8. ка̄са̄вавагго
[221] 1. ка̄са̄ваджа̄такаван̣н̣ана̄
аниккаса̄во ка̄са̄ванти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто девадаттам̣ а̄раббха катхеси. ваттху пана ра̄джагахе самут̣т̣хитам̣. екасмим̣ самайе дхаммасена̄пати пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ вел̣уване вихарати. девадаттопи аттано анурӯпа̄йа дуссӣлапариса̄йа паривуто гайа̄сӣсе вихарати. тасмим̣ самайе ра̄джагахава̄сино чхандакам̣ сан̇гхаритва̄ да̄нам̣ саджджайим̣су. атхеко воха̄раттха̄йа а̄гатава̄н̣иджо имам̣ са̄т̣акам̣ виссаджджетва̄ ‘‘мампи паттикам̣ каротха̄’’ти махаггхам̣ гандхака̄са̄вам̣ ада̄си. на̄гара̄ маха̄да̄нам̣ паваттайим̣су, саббам̣ чхандакена сан̇кад̣д̣хитам̣ каха̄пан̣ехева нит̣т̣ха̄си. со са̄т̣ако атиреко ахоси. маха̄джано саннипатитва̄ ‘‘айам̣ гандхака̄са̄васа̄т̣ако атиреко. касса нам̣ дема, ким̣ са̄рипуттаттхерасса, уда̄ху девадаттасса̄’’ти мантайим̣су.
таттхеке ‘‘са̄рипуттаттхерасса̄’’ти а̄хам̣су. апаре ‘‘са̄рипуттаттхеро катипа̄хам̣ васитва̄ йатха̄ручи паккамиссати, девадаттаттхеро пана нибаддхам̣ амха̄кам̣ нагарамева упанисса̄йа вихарати, ман̇гала̄ман̇галесу айамева амха̄кам̣ авассайо, девадаттасса дасса̄ма̄’’ти а̄хам̣су. самбахуликам̣ каронтесупи ‘‘девадаттасса дасса̄ма̄’’ти ватта̄ро бахутара̄ ахесум̣, атха нам̣ девадаттасса адам̣су. девадатто тасса даса̄ чхинда̄петва̄ оват̣т̣икам̣ сибба̄петва̄ раджа̄петва̄ суван̣н̣апат̣т̣аван̣н̣ам̣ катва̄ па̄рупи. тасмим̣ ка̄ле тим̣саматта̄ бхиккхӯ ра̄джагаха̄ никкхамитва̄ са̄ваттхим̣ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ катапат̣исантха̄ра̄ там̣ паваттим̣ а̄рочетва̄ ‘‘евам̣, бханте, аттано анануччхавикам̣ арахаддхаджам̣ па̄рупӣ’’ти а̄рочесум̣. саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, девадатто ида̄нева аттано ананурӯпам̣ арахаддхаджам̣ паридахати, пуббепи паридахийева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто химавантападесе хаттхикуле ниббаттитва̄ вайаппатто асӣтисахассаматтава̄ран̣апарива̄ро йӯтхапати хутва̄ аран̃н̃а̄йатане васати. атхеко дуггатамануссо ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранто дантака̄равӣтхийам̣ дантака̄ре дантавалайа̄дӣни каронте дисва̄ ‘‘хаттхиданте лабхитва̄ ган̣хиссатха̄’’ти пуччхи. те ‘‘а̄ма ган̣хисса̄ма̄’’ти а̄хам̣су. со а̄вудхам̣ а̄да̄йа ка̄са̄ваваттхавасано паччекабуддхавесам̣ ган̣хитва̄ пат̣исӣсакам̣ пат̣имун̃читва̄ хаттхивӣтхийам̣ т̣хатва̄ а̄вудхена хаттхим̣ ма̄ретва̄ данте а̄да̄йа ба̄ра̄н̣асийам̣ виккин̣анто джӣвикам̣ каппеси. со апарабха̄ге бодхисаттасса парива̄рахаттхӣнам̣ саббапаччхимам̣ хаттхим̣ ма̄ретум̣ а̄рабхи. хаттхино девасикам̣ хаттхӣсу париха̄йантесу ‘‘кена ну кхо ка̄ран̣ена хаттхино париха̄йантӣ’’ти бодхисаттасса а̄рочесум̣.
бодхисатто паригган̣ханто ‘‘паччекабуддхавесам̣ гахетва̄ хаттхивӣтхипарийанте еко пурисо тит̣т̣хати, каччи ну кхо со ма̄рети, паригган̣хисса̄ми на’’нти екадивасам̣ хаттхӣ пурато катва̄ сайам̣ паччхато ахоси. со бодхисаттам̣ дисва̄ а̄вудхам̣ а̄да̄йа паккханди. бодхисатто ниваттитва̄ т̣хито ‘‘бхӯмийам̣ потхетва̄ ма̄ресса̄ми на’’нти сон̣д̣ам̣ паса̄ретва̄ тена паридахита̄ни ка̄са̄ва̄ни дисва̄ ‘‘имам̣ арахаддхаджам̣ майа̄ гарум̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти сон̣д̣ам̣ пат̣исам̣харитва̄ ‘‘амбхо пуриса, нану еса арахаддхаджо анануччхавико туйхам̣, касма̄ етам̣ паридахасӣ’’ти има̄ га̄тха̄ авоча –
141. ‘‘аниккаса̄во ка̄са̄вам̣, йо ваттхам̣ паридахиссати;
апето дамасаччена, на со ка̄са̄вамарахати.
142. ‘‘йо ча вантакаса̄васса, сӣлесу сусама̄хито;
упето дамасаччена, са ве ка̄са̄вамарахатӣ’’ти.
таттха аниккаса̄воти каса̄во вуччати ра̄го досо мохо маккхо пал̣а̄со исса̄ маччхарийам̣ ма̄йа̄ са̄т̣хеййам̣ тхамбхо са̄рамбхо ма̄но атима̄но мадо пама̄до, саббе акусала̄ дхамма̄ саббе дуччарита̄ саббам̣ бхавага̄микаммам̣ дийад̣д̣хакилесасахассам̣, есо каса̄во на̄ма. со йасса пуггаласса аппахӣно санта̄нато аниссат̣т̣хо аниккханто, со аниккаса̄во на̄ма. ка̄са̄ванти каса̄йарасапӣтам̣ арахаддхаджабхӯтам̣. йо ваттхам̣ паридахиссатӣти йо еварӯпо хутва̄ еварӯпам̣ ваттхам̣ паридахиссати нива̄сети чева па̄рупати ча. апето дамасаччена̄ти индрийадамасан̇кха̄тена дамена ча нибба̄насан̇кха̄тена ча параматтхасаччена апето париваджджито. ниссаккаттхе ва̄ каран̣авачанам̣, етасма̄ дамасачча̄ апетоти аттхо. ‘‘сачча’’нти четтха вачӣсаччам̣ чатусаччампи ват̣т̣атийева. на со ка̄са̄вамарахатӣти со пуггало аниккаса̄ватта̄ арахаддхаджам̣ ка̄са̄вам̣ на арахати анануччхавико етасса.
йо ча вантакаса̄васса̄ти йо пана пуггало йатха̄вуттассева каса̄васса вантатта̄ вантакаса̄во асса. сӣлесу сусама̄хитоти маггасӣлесу чева пхаласӣлесу ча самма̄ а̄хито, а̄нетва̄ т̣хапито вийа тесу патит̣т̣хито. техи сӣлехи саман̇гӣбхӯтассетам̣ адхивачанам̣. упетоти саманна̄гато. дамасаччена̄ти вуттаппака̄рена дамена ча саччена ча. са ве ка̄са̄вамарахатӣти со еварӯпо пуггало имам̣ арахаддхаджам̣ ка̄са̄вам̣ арахати.
евам̣ бодхисатто тасса пурисасса имам̣ ка̄ран̣ам̣ катхетва̄ ‘‘ито пат̣т̣ха̄йа ма̄ идха а̄гами, а̄гаччхаси че, джӣвитам̣ те наттхӣ’’’ти таджджетва̄ пала̄песи.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ хаттхима̄ракапурисо девадатто ахоси, йӯтхапати пана ахамева ахоси’’нти.
ка̄са̄ваджа̄такаван̣н̣ана̄ пат̣хама̄.
