6. натам̣дал̣хавагго

[201] 1. бандхана̄га̄раджа̄такаван̣н̣ана̄

на там̣ дал̣хам̣ бандханама̄ху дхӣра̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто бандхана̄га̄рам̣ а̄раббха катхеси. тасмим̣ кира ка̄ле бахӯ сандхиччхедакапантхагха̄такачоре а̄нетва̄ косаларан̃н̃о дассесум̣. те ра̄джа̄ аддубандханараджджубандханасан̇кхаликабандханехи бандха̄песи. тим̣саматта̄ джа̄напада̄ бхиккхӯ саттха̄рам̣ дат̣т̣хука̄ма̄ а̄гантва̄ дисва̄ вандитва̄ пунадивасе пин̣д̣а̄йа чаранта̄ бандхана̄га̄рам̣ гантва̄ те чоре дисва̄ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ са̄йанхасамайе татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘бханте, аджджа амхехи пин̣д̣а̄йа чарантехи бандхана̄га̄ре бахӯ чора̄ аддубандхана̄дӣхи баддха̄ маха̄дуккхам̣ анубхаванта̄ дит̣т̣ха̄, те та̄ни бандхана̄ни чхиндитва̄ пала̄йитум̣ на сакконти, аттхи ну кхо техи бандханехи тхиратарам̣ на̄ма ан̃н̃ам̣ бандхана’’нти пуччхим̣су. саттха̄ ‘‘бхиккхаве, ким̣ бандхана̄ни на̄мета̄ни, йам̣ панетам̣ дханадхан̃н̃апуттада̄ра̄дӣсу тан̣ха̄сан̇кха̄там̣ килесабандханам̣, етам̣ етехи бандханехи сатагун̣ена сахассагун̣ена тхиратарам̣, евам̣ махантампи панетам̣ дуччхинданийам̣ бандханам̣ пора̄н̣акапан̣д̣ита̄ чхиндитва̄ химавантам̣ пависитва̄ паббаджим̣сӯ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто екасмим̣ дуггатагахапатикуле ниббатти, тасса вайаппаттасса пита̄ ка̄ламака̄си. со бхатим̣ катва̄ ма̄тарам̣ посеси, атхасса ма̄та̄ аниччхама̄нассева екам̣ куладхӣтарам̣ гехе катва̄ апарабха̄ге ка̄ламака̄си. бхарийа̄йаписса куччхийам̣ габбхо патит̣т̣ха̄си. со габбхасса патит̣т̣хитабха̄вам̣ аджа̄нанто ‘‘бхадде, твам̣ бхатим̣ катва̄ джӣва̄хи, ахам̣ паббаджисса̄мӣ’’ти а̄ха. са̄пи ‘‘габбхо ме патит̣т̣хито, майи виджа̄та̄йа да̄ракам̣ дисва̄ паббаджиссасӣ’’ти а̄ха. со ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ тасса̄ виджа̄така̄ле ‘‘бхадде, твам̣ соттхина̄ виджа̄та̄, ида̄на̄хам̣ паббаджисса̄мӣ’’ти а̄пуччхи. атха нам̣ са̄ ‘‘путтакасса та̄ва тханапа̄нато апагаманака̄лам̣ а̄гамехӣ’’ти ватва̄ пуна габбхам̣ ган̣хи.

со чинтеси – ‘‘имам̣ сампат̣иччха̄петва̄ гантум̣ на сакка̄, имисса̄ ана̄чиккхитва̄ва пала̄йитва̄ паббаджисса̄мӣ’’ти. со тасса̄ ана̄чиккхитва̄ раттхибха̄ге ут̣т̣ха̄йа пала̄йи. атха нам̣ нагарагуттика̄ аггахесум̣. со ‘‘ахам̣, са̄ми, ма̄тупосако на̄ма, виссаджджетха ма’’нти техи атта̄нам̣ виссаджджа̄петва̄ екасмим̣ т̣ха̄не васитва̄ аггадва̄ренева никкхамитва̄ химавантам̣ пависитва̄ исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ абхин̃н̃а̄ ча сама̄паттийо ча ниббаттетва̄ джха̄накӣл̣ам̣ кӣл̣анто виха̄си. со таттха васанто ‘‘еварӯпампи на̄ма ме дуччхинданийам̣ путтада̄рабандханам̣ килесабандханам̣ чхиндита’’нти уда̄нам̣ уда̄ненто има̄ га̄тха̄ авоча –

