2. падумавагго

[261] 1. падумаджа̄такаван̣н̣ана̄

йатха̄ кеса̄ ча массӯ ча̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто а̄нандабодхимхи ма̄ла̄пӯджака̄раке бхиккхӯ а̄раббха катхеси. ваттху ка̄лин̇габодхиджа̄таке а̄вибхависсати. со пана а̄нандаттхерена ропитатта̄ ‘‘а̄нандабодхӣ’’ти джа̄то. тхерена хи джетаванадва̄ракот̣т̣хаке бодхисса ропитабха̄во сакаладжамбудӣпе паттхари. атхекачче джанападава̄сино бхиккхӯ ‘‘а̄нандабодхимхи ма̄ла̄пӯджам̣ карисса̄ма̄’’ти джетаванам̣ а̄гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ пунадивасе са̄ваттхим̣ пависитва̄ уппалавӣтхим̣ гантва̄ ма̄лам̣ алабхитва̄ а̄гантва̄ а̄нандаттхерасса а̄рочесум̣ – ‘‘а̄вусо, майам̣ ‘бодхимхи ма̄ла̄пӯджам̣ карисса̄ма̄’ти уппалавӣтхим̣ гантва̄ екама̄лампи на лабхимха̄’’ти. тхеро ‘‘ахам̣ во, а̄вусо, а̄харисса̄мӣ’’ти уппалавӣтхим̣ гантва̄ бахӯ нӣлуппалакала̄пе уккхипа̄петва̄ а̄гамма тесам̣ да̄песи, те та̄ни гахетва̄ бодхисса пӯджам̣ карим̣су. там̣ паваттим̣ сутва̄ дхаммасабха̄йам̣ бхиккхӯ тхерасса гун̣акатхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, джа̄напада̄ бхиккхӯ аппапун̃н̃а̄ уппалавӣтхим̣ гантва̄ ма̄лам̣ на лабхим̣су, тхеро пана гантва̄ва а̄хара̄песӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева ваттучхека̄ катха̄кусала̄ ма̄лам̣ лабханти, пуббепи лабхим̣суйева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто сет̣т̣хипутто ахоси. антонагаре ча екасмим̣ саре падума̄ни пуппханти. еко чхиннана̄со пурисо там̣ сарам̣ раккхати. атхекадивасам̣ ба̄ра̄н̣асийам̣ уссаве гхут̣т̣хе ма̄лам̣ пил̣андхитва̄ уссавам̣ кӣл̣итука̄ма̄ тайо сет̣т̣хипутта̄ ‘‘на̄саччхиннасса абхӯтена ван̣н̣ам̣ ватва̄ ма̄лам̣ йа̄чисса̄ма̄’’ти тасса падума̄ни бхан̃джанака̄ле сарасса сантикам̣ гантва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су.

тесу еко там̣ а̄мантетва̄ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

31. ‘‘йатха̄ кеса̄ ча массӯ ча, чхиннам̣ чхиннам̣ вирӯхати;

евам̣ рухату те на̄са̄, падумам̣ дехи йа̄чито’’ти.

со тасса куджджхитва̄ падумам̣ на ада̄си.

атхасса дутийо дутийам̣ га̄тхама̄ха –

32. ‘‘йатха̄ са̄радикам̣ бӣджам̣, кхетте вуттам̣ вирӯхати;

евам̣ рухату те на̄са̄, падумам̣ дехи йа̄чито’’ти.

таттха са̄радиканти сарадасамайе гахетва̄ никкхиттам̣ са̄расампаннам̣ бӣджам̣. со тассапи куджджхитва̄ падумам̣ на ада̄си.

атхасса татийо татийам̣ га̄тхама̄ха –

33. ‘‘убхопи палапантете, апи падма̄ни дассати;

ваджджум̣ ва̄ те на ва̄ ваджджум̣, наттхи на̄са̄йа рӯхана̄;

дехи самма падума̄ни, ахам̣ йа̄ча̄ми йа̄чито’’ти.

таттха убхопи палапантетети ете двепи муса̄ ваданти. апи падма̄нӣти ‘‘апи на̄ма но падума̄ни дассатӣ’’ти чинтетва̄ евам̣ ваданти. ваджджум̣ ва̄ те на ва̄ ваджджунти ‘‘тава на̄са̄ рухатӯ’’ти евам̣ вадеййум̣ ва̄ на ва̄ вадеййум̣, етесам̣ вачанам̣ аппама̄н̣ам̣, саббаттха̄пи наттхи на̄са̄йа рухана̄, ахам̣ пана те на̄сам̣ пат̣ичча на кин̃чи вада̄ми, кевалам̣ йа̄ча̄ми, тасса ме дехи, самма, падума̄ни йа̄читоти.

там̣ сутва̄ падумасарагопако ‘‘имехи двӣхи муса̄ва̄до катхито, тумхехи сабха̄во катхито, тумха̄кам̣ ануччхавика̄ни падума̄нӣ’’ти махантам̣ падумакала̄пам̣ а̄да̄йа тасса датва̄ аттано падумасарамева гато.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ падумала̄бхӣ сет̣т̣хипутто ахамева ахоси’’нти.

падумаджа̄такаван̣н̣ана̄ пат̣хама̄.

[262] 2. мудупа̄н̣иджа̄такаван̣н̣ана̄

па̄н̣и че мудуко часса̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ уккан̣т̣хитабхиккхум̣ а̄раббха катхеси. тан̃хи саттха̄ дхаммасабхам̣ а̄нӣтам̣ ‘‘саччам̣ кира твам̣, бхиккху, уккан̣т̣хитосӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘саччам̣, бханте’’ти вутте ‘‘бхиккху, иттхийо на̄мета̄ килесавасена гаманато араккхийа̄, пора̄н̣акапан̣д̣ита̄пи аттано дхӣтарам̣ раккхитум̣ на̄саккхим̣су, питара̄ хаттхе гахетва̄ т̣хита̄ва питарам̣ аджа̄на̄петва̄ килесавасена пурисена саддхим̣ пала̄йӣ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто тасса аггамахесийа̄ куччхимхи ниббаттитва̄ вайаппатто таккасила̄йам̣ саббасиппа̄ни угган̣хитва̄ питу аччайена радждже патит̣т̣ха̄йа дхаммена раджджам̣ ка̄реси. со дхӣтаран̃ча бха̄гинеййан̃ча двепи антонивесане посенто екадивасам̣ амаччехи саддхим̣ нисинно ‘‘мамаччайена майхам̣ бха̄гинеййо ра̄джа̄ бхависсати, дхӣта̄пи ме тасса аггамахесӣ бхависсатӣ’’ти ватва̄ апарабха̄ге бха̄гинеййасса вайаппаттака̄ле пуна амаччехи саддхим̣ нисинно ‘‘майхам̣ бха̄гинеййасса ан̃н̃асса ран̃н̃о дхӣтарам̣ а̄несса̄ма, майхам̣ дхӣтарампи ан̃н̃асмим̣ ра̄джакуле дасса̄ма, евам̣ но н̃а̄така̄ бахутара̄ бхависсантӣ’’ти а̄ха. амачча̄ сампат̣иччхим̣су.

атха ра̄джа̄ бха̄гинеййасса бахигехам̣ да̄песи, анто павесанам̣ нива̄реси. те пана ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пат̣ибаддхачитта̄ ахесум̣. кума̄ро ‘‘кена ну кхо упа̄йена ра̄джадхӣтарам̣ бахи нӣхара̄пеййа’’нти чинтенто ‘‘аттхи упа̄йо’’ти дха̄тийа̄ лан̃джам̣ датва̄ ‘‘ким̣, аййапутта, кичча’’нти вутте ‘‘амма, катхам̣ ну кхо ра̄джадхӣтарам̣ бахи ка̄тум̣ ока̄сам̣ лабхеййа̄ма̄’’ти а̄ха. ‘‘ра̄джадхӣта̄йа саддхим̣ катхетва̄ джа̄нисса̄мӣ’’ти. ‘‘са̄дху, амма̄’’ти. са̄ гантва̄ ‘‘ехи, амма, сӣсе те ӯка̄ ган̣хисса̄мӣ’’ти там̣ нӣчапӣт̣хаке нисӣда̄петва̄ сайам̣ учче нисӣдитва̄ тасса̄ сӣсам̣ аттано ӯрӯсу т̣хапетва̄ ӯка̄ ган̣хайама̄на̄ ра̄джадхӣта̄йа сӣсам̣ накхехи виджджхи. ра̄джадхӣта̄ ‘‘на̄йам̣ аттано накхехи виджджхати, питуччха̄путтасса ме кума̄расса накхехи виджджхатӣ’’ти н̃атва̄ ‘‘амма, твам̣ кума̄расса сантикам̣ агама̄сӣ’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, амма̄’’ти. ‘‘ким̣ тена са̄санам̣ катхита’’нти? ‘‘тава бахикаран̣ӯпа̄йам̣ пуччхати, амма̄’’ти. ра̄джадхӣта̄ ‘‘пан̣д̣ито хонто джа̄ниссатӣ’’ти пат̣хамам̣ га̄тхам̣ бандхитва̄ ‘‘амма, имам̣ уггахетва̄ кума̄расса катхехӣ’’ти а̄ха.