[222] 2. чӯл̣анандийаджа̄такаван̣н̣ана̄
идам̣ тада̄чарийавачоти идам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто девадаттам̣ а̄раббха катхеси. екадивасан̃хи бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, девадатто на̄ма каккхал̣о пхарусо са̄хасико самма̄самбуддхе абхима̄ре пайоджеси, силам̣ павиджджхи, на̄л̣а̄гирим̣ пайоджеси, кхантиметта̄нуддайаматтамписса татха̄гате наттхӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепи девадатто каккхал̣о пхарусо никка̄рун̣икойева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто химавантападесе маха̄нандийо на̄ма ва̄наро ахоси, канит̣т̣хабха̄тико панасса чӯл̣анандийо на̄ма. те убхопи асӣтисахассава̄нарапарива̄ра̄ химавантападесе андхама̄тарам̣ пат̣иджагганта̄ ва̄сам̣ каппесум̣. те ма̄тарам̣ сайанагумбе т̣хапетва̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ мадхура̄ни пхала̄пхала̄ни ма̄туйа̄ песенти. а̄харан̣акава̄нара̄ тасса̄ на денти, са̄ кхуда̄пӣл̣ита̄ ат̣т̣хичамма̄васеса̄ киса̄ ахоси. атха нам̣ бодхисатто а̄ха – ‘‘майам̣, амма, тумха̄кам̣ мадхурапхала̄пхала̄ни песема, тумхе касма̄ мила̄йатха̄’’ти. ‘‘та̄та, на̄хам̣ лабха̄мӣ’’ти. бодхисатто чинтеси – ‘‘майи йӯтхам̣ парихаранте ма̄та̄ ме нассиссати, йӯтхам̣ паха̄йа ма̄тарам̣йева пат̣иджаггисса̄мӣ’’ти. со чӯл̣анандийам̣ паккоситва̄ ‘‘та̄та, твам̣ йӯтхам̣ парихара, ахам̣ ма̄тарам̣ пат̣иджаггисса̄мӣ’’ти а̄ха. сопи нам̣ ‘‘бха̄тика, майхам̣ йӯтхапарихаран̣ена каммам̣ наттхи, ахампи ма̄тарамева пат̣иджаггисса̄мӣ’’ти а̄ха. ити те убхопи екаччханда̄ хутва̄ йӯтхам̣ паха̄йа ма̄тарам̣ гахетва̄ химаванта̄ оруйха паччанте нигродхаруккхе ва̄сам̣ каппетва̄ ма̄тарам̣ пат̣иджаггим̣су.
атхеко ба̄ра̄н̣асива̄сӣ бра̄хман̣ама̄н̣аво таккасила̄йам̣ диса̄па̄моккхасса а̄чарийасса сантике саббасиппа̄ни угган̣хитва̄ ‘‘гамисса̄мӣ’’ти а̄чарийам̣ а̄пуччхи. а̄чарийо ан̇гавиджджа̄нубха̄вена тасса каккхал̣апхарусаса̄хасикабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘та̄та, твам̣ каккхал̣о пхарусо са̄хасико, еварӯпа̄нам̣ на саббака̄лам̣ екасадисамева иджджхати, маха̄вина̄сам̣ маха̄дуккхам̣ па̄пун̣иссаси, ма̄ твам̣ каккхал̣о хохи, паччха̄нута̄панака̄ран̣ам̣ каммам̣ ма̄ карӣ’’ти овадитва̄ уййоджеси. со а̄чарийам̣ вандитва̄ ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ гхара̄ва̄сам̣ гахетва̄ ан̃н̃ехи сиппехи джӣвикам̣ каппетум̣ асакконто ‘‘дханукот̣им̣ нисса̄йа джӣвисса̄ми, луддакаммам̣ катва̄ джӣвикам̣ каппесса̄мӣ’’ти ба̄ра̄н̣асито никкхамитва̄ паччантага̄маке васанто дханукала̄пасаннаддхо аран̃н̃ам̣ пависитва̄ на̄на̄миге ма̄ретва̄ мам̣савиккайена джӣвикам̣ каппеси. со екадивасам̣ аран̃н̃е кин̃чи алабхитва̄ а̄гаччханто ан̇ган̣апарийанте т̣хитам̣ нигродхаруккхам̣ дисва̄ ‘‘апи на̄меттха кин̃чи бхавеййа̄’’ти нигродхаруккха̄бхимукхо па̄йа̄си.
тасмим̣ кхан̣е убхопи те бха̄таро ма̄тарам̣ пхала̄ни кха̄да̄петва̄ пурато катва̄ вит̣апаббхантаре нисинна̄ там̣ а̄гаччхантам̣ дисва̄ ‘‘ким̣ но ма̄тарам̣ кариссатӣ’’ти са̄кхантаре нилӣйим̣су. сопи кхо са̄хасикапурисо руккхамӯлам̣ а̄гантва̄ там̣ тесам̣ ма̄тарам̣ джара̄дуббалам̣ андхам̣ дисва̄ чинтеси – ‘‘ким̣ ме туччхахаттхагаманена имам̣ маккат̣им̣ виджджхитва̄ гахетва̄ гамисса̄мӣ’’ти. со тасса̄ виджджханаттха̄йа дханум̣ ган̣хи. там̣ дисва̄ бодхисатто ‘‘та̄та чӯл̣анандийа, есо ме пурисо ма̄тарам̣ виджджхитука̄мо, ахамасса̄ джӣвитада̄нам̣ дасса̄ми, твам̣ мамаччайена ма̄тарам̣ пат̣иджаггеййа̄сӣ’’ти ватва̄ са̄кхантара̄ никкхамитва̄ ‘‘бхо пуриса, ма̄ ме ма̄тарам̣ виджджхи, еса̄ андха̄ джара̄дуббала̄, ахамасса̄ джӣвитада̄нам̣ деми, твам̣ етам̣ ама̄ретва̄ мам̣ ма̄рехӣ’’ти тасса пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ сарасса а̄саннат̣т̣ха̄не нисӣди. со никкарун̣о бодхисаттам̣ виджджхитва̄ па̄тетва̄ ма̄тарамписса виджджхитум̣ пуна дханум̣ саннайхи. там̣ дисва̄ чӯл̣анандийо ‘‘айам̣ ме ма̄тарам̣ виджджхитука̄мо, екадивасампи кхо ме ма̄та̄ джӣвама̄на̄ ладдхаджӣвита̄йева на̄ма хоти, джӣвитада̄намасса̄ дасса̄мӣ’’ти са̄кхантара̄ никкхамитва̄ ‘‘бхо пуриса, ма̄ ме ма̄тарам̣ виджджхи, ахамасса̄ джӣвитада̄нам̣ дамми, твам̣ мам̣ виджджхитва̄ амхе две бха̄тике гахетва̄ амха̄кам̣ ма̄ту джӣвитада̄нам̣ дехӣ’’ти тасса пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ сарасса а̄саннат̣т̣ха̄не нисӣди. со тампи виджджхитва̄ па̄тетва̄ ‘‘айам̣ маккат̣ӣ гхаре да̄рака̄нам̣ бхависсатӣ’’ти ма̄тарампи тесам̣ виджджхитва̄ па̄тетва̄ тайопи ка̄джена̄да̄йа геха̄бхимукхо па̄йа̄си.
атхасса па̄папурисасса гехе асани патитва̄ бхарийан̃ча две да̄раке ча гехенева саддхим̣ джха̄песи, пит̣т̣хивам̣сатхӯн̣аматтам̣ авасисси. атхасса нам̣ га̄мадва̄рейева еко пурисо дисва̄ там̣ паваттим̣ а̄рочеси. со путтада̄расокена абхибхӯто тасмим̣йева т̣ха̄не мам̣сака̄джан̃джа дханун̃ча чхад̣д̣етва̄ ваттхам̣ паха̄йа нагго ба̄ха̄ паггайха паридевама̄но гантва̄ гхарам̣ па̄виси. атхасса са̄ тхӯн̣а̄ бхиджджитва̄ сӣсе патитва̄ сӣсам̣ бхинди, патхавӣ виварам̣ ада̄си, авӣчито джа̄ла̄ ут̣т̣хахи. со патхавийа̄ гилийама̄но а̄чарийасса ова̄дам̣ саритва̄ ‘‘имам̣ вата ка̄ран̣ам̣ дисва̄ па̄ра̄сарийабра̄хман̣о майхам̣ ова̄дамада̄сӣ’’ти паридевама̄но имам̣ га̄тха̄двайама̄ха –
143. ‘‘идам̣ тада̄чарийавачо, па̄ра̄сарийо йадабрави;
ма̄су твам̣ акари па̄пам̣, йам̣ твам̣ паччха̄ катам̣ тапе.
144. ‘‘йа̄ни кароти пурисо, та̄ни аттани пассати;
калйа̄н̣ака̄рӣ калйа̄н̣ам̣, па̄пака̄рӣ ча па̄пакам̣;
йа̄дисам̣ вапате бӣджам̣, та̄дисам̣ харате пхала’’нти.
тассаттхо – йам̣ па̄ра̄сарийо бра̄хман̣о абрави – ‘‘ма̄су твам̣ па̄пам̣ акарӣ, йам̣ катам̣ паччха̄ тван̃н̃ева тапеййа̄’’ти, идам̣ там̣ а̄чарийасса вачанам̣. йа̄ни ка̄йавачӣманодва̄рехи камма̄ни пурисо кароти, тесам̣ випа̄кам̣ пат̣илабханто та̄нийева аттани пассати. калйа̄н̣акаммака̄рӣ калйа̄н̣ам̣ пхаламанубхоти, па̄пака̄рӣ ча па̄пакамева хӣнам̣ ла̄макам̣ анит̣т̣хапхалам̣ анубхоти. локасмимпи хи йа̄дисам̣ вапате бӣджам̣, та̄дисам̣ харате пхалам̣, бӣджа̄нурӯпам̣ бӣджа̄нуччхавикамева пхалам̣ харати ган̣ха̄ти анубхаватӣти. ити со паридеванто патхавим̣ пависитва̄ авӣчимаха̄нирайе ниббатти.
саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, девадатто ида̄нева, пуббепи каккхал̣о пхарусо никка̄рун̣икойева̄’’ти ватва̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ луддакапурисо девадатто ахоси, диса̄па̄моккхо а̄чарийо са̄рипутто, чӯл̣анандийо а̄нандо, ма̄та̄ маха̄паджа̄патиготамӣ, маха̄нандийо пана ахамева ахоси’’нти.
чӯл̣анандийаджа̄такаван̣н̣ана̄ дутийа̄.
[223] 3. пут̣абхаттаджа̄такаван̣н̣ана̄
наме намантасса бхадже бхаджантанти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ кут̣умбикам̣ а̄раббха катхеси. са̄ваттхинагарава̄сӣ киреко кут̣умбико екена джанападакут̣умбикена саддхим̣ воха̄рам̣ ака̄си. со аттано бхарийам̣ а̄да̄йа тасса дха̄ран̣акасса сантикам̣ агама̄си. дха̄ран̣ако ‘‘да̄тум̣ на саккомӣ’’ти на кин̃чи ада̄си, итаро куджджхитва̄ бхаттам̣ абхун̃джитва̄ва никкхами. атха нам̣ антара̄магге чха̄таджджхаттам̣ дисва̄ маггапат̣ипанна̄ пуриса̄ ‘‘бхарийа̄йапи датва̄ бхун̃джа̄хӣ’’ти бхаттапут̣ам̣ адам̣су. со там̣ гахетва̄ тасса̄ ада̄тука̄мо хутва̄ ‘‘бхадде, идам̣ чора̄нам̣ тит̣т̣ханат̣т̣ха̄нам̣, твам̣ пурато йа̄хӣ’’ти уййоджетва̄ саббам̣ бхаттам̣ бхун̃джитва̄ туччхапут̣ам̣ дассетва̄ ‘‘бхадде, абхаттакам̣ туччхапут̣амева адам̣сӯ’’ти а̄ха. са̄ тена екакенева бхуттабха̄вам̣ н̃атва̄ доманассаппатта̄ ахоси. те убхопи джетаванапит̣т̣хивиха̄рена гаччханта̄ ‘‘па̄нӣйам̣ пивисса̄ма̄’’ти джетаванам̣ пависим̣су.
саттха̄пи тесан̃н̃ева а̄гаманам̣ олокенто маггам̣ гахетва̄ т̣хиталуддако вийа гандхакут̣ичха̄йа̄йа нисӣди, те саттха̄рам̣ дисва̄ упасан̇камитва̄ вандитва̄ нисӣдим̣су. саттха̄ техи саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ ‘‘ким̣, упа̄сике, айам̣ те бхатта̄ хитака̄мо саснехо’’ти пуччхи. ‘‘бханте, ахам̣ етасса саснеха̄, айам̣ пана майхам̣ ниснехо, тит̣т̣ханту ан̃н̃епи диваса̄, аджджевеса антара̄магге пут̣абхаттам̣ лабхитва̄ майхам̣ адатва̄ аттана̄ва бхун̃джӣ’’ти. ‘‘упа̄сике, ниччака̄лампи твам̣ етасса хитака̄ма̄ саснеха̄, айам̣ пана ниснехова. йада̄ пана пан̣д̣ите нисса̄йа тава гун̣е джа̄на̄ти, тада̄ те саббиссарийам̣ ниййа̄детӣ’’ти ватва̄ та̄йа йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто амаччакуле ниббаттитва̄ вайаппатто тасса аттхадхамма̄нуса̄сако ахоси. атха ра̄джа̄ ‘‘падуббхеййа̄пи ме айа’’нти аттано путтам̣ а̄сан̇канто нӣхари. со аттано бхарийам̣ гахетва̄ нагара̄ никкхамма екасмим̣ ка̄сикага̄маке ва̄сам̣ каппеси. со апарабха̄ге питу ка̄лакатабха̄вам̣ сутва̄ ‘‘куласантакам̣ раджджам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти ба̄ра̄н̣асим̣ пачча̄гаччханто антара̄магге ‘‘бхарийа̄йапи датва̄ бхун̃джа̄хӣ’’ти бхаттапут̣ам̣ лабхитва̄ тасса̄ адатва̄ сайамева там̣ бхун̃джи. са̄ ‘‘каккхал̣о вата̄йам̣ пурисо’’ти доманассаппатта̄ ахоси. со ба̄ра̄н̣асийам̣ раджджам̣ гахетва̄ там̣ аггамахесит̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ ‘‘еттакамева етисса̄ ала’’нти на ан̃н̃ам̣ сакка̄рам̣ ва̄ самма̄нам̣ ва̄ кароти, ‘‘катхам̣ йа̄песӣ’’типи нам̣ на пуччхати.
бодхисатто чинтеси – ‘‘айам̣ девӣ ран̃н̃о бахӯпака̄ра̄ саснеха̄, ра̄джа̄ панетам̣ кисмин̃чи на ман̃н̃ати, сакка̄расамма̄намасса̄ ка̄ресса̄мӣ’’ти там̣ упасан̇камитва̄ упача̄рам̣ катва̄ екамантам̣ т̣хатва̄ ‘‘ким̣, та̄та̄’’ти вутте ‘‘катхам̣ самут̣т̣ха̄петум̣ майам̣, деви, тумхе упат̣т̣хаха̄ма, ким̣ на̄ма махаллака̄нам̣ питӯнам̣ ваттхакхан̣д̣ам̣ ва̄ бхаттапин̣д̣ам̣ ва̄ да̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха. ‘‘та̄та, ахам̣ аттана̄ва кин̃чи на лабха̄ми, тумха̄кам̣ ким̣ дасса̄ми, нану лабханака̄ле ада̄сим̣, ида̄ни пана ме ра̄джа̄ на кин̃чи дети. тит̣т̣хату ан̃н̃ам̣ да̄нам̣, раджджам̣ ган̣хитум̣ а̄гаччханто антара̄магге бхаттапут̣ам̣ лабхитва̄ бхаттаматтампи ме адатва̄ аттана̄ва бхун̃джӣ’’ти. ‘‘ким̣ пана, амма, ран̃н̃о сантике евам̣ катхетум̣ саккхиссатха̄’’ти? ‘‘саккхисса̄ми, та̄та̄’’ти. ‘‘тена хи аджджева мама ран̃н̃о сантике т̣хитака̄ле майи пуччханте евам̣ катхетха аджджева во гун̣ам̣ джа̄на̄песса̄мӣ’’ти евам̣ ватва̄ бодхисатто пуриматарам̣ гантва̄ ран̃н̃о сантике ат̣т̣ха̄си. са̄пи гантва̄ ран̃н̃о самӣпе ат̣т̣ха̄си.
атха нам̣ бодхисатто ‘‘амма, тумхе ативийа каккхал̣а̄, ким̣ на̄ма питӯнам̣ ваттхакхан̣д̣ам̣ ва̄ бхаттапин̣д̣аматтам̣ ва̄ да̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха. ‘‘та̄та, ахамева ран̃н̃о сантика̄ кин̃чи на лабха̄ми, тумха̄кам̣ ким̣ дасса̄мӣ’’ти? ‘‘нану аггамахесит̣т̣ха̄нам̣ те ладдха’’нти? ‘‘та̄та, кисмин̃чи самма̄не асати аггамахесит̣т̣ха̄нам̣ ким̣ кариссати, ида̄ни ме тумха̄кам̣ ра̄джа̄ ким̣ дассати, со антара̄магге бхаттапут̣ам̣ лабхитва̄ тато кин̃чи адатва̄ сайамева бхун̃джӣ’’ти. бодхисатто ‘‘евам̣ кира, маха̄ра̄джа̄’’ти пуччхи. ра̄джа̄ адхива̄сеси. бодхисатто тасса адхива̄санам̣ видитва̄ ‘‘тена хи, амма, ран̃н̃о аппийака̄лато пат̣т̣ха̄йа ким̣ тумха̄кам̣ идха ва̄сена. локасмин̃хи аппийасампайого ча дуккхо, тумха̄кам̣ идха ва̄се сати ран̃н̃о аппийасампайогова дуккхам̣ бхависсати, име сатта̄ на̄ма бхаджанте бхаджанти, абхаджанабха̄вам̣ н̃атва̄ ан̃н̃аттха гантаббам̣, маханто локасаннива̄со’’ти ватва̄ има̄ га̄тха̄ авоча –
145. ‘‘наме намантасса бхадже бхаджантам̣, кичча̄нукуббасса кареййа киччам̣;
на̄наттхака̄масса кареййа аттхам̣, асамбхаджантампи на самбхаджеййа.
146. ‘‘чадже чаджантам̣ ванатхам̣ на кайира̄, апетачиттена на самбхаджеййа;
диджо думам̣ кхӣн̣апхаланти н̃атва̄, ан̃н̃ам̣ самеккхеййа маха̄ хи локо’’ти.