101. ‘‘на там̣ дал̣хам̣ бандханама̄ху дхӣра̄, йада̄йасам̣ да̄руджапаббаджан̃ча;

са̄раттаратта̄ ман̣икун̣д̣алесу, путтесу да̄ресу ча йа̄ апеккха̄.

102. ‘‘етам̣ дал̣хам̣ бандханама̄ху дхӣра̄, оха̄ринам̣ сӣтхилам̣ дуппамун̃чам̣;

етампи чхетва̄на ваджанти дхӣра̄, анапеккхино ка̄масукхам̣ паха̄йа̄’’ти.

таттха дхӣра̄ти дхитиманта̄, дхиккатапа̄па̄ти дхӣра̄. атха ва̄ дхӣ вуччати пан̃н̃а̄, та̄йа пан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄ти дхӣра̄, буддха̄ паччекабуддха̄ буддхаса̄вака̄ бодхисатта̄ ча име дхӣра̄ на̄ма. йада̄йасантиа̄дӣсу йам̣ сан̇кхаликасан̇кха̄там̣ айаса̄ ниббаттам̣ а̄йасам̣, йам̣ аддубандханасан̇кха̄там̣ да̄руджам̣, йан̃ча паббаджатин̣ехи ва̄ ан̃н̃ехи ва̄ ва̄ка̄дӣхи раджджум̣ катва̄ катараджджубандханам̣, там̣ а̄йаса̄дим̣ чхиндитум̣ саккун̣еййабха̄вена дхӣра̄ дал̣хам̣ тхиранти на̄ху на катхенти. са̄раттаратта̄ти са̄ратта̄ хутва̄ ратта̄, балавара̄гаратта̄ти аттхо. ман̣икун̣д̣алесӯти ман̣ӣсу ча кун̣д̣алесу ча, ман̣ийуттесу ва̄ кун̣д̣алесу.

етам̣ дал̣ханти йе ман̣икун̣д̣алесу са̄раттаратта̄, тесам̣ йо ча са̄ра̄го, йа̄ ча тесам̣ путтада̄ресу апеккха̄ тан̣ха̄, етам̣ килесамайам̣ бандханам̣ дал̣хам̣ тхиранти дхӣра̄ а̄ху. оха̄ринанти а̄кад̣д̣хитва̄ чатӯсу апа̄йесу па̄танато авахарати хет̣т̣ха̄ харатӣти оха̄ринам̣. ситхиланти бандханат̣т̣ха̄не чхавичаммамам̣са̄ни на чхиндати, лохитам̣ на нӣхарати, бандханабха̄вампи на джа̄на̄пети, тхалапатхаджалапатха̄дӣсу камма̄ни ка̄тум̣ детӣти ситхилам̣. дуппамун̃чанти тан̣ха̄лобхавасена хи екава̄рампи уппаннам̣ килесабандханам̣ дат̣т̣хат̣т̣ха̄нато каччхапо вийа думмочайам̣ хотӣти дуппамун̃чам̣. етампи чхетва̄на̄ти етам̣ евам̣ дал̣хампи килесабандханам̣ н̃а̄н̣акхаггена чхиндитва̄ айада̄ма̄ни чхиндитва̄ маттаварава̄ран̣а̄ вийа пан̃джаре чхиндитва̄ сӣхапотака̄ вийа ча дхӣра̄ ваттхука̄макилесака̄ме укка̄рабхӯмим̣ вийа джигуччхама̄на̄ анапеккхино хутва̄ ка̄масукхам̣ паха̄йа ваджанти паккаманти, паккамитва̄ ча пана химавантам̣ пависитва̄ исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ джха̄насукхена вӣтина̄ментӣти.

евам̣ бодхисатто имам̣ уда̄нам̣ уда