на̄ттуккам̣санакамйата̄;
на̄н̃н̃есам̣ вамбханаттха̄йа, там̣ сун̣а̄тха сама̄хита̄ти.
кхуддакававаттха̄нам̣
таттха ‘‘кхуддака̄нам̣ карисса̄ми, кесан̃чи аттхаван̣н̣ана’’нти вуттатта̄ кхуддака̄ни та̄ва ваваттхапетва̄ паччха̄ аттхаван̣н̣анам̣ карисса̄ми. кхуддака̄ни на̄ма кхуддаканика̄йасса екадесо, кхуддаканика̄йо на̄ма пан̃чаннам̣ ника̄йа̄нам̣ екадесо. пан̃ча ника̄йа̄ на̄ма –
дӣгхамаджджхимасам̣йутта, ан̇гуттарикакхуддака̄;
ника̄йа̄ пан̃ча гамбхӣра̄, дхаммато аттхато чиме.
таттха брахмаджа̄ласутта̄дӣни чатуттим̣са сутта̄ни дӣгханика̄йо. мӯлапарийа̄йасутта̄дӣни дийад̣д̣хасатам̣ две ча сутта̄ни маджджхиманика̄йо. огхатаран̣асутта̄дӣни сатта суттасахасса̄ни сатта ча суттасата̄ни два̄сат̣т̣хи ча сутта̄ни сам̣йуттаника̄йо. читтапарийа̄да̄насутта̄дӣни нава суттасахасса̄ни пан̃ча ча суттасата̄ни саттапан̃н̃а̄сан̃ча сутта̄ни ан̇гуттараника̄йо. кхуддакапа̄т̣хо, дхаммападам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, суттанипа̄то, вима̄наваттху, петаваттху, тхерага̄тха̄, тхерӣга̄тха̄, джа̄такам̣, ниддесо, пат̣исамбхида̄, апада̄нам̣, буддхавам̣со, чарийа̄пит̣акам̣, винайа̄бхидхаммапит̣ака̄ни, т̣хапетва̄ ва̄ чатта̄ро ника̄йе авасесам̣ буддхавачанам̣ кхуддаканика̄йо.
касма̄ панеса кхуддаканика̄йоти вуччати? бахӯнам̣ кхуддака̄нам̣ дхаммаккхандха̄нам̣ самӯхато нива̄сато ча. самӯханива̄са̄ хи ‘‘ника̄йо’’ти вуччанти. ‘‘на̄хам̣, бхиккхаве, ан̃н̃ам̣ еканика̄йампи саманупасса̄ми евам̣ читтам̣, йатхайидам̣, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ (сам̣. ни. 3.100). пон̣иканика̄йо, чиккхалликаника̄йо’’ти евама̄дӣни четтха са̄дхака̄ни са̄санато локато ча. айамасса кхуддаканика̄йасса екадесо. има̄ни суттантапит̣акапарийа̄панна̄ни аттхато виваритум̣ вибхаджитум̣ утта̄нӣка̄тун̃ча адхиппета̄ни кхуддака̄ни, тесампи кхуддака̄нам̣ саран̣асиккха̄пададваттим̣са̄ка̄ракума̄рапан̃хаман̇галасутта- ратанасуттатирокут̣т̣анидхикан̣д̣аметтасутта̄нам̣ васена наваппабхедо кхуддакапа̄т̣хо а̄ди а̄чарийапарампара̄йа ва̄чана̄маггам̣ а̄ропитавасена на бхагавата̄ вуттавасена. бхагавата̄ хи вуттавасена –
‘‘анекаджа̄тисам̣са̄рам̣, сандха̄виссам̣ аниббисам̣;
гахака̄рам̣ гавесанто, дуккха̄ джа̄ти пунаппунам̣.