таттха наме намантасса бхадже бхаджантанти йо аттано намати, тассева пат̣инамеййа. йо ча бхаджати, тамева бхаджеййа. кичча̄нукуббасса кареййа киччанти аттано уппаннакиччам̣ анукуббантассева тассапи уппаннакиччам̣ пат̣икареййа. чадже чаджантам̣ ванатхам̣ на кайира̄ти атта̄нам̣ джахантам̣ джахеййева, тасмим̣ тан̣ха̄сан̇кха̄там̣ ванатхам̣ на кареййа. апетачиттена̄ти вигатачиттена випаллаттхачиттена. на самбхаджеййа̄ти татха̄рӯпена саддхим̣ на сама̄гаччхеййа. диджо думанти йатха̄ сакун̣о пуббе пхалитампи руккхам̣ пхале кхӣн̣е ‘‘кхӣн̣апхало айа’’нти н̃атва̄ там̣ чхад̣д̣етва̄ ан̃н̃ам̣ самеккхати парийесати, евам̣ ан̃н̃ам̣ самеккхеййа. маха̄ хи еса локо, атха тумхе саснехам̣ екам̣ пурисам̣ лабхиссатха̄ти.
там̣ сутва̄ ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ девийа̄ саббиссарийам̣ ада̄си. тато пат̣т̣ха̄йа самагга̄ саммодама̄на̄ васим̣су.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не две джайампатика̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахим̣су. ‘‘тада̄ джайампатика̄ име две джайампатика̄ ахесум̣, пан̣д̣ита̄маччо пана ахамева ахоси’’нти.
пут̣абхаттаджа̄такаван̣н̣ана̄ татийа̄.
[224] 4. кумбхиладжа̄такаван̣н̣ана̄
йассете чатуро дхамма̄ти идам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто девадаттам̣ а̄раббха катхеси.
147. ‘‘йассете чатуро дхамма̄, ва̄наринда йатха̄ тава;
саччам̣ дхаммо дхити ча̄го, дит̣т̣хам̣ со ативаттати.
148. ‘‘йасса чете на виджджанти, гун̣а̄ парамабхаддака̄;
саччам̣ дхаммо дхити ча̄го, дит̣т̣хам̣ со на̄тиваттатӣ’’ти.
таттха гун̣а̄ парамабхаддака̄ти йасса ете парамабхаддака̄ чатта̄ро ра̄сат̣т̣хена пин̣д̣ат̣т̣хена гун̣а̄ на виджджанти, со пачча̄миттам̣ атиккамитум̣ на саккотӣти. сесаметтха саббам̣ хет̣т̣ха̄ кумбхиладжа̄таке вуттанайамева саддхим̣ самодха̄нена̄ти.
кумбхиладжа̄такаван̣н̣ана̄ чатуттха̄.
[225] 5. кхантиван̣н̣аджа̄такаван̣н̣ана̄
аттхи ме пурисо, дева̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто косалара̄джа̄нам̣ а̄раббха катхеси. тасса киреко бахӯпака̄ро амаччо антепуре падусси. ра̄джа̄ ‘‘упака̄рако ме’’ти н̃атва̄пи адхива̄сетва̄ саттху а̄рочеси. саттха̄ ‘‘пора̄н̣акара̄джа̄нопи, маха̄ра̄джа, евам̣ адхива̄сесум̣йева̄’’ти ватва̄ тена йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте еко амаччо тасса антепуре падусси, амаччасса̄пи севако тасса гехе падусси. со тасса апара̄дхам̣ адхива̄сетум̣ асакконто там̣ а̄да̄йа ран̃н̃о сантикам̣ гантва̄ ‘‘дева, еко ме упат̣т̣ха̄ко саббакиччака̄рако, со майхам̣ гехе падусси, тасса ким̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти пуччханто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –
149. ‘‘аттхи ме пурисо дева, саббакиччесу бйа̄ват̣о;
тасса чекопара̄дхаттхи, таттха твам̣ кинти ман̃н̃асӣ’’ти.
таттха тасса чекопара̄дхаттхӣти тасса ча пурисасса еко апара̄дхо аттхи. таттха твам̣ кинти ман̃н̃асӣти таттха тасса пурисасса апара̄дхе твам̣ ‘‘ким̣ ка̄табба’’нти ман̃н̃аси, йатха̄ те читтам̣ уппаджджати, таданурӯпамасса дан̣д̣ам̣ пан̣ехӣти дӣпети.
там̣ сутва̄ ра̄джа̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –
150. ‘‘амха̄кампаттхи пурисо, едисо идха виджджати;
дуллабхо ан̇гасампанно, кхантирасма̄ка руччатӣ’’ти.
тассаттхо – амха̄кампи ра̄джӯнам̣ сатам̣ едисо бахӯпака̄ро ага̄ре дуссанакапурисо аттхи, со ча кхо идха виджджати, ида̄нипи идхева сам̣виджджати, майам̣ ра̄джа̄нопи сама̄на̄ тасса бахӯпака̄ратам̣ сандха̄йа адхива̄сема, туйхам̣ пана аран̃н̃опи сато адхива̄санабха̄ро джа̄то. ан̇гасампанно хи саббехи гун̣акот̣т̣ха̄сехи саманна̄гато пурисо на̄ма дуллабхо, тена ка̄ран̣ена асма̄кам̣ еварӯпесу т̣ха̄несу адхива̄санакхантийева руччатӣти.
амаччо атта̄нам̣ сандха̄йа ран̃н̃о вуттабха̄вам̣ н̃атва̄ тато пат̣т̣ха̄йа антепуре падусситум̣ на висахи, сописса севако ран̃н̃о а̄рочитабха̄вам̣ н̃атва̄ тато пат̣т̣ха̄йа там̣ каммам̣ ка̄тум̣ на висахи.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ ахамева ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ ахоси’’нти. сопи амаччо ран̃н̃о саттху катхитабха̄вам̣ н̃атва̄ тато пат̣т̣ха̄йа там̣ каммам̣ ка̄тум̣ на̄саккхӣти.
кхантиван̣н̣аджа̄такаван̣н̣ана̄ пан̃чама̄.
[226] 6. косийаджа̄такаван̣н̣ана̄
ка̄ле никкхамана̄ са̄дхӯти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто косалара̄джа̄нам̣ а̄раббха катхеси. косалара̄джа̄ паччантавӯпасаманаттха̄йа ака̄ле никкхами. ваттху хет̣т̣ха̄ вуттанайамева.
саттха̄ пана атӣтам̣ а̄харитва̄ а̄ха – ‘‘маха̄ра̄джа, атӣте ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ ака̄ле никкхамитва̄ уййа̄не кхандха̄ва̄рам̣ нивесайи. тасмим̣ ка̄ле еко улӯкасакун̣о вел̣угумбам̣ пависитва̄ нилӣйи. ка̄касена̄ а̄гантва̄ ‘никкхантамева там̣ ган̣хисса̄ма̄’’’ти парива̄реси. со сӯрийаттхан̇гаманам̣ анолокетва̄ ака̄лейева никкхамитва̄ пала̄йитум̣ а̄рабхи. атха нам̣ ка̄ка̄ парива̄ретва̄ тун̣д̣ехи кот̣т̣ента̄ парипа̄тесум̣. ра̄джа̄ бодхисаттам̣ а̄мантетва̄ ‘‘ким̣ ну кхо, пан̣д̣ита, име ка̄ка̄ косийам̣ парипа̄тентӣ’’ти пуччхи. бодхисатто ‘‘ака̄ле, маха̄ра̄джа, аттано васанат̣т̣ха̄на̄ никкхаманта̄ еварӯпам̣ дуккхам̣ пат̣илабхантийева, тасма̄ ака̄ле аттано васанат̣т̣ха̄на̄ никкхамитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти имаматтхам̣ пака̄сенто имам̣ га̄тха̄двайама̄ха –
151. ‘‘ка̄ле никкхамана̄ са̄дху, на̄ка̄ле са̄дху никкхамо;
ака̄лена хи никкхамма, екакампи бахуджджано;
на кин̃чи аттхам̣ джотети, дхан̇касена̄ва косийам̣.
152. ‘‘дхӣро ча видхивидха̄нан̃н̃ӯ, паресам̣ вивара̄нугӯ;
сабба̄митте васӣкатва̄, косийова сукхӣ сийа̄’’ти.