34. ‘‘па̄н̣и че мудуко часса, на̄го часса сука̄рито;

андхака̄ро ча вассеййа, атха нӯна тада̄ сийа̄’’ти.

са̄ там̣ угган̣хитва̄ кума̄расса сантикам̣ гантва̄ ‘‘амма, ра̄джадхӣта̄ кима̄ха̄’’ти вутте ‘‘аййапутта, ан̃н̃ам̣ кин̃чи аватва̄ имам̣ га̄тхам̣ пахин̣ӣ’’ти там̣ га̄тхам̣ уда̄ха̄си. кума̄ро ча тассаттхам̣ н̃атва̄ ‘‘гаччха, амма̄’’ти там̣ уййоджеси.

га̄тха̄йаттхо – саче те екисса̄ чӯл̣упат̣т̣ха̄ка̄йа мама хаттхо вийа хаттхо муду асса, йади ча те а̄нен̃джака̄ран̣ам̣ сука̄рито еко хаттхӣ асса, йади ча там̣ дивасам̣ чатуран̇гасаманна̄гато ативийа бахало андхака̄ро асса, дево ча вассеййа. атха нӯна тада̄ сийа̄ти та̄дисе ка̄ле име чатта̄ро паччайе а̄гамма екам̣сена те маноратхасса маттхакагаманам̣ сийа̄ти.

кума̄ро етаматтхам̣ татхато н̃атва̄ екам̣ абхирӯпам̣ мудухаттхам̣ чӯл̣упат̣т̣ха̄кам̣ саджджам̣ катва̄ ман̇галахаттхигопакасса лан̃джам̣ датва̄ хаттхим̣ а̄нен̃джака̄ран̣ам̣ ка̄ретва̄ ка̄лам̣ а̄гаменто аччхи.

атхекасмим̣ ка̄л̣апаккхупосатхадивасе маджджхимайа̄масаманантаре гханака̄л̣амегхо васси. со ‘‘айам̣ да̄ни ра̄джадхӣта̄йа вуттадивасо’’ти ва̄ран̣ам̣ абхирухитва̄ мудухаттхакам̣ чӯл̣упат̣т̣ха̄кам̣ хаттхипит̣т̣хе нисӣда̄петва̄ гантва̄ ра̄джанивесанасса а̄ка̄сан̇ган̣а̄бхимукхе т̣ха̄не хаттхим̣ маха̄бхиттийам̣ аллӣйа̄петва̄ ва̄тапа̄насамӣпе тементо ат̣т̣ха̄си. ра̄джа̄пи дхӣтарам̣ раккханто ан̃н̃аттха сайитум̣ на дети, аттано сантике чӯл̣асайане сайа̄пети. са̄пи ‘‘аджджа кума̄ро а̄гамиссатӣ’’ти н̃атва̄ ниддам̣ аноккамитва̄ва нипанна̄ ‘‘та̄та нха̄йитука̄ма̄мхӣ’’ти а̄ха. ра̄джа̄ ‘‘ехи, амма̄’’ти там̣ хаттхе гахетва̄ ва̄тапа̄насамӣпам̣ нетва̄ ‘‘нха̄йа̄хи, амма̄’’ти уккхипитва̄ ва̄тапа̄насса бахипассе памукхе т̣хапетва̄ екасмим̣ хаттхе гахетва̄ ат̣т̣ха̄си. са̄ нха̄йама̄на̄ва кума̄расса хаттхам̣ паса̄реси, со тасса̄ хаттхато а̄бхаран̣а̄ни омун̃читва̄ упат̣т̣ха̄ка̄йа хаттхе пил̣андхитва̄ там̣ уккхипитва̄ ра̄джадхӣтарам̣ нисса̄йа памукхе т̣хапеси. са̄ тасса̄ хаттхам̣ гахетва̄ питу хаттхе т̣хапеси, со тасса̄ хаттхам̣ гахетва̄ дхӣту хаттхам̣ мун̃чи, са̄ итарасма̄пи хаттха̄ а̄бхаран̣а̄ни омун̃читва̄ тасса̄ дутийахаттхе пил̣андхитва̄ питу хаттхе т̣хапетва̄ кума̄рена саддхим̣ агама̄си. ра̄джа̄ ‘‘дхӣта̄йева ме’’ти сан̃н̃а̄йа там̣ да̄рикам̣ нха̄напарийоса̄не сиригаббхе сайа̄петва̄ два̄рам̣ пидха̄йа лан̃чхетва̄ а̄раккхам̣ датва̄ аттано сайанам̣ гантва̄ нипаджджи.

со пабха̄та̄йа раттийа̄ два̄рам̣ виваритва̄ там̣ да̄рикам̣ дисва̄ ‘‘кимета’’нти пуччхи. са̄ тасса̄ кума̄рена саддхим̣ гатабха̄вам̣ катхеси. ра̄джа̄ виппат̣иса̄рӣ хутва̄ ‘‘хаттхе гахетва̄ чарантенапи ма̄туга̄мам̣ раккхитум̣ на сакка̄, евам̣ араккхийа̄ на̄миттхийо’’ти чинтетва̄ итара̄ две га̄тха̄ авоча –

35. ‘‘анала̄ мудусамбха̄са̄, дуппӯра̄ та̄ надӣсама̄;

сӣданти нам̣ видитва̄на, а̄рака̄ париваджджайе.

36. ‘‘йам̣ ета̄ упасеванти, чхандаса̄ ва̄ дханена ва̄;

джа̄таведова сам̣ т̣ха̄нам̣, кхиппам̣ анудаханти на’’нти.

таттха анала̄ мудусамбха̄са̄ти мудувачаненапи асаккун̣еййа̄, нева сакка̄ сан̣хава̄ча̄йа сан̇ган̣хитунти аттхо. пурисехи ва̄ ета̄сам̣ на аланти анала̄. мудусамбха̄са̄ти хадайе тхаддхепи самбха̄са̄ва муду ета̄санти мудусамбха̄са̄. дуппӯра̄ та̄ надӣсама̄ти йатха̄ надӣ а̄гата̄гатасса удакасса санданато удакена дуппӯра̄, евам̣ анубхӯта̄нубхӯтехи метхуна̄дӣхи апаритуссанато дуппӯра̄. тена вуттам̣ –

‘‘тин̣н̣ам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣ атитто аппат̣ива̄но ма̄туга̄мо ка̄лам̣ кароти. катамесам̣ тин̣н̣ам̣? метхунасама̄паттийа̄ ча виджа̄йанасса ча алан̇ка̄расса ча. имесам̣ кхо, бхиккхаве, тин̣н̣ам̣ дхамма̄нам̣ атитто аппат̣ива̄но ма̄туга̄мо ка̄лам̣ каротӣ’’ти.

сӣдантӣти ат̣т̣хасу маха̄нирайесу сол̣асасу уссаданирайесу нимуджджанти. нанти нипа̄таматтам̣. видитва̄на̄ти евам̣ джа̄нитва̄. а̄рака̄ париваджджайети ‘‘ета̄ иттхийо на̄ма метхунадхамма̄дӣхи атитта̄ ка̄лам̣ катва̄ етесу нирайесу сӣданти, ета̄ евам̣ аттана̄ сӣдама̄на̄ кассан̃н̃асса сукха̄йа бхависсантӣ’’ти евам̣ н̃атва̄ пан̣д̣ито пурисо дӯратова та̄ париваджджайети дӣпети. чхандаса̄ ва̄ дханена ва̄ти аттано ва̄ чхандена ручийа̄ пемена, бхативасена ладдхадханена ва̄ йам̣ пурисам̣ ета̄ иттхийо упасеванти бхаджанти. джа̄таведоти агги. со хи джа̄таматтова ведийати, видито па̄кат̣о хотӣти джа̄таведо. со йатха̄ аттано т̣ха̄нам̣ ка̄ран̣ам̣ ока̄сам̣ анудахати, евамета̄пи йам̣ упасеванти, там̣ пурисам̣ дханайасасӣлапан̃н̃а̄саманна̄гатампи тесам̣ саббесам̣ дхана̄дӣнам̣ вина̄санато пуна та̄йа сампаттийа̄ абхаббуппаттикам̣ курума̄на̄ кхиппам̣ анудаханти джха̄пенти. вуттампи четам̣ –

‘‘балаванто дуббала̄ хонти, тха̄мавантопи ха̄йаре;

чаккхума̄ андхака̄ хонти, ма̄туга̄мавасам̣ гата̄.

‘‘гун̣аванто ниггун̣а̄ хонти, пан̃н̃авантопи ха̄йаре;

паматта̄ бандхане сенти, ма̄туга̄мавасам̣ гата̄.

‘‘аджджхенан̃ча тапам̣ сӣлам̣, саччам̣ ча̄гам̣ сатим̣ матим̣;

аччхинданти паматтасса, пантхадӯбхӣва таккара̄.

‘‘йасам̣ киттим̣ дхитим̣ сӯрам̣, ба̄хусаччам̣ паджа̄нанам̣;

кхепайанти паматтасса, кат̣т̣хапун̃джам̣ва па̄вако’’ти.

евам̣ ватва̄ маха̄сатто ‘‘бха̄гинеййопи майа̄ва посетаббо’’ти махантена сакка̄рена дхӣтарам̣ тассева датва̄ там̣ опарадждже патит̣т̣хапеси. сопи ма̄туласса аччайена радждже патит̣т̣хахи.

саттха̄ имам̣ дхаммадесенам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не уккан̣т̣хитабхиккху сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. ‘‘тада̄ ра̄джа̄ ахамева ахоси’’нти.

мудупа̄н̣иджа̄такаван̣н̣ана̄ дутийа̄.

[263] 3. чӯл̣апалобханаджа̄такаван̣н̣ана̄

абхиджджама̄не ва̄рисминти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ уккан̣т̣хитабхиккхумева а̄раббха катхеси. тан̃хи саттха̄ дхаммасабхам̣ а̄нӣтам̣ ‘‘саччам̣ кира, твам̣ бхиккху, уккан̣т̣хитосӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘саччам̣, бханте’’ти вутте ‘‘бхиккху, иттхийо на̄мета̄ пора̄н̣аке суддхасаттепи сам̣килесесу’’нти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатто ра̄джа̄ апуттако хутва̄ аттано иттхийо ‘‘путтапаттханам̣ каротха̄’’ти а̄ха. та̄ путте паттхенти. евам̣ аддха̄не гате бодхисатто брахмалока̄ чавитва̄ аггамахесийа̄ куччхисмим̣ ниббатти. там̣ джа̄таматтам̣ нха̄петва̄ тхан̃н̃апа̄йанаттха̄йа дха̄тийа̄ адам̣су. со па̄йама̄но родати, атха нам̣ ан̃н̃исса̄ адам̣су. ма̄туга̄махаттхагато нева тун̣хӣ хоти. атха нам̣ екасса па̄дамӯликасса адам̣су, тена гахитаматтойева тун̣хӣ ахоси. тато пат̣т̣ха̄йа пуриса̄ва там̣ гахетва̄ чаранти. тхан̃н̃ам̣ па̄йента̄ духитва̄ ва̄ па̄йенти, са̄н̣иантарена ва̄ тханам̣ мукхе т̣хапенти. тенасса аниттхигандхакума̄роти на̄мам̣ карим̣су. тасса апара̄парам̣ ваддхама̄нассапи ма̄туга̄мам̣ на̄ма дассетум̣ на сакка̄. тенасса ра̄джа̄ висум̣йева нисаджджа̄дит̣т̣ха̄на̄ни джха̄на̄га̄ран̃ча ка̄реси.

со тасса сол̣асавассикака̄ле чинтеси – ‘‘майхам̣ ан̃н̃о путто наттхи, айам̣ пана кума̄ро ка̄ме на парибхун̃джати, раджджампи на иччхиссати, дулладдхо вата ме путто’’ти. атха нам̣ ека̄ наччагӣтава̄дитакусала̄ пурисе паричаритва̄ аттано васе ка̄тум̣ пат̣ибала̄ тарун̣ана̄т̣акиттхӣ упасан̇камитва̄ ‘‘дева, ким̣ ну чинтесӣ’’ти а̄ха, ра̄джа̄ там̣ ка̄ран̣ам̣ а̄чиккхи. ‘‘хоту, дева, ахам̣ там̣ палобхетва̄ ка̄марасам̣ джа̄на̄песса̄мӣ’’ти. ‘‘саче ме путтам̣ аниттхигандхакума̄рам̣ палобхетум̣ саккиссаси, со ра̄джа̄ бхависсати, твам̣ аггамахесӣ’’ти. са̄ ‘‘мамесо бха̄ро, тумхе ма̄ чинтайиттха̄’’ти ватва̄ а̄раккхамануссе упасан̇камитва̄ а̄ха – ‘‘ахам̣ паччӯсасамайе а̄гантва̄ аййапуттасса сайанат̣т̣ха̄не бахиджха̄на̄га̄ре т̣хатва̄ га̄йисса̄ми. саче со куджджхати, майхам̣ катхеййа̄тха, ахам̣ апагаччхисса̄ми. саче сун̣а̄ти, ван̣н̣ам̣ ме катхеййа̄тха̄’’ти. те ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхим̣су.

са̄пи паччӯсака̄ле тасмим̣ падесе т̣хатва̄ тантиссарена гӣтассарам̣, гӣтассарена тантиссарам̣ анатиккамитва̄ мадхурена саддена га̄йи, кума̄ро сун̣антова нипаджджи, пунадивасе ча а̄саннат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ га̄йитум̣ а̄н̣а̄песи, пунадивасе джха̄на̄га̄ре т̣хатва̄ га̄йитум̣ а̄н̣а̄песи, пунадивасе аттано самӣпе т̣хатва̄ти евам̣ ануккаменева тан̣хам̣ уппа̄детва̄ локадхаммам̣ севитва̄ ка̄марасам̣ н̃атва̄ ‘‘ма̄туга̄мам̣ на̄ма ан̃н̃есам̣ на дасса̄мӣ’’ти асим̣ гахетва̄ антаравӣтхим̣ отаритва̄ пурисе анубандханто вичари. атха нам̣ ра̄джа̄ га̄ха̄петва̄ та̄йа кума̄рика̄йа саддхим̣ нагара̄ нӣхара̄песи. убхопи аран̃н̃ам̣ пависитва̄ адхоган̇гам̣ гантва̄ екасмим̣ пассе ган̇гам̣, екасмим̣ самуддам̣ катва̄ убхиннамантаре ассамападам̣ ма̄петва̄ ва̄сам̣ каппайим̣су. кума̄рика̄ пан̣н̣аса̄ла̄йам̣ нисӣдитва̄ кандамӯла̄дӣни пачати, бодхисатто аран̃н̃ато пхала̄пхалам̣ а̄харати.

атхекадивасам̣ тасмим̣ пхала̄пхалаттха̄йа гате самуддадӣпака̄ еко та̄пасо бхиккха̄ча̄раттха̄йа а̄ка̄сена гаччханто дхӯмам̣ дисва̄ ассамападе отари. атха нам̣ са̄ ‘‘нисӣда, йа̄ва паччатӣ’’ти нисӣда̄петва̄ иттхикуттена палобхетва̄ джха̄на̄ ча̄ветва̄ брахмачарийамасса антарадха̄песи. со паккхаччхиннака̄ко вийа хутва̄ там̣ джахитум̣ асакконто саббадивасам̣ таттхева т̣хатва̄ бодхисаттам̣ а̄гаччхантам̣ дисва̄ вегена самудда̄бхимукхо пала̄йи. атха нам̣ со ‘‘пачча̄митто ме айам̣ бхависсатӣ’’ти асим̣ гахетва̄ анубандхи. та̄пасо а̄ка̄се уппатана̄ка̄рам̣ дассетва̄ самудде пати. бодхисатто ‘‘еса та̄пасо а̄ка̄сена̄гато бхависсати, джха̄насса парихӣнатта̄ самудде патито, майа̄ да̄нисса авассайена бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄ веланте т̣хатва̄ има̄ га̄тха̄ авоча –

37. ‘‘абхиджджама̄не ва̄рисмим̣, сайам̣ а̄гамма иддхийа̄;

миссӣбха̄виттхийа̄ гантва̄, сам̣сӣдаси махан̣н̣аве.

38. ‘‘а̄ват̣т̣анӣ маха̄ма̄йа̄, брахмачарийавикопана̄;

сӣданти нам̣ видитва̄на, а̄рака̄ париваджджайе.

39. ‘‘йам̣ ета̄ упасеванти, чхандаса̄ ва̄ дханена ва̄;

джа̄таведова сам̣ т̣ха̄нам̣, кхиппам̣ анудаханти на’’нти.

таттха абхиджджама̄не ва̄рисминти имасмим̣ удаке ачалама̄не акампама̄не удакам̣ ана̄маситва̄ сайам̣ а̄ка̄сенева иддхийа̄ а̄гантва̄. миссӣбха̄виттхийа̄ти локадхаммавасена иттхийа̄ саддхим̣ миссӣбха̄вам̣. а̄ват̣т̣анӣ маха̄ма̄йа̄ти иттхийо на̄мета̄ ка̄ма̄ват̣т̣ена а̄ват̣т̣анато а̄ват̣т̣анӣ, ананта̄хи иттхима̄йа̄хи саманна̄гататта̄ маха̄ма̄йа̄ на̄ма. вуттан̃хетам̣ –

‘‘ма̄йа̄ чета̄ марӣчӣ ча, соко рого чупаддаво;

кхара̄ ча бандхана̄ чета̄, маччупа̄со гуха̄сайо;

та̄су йо виссасе посо, со наресу нара̄дхамо’’ти. (джа̄. 2.21.118);

брахмачарийавикопана̄ти сет̣т̣хачарийасса метхунавиратибрахмачарийасса викопана̄. сӣдантӣти иттхийо на̄мета̄ исӣнам̣ брахмачарийавикопанена апа̄йесу сӣданти. сесам̣ пуриманайенева йоджетаббам̣.

етам̣ пана бодхисаттасса вачанам̣ сутва̄ та̄пасо самуддамаджджхе т̣хитойева нат̣т̣хаджджха̄нам̣ пуна уппа̄детва̄ а̄ка̄сена аттано васанат̣т̣ха̄намева гато. бодхисатто чинтеси – ‘‘айам̣ та̄пасо евам̣ бха̄рико сама̄но симбалитӯлам̣ вийа а̄ка̄сена гато, майа̄пи имина̄ вийа джха̄нам̣ уппа̄детва̄ а̄ка̄сена чаритум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. со ассамам̣ гантва̄ там̣ иттхим̣ мануссапатхам̣ нетва̄ ‘‘гаччха, тва’’нти уййоджетва̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ манун̃н̃е бхӯмибха̄ге ассамам̣ ма̄петва̄ исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ касин̣апарикаммам̣ катва̄ абхин̃н̃а̄ ча сама̄паттийо ча ниббаттетва̄ брахмалокапара̄йан̣о ахоси.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не уккан̣т̣хитабхиккху сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. ‘‘тада̄ аниттхигандхакума̄ро ахамева ахоси’’нти.

чӯл̣апалобханаджа̄такаван̣н̣ана̄ татийа̄.

[264] 4. маха̄пана̄даджа̄такаван̣н̣ана̄

пана̄до на̄ма со ра̄джа̄ти идам̣ саттха̄ ган̇га̄тӣре нисинно бхаддаджиттхерасса̄нубха̄вам̣ а̄раббха катхеси. екасмин̃хи самайе саттха̄ са̄ваттхийам̣ вассам̣ васитва̄ ‘‘бхаддаджикума̄расса сан̇гахам̣ карисса̄мӣ’’ти бхиккхусан̇гхапаривуто ча̄рикам̣ чарама̄но бхаддийанагарам̣ патва̄ джа̄тийа̄ване тайо ма̄се васи кума̄расса н̃а̄н̣апарипа̄кам̣ а̄гамайама̄но. бхаддаджикума̄ро маха̄йасо асӣтикот̣ивибхавасса бхаддийасет̣т̣хино екапуттако. тасса тин̣н̣ам̣ утӯнам̣ ануччхавика̄ тайо па̄са̄да̄ ахесум̣. екекасмим̣ чатта̄ро чатта̄ро ма̄се васати. екасмим̣ васитва̄ на̄т̣акапаривуто махантена йасена ан̃н̃ам̣ па̄са̄дам̣ гаччхати. тасмим̣ кхан̣е ‘‘кума̄расса йасам̣ пассисса̄ма̄’’ти сакаланагарам̣ сан̇кхубхи, па̄са̄дантаре чакка̄тичакка̄ни ман̃ча̄тиман̃ча̄ни бандханти.

саттха̄ тайо ма̄се васитва̄ ‘‘майам̣ гаччха̄ма̄’’ти нагарава̄сӣнам̣ а̄рочеси. на̄гара̄ ‘‘бханте, све гамиссатха̄’’ти саттха̄рам̣ нимантетва̄ дутийадивасе буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ саджджетва̄ нагарамаджджхе ман̣д̣апам̣ катва̄ алан̇каритва̄ а̄сана̄ни пан̃н̃апетва̄ ка̄лам̣ а̄рочесум̣. саттха̄ бхиккхусан̇гхапаривуто таттха гантва̄ нисӣди, манусса̄ маха̄да̄нам̣ адам̣су. саттха̄ нит̣т̣хитабхаттакиччо мадхурассарена анумоданам̣ а̄рабхи. тасмим̣ кхан̣е бхаддаджикума̄ропи па̄са̄дато па̄са̄дам̣ гаччхати, тасса сампаттидассанаттха̄йа там̣ дивасам̣ на кочи агама̄си, аттано манусса̄ва парива̄ресум̣. со мануссе пуччхи – ‘‘ан̃н̃асмим̣ ка̄ле майи па̄са̄дато па̄са̄дам̣ гаччханте сакаланагарам̣ сан̇кхубхати, чакка̄тичакка̄ни ман̃ча̄тиман̃ча̄ни бандханти, аджджа пана т̣хапетва̄ майхам̣ мануссе ан̃н̃о кочи наттхи, ким̣ ну кхо ка̄ран̣а’’нти. ‘‘са̄ми, самма̄самбуддхо имам̣ бхаддийанагарам̣ упанисса̄йа тайо ма̄се васитва̄ аджджева гамиссати, со бхаттакиччам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ маха̄джанасса дхаммам̣ десети, сакаланагарава̄синопи тасса дхаммакатхам̣ сун̣антӣ’’ти. со ‘‘тена хи етха, майампи сун̣исса̄ма̄’’ти сабба̄бхаран̣апат̣иман̣д̣итова махантена парива̄рена упасан̇камитва̄ парисапарийанте т̣хито дхаммам̣ сун̣анто т̣хитова саббакилесе кхепетва̄ аггапхалам̣ арахаттам̣ па̄пун̣и.

саттха̄ бхаддийасет̣т̣хим̣ а̄мантетва̄ ‘‘маха̄сет̣т̣хи, путто те алан̇катапат̣ийаттова дхаммакатхам̣ сун̣анто арахатте патит̣т̣хито, тенасса аджджева паббаджитум̣ ва̄ ват̣т̣ати паринибба̄йитум̣ ва̄’’ти а̄ха. ‘‘бханте, майхам̣ путтасса паринибба̄нена киччам̣ наттхи, пабба̄джетха нам̣, пабба̄джетва̄ ча пана нам̣ гахетва̄ све амха̄кам̣ гехам̣ упасан̇каматха̄’’ти. бхагава̄ нимантанам̣ адхива̄сетва̄ кулапуттам̣ а̄да̄йа виха̄рам̣ гантва̄ пабба̄джетва̄ упасампадам̣ да̄песи. тасса ма̄та̄питаро сатта̄хам̣ маха̄сакка̄рам̣ карим̣су. саттха̄ сатта̄хам̣ васитва̄ кулапуттама̄да̄йа ча̄рикам̣ чаранто кот̣ига̄мам̣ па̄пун̣и. кот̣ига̄мава̄сино манусса̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ адам̣су. саттха̄ бхаттакичча̄васа̄не анумоданам̣ а̄рабхи. кулапутто анумоданакаран̣ака̄ле бахига̄мам̣ гантва̄ ‘‘саттху а̄гатака̄лейева ут̣т̣хахисса̄мӣ’’ти ган̇га̄титтхасамӣпе екасмим̣ руккхамӯле джха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ нисӣди. махаллакаттхересу а̄гаччхантесупи анут̣т̣хахитва̄ саттху а̄гатака̄лейева ут̣т̣хахи. путхуджджана̄ бхиккхӯ ‘‘айам̣ пуре вийа паббаджитва̄ маха̄тхере а̄гаччхантепи дисва̄ на ут̣т̣хахатӣ’’ти куджджхим̣су.

кот̣ига̄мава̄сино манусса̄ на̄ва̄сан̇гха̄те бандхим̣су. саттха̄ на̄ва̄сан̇гха̄те т̣хатва̄ ‘‘кахам̣, бхаддаджӣ’’ти пуччхи. ‘‘еса, бханте, идхева̄’’ти. ‘‘ехи, бхаддаджи, амхехи саддхим̣ екана̄вам̣ абхируха̄’’ти. тхеропи уппатитва̄ екана̄ва̄йа ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ ган̇га̄йа маджджхам̣ гатака̄ле саттха̄ а̄ха – ‘‘бхаддаджи, тайа̄ маха̄пана̄дара̄джака̄ле аджджха̄вуттхапа̄са̄до каха’’нти. имасмим̣ т̣ха̄не нимугго, бхантети. путхуджджана̄ бхиккхӯ ‘‘бхаддаджиттхеро ан̃н̃ам̣ бйа̄каротӣ’’ти а̄хам̣су. саттха̄ ‘‘тена хи, бхаддаджи, сабрахмача̄рӣнам̣ кан̇кхам̣ чхинда̄’’ти а̄ха. тасмим̣ кхан̣е тхеро саттха̄рам̣ вандитва̄ иддхибалена гантва̄ па̄са̄датхӯпикам̣ па̄дан̇гулийа̄ гахетва̄ пан̃чавӣсатийоджанам̣ па̄са̄дам̣ гахетва̄ а̄ка̄се уппати. уппатито ча пана хет̣т̣ха̄па̄са̄де т̣хита̄нам̣ па̄са̄дам̣ бхиндитва̄ пан̃н̃а̄йи. со екайоджанам̣ двийоджанам̣ тийоджананти йа̄ва вӣсатийоджана̄ удакато па̄са̄дам̣ уккхипи. атхасса пуримабхаве н̃а̄така̄ па̄са̄далобхена маччхакаччхапана̄гаман̣д̣ӯка̄ хутва̄ тасмим̣йева па̄са̄де ниббатта̄ па̄са̄де ут̣т̣хаханте париваттитва̄ париваттитва̄ удакейева патим̣су. саттха̄ те патанте дисва̄ ‘‘н̃а̄така̄ те, бхаддаджи, киламантӣ’’ти а̄ха. тхеро саттху вачанам̣ сутва̄ па̄са̄дам̣ виссаджджеси, па̄са̄до йатха̄т̣ха̄нейева патит̣т̣хахи, саттха̄ па̄раган̇гам̣ гато. атхасса ган̇га̄тӣрейева а̄санам̣ пан̃н̃а̄пайим̣су, со пан̃н̃атте варабуддха̄сане тарун̣асӯрийо вийа расмийо мун̃чанто нисӣди. атха нам̣ бхиккхӯ ‘‘касмим̣ ка̄ле, бханте, айам̣ па̄са̄до бхаддаджиттхерена аджджха̄вуттхо’’ти пуччхим̣су. саттха̄ ‘‘маха̄пана̄дара̄джака̄ле’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте видехарат̣т̣хе митхила̄йам̣ суручи на̄ма ра̄джа̄ ахоси, путтопи тасса суручийева, тасса пана путто маха̄пана̄до на̄ма ахоси, те имам̣ па̄са̄дам̣ пат̣илабхим̣су. пат̣ила̄бхаттха̄йа панасса идам̣ пуббакаммам̣ – две пита̄путта̄ нал̣ехи ча удумбарада̄рӯхи ча паччекабуддхасса васанапан̣н̣аса̄лам̣ карим̣су. имасмим̣ джа̄таке саббам̣ атӣтаваттху пакин̣н̣аканипа̄те суручиджа̄таке (джа̄. 1.14.102 а̄дайо) а̄вибхависсати.

саттха̄ имам̣ атӣтам̣ а̄харитва̄ самма̄самбуддхо хутва̄ има̄ га̄тха̄ авоча –

40. ‘‘пана̄до на̄ма со ра̄джа̄, йасса йӯпо суван̣н̣айо;

тирийам̣ сол̣асуббедхо, уддхама̄ху сахассадха̄.

41. ‘‘сахассакан̣д̣о сатаген̣д̣у, дхаджа̄лу харита̄майо;

аначчум̣ таттха гандхабба̄, чха сахасса̄ни саттадха̄.

42. ‘‘еваметам̣ тада̄ а̄си, йатха̄ бха̄саси бхаддаджи;

сакко ахам̣ тада̄ а̄сим̣, веййа̄ваччакаро тава̄’’ти.

таттха йӯпоти па̄са̄до. тирийам̣ сол̣асуббедхоти виттха̄рато сол̣асакан̣д̣апа̄тавиттха̄ро ахоси. уддхама̄ху сахассадха̄ти уббедхена сахассакан̣д̣агаманаматтам̣ уччо аху, сахассакан̣д̣агаманаган̣ана̄йа пан̃чавӣсатийоджанаппама̄н̣ам̣ хоти. виттха̄ро панасса ат̣т̣хайоджанаматто.

сахассакан̣д̣о сатаген̣д̣ӯти со панеса сахассакан̣д̣уббедхо па̄са̄до сатабхӯмико ахоси. дхаджа̄лӯти дхаджасампанно. харита̄майоти харитаман̣ипариккхитто. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘сама̄лухарита̄майо’’ти па̄т̣хо, харитаман̣имайехи два̄ракава̄т̣ава̄тапа̄нехи саманна̄гатоти аттхо. сама̄лӯти кира два̄ракава̄т̣ава̄тапа̄на̄нам̣ на̄мам̣. гандхабба̄ти нат̣а̄, чха сахасса̄ни саттадха̄ти чха гандхаббасахасса̄ни саттадха̄ хутва̄ тасса па̄са̄дасса саттасу т̣ха̄несу ран̃н̃о ратиджананаттха̄йа наччим̣сӯти аттхо. те евам̣ наччанта̄пи ра̄джа̄нам̣ ха̄сетум̣ на̄саккхим̣су, атха сакко девара̄джа̄ деванат̣ам̣ песетва̄ самаджджам̣ ка̄реси, тада̄ маха̄пана̄до хаси.

йатха̄ бха̄саси, бхаддаджӣти бхаддаджиттхерена хи ‘‘бхаддаджи, тайа̄ маха̄пана̄дара̄джака̄ле аджджха̄вуттхапа̄са̄до каха’’нти вутте ‘‘имасмим̣ т̣ха̄не нимугго, бханте’’ти вадантена тасмим̣ ка̄ле аттано аттха̄йа тасса па̄са̄дасса ниббаттабха̄во ча маха̄пана̄дара̄джабха̄во ча бха̄сито хоти. там̣ гахетва̄ саттха̄ ‘‘йатха̄ твам̣, бхаддаджи, бха̄саси, тада̄ етам̣ татхева ахоси, ахам̣ тада̄ тава ка̄йавеййа̄ваччакаро сакко дева̄наминдо ахоси’’нти а̄ха. тасмим̣ кхан̣е путхуджджанабхиккхӯ никкан̇кха̄ ахесум̣.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ маха̄пана̄до ра̄джа̄ бхаддаджи ахоси, сакко пана ахамева ахоси’’нти.

маха̄пана̄даджа̄такаван̣н̣ана̄ чатуттха̄.

[265] 5. кхураппаджа̄такаван̣н̣ана̄

дисва̄ кхураппети идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ оссат̣т̣хавӣрийам̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси. тан̃хи саттха̄ ‘‘саччам̣ кира твам̣, бхиккху, оссат̣т̣хавӣрийо’’ти пуччхитва̄ ‘‘саччам̣, бханте’’ти вутте ‘‘бхиккху, касма̄ евам̣ твам̣ ниййа̄никаса̄сане паббаджитва̄ вӣрийам̣ оссаджи, пора̄н̣акапан̣д̣ита̄ аниййа̄никат̣т̣ха̄непи вӣрийам̣ карим̣сӯ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто екасмим̣ ат̣авиа̄раккхакакуле ниббаттитва̄ вайаппатто пан̃чапурисасатапарива̄ро ат̣авиа̄раккхакесу саббаджет̣т̣хако хутва̄ ат̣авимукхе екасмим̣ га̄ме ва̄сам̣ каппеси. со бхатим̣ гахетва̄ мануссе ат̣авим̣ атикка̄мети. атхекасмим̣ дивасе ба̄ра̄н̣асеййако саттхава̄хапутто пан̃чахи сакат̣асатехи там̣ га̄мам̣ патва̄ там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘самма, сахассам̣ гахетва̄ мам̣ ат̣авим̣ атикка̄мехӣ’’ти а̄ха. со ‘‘са̄дхӯ’’ти тасса хаттхато сахассам̣ ган̣хи, бхатим̣ ган̣хантойева тасса джӣвитам̣ париччаджи. со там̣ а̄да̄йа ат̣авим̣ па̄виси, ат̣авимаджджхе пан̃часата̄ чора̄ ут̣т̣хахим̣су, чоре дисва̄ва сесапуриса̄ урена нипаджджим̣су, а̄раккхакаджет̣т̣хако екова наданто вагганто пахаритва̄ пан̃часатепи чоре пала̄петва̄ саттхава̄хапуттам̣ соттхина̄ канта̄рам̣ та̄реси.

саттхава̄хапутто параканта̄ре саттхам̣ нивесетва̄ а̄раккхакаджет̣т̣хакам̣ на̄наггарасабходжанам̣ бходжетва̄ сайампи бхуттапа̄тара̄со сукханисинно тена саддхим̣ саллапанто ‘‘самма, татха̄да̄рун̣а̄нам̣ чора̄нам̣ а̄вудха̄ни гахетва̄ аваттхаран̣ака̄ле кена ну кхо те ка̄ран̣ена читтутра̄саматтампи на уппанна’’нти пуччханто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

43. ‘‘дисва̄ кхураппе дханувеганунне, кхагге гахӣте тикхин̣е теладхоте;

тасмим̣ бхайасмим̣ маран̣е вийӯл̣хе, касма̄ ну те на̄ху чхамбхитатта’’нти.

таттха дханувегануннети дханувегена виссат̣т̣хе. кхагге гахӣтети тхарудан̣д̣ехи сугахите кхагге. маран̣е вийӯл̣хети маран̣е паччупат̣т̣хите. касма̄ ну те на̄хӯти кена ну кхо ка̄ран̣ена на̄хоси. чхамбхитаттанти сарӣрачаланам̣.

там̣ сутва̄ а̄раккхакаджет̣т̣хако итара̄ две га̄тха̄ абха̄си –

44. ‘‘дисва̄ кхураппе дханувеганунне, кхагге гахӣте тикхин̣е теладхоте;

тасмим̣ бхайасмим̣ маран̣е вийӯл̣хе, ведам̣ алаттхам̣ випулам̣ ул̣а̄рам̣.

45. ‘‘со ведаджа̄то аджджхабхавим̣ амитте, пуббева ме джӣвитама̄си чаттам̣;

на хи джӣвите а̄лайам̣ куббама̄но, сӯро кайира̄ сӯракиччам̣ када̄чӣ’’ти.

таттха ведам̣ алаттханти тут̣т̣хин̃чева соманассан̃ча пат̣илабхим̣. випуланти бахум̣. ул̣а̄ранти уттамам̣. аджджхабхавинти джӣвитам̣ париччаджитва̄ абхибхавим̣. пуббева ме джӣвитама̄си чаттанти майа̄ пуббева тава хаттхато бхатим̣ ган̣хантенева джӣвитам̣ чаттама̄си. на хи джӣвите а̄лайам̣ куббама̄ноти джӣвитасмин̃хи никантим̣ курума̄но пурисакиччам̣ када̄чипи на кароти.

евам̣ со саравассе вассанте джӣвитаникантийа̄ виссат̣т̣хатта̄ аттана̄ сӯракиччасса катабха̄вам̣ н̃а̄петва̄ саттхава̄хапуттам̣ уййоджетва̄ сакага̄мамева пачча̄гантва̄ да̄на̄дӣни пун̃н̃а̄ни катва̄ йатха̄каммам̣ гато.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не оссат̣т̣хавӣрийо бхиккху арахатте патит̣т̣хахи. ‘‘тада̄ а̄раккхакаджет̣т̣хако ахамева ахоси’’нти.

кхураппаджа̄такаван̣н̣ана̄ пан̃чама̄.

[266] 6. ва̄таггасиндхаваджа̄такаван̣н̣ана̄

йена̄си кисийа̄ пан̣д̣ӯти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто са̄ваттхийам̣ ан̃н̃атарам̣ кут̣умбикам̣ а̄раббха катхеси. са̄ваттхийам̣ кирека̄ абхирӯпа̄ иттхӣ екам̣ абхирӯпам̣ кут̣умбикам̣ дисва̄ пат̣ибаддхачитта̄ ахоси, сакаласарӣрам̣ джха̄йама̄но вийасса̄ аббхантаре килесагги уппаджджи. са̄ нева ка̄йасса̄дам̣ лабхи, на читтасса̄дам̣, бхаттамписса̄ на руччи, кевалам̣ ман̃чакаат̣аним̣ гахетва̄ нипаджджи. атха нам̣ упат̣т̣ха̄йика̄ ча саха̄йика̄ ча пуччхим̣су – ‘‘ким̣ ну кхо твам̣ кампама̄начитта̄ ат̣аним̣ гахетва̄ нипанна̄, ким̣ те апха̄сука’’нти. са̄ екам̣ две ва̄ре акатхетва̄ пунаппунам̣ вуччама̄на̄ таматтхам̣ а̄рочеси. атха нам̣ та̄ самасса̄сетва̄ ‘‘твам̣ ма̄ чинтайи, майам̣ там̣ а̄несса̄ма̄’’ти ватва̄ гантва̄ кут̣умбикена саддхим̣ мантесум̣, со пат̣иккхипитва̄ пунаппунам̣ вуччама̄но адхива̄сеси. та̄ ‘‘асукадивасе асукавела̄йам̣ а̄гаччха̄’’ти пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ гантва̄ тасса̄ а̄рочесум̣. са̄ аттано сайанагаббхам̣ саджджетва̄ атта̄нам̣ алан̇каритва̄ сайанапит̣т̣хе нисинна̄ тасмим̣ а̄гантва̄ сайанекадесе нисинне чинтеси – ‘‘сача̄хам̣ имасса гарукам̣ акатва̄ ида̄нева ока̄сам̣ карисса̄ми, иссарийам̣ ме париха̄йиссати, а̄гатадивасейева ока̄сакаран̣ам̣ на̄ма ака̄ран̣ам̣, аджджа на ман̇кум̣ катва̄ ан̃н̃асмим̣ дивасе ока̄сам̣ карисса̄мӣ’’ти. атха нам̣ хаттхагахан̣а̄дивасена кел̣им̣ ка̄тум̣ а̄раддхам̣ хаттхе гахетва̄ ‘‘апехи апехи, на ме тайа̄ аттхо’’ти ниббхаччхеси. со осаккитва̄ ладжджито ут̣т̣ха̄йа аттано гехамева гато.

итара̄ иттхийо та̄йа татха̄ катабха̄вам̣ н̃атва̄ кут̣умбике никкханте там̣ упасан̇камитва̄ евама̄хам̣су – ‘‘твам̣ етасмим̣ пат̣ибаддхачитта̄ а̄ха̄рам̣ пат̣иккхипитва̄ нипаджджи, атха нам̣ майам̣ пунаппунам̣ йа̄читва̄ а̄найимха, тасса касма̄ ока̄сам̣ на ака̄сӣ’’ти. са̄ таматтхам̣ а̄рочеси. итара̄ ‘‘тена хи пан̃н̃а̄йиссасӣ’’ти ватва̄ паккамим̣су. кут̣умбико пуна ниваттитва̄пи на олокеси. са̄ там̣ алабхама̄на̄ нира̄ха̄ра̄ таттхева джӣвитаккхайам̣ па̄пун̣и. кут̣умбико тасса̄ матабха̄вам̣ н̃атва̄ бахум̣ ма̄ла̄гандхавилепанам̣ а̄да̄йа джетаванам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ пӯджетва̄ екамантам̣ нисӣдитва̄ саттха̄ра̄ ча ‘‘ким̣ ну кхо, упа̄сака, на пан̃н̃а̄йасӣ’’ти пуччхите таматтхам̣ а̄рочетва̄ ‘‘сва̄хам̣, бханте, еттакам̣ ка̄лам̣ ладжджа̄йа буддхупат̣т̣ха̄нам̣ на̄гато’’ти а̄ха. саттха̄ ‘‘на, упа̄сака, ида̄невеса̄ килесавасена там̣ паккоса̄петва̄ а̄гатака̄ле там̣ ока̄сам̣ акатва̄ ладжджа̄песи, пуббепи пана пан̣д̣итесу пат̣ибаддхачитта̄ хутва̄ паккоса̄петва̄ а̄гатака̄ле ока̄сам̣ акатва̄ киламетва̄ва уййоджесӣ’’ти ватва̄ тена йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто синдхавакуле ниббаттитва̄ ва̄таггасиндхаво на̄ма хутва̄ тасса ман̇галаассо ахоси. ассагопака̄ там̣ нетва̄ ган̇га̄йам̣ нха̄пенти. атха нам̣ бхаддалӣ на̄ма гадрабхӣ дисва̄ пат̣ибаддхачитта̄ хутва̄ килесавасена кампама̄на̄ нева тин̣ам̣ кха̄ди, на удакам̣ пиви, парисусситва̄ киса̄ ат̣т̣хичаммаматта̄ ахоси. атха нам̣ путто гадрабхапотако ма̄тарам̣ парисуссама̄нам̣ дисва̄ ‘‘ким̣ ну кхо твам̣, амма, нева тин̣ам̣ кха̄даси, на удакам̣ пиваси, парисусситва̄ таттха таттха кампама̄на̄ нипаджджаси, ким̣ те апха̄сука’’нти пуччхи. са̄ акатхетва̄ пунаппунам̣ вуччама̄на̄ таматтхам̣ катхеси. атха нам̣ путто самасса̄сетва̄ ‘‘амма, ма̄ чинтайи, ахам̣ там̣ а̄несса̄мӣ’’ти ватва̄ ва̄таггасиндхавасса нха̄йитум̣ а̄гатака̄ле там̣ упасан̇камитва̄ ‘‘та̄та, майхам̣ ма̄та̄ тумхесу пат̣ибаддхачитта̄ нира̄ха̄ра̄ сусситва̄ мариссати, джӣвитада̄намасса̄ детха̄’’ти а̄ха. ‘‘са̄дху, та̄та, дасса̄ми, ассагопака̄ мам̣ нха̄петва̄ тхокам̣ ган̇га̄тӣре вичаран̣аттха̄йа виссадждженти, твам̣ ма̄тарам̣ гахетва̄ там̣ падесам̣ ехӣ’’ти. со гантва̄ ма̄тарам̣ а̄нетва̄ тасмим̣ падесе виссаджджетва̄ екамантам̣ пат̣иччханно ат̣т̣ха̄си.

ассагопака̄пи ва̄таггасиндхавам̣ тасмим̣ т̣ха̄не виссаджджесум̣. со там̣ гадрабхим̣ олокетва̄ упасан̇ками. атха са̄ гадрабхӣ тасмим̣ упасан̇камитва̄ аттано сарӣрам̣ упасин̇гхама̄не ‘‘сача̄хам̣ гарум̣ акатва̄ а̄гатаккхан̣ейевасса ока̄сам̣ карисса̄ми, евам̣ ме йасо ча иссарийан̃ча париха̄йиссати, аниччхама̄на̄ вийа бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄ синдхавасса хет̣т̣ха̄хануке па̄дена пахаритва̄ пала̄йи, дантамӯламасса бхиджджитва̄ гатака̄ло вийа ахоси. ва̄таггасиндхаво ‘‘ко ме ета̄йа аттхо’’ти ладжджито татова пала̄йи. са̄ виппат̣иса̄ринӣ хутва̄ таттхева патитва̄ сочама̄на̄ нипаджджи.

атха нам̣ путто упасан̇камитва̄ пуччханто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

46. ‘‘йена̄си кисийа̄ пан̣д̣у, йена бхаттам̣ на руччати;

айам̣ со а̄гато бхатта̄, касма̄ да̄ни пала̄йасӣ’’ти.

таттха йена̄ти тасмим̣ пат̣ибаддхачиттата̄йа йена ка̄ран̣абхӯтена.

путтасса вачанам̣ сутва̄ гадрабхӣ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

47. ‘‘саче пана̄дикенева, сантхаво на̄ма джа̄йати;

йасо ха̄йати иттхӣнам̣, тасма̄ та̄та пала̄йаха’’нти.

таттха а̄дикенева̄тиа̄дитова пат̣хамамева. сантхавоти метхунадхаммасам̣йогавасена миттасантхаво. йасо ха̄йати иттхӣнанти, та̄та, иттхӣнан̃хи гарукам̣ акатва̄ а̄дитова сантхавам̣ курума̄на̄нам̣ йасо ха̄йати, иссарийагаббитабха̄во париха̄йатӣти. евам̣ са̄ иттхӣнам̣ сабха̄вам̣ путтасса катхеси.

татийага̄тхам̣ пана саттха̄ абхисамбуддхо хутва̄ а̄ха –

48. ‘‘йасассинам̣ куле джа̄там̣, а̄гатам̣ йа̄ на иччхати;

сочати чираратта̄йа, ва̄таггамива бхаддалӣ’’ти.

таттха йасассинанти йасасампаннам̣. йа̄ на иччхатӣти йа̄ иттхӣ татха̄рӯпам̣ пурисам̣ на иччхати. чираратта̄йа̄ти чирараттам̣, дӣгхамаддха̄нанти аттхо.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не кут̣умбико сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. ‘‘тада̄ гадрабхӣ са̄ иттхӣ ахоси, ва̄таггасиндхаво пана ахамева ахоси’’нти.

ва̄таггасиндхаваджа̄такаван̣н̣ана̄ чхат̣т̣ха̄.

[267] 7. каккат̣акаджа̄такаван̣н̣ана̄

син̇гӣ миготи идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ иттхим̣ а̄раббха катхеси. са̄ваттхийам̣ киреко кут̣умбико аттано бхарийам̣ гахетва̄ уддха̄расодханаттха̄йа джанападам̣ гантва̄ уддха̄рам̣ содхетва̄ а̄гаччханто антара̄магге чорехи гахито. бхарийа̄ панасса абхирӯпа̄ па̄са̄дика̄ дассанӣйа̄, чораджет̣т̣хако тасса̄ синехена кут̣умбикам̣ ма̄ретум̣ а̄рабхи. са̄ пана иттхӣ сӣлаватӣ а̄ча̄расампанна̄ патидевата̄, са̄ чораджет̣т̣хакасса па̄десу нипатитва̄ ‘‘са̄ми, саче майи синехо аттхи, ма̄ майхам̣ са̄микам̣ ма̄рехи. саче ма̄реси, ахампи висам̣ ва̄ кха̄дитва̄ на̄сава̄там̣ ва̄ саннирумбхитва̄ марисса̄ми, тайа̄ пана саддхим̣ на гамисса̄ми, ма̄ ме ака̄ран̣ена са̄микам̣ ма̄рехӣ’’ти йа̄читва̄ там̣ виссаджджа̄песи. те убхопи соттхина̄ са̄ваттхим̣ патва̄ джетаванапит̣т̣хивиха̄рена гаччханта̄ ‘‘виха̄рам̣ пависитва̄ саттха̄рам̣ вандисса̄ма̄’’ти гандхакут̣ипаривен̣ам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. те саттха̄ра̄ ‘‘кахам̣ гататтха, упа̄сака̄’’ти пут̣т̣ха̄ ‘‘уддха̄расодханаттха̄йа̄’’ти а̄хам̣су. ‘‘антара̄магге пана а̄рогйена а̄гататтха̄’’ти вутте кут̣умбико а̄ха – ‘‘антара̄магге но, бханте, чора̄ ган̣хим̣су, татреса̄ мам̣ ма̄рийама̄нам̣ чораджет̣т̣хакам̣ йа̄читва̄ мочеси, имам̣ нисса̄йа майа̄ джӣвитам̣ ладдха’’нти. саттха̄ ‘‘на, упа̄сака, ида̄невета̄йа евам̣ туйхам̣ джӣвитам̣ диннам̣, пуббепи пан̣д̣ита̄нампи джӣвитам̣ ада̄сийева̄’’ти ватва̄ тена йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте химаванте маха̄удакарахадо, таттха маха̄суван̣н̣акаккат̣ако ахоси. со тасса нива̄сабха̄вена ‘‘кул̣ӣрадахо’’ти пан̃н̃а̄йиттха. каккат̣ако маха̄ ахоси кхаламан̣д̣алаппама̄н̣о, хаттхӣ гахетва̄ вадхитва̄ кха̄дати. хаттхӣ тасса бхайена таттха отаритва̄ гочарам̣ ган̣хитум̣ на сакконти. тада̄ бодхисатто кул̣ӣрадахам̣ упанисса̄йа васама̄нам̣ хаттхийӯтхаджет̣т̣хакам̣ пат̣ичча карен̣уйа̄ куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ ган̣хи. атхасса ма̄та̄ ‘‘габбхам̣ раккхисса̄мӣ’’ти ан̃н̃ам̣ паббатаппадесам̣ гантва̄ габбхам̣ раккхитва̄ путтам̣ виджа̄йи. со ануккамена вин̃н̃утам̣ патто маха̄сарӣро тха̄масампанно собхаггаппатто ан̃джанапаббато вийа ахоси. со ека̄йа карен̣уйа̄ саддхим̣ сам̣ва̄сам̣ каппетва̄ ‘‘каккат̣акам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти аттано бхарийан̃ча ма̄таран̃ча а̄да̄йа там̣ хаттхийӯтхам̣ упасан̇камитва̄ питарам̣ пасситва̄ ‘‘та̄та, ахам̣ каккат̣акам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти а̄ха. атха нам̣ пита̄ ‘‘на саккхиссаси, та̄та̄’’ти ва̄ретва̄ пунаппунам̣ вадантам̣ ‘‘тван̃н̃ева джа̄ниссасӣ’’ти а̄ха.

со кул̣ӣрадахам̣ упанисса̄йа васанте саббава̄ран̣е саннипа̄тетва̄ саббехи саддхим̣ дахасамӣпам̣ гантва̄ ‘‘ким̣ со каккат̣ако отаран̣ака̄ле ган̣ха̄ти, уда̄ху гочарам̣ ган̣ханака̄ле, уда̄ху уттаран̣ака̄ле’’ти пуччхитва̄ ‘‘уттаран̣ака̄ле’’ти сутва̄ ‘‘тена хи тумхе кул̣ӣрадахам̣ отаритва̄ йа̄вадаттхам̣ гочарам̣ гахетва̄ пат̣хамам̣ уттаратха, ахам̣ паччхато бхависса̄мӣ’’ти а̄ха. ва̄ран̣а̄ татха̄ карим̣су. кул̣ӣро паччхато уттарантам̣ бодхисаттам̣ маха̄сан̣д̣а̄сена камма̄ро лохасала̄кам̣ вийа ал̣адвайена па̄де дал̣хам̣ ган̣хи, карен̣ука̄ бодхисаттам̣ авиджахитва̄ самӣпейева ат̣т̣ха̄си. бодхисатто а̄кад̣д̣ханто кул̣ӣрам̣ ча̄летум̣ на̄саккхи, кул̣ӣро пана там̣ а̄кад̣д̣ханто аттано абхимукхам̣ кароти. со маран̣абхайатаджджито баддхаравам̣ рави, саббе ва̄ран̣а̄ маран̣абхайатаджджита̄ кон̃чана̄дам̣ катва̄ муттакарӣсам̣ чаджама̄на̄ пала̄йим̣су, карен̣ука̄писса сан̣т̣ха̄тум̣ асакконтӣ пала̄йитум̣ а̄рабхи.

атха нам̣ со аттано баддхабха̄вам̣ сан̃н̃а̄петва̄ тасса̄ апала̄йанаттхам̣ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

49. таттха син̇гӣ миготи син̇гӣ суван̣н̣аван̣н̣о миго. двӣхи ал̣ехи син̇гакиччам̣ са̄дхентехи йуттата̄йа син̇гӣти аттхо. миготи пана саббапа̄н̣асан̇га̄хакавасена идха кул̣ӣро вутто. а̄йатачаккхунеттоти еттха дассанат̣т̣хена чаккху, найанат̣т̣хена неттам̣, а̄йата̄ни чаккхусан̇кха̄та̄ни нетта̄ни асса̄ти а̄йатачаккхунетто, дӣгхааккхӣти аттхо. ат̣т̣химевасса тачакиччам̣ са̄дхетӣти ат̣т̣хиттачо. тена̄бхибхӯтоти тена мигена абхибхӯто аджджхоттхато ниччалам̣ гахито хутва̄. капан̣ам̣ руда̄мӣти ка̄рун̃н̃аппатто хутва̄ руда̄ми вирава̄ми. ма̄ хева манти мам̣ еварӯпам̣ бйасанаппаттам̣ аттано па̄н̣асамам̣ пийаса̄микам̣ твам̣ ма̄ хева джахӣти.

атха са̄ карен̣ука̄ ниваттитва̄ там̣ асса̄сайама̄на̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

50. ‘‘аййа на там̣ джахисса̄ми, кун̃джарам̣ сат̣т̣хиха̄йанам̣;

патхабйа̄ ча̄туранта̄йа, суппийо хоси ме тува’’нти.

таттха сат̣т̣хиха̄йананти джа̄тийа̄ сат̣т̣хивассака̄ласмин̃хи кун̃джара̄ тха̄мена париха̄йанти, са̄ ахам̣ евам̣ тха̄махӣнам̣ имам̣ бйасанам̣ паттам̣ там̣ на джахисса̄ми, ма̄ бха̄йи, имисса̄ хи чатӯсу диса̄су самуддам̣ патва̄ т̣хита̄йа ча̄туранта̄йа патхавийа̄ твам̣ майхам̣ сут̣т̣ху пийоти.

атха нам̣ сантхамбхетва̄ ‘‘аййа, ида̄ни там̣ кул̣ӣрена саддхим̣ тхокам̣ катха̄салла̄пам̣ лабхама̄на̄ виссаджджа̄песса̄мӣ’’ти ватва̄ кул̣ӣрам̣ йа̄чама̄на̄ татийам̣ га̄тхама̄ха –

51. ‘‘йе кул̣ӣра̄ самуддасмим̣, ган̇га̄йа йамуна̄йа ча;

тесам̣ твам̣ ва̄риджо сет̣т̣хо, мун̃ча родантийа̄ пати’’нти.

тассаттхо – йе самудде ва̄ ган̇га̄йа ва̄ йамуна̄йа ва̄ кул̣ӣра̄, саббесам̣ ван̣н̣асампаттийа̄ ча махантаттена ча твамева сет̣т̣хо уттамо. тена там̣ йа̄ча̄ми, майхам̣ родама̄на̄йа са̄микам̣ мун̃ча̄ти.

кул̣ӣро тасса̄ катхайама̄на̄йа иттхисадде нимиттам̣ гахетва̄ а̄кад̣д̣хийама̄насо хутва̄ ва̄ран̣асса па̄дато ал̣е винивет̣хенто ‘‘айам̣ виссат̣т̣хо идам̣ на̄ма кариссатӣ’’ти на кин̃чи ан̃н̃а̄си. атха нам̣ ва̄ран̣о па̄дам̣ уккхипитва̄ пит̣т̣хийам̣ акками, та̄вадева ат̣т̣хӣни бхиджджим̣су. ва̄ран̣о тут̣т̣харавам̣ рави, саббе ва̄ран̣а̄ саннипатитва̄ кул̣ӣрам̣ нӣхаритва̄ махӣтале т̣хапетва̄ мадданта̄ чун̣н̣авичун̣н̣амакам̣су. тасса две ал̣а̄ сарӣрато бхиджджитва̄ екаманте патим̣су. со ча кул̣ӣрадахо ган̇га̄йа ека̄баддхо, ган̇га̄йа пӯран̣ака̄ле ган̇годакена пӯрати, удаке мандӣбхӯте дахато удакам̣ ган̇гам̣ отарати. атха двепи те ал̣а̄ уплавитва̄ ган̇га̄йа вуйхим̣су. тесу еко самуддам̣ па̄виси, екам̣ дасабха̄тикара̄джа̄но удаке кӣл̣ама̄на̄ лабхитва̄ а̄л̣ин̇гам̣ на̄ма мудин̇гам̣ акам̣су. самуддам̣ пана павит̣т̣хам̣ асура̄ гахетва̄ а̄ламбарам̣ на̄ма бхерим̣ ка̄ресум̣. те апарабха̄ге саккена сан̇га̄ме пара̄джита̄ там̣ чхад̣д̣етва̄ пала̄йим̣су, атха нам̣ сакко аттано аттха̄йа ган̣ха̄песи. ‘‘а̄ламбарамегхо вийа тханатӣ’’ти там̣ сандха̄йа ваданти.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не убхо джайампатика̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахим̣су. ‘‘тада̄ карен̣ука̄ айам̣ упа̄сика̄ ахоси, ва̄ран̣о пана ахамева ахоси’’нти.

каккат̣акаджа̄такаван̣н̣ана̄ саттама̄.

[268] 8. а̄ра̄мадӯсакаджа̄такаван̣н̣ана̄

йо ве саббасамета̄нанти идам̣ саттха̄ даккхин̣а̄гириджанападе ан̃н̃атарам̣ уййа̄напа̄лапуттам̣ а̄раббха катхеси. саттха̄ кира вуттхавассо джетавана̄ никкхамитва̄ даккхин̣а̄гириджанападе ча̄рикам̣ чари. атхеко упа̄сако буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ нимантетва̄ уййа̄не нисӣда̄петва̄ йа̄гукхаджджакехи сантаппетва̄ ‘‘аййа̄, уййа̄нача̄рикам̣ чаритука̄ма̄ имина̄ уййа̄напа̄лена саддхим̣ чарантӯ’’ти ватва̄ ‘‘аййа̄нам̣ пхала̄пхала̄ни дадеййа̄сӣ’’ти уййа̄напа̄лам̣ а̄н̣а̄песи. бхиккхӯ чарама̄на̄ екам̣ чхиддат̣т̣ха̄нам̣ дисва̄ ‘‘идам̣ т̣ха̄нам̣ чхиддам̣ вирал̣аруккхам̣, ким̣ ну кхо ка̄ран̣а’’нти пуччхим̣су. атха несам̣ уййа̄напа̄ло а̄чиккхи – ‘‘еко кира уййа̄напа̄лапутто упаропакесу удакам̣ а̄син̃чанто ‘мӯлаппама̄н̣ена а̄син̃чисса̄мӣ’ти уппа̄т̣етва̄ мӯлаппама̄н̣ена удакам̣ а̄син̃чи, тена там̣ т̣ха̄нам̣ чхиддам̣ джа̄та’’нти. бхиккхӯ саттху сантикам̣ гантва̄ таматтхам̣ а̄рочесум̣. саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева пуббепи со кума̄рако а̄ра̄мадӯсакойева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ виссасене на̄ма ран̃н̃е раджджам̣ ка̄ренте уссаве гхут̣т̣хе уййа̄напа̄ло ‘‘уссавам̣ кӣл̣исса̄мӣ’’ти уййа̄нава̄сино маккат̣е а̄ха – ‘‘идам̣ уййа̄нам̣ тумха̄кам̣ бахӯпака̄рам̣, ахам̣ сатта̄хам̣ уссавам̣ кӣл̣исса̄ми, тумхе сатта дивасе упаропакесу удакам̣ а̄син̃чатха̄’’ти. те ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхим̣су. со тесам̣ чаммагхат̣аке датва̄ пакка̄ми. маккат̣а̄ удакам̣ а̄син̃чанта̄ упаропакесу а̄син̃чим̣су. атха не маккат̣аджет̣т̣хако а̄ха – ‘‘а̄гаметха та̄ва, удакам̣ на̄ма саббака̄лам̣ дуллабхам̣, там̣ раккхитаббам̣, упаропаке уппа̄т̣етва̄ мӯлаппама̄н̣ам̣ н̃атва̄ дӣгхамӯлакесу бахум̣, рассамӯлакесу аппам̣ удакам̣ син̃читум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. те ‘‘са̄дхӯ’’ти ватва̄ екачче упаропаке уппа̄т̣етва̄ гаччханти, екачче те ропетва̄ удакам̣ син̃чанти.

тасмим̣ ка̄ле бодхисатто ба̄ра̄н̣асийам̣ екасса куласса путто ахоси, со кеначидева каран̣ӣйена уййа̄нам̣ гантва̄ те маккат̣е татха̄ каронте дисва̄ ‘‘ко тумхе евам̣ ка̄ретӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘ва̄нараджет̣т̣хако’’ти вутте ‘‘джет̣т̣хакасса та̄ва во айам̣ пан̃н̃а̄, тумха̄кам̣ пана кӣдисӣ бхависсатӣ’’ти таматтхам̣ пака̄сенто имам̣ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

52. ‘‘йо ве саббасамета̄нам̣, ахува̄ сет̣т̣хасаммато;

тасса̄йам̣ едисӣ пан̃н̃а̄, кимева итара̄ паджа̄’’ти.

таттха саббасамета̄нанти имесам̣ саббесам̣ сама̄наджа̄тӣнам̣. ахува̄ти ахоси. кимева итара̄ паджа̄ти йа̄ итара̄ етесу ла̄мика̄ паджа̄, кӣдиса̄ ну кхо тасса̄ пан̃н̃а̄ти.

тасса катхам̣ сутва̄ ва̄нара̄ дутийам̣ га̄тхама̄хам̣су –

53. ‘‘евамева тувам̣ брахме, анан̃н̃а̄йа вининдаси;

катхам̣ мӯлам̣ адисва̄на, руккхам̣ джан̃н̃а̄ патит̣т̣хита’’нти.

таттха брахмети а̄лапанаматтам̣. айам̣ панеттха сан̇кхепаттхо – твам̣, бхо пуриса, ка̄ран̣а̄ка̄ран̣ам̣ аджа̄нитва̄ евамева амхе вининдаси, руккхам̣ на̄ма ‘‘гамбхӣре патит̣т̣хито ва̄ еса, на ва̄’’ти мӯлам̣ ануппа̄т̣етва̄ катхам̣ н̃а̄тум̣ сакка̄, тена майам̣ уппа̄т̣етва̄ мӯлаппама̄н̣ена удакам̣ а̄син̃ча̄ма̄ти.