‘‘гахака̄рака дит̣т̣хоси, пуна гехам̣ на ка̄хаси;
сабба̄ те пха̄сука̄ бхагга̄, гахакӯт̣ам̣ висан̇кхатам̣;
висан̇кха̄рагатам̣ читтам̣, тан̣ха̄нам̣ кхайамаджджхага̄’’ти. (дха. па. 153-154) –
идам̣ га̄тха̄двайам̣ саббасса̄пи буддхавачанасса а̄ди. тан̃ча манаса̄ва вуттавасена, на вачӣбхедам̣ катва̄ вуттавасена. вачӣбхедам̣ пана катва̄ вуттавасена –
‘‘йада̄ хаве па̄тубхаванти дхамма̄,
а̄та̄пино джха̄йато бра̄хман̣асса;
атхасса кан̇кха̄ вапайанти сабба̄,
йато паджа̄на̄ти сахетудхамма’’нти. (уда̄. 1; маха̄ва. 1) –
айам̣ га̄тха̄ а̄ди. тасма̄ йва̄йам̣ наваппабхедо кхуддакапа̄т̣хо имесам̣ кхуддака̄нам̣ а̄ди, тасса а̄дито пабхути аттхасам̣ван̣н̣анам̣ а̄рабхисса̄ми.
нида̄насодханам̣
тасса ча̄йама̄ди ‘‘буддхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, дхаммам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, сан̇гхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄мӣ’’ти. тасса̄йам̣ аттхаван̣н̣ана̄йа ма̄тика̄ –
‘‘кена каттха када̄ касма̄, бха̄ситам̣ саран̣аттайам̣;
касма̄ чидха̄дито вутта, мавуттамапи а̄дито.
‘‘нида̄насодханам̣ катва̄, еваметтха тато парам̣;
буддхам̣ саран̣агаманам̣, гамакан̃ча вибха̄вайе.
‘‘бхеда̄бхедам̣ пхалан̃ча̄пи, гаманӣйан̃ча дӣпайе;
дхаммам̣ саран̣амичча̄ди, двайепеса найо мато.
‘‘анупуббававаттха̄не, ка̄ран̣ан̃ча виниддисе;
саран̣аттайаметан̃ча, упама̄хи пака̄сайе’’ти.
таттха пат̣хамага̄тха̄йа та̄ва идам̣ саран̣аттайам̣ кена бха̄ситам̣, каттха бха̄ситам̣, када̄ бха̄ситам̣, касма̄ бха̄ситам̣ авуттамапича̄дито татха̄гатена касма̄ идха̄дито вуттанти пан̃ча пан̃ха̄.
тесам̣ виссаджджана̄ кена бха̄ситанти бхагавата̄ бха̄ситам̣, на са̄вакехи, на исӣхи, на девата̄хи. каттха̄ти ба̄ра̄н̣асийам̣ исипатане мигада̄йе. када̄ти а̄йасманте йасе саддхим̣ саха̄йакехи арахаттам̣ патте екасат̣т̣хийа̄ арахантесу бахуджанахита̄йа локе дхаммадесанам̣ каронтесу. касма̄ти паббаджджаттхан̃ча упасампадаттхан̃ча. йатха̄ха –
‘‘еван̃ча пана, бхиккхаве, пабба̄джетаббо упасампа̄детаббо. пат̣хамам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄да̄петва̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ ка̄ра̄петва̄ бхиккхӯнам̣ па̄де ванда̄петва̄ уккут̣икам̣ нисӣда̄петва̄ ан̃джалим̣ пагган̣ха̄петва̄ ‘евам̣ вадехӣ’ти ваттаббо ‘буддхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, дхаммам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, сан̇гхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄мӣ’’’ти (маха̄ва. 34).
касма̄ чидха̄дито вуттанти идан̃ча наван̇гам̣ саттхуса̄санам̣ тӣхи пит̣акехи сан̇ган̣хитва̄ ва̄чана̄маггам̣ а̄ропентехи пубба̄чарийехи йасма̄ имина̄ маггена деваманусса̄ упа̄сакабха̄вена ва̄ паббаджитабха̄вена ва̄ са̄санам̣ отаранти, тасма̄ са̄санота̄расса маггабхӯтатта̄ идха кхуддакапа̄т̣хе а̄дито вуттанти н̃а̄таббам̣.
катам̣ нида̄насодханам̣.