таттха ка̄ле никкхамана̄ са̄дхӯти, маха̄ра̄джа, никкхамана̄ на̄ма никкхаманам̣ ва̄ параккаманам̣ ва̄ йуттапайуттака̄ле са̄дху. на̄ка̄ле са̄дху никкхамоти ака̄ле пана аттано васанат̣т̣ха̄нато ан̃н̃аттха гантум̣ никкхамо на̄ма никкхаманам̣ ва̄ параккаманам̣ ва̄ на са̄дху. ‘‘ака̄лена хӣ’’тиа̄дӣсу чатӯсу падесу пат̣хамена саддхим̣ татийам̣, дутийена чатуттхам̣ йоджетва̄ евам̣ аттхо ведитаббо. аттано васанат̣т̣ха̄нато хи кочи пурисо ака̄лена никкхамитва̄ ва̄ параккамитва̄ ва̄ на кин̃чи аттхам̣ джотети, аттано аппаматтакампи вуд̣д̣хим̣ уппа̄детум̣ на саккоти, атха кхо екакампи бахуджджано бахупи со паччаттхикаджано етам̣ ака̄ле никкхамантам̣ ва̄ параккамантам̣ ва̄ екакам̣ парива̄ретва̄ маха̄вина̄сам̣ па̄пети. татра̄йам̣ упама̄ – дхан̇касена̄ва косийам̣, йатха̄ айам̣ дхан̇касена̄ имам̣ ака̄ле никкхамантан̃ча параккамантан̃ча косийам̣ тун̣д̣ехи витуданти маха̄вина̄сам̣ па̄пенти, татха̄ тасма̄ тираччха̄нагате а̄дим̣ катва̄ кеначи ака̄ле аттано васанат̣т̣ха̄нато на никкхамитаббам̣ на параккамитаббанти.
дутийага̄тха̄йа дхӣроти пан̣д̣ито. видхӣти пора̄н̣акапан̣д̣итехи т̣хапитапавен̣ӣ. видха̄нанти кот̣т̣ха̄со ва̄ сам̣видаханам̣ ва̄. вивара̄нугӯти виварам̣ анугаччханто джа̄нанто. сабба̄миттети саббе амитте. васӣкатва̄ти аттано васе катва̄. косийова̄ти имамха̄ ба̄лакосийа̄ ан̃н̃о пан̣д̣итакосийо вийа. идам̣ вуттам̣ хоти – йо ча кхо пан̣д̣ито ‘‘имасмим̣ ка̄ле никкхамитаббам̣ параккамитаббам̣, имасмим̣ на никкхамитаббам̣ на параккамитабба’’нти пора̄н̣акапан̣д̣итехи т̣хапитасса павен̣исан̇кха̄тасса видхино кот̣т̣ха̄сасан̇кха̄там̣ видха̄нам̣ ва̄ тасса ва̄ видхино видха̄нам̣ сам̣видаханам̣ анут̣т̣ха̄нам̣ джа̄на̄ти, со видхивидха̄нан̃н̃ӯ паресам̣ аттано пачча̄митта̄нам̣ виварам̣ н̃атва̄ йатха̄ на̄ма пан̣д̣ито косийо раттисан̇кха̄те аттано ка̄ле никкхамитва̄ ча параккамитва̄ ча таттха таттха сайита̄нан̃н̃ева ка̄ка̄нам̣ сӣса̄ни чхиндама̄но те саббе амитте васӣкатва̄ сукхӣ сийа̄, евам̣ дхӣропи ка̄ле никкхамитва̄ параккамитва̄ аттано пачча̄митте васӣкатва̄ сукхӣ ниддуккхо бхавеййа̄ти. ра̄джа̄ бодхисаттасса вачанам̣ сутва̄ ниватти.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ ра̄джа̄ а̄нандо ахоси, пан̣д̣ита̄маччо пана ахамева ахоси’’нти.
косийаджа̄такаван̣н̣ана̄ чхат̣т̣ха̄.
[227] 7. гӯтхапа̄н̣аджа̄такаван̣н̣ана̄
сӯро сӯрена сан̇гамма̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси. тасмим̣ кира ка̄ле джетаванато тига̄вутад̣д̣хайоджанаматте еко нигамага̄мо, таттха бахӯни сала̄кабхаттапаккхийабхатта̄ни аттхи. татреко пан̃хапуччхако кон̣д̣о васати. со сала̄кабхаттапаккхийабхатта̄нам̣ аттха̄йа а̄гате дахаре ча са̄ман̣ере ча ‘‘ке кха̄данти, ке пиванти, ке бхун̃джантӣ’’ти пан̃хам̣ пуччхитва̄ катхетум̣ асакконте ладжджа̄песи. те тасса бхайена сала̄кабхаттапаккхийабхаттаттха̄йа там̣ га̄мам̣ на гаччханти. атхекадивасам̣ еко бхиккху сала̄каггам̣ гантва̄ ‘‘бханте, асукага̄ме сала̄кабхаттам̣ ва̄ паккхийабхаттам̣ ва̄ аттхӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘аттха̄вусо, таттха панеко кон̣д̣о пан̃хам̣ пуччхати, там̣ катхетум̣ асакконте аккосати парибха̄сати, тасса бхайена кочи гантум̣ на саккотӣ’’ти вутте ‘‘бханте, таттха бхатта̄ни майхам̣ па̄петха, ахам̣ там̣ даметва̄ ниббисеванам̣ катва̄ тато пат̣т̣ха̄йа тумхе дисва̄ пала̄йанакам̣ карисса̄мӣ’’ти а̄ха. бхиккхӯ ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ тасса таттха бхатта̄ни па̄песум̣.
со таттха гантва̄ га̄мадва̄ре чӣварам̣ па̄рупи. там̣ дисва̄ кон̣д̣о чан̣д̣амен̣д̣ако вийа вегена упагантва̄ ‘‘пан̃хам̣ ме, саман̣а, катхехӣ’’ти а̄ха. ‘‘упа̄сака, га̄ме чаритва̄ йа̄гум̣ а̄да̄йа а̄санаса̄лам̣ та̄ва ме а̄гантум̣ дехӣ’’ти. со йа̄гум̣ а̄да̄йа а̄санаса̄лам̣ а̄гатепи тасмим̣ татхева а̄ха. сопи нам̣ бхиккху ‘‘йа̄гум̣ та̄ва ме па̄тум̣ дехи, а̄санаса̄лам̣ та̄ва саммаджджитум̣ дехи, сала̄кабхаттам̣ та̄ва ме а̄харитум̣ дехӣ’’ти ватва̄ сала̄кабхаттам̣ а̄харитва̄ тамева паттам̣ га̄ха̄петва̄ ‘‘ехи, пан̃хам̣ те катхесса̄мӣ’’ти бахига̄мам̣ нетва̄ чӣварам̣ сам̣харитва̄ ам̣се т̣хапетва̄ тасса хаттхато паттам̣ гахетва̄ ат̣т̣ха̄си. татра̄пи нам̣ со ‘‘саман̣а, пан̃хам̣ ме катхехӣ’’ти а̄ха. атха нам̣ ‘‘катхеми те пан̃ха’’нти екаппаха̄ренева па̄тетва̄ ат̣т̣хӣни сам̣чун̣н̣енто вийа потхетва̄ гӯтхам̣ мукхе паккхипитва̄ ‘‘ито да̄ни пат̣т̣ха̄йа имам̣ га̄мам̣ а̄гатам̣ кан̃чи бхиккхум̣ пан̃хам̣ пуччхитака̄ле джа̄нисса̄мӣ’’ти сантаджджетва̄ пакка̄ми. со тато пат̣т̣ха̄йа бхиккхӯ дисва̄ва пала̄йати. апарабха̄ге тасса бхиккхуно са̄ кирийа̄ бхиккхусан̇гхе па̄кат̣а̄ джа̄та̄. атхекадивасам̣ дхаммасабха̄йам̣ бхиккхӯ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, асукабхиккху кира кон̣д̣асса мукхе гӯтхам̣ паккхипитва̄ гато’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, со бхиккху ида̄нева там̣ мӣл̣хена а̄са̄дети, пуббепи а̄са̄десийева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.
атӣте ан̇гамагадхава̄сино ан̃н̃аман̃н̃асса рат̣т̣хам̣ гаччханта̄ екадивасам̣ двиннам̣ рат̣т̣ха̄нам̣ сӣмантаре екам̣ сарам̣ нисса̄йа васитва̄ сурам̣ пивитва̄ маччхамам̣сам̣ кха̄дитва̄ па̄това йа̄на̄ни йоджетва̄ паккамим̣су. тесам̣ гатака̄ле еко гӯтхакха̄дако па̄н̣ако гӯтхагандхена а̄гантва̄ тесам̣ пӣтат̣т̣ха̄не чхад̣д̣итам̣ сурам̣ дисва̄ пипа̄са̄йа пивитва̄ матто хутва̄ гӯтхапун̃джам̣ абхирухи, аллагӯтхам̣ тасмим̣ а̄рул̣хе тхокам̣ онами. со ‘‘патхавӣ мам̣ дха̄ретум̣ на саккотӣ’’ти вирави. тасмин̃н̃ева кхан̣е еко маттаварава̄ран̣о там̣ падесам̣ патва̄ гӯтхагандхам̣ гха̄йитва̄ джигуччханто пат̣икками. со там̣ дисва̄ ‘‘еса мама бхайена пала̄йатӣ’’ти сан̃н̃ӣ хутва̄ ‘‘имина̄ ме саддхим̣ сан̇га̄мам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти там̣ авхайанто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –
153. ‘‘сӯро сӯрена сан̇гамма, виккантена паха̄рина̄;
ехи на̄га ниваттассу, ким̣ ну бхӣто пала̄йаси;
пассанту ан̇гамагадха̄, мама туйхан̃ча виккама’’нти.
тассаттхо – твам̣ сӯро майа̄ сӯрена саддхим̣ сама̄гантва̄ вӣрийавиккамена виккантена паха̄рада̄насаматтхата̄йа паха̄рина̄ ким̣ка̄ран̣а̄ асан̇га̄метва̄ва гаччхаси, нану на̄ма екасампаха̄ропи да̄таббо сийа̄, тасма̄ ехи на̄га ниваттассу, еттакенева маран̣абхайатаджджито хутва̄ ким̣ ну бхӣто пала̄йаси, име имам̣ сӣмам̣ антарам̣ катва̄ васанта̄ пассанту, ан̇гамагадха̄ мама туйхан̃ча виккамам̣ убхиннампи амха̄кам̣ параккамам̣ пассантӯти.
со хаттхӣ кан̣н̣ам̣ датва̄ тасса вачанам̣ сутва̄ ниваттитва̄ тасса сантикам̣ гантва̄ там̣ апаса̄денто дутийам̣ га̄тхама̄ха –
154. ‘‘на там̣ па̄да̄ вадхисса̄ми, на дантехи на сон̣д̣ийа̄;
мӣл̣хена там̣ вадхисса̄ми, пӯти хан̃н̃ату пӯтина̄’’ти.
тассаттхо – на там̣ па̄да̄дӣхи вадхисса̄ми, туйхам̣ пана ануччхавикена мӣл̣хена там̣ вадхисса̄мӣти.
еван̃ча пана ватва̄ ‘‘пӯтигӯтхапа̄н̣ако пӯтина̄ва хан̃н̃атӯ’’ти тасса маттхаке махантам̣ лан̣д̣ам̣ па̄тетва̄ удакам̣ виссаджджетва̄ таттхева там̣ джӣвитаккхайам̣ па̄петва̄ кон̃чана̄дам̣ наданто аран̃н̃амева па̄виси.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ гӯтхапа̄н̣ако кон̣д̣о ахоси, ва̄ран̣о со бхиккху, там̣ ка̄ран̣ам̣ паччаккхато дисва̄ тасмим̣ ванасан̣д̣е нивуттхадевата̄ пана ахамева ахоси’’нти.
гӯтхапа̄н̣аджа̄такаван̣н̣ана̄ саттама̄.
[228] 8. ка̄манӣтаджа̄такаван̣н̣ана̄
тайо гиринти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ка̄манӣтабра̄хман̣ам̣ на̄ма а̄раббха катхеси. ваттху паччуппаннан̃ча атӣтан̃ча два̄дасаканипа̄те ка̄маджа̄таке (джа̄. 1.12.37 а̄дайо) а̄вибхависсати. тесу пана двӣсу ра̄джапуттесу джет̣т̣хако а̄гантва̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ ра̄джа̄ ахоси, канит̣т̣хо упара̄джа̄. тесу ра̄джа̄ ваттхука̄макилесака̄месу атитто дханалоло ахоси. тада̄ бодхисатто сакко девара̄джа̄ хутва̄ джамбудӣпам̣ олокенто тасса ран̃н̃о двӣсупи ка̄месу атиттабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘имам̣ ра̄джа̄нам̣ нигган̣хитва̄ ладжджа̄песса̄мӣ’’ти бра̄хман̣ама̄н̣ававан̣н̣ена а̄гантва̄ ра̄джа̄нам̣ пасси, ран̃н̃а̄ ча ‘‘кенаттхена а̄гатоси ма̄н̣ава̄’’ти вутте ‘‘ахам̣, маха̄ра̄джа, тӣн̣и нагара̄ни пасса̄ми кхема̄ни субхиккха̄ни пахӯтахаттхиассаратхапаттӣни хиран̃н̃асуван̣н̣а̄лан̇ка̄рабхарита̄ни, сакка̄ ча пана та̄ни аппакенева балена ган̣хитум̣, ахам̣ те та̄ни гахетва̄ да̄тум̣ а̄гато’’ти а̄ха. ‘‘када̄ гаччха̄ма, ма̄н̣ава̄’’ти вутте ‘‘све маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘тена хи гаччха, па̄това а̄гаччхеййа̄сӣ’’ти. ‘‘са̄дху, маха̄ра̄джа, вегена балам̣ саджджехӣ’’ти ватва̄ сакко сакат̣т̣ха̄намева гато.
ра̄джа̄ пунадивасе бхерим̣ чара̄петва̄ баласаджджам̣ ка̄ретва̄ амачче паккоса̄петва̄ хиййо еко бра̄хман̣ама̄н̣аво ‘‘уттарапан̃ча̄ле индапатте кекакети имесу тӣсу нагаресу раджджам̣ гахетва̄ дасса̄мӣ’’ти а̄ха, там̣ ма̄н̣авам̣ а̄да̄йа тӣсу нагаресу раджджам̣ ган̣хисса̄ма, вегена нам̣ паккосатха̄ти. ‘‘каттхасса, дева, нива̄со да̄пито’’ти? ‘‘на ме тасса нива̄сагехам̣ да̄пита’’нти. ‘‘нива̄сапариббайо пана динно’’ти? ‘‘сопи на динно’’ти. атха ‘‘кахам̣ нам̣ пассисса̄ма̄’’ти? ‘‘нагаравӣтхӣсу олокетха̄’’ти. те олокента̄ адисва̄ ‘‘на пасса̄ма, маха̄ра̄джа̄’’ти а̄хам̣су. ран̃н̃о ма̄н̣авам̣ апассантасса ‘‘евам̣ маханта̄ на̄ма иссарийа̄ парихӣномхӣ’’ти маха̄соко удапа̄ди, хадайаваттху ун̣хам̣ ахоси, ваттхулохитам̣ куппи, лохитапаккхандика̄ удапа̄ди, веджджа̄ тикиччхитум̣ на̄саккхим̣су.
тато тӣхачатӯхаччайена сакко а̄ваджджама̄но тасса там̣ а̄ба̄дхам̣ н̃атва̄ ‘‘тикиччхисса̄ми на’’нти бра̄хман̣аван̣н̣ена а̄гантва̄ два̄ре т̣хатва̄ ‘‘веджджабра̄хман̣о тумха̄кам̣ тикиччханаттха̄йа а̄гато’’ти а̄роча̄песи. ра̄джа̄ там̣ сутва̄ ‘‘махантамаханта̄ ра̄джаведжджа̄ мам̣ тикиччхитум̣ на̄саккхим̣су, париббайамасса да̄петва̄ уййоджетха̄’’ти а̄ха. сакко там̣ сутва̄ ‘‘майхам̣ нева нива̄сапариббайена аттхо, веджджала̄бхампи на ган̣хисса̄ми, тикиччхисса̄ми нам̣, пуна ра̄джа̄ мам̣ пассатӯ’’ти а̄ха. ра̄джа̄ там̣ сутва̄ ‘‘тена хи а̄гаччхатӯ’’ти а̄ха. сакко пависитва̄ джайа̄петва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си, ра̄джа̄ ‘‘твам̣ мам̣ тикиччхасӣ’’ти а̄ха. ‘‘а̄ма, дева̄’’ти. ‘‘тена хи тикиччхассӯ’’ти. ‘‘са̄дху, маха̄ра̄джа, бйа̄дхино ме лаккхан̣ам̣ катхетха, кена ка̄ран̣ена уппанно, ким̣ кха̄дитам̣ ва̄ пӣтам̣ ва̄ нисса̄йа, уда̄ху дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄’’ти? ‘‘та̄та, майхам̣ бйа̄дхи сутам̣ нисса̄йа уппанно’’ти. ‘‘ким̣ те сута’’нти. ‘‘та̄та еко ма̄н̣аво а̄гантва̄ майхам̣ ‘тӣсу нагаресу раджджам̣ ган̣хитва̄ дасса̄мӣ’ти а̄ха, ахам̣ тасса нива̄сат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ нива̄сапариббайам̣ ва̄ на да̄песим̣, со майхам̣ куджджхитва̄ ан̃н̃асса ран̃н̃о сантикам̣ гато бхависсати. атха ме ‘евам̣ маханта̄ на̄ма иссарийа̄ парихӣномхӣ’ти чинтентасса айам̣ бйа̄дхи уппанно. саче саккоси твам̣ ме ка̄мачиттам̣ нисса̄йа уппаннам̣ бйа̄дхим̣ тикиччхитум̣, тикиччха̄хӣ’’ти етаматтхам̣ пака̄сенто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –
155. ‘‘тайо гирим̣ антарам̣ ка̄майа̄ми, пан̃ча̄ла̄ куруйо кекаке ча;
татуттарим̣ бра̄хман̣а ка̄майа̄ми, тикиччха мам̣ бра̄хман̣а ка̄манӣта’’нти.
таттха тайо гиринти тайо гирӣ, айамева ва̄ па̄т̣хо. йатха̄ ‘‘судассанасса гирино, два̄ран̃хетам̣ пака̄сатӣ’’ти еттха судассанам̣ деванагарам̣ йуджджхитва̄ дугган̣хата̄йа дуччаланата̄йа ‘‘судассанагирӣ’’ти вуттам̣, евамидха̄пи тӣн̣и нагара̄ни ‘‘тайо гири’’нти адхиппета̄ни. тасма̄ айаметтха аттхо – тӣн̣и ча нагара̄ни тесан̃ча антарам̣ тивидхампи рат̣т̣хам̣ ка̄майа̄ми. ‘‘пан̃ча̄ла̄ куруйо кекаке ча̄’’ти има̄ни тесам̣ рат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма̄ни. тесу пан̃ча̄ла̄ти уттарапан̃ча̄ла̄, таттха капилам̣ на̄ма нагарам̣. куруйоти курурат̣т̣хам̣, таттха индапаттам̣ на̄ма нагарам̣. кекаке ча̄ти паччатте упайогавачанам̣, тена кекакарат̣т̣хам̣ дассети. таттха кекакара̄джадха̄нӣйева нагарам̣. татуттаринти там̣ ахам̣ ито пат̣иладдха̄ ба̄ра̄н̣асираджджа̄ татуттарим̣ тивидхам̣ раджджам̣ ка̄майа̄ми. тикиччха мам̣, бра̄хман̣а, ка̄манӣтанти имехи ваттхука̄мехи ча килесака̄мехи ча нӣтам̣ хатам̣ пахатам̣ саче саккоси, тикиччха мам̣ бра̄хман̣а̄ти.
атха нам̣ сакко ‘‘маха̄ра̄джа, твам̣ мӯлосадха̄дӣхи атекиччхо. н̃а̄н̣осадхенева тикиччхитаббо’’ти ватва̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –
156. ‘‘кан̣ха̄хидат̣т̣хасса каронти хеке, амануссапавит̣т̣хасса каронти пан̣д̣ита̄;
на ка̄манӣтасса кароти кочи, оккантасуккасса хи ка̄ тикиччха̄’’ти.
таттха кан̣ха̄хидат̣т̣хасса каронти хекети екачче хи тикиччхака̄ гхорависена ка̄л̣асаппена дат̣т̣хасса мантехи чева осадхехи ча тикиччхам̣ каронти. амануссапавит̣т̣хасса каронти пан̣д̣ита̄ти апаре пан̣д̣ита̄ бхӯтаведжджа̄ бхӯтайаккха̄дӣхи амануссехи павит̣т̣хасса абхибхӯтасса гахитасса баликаммапариттакаран̣аосадхапарибха̄вита̄дӣхи тикиччхам̣ каронти. на ка̄манӣтасса кароти кочӣти ка̄мехи пана нӣтасса ка̄мавасикасса пуггаласса ан̃н̃атра пан̣д̣итехи ан̃н̃о кочи тикиччхам̣ на кароти, каронтопи ка̄тум̣ саматтхо на̄ма наттхи. ким̣ка̄ран̣а̄? оккантасуккасса хи ка̄ тикиччха̄ти, оккантасуккасса аваккантасса кусаладхаммамарийа̄дам̣ атиккантасса акусаладхамме патит̣т̣хитасса пуггаласса мантосадха̄дӣхи ка̄ на̄ма тикиччха̄, на сакка̄ осадхехи тикиччхитунти.
итисса маха̄сатто имам̣ ка̄ран̣ам̣ дассетва̄ уттари евама̄ха – ‘‘маха̄ра̄джа, саче твам̣ та̄ни тӣн̣и раджджа̄ни лаччхаси, апи ну кхо имесу чатӯсу нагаресу раджджам̣ каронто екаппаха̄ренева чатта̄ри са̄т̣акайуга̄ни паридахеййа̄си, чатӯсу ва̄ суван̣н̣апа̄тӣсу бхун̃джеййа̄си, чатӯсу ва̄ сайанесу сайеййа̄си, маха̄ра̄джа, тан̣ха̄васикена на̄ма бхавитум̣ на ват̣т̣ати, тан̣ха̄ хи на̄меса̄ випаттимӯла̄. са̄ вад̣д̣хама̄на̄ йо там̣ вад̣д̣хети, там̣ пуггалам̣ ат̣т̣хасу маха̄нирайесу сол̣асасу уссаданирайесу на̄наппака̄рабхедесу ча авасесесу апа̄йесу кхипатӣ’’ти. евам̣ ра̄джа̄нам̣ нирайа̄дибхайена таджджетва̄ маха̄сатто дхаммам̣ десеси. ра̄джа̄писса дхаммам̣ сутва̄ вигатасоко хутва̄ та̄вадева нибйа̄дхитам̣ па̄пун̣и. саккописса ова̄дам̣ датва̄ сӣлесу патит̣т̣ха̄петва̄ девалокамева гато. сопи тато пат̣т̣ха̄йа да̄на̄дӣни пун̃н̃а̄ни катва̄ йатха̄каммам̣ гато.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ ра̄джа̄ ка̄манӣтабра̄хман̣о ахоси, сакко пана ахамева ахоси’’нти.
ка̄манӣтаджа̄такаван̣н̣ана̄ ат̣т̣хама̄.
[229] 9. пала̄йитаджа̄такаван̣н̣ана̄
гаджаггамегхехӣти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто пала̄йитапарибба̄джакам̣ а̄раббха катхеси. со кира ва̄даттха̄йа сакаладжамбудӣпам̣ вичаритва̄ кан̃чи пат̣ива̄дим̣ алабхитва̄ анупуббена са̄ваттхим̣ гантва̄ ‘‘аттхи ну кхо кочи майа̄ саддхим̣ ва̄дам̣ ка̄тум̣ саматтхо’’ти мануссе пуччхи. манусса̄ ‘‘та̄диса̄нам̣ сахассенапи саддхим̣ ва̄дам̣ ка̄тум̣ саматтхо саббан̃н̃ӯ двипада̄нам̣ агго маха̄готамо дхаммиссаро параппава̄дамаддано, сакалепи джамбудӣпе уппанно параппава̄до там̣ бхагавантам̣ атиккамитум̣ саматтхо на̄ма наттхи. велантам̣ патва̄ самуддаӯмийо вийа хи саббава̄да̄ тасса па̄дамӯлам̣ патва̄ чун̣н̣авичун̣н̣а̄ хонтӣ’’ти буддхагун̣е катхесум̣. парибба̄джако ‘‘кахам̣ пана со етарахӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘джетаване’’ти сутва̄ ‘‘ида̄нисса ва̄дам̣ а̄ропесса̄мӣ’’ти маха̄джанапаривуто джетаванам̣ гаччханто джетена ра̄джакума̄рена навакот̣идханам̣ виссаджджетва̄ ка̄ритам̣ джетаванадва̄ракот̣т̣хакам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ саман̣асса готамасса васанапа̄са̄до’’ти пуччхитва̄ ‘‘два̄ракот̣т̣хако айа’’нти сутва̄ ‘‘два̄ракот̣т̣хако та̄ва еварӯпо, васанагехам̣ кӣдисам̣ бхависсатӣ’’ти ватва̄ ‘‘гандхакут̣и на̄ма аппамеййа̄’’ти вутте ‘‘еварӯпена саман̣ена саддхим̣ ко ва̄дам̣ кариссатӣ’’ти татова пала̄йи. манусса̄ унна̄дино хутва̄ джетаванам̣ пависитва̄ саттха̄ра̄ ‘‘ким̣ ака̄ле а̄гататтха̄’’ти вутта̄ там̣ паваттим̣ катхайим̣су. саттха̄ ‘‘на кхо упа̄сака̄ ида̄нева, пуббепеса мама васанат̣т̣ха̄насса два̄ракот̣т̣хакам̣ дисва̄ пала̄йатева̄’’ти ватва̄ техи йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.
атӣте гандха̄рарат̣т̣хе таккасила̄йам̣ бодхисатто раджджам̣ ка̄реси, ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатто. со ‘‘таккасилам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти махантена балака̄йена гантва̄ нагарато авидӯре т̣хатва̄ ‘‘имина̄ нийа̄мена хаттхӣ песетха, имина̄ ассе, имина̄ ратхе, имина̄ паттӣ, евам̣ дха̄витва̄ а̄вудхехи пахаратха, евам̣ гханавассавала̄хака̄ вийа саравассам̣ вассатха̄’’ти тенам̣ вича̄ренто имам̣ га̄тха̄двайама̄ха –
157. ‘‘гаджаггамегхехи хайаггама̄либхи, ратхӯмиджа̄техи сара̄бхивассебхи;
тхаруггаха̄ват̣т̣адал̣хаппаха̄рибхи, парива̄рита̄ таккасила̄ самантато.
158. ‘‘абхидха̄ватха чӯпадха̄ватха ча, вивидха̄ вина̄дита̄ вадантибхи;
ваттатаджджа тумуло гхосо йатха̄, виджджулата̄ джаладхарасса гаджджато’’ти.
таттха гаджаггамегхехӣти аггагаджамегхехи, кон̃чана̄дам̣ гаджджантехи маттаварава̄ран̣авала̄хакехӣти аттхо. хайаггама̄либхӣти аггахайама̄лӣхи, варасиндхававала̄хакакулехи асса̄нӣкехӣти аттхо. ратхӯмиджа̄техӣти сан̃джа̄таӯмивегехи са̄гарасалилехи вийа сан̃джа̄таратхӯмӣхи, ратха̄нӣкехӣти аттхо. сара̄бхивассебхӣти техийева ратха̄нӣкехи гханавассамегхо вийа саравассам̣ вассантехи. тхаруггаха̄ват̣т̣адал̣хаппаха̄рибхӣти тхаруггахехи а̄ват̣т̣адал̣хаппаха̄рӣхи, ито чито ча а̄ваттитва̄ париваттитва̄ дал̣хам̣ пахарантехи гахитакхаггаратанатхарудан̣д̣ехи паттийодхехи ча̄ти аттхо. парива̄рита̄ таккасила̄ самантатоти йатха̄ айам̣ таккасила̄ парива̄рита̄ хоти, сӣгхам̣ татха̄ каротха̄ти аттхо.
абхидха̄ватха чӯпадха̄ватха ча̄ти вегена дха̄ватха чева упадха̄ватха ча. вивидха̄ вина̄дита̄ вадантибхӣти варава̄ран̣ехи саддхим̣ вивидха̄ винадита̄ бхаватха, селитагаджджитава̄дитехи на̄на̄вирава̄ хотха̄ти аттхо. ваттатаджджа тумуло гхосоти ваттату аджджа тумуло маханто асанисаддасадисо гхосо. йатха̄ виджджулата̄ джаладхарасса гаджджатоти йатха̄ гаджджантасса джаладхарасса мукхато ниггата̄ виджджулата̄ чаранти, евам̣ вичаранта̄ нагарам̣ парива̄ретва̄ раджджам̣ ган̣хатха̄ти вадати.
ити со ра̄джа̄ гаджджитва̄ сенам̣ вича̄ретва̄ нагарадва̄расамӣпам̣ гантва̄ два̄ракот̣т̣хакам̣ дисва̄ ‘‘идам̣ ран̃н̃о васанагеха’’нти пуччхитва̄ ‘‘айам̣ нагарадва̄ракот̣т̣хако’’ти вутте ‘‘нагарадва̄ракот̣т̣хако та̄ва еварӯпо, ран̃н̃о нивесанам̣ кӣдисам̣ бхависсатӣ’’ти ватва̄ ‘‘веджайантапа̄са̄дасадиса’’нти сутва̄ ‘‘евам̣ йасасампаннена ран̃н̃а̄ саддхим̣ йуджджхитум̣ на саккхисса̄ма̄’’ти два̄ракот̣т̣хакам̣ дисва̄ва ниваттитва̄ пала̄йитва̄ ба̄ра̄н̣асимева агама̄си.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ пала̄йитапарибба̄джако ахоси, таккасилара̄джа̄ пана ахамева ахоси’’нти.
пала̄йитаджа̄такаван̣н̣ана̄ навама̄.
[230] 10. дутийапала̄йитаджа̄такаван̣н̣ана̄
дхаджамапаримитанти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ пала̄йитапарибба̄джакамева а̄раббха катхеси. имасмим̣ пана ваттхусмим̣ со парибба̄джако джетаванам̣ па̄виси. тасмим̣ кхан̣е саттха̄ маха̄джанапаривуто алан̇катадхамма̄сане нисинно маносила̄тале сӣхана̄дам̣ наданто сӣхапотако вийа дхаммам̣ десети. парибба̄джако дасабаласса брахмасарӣрапат̣ибха̄гам̣ рӯпам̣ пун̣н̣ачандасассирикам̣ мукхам̣ суван̣н̣апат̣т̣асадисам̣ нала̄т̣ан̃ча дисва̄ ‘‘ко еварӯпам̣ пурисуттамам̣ джинитум̣ саккхиссатӣ’’ти ниваттитва̄ парисантарам̣ пависитва̄ пала̄йи. маха̄джано там̣ анубандхитва̄ ниваттитва̄ саттхусса там̣ паваттим̣ а̄рочеси. саттха̄ ‘‘на со парибба̄джако ида̄нева, пуббепи мама суван̣н̣аван̣н̣ам̣ мукхам̣ дисва̄ пала̄тойева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.
атӣте бодхисатто ба̄ра̄н̣асийам̣ раджджам̣ ка̄реси, таккасила̄йам̣ еко гандха̄рара̄джа̄. со ‘‘ба̄ра̄н̣асим̣ гахесса̄мӣ’’ти чатуран̇гинийа̄ сена̄йа а̄гантва̄ нагарам̣ парива̄ретва̄ нагарадва̄ре т̣хито аттано балава̄ханам̣ олокетва̄ ‘‘ко еттакам̣ балава̄ханам̣ джинитум̣ саккхиссатӣ’’ти аттано сенам̣ сам̣ван̣н̣етва̄ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –
159. ‘‘дхаджамапаримитам̣ анантапа̄рам̣, дуппасахам̣ дхан̇кехи са̄гарам̣ва;
гиримива анилена дуппасайхо, дуппасахо ахамаджджа та̄дисена̄’’ти.
таттха дхаджамапаримитанти идам̣ та̄ва ме ратхесу морачхаде т̣хапетва̄ усса̄питадхаджамева апаримитам̣ бахум̣ анекасатасан̇кхйам̣. анантапа̄ранти балава̄ханампи ме ‘‘еттака̄ хаттхӣ еттака̄ асса̄ еттака̄ ратха̄ еттака̄ паттӣ’’ти ган̣анапариччхедарахитам̣ анантапа̄рам̣. дуппасаханти на сакка̄ пат̣исаттӯхи сахитум̣ абхибхавитум̣. йатха̄ ким̣? дхан̇кехи са̄гарам̣ва, йатха̄ са̄гаро бахӯхи ка̄кехи вегавиккхамбханавасена ва̄ атиккаманавасена ва̄ дуппасахо, евам̣ дуппасахам̣. гиримива анилена дуппасайхоти апича ме айам̣ балака̄йо йатха̄ паббато ва̄тена акампанӣйато дуппасахо, татха̄ ан̃н̃ена балака̄йена дуппасахо. дуппасахо ахамаджджа та̄дисена̄ти сва̄хам̣ имина̄ балена саманна̄гато аджджа та̄дисена дуппасахоти ат̣т̣а̄лаке т̣хитам̣ бодхисаттам̣ сандха̄йа вадати.
атхасса со пун̣н̣ачандасассирикам̣ аттано мукхам̣ дассетва̄ ‘‘ба̄ла, ма̄ виппалапаси, ида̄ни те балава̄ханам̣ маттава̄ран̣о вийа нал̣аванам̣ виддхам̣сесса̄мӣ’’ти сантаджджетва̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –
160. ‘‘ма̄ ба̄лийам̣ вилапи на хисса та̄дисам̣, вид̣айхасе на хи лабхасе ниседхакам̣;
а̄саджджаси гаджамива екача̄ринам̣, йо там̣ пада̄ нал̣амива потхайиссатӣ’’ти.
таттха ма̄ ба̄лийам̣ вилапӣти ма̄ аттано ба̄лабха̄вам̣ виппалапаси. на хисса та̄дисанти на хи асса та̄дисо, айамева ва̄ па̄т̣хо. та̄дисо ‘‘анантапа̄рам̣ ме балава̄хана’’нти еварӯпам̣ таккенто раджджан̃ча гахетум̣ саматтхо на̄ма на хи асса, на хотӣти аттхо. вид̣айхасети твам̣ ба̄ла, кевалам̣ ра̄гадосамохама̄напарил̣а̄хена вид̣айхасийева. на хи лабхасе ниседхаканти ма̄дисам̣ пана пасайха абхибхавитва̄ ниседхакам̣ на та̄ва лабхаси, аджджа там̣ а̄гатамаггенева пала̄песса̄ми. а̄саджджасӣти упагаччхаси. гаджамива екача̄ринанти екача̄ринам̣ маттаварава̄ран̣ам̣ вийа. йо там̣ пада̄ нал̣амива потхайиссатӣти йо там̣ йатха̄ на̄ма маттаварава̄ран̣о па̄да̄ нал̣ам̣ потхети сам̣чун̣н̣ети, евам̣ потхайиссати, там̣ твам̣ а̄саджджасӣти атта̄нам̣ сандха̄йа̄ха.
евам̣ таджджентасса панасса катхам̣ сутва̄ гандха̄рара̄джа̄ уллокенто кан̃чанапат̣т̣асадисам̣ маха̄нала̄т̣ам̣ дисва̄ аттано гахан̣абхӣто ниваттитва̄ пала̄йанто саканагарамева агама̄си.
саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ гандха̄рара̄джа̄ пала̄йитапарибба̄джако ахоси, ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ пана ахамева ахоси’’нти.
дутийапала̄йитаджа̄такаван̣н̣ана̄ дасама̄.
ка̄са̄вавагго ат̣т̣хамо.
тассудда̄нам̣ –
ка̄са̄вам̣ чӯл̣анандийам̣, пут̣абхаттан̃ча кумбхилам̣;
кхантиван̣н̣ам̣ косийан̃ча, гӯтхапа̄н̣ам̣ ка̄манӣтам̣;
пала̄йитадвайампи ча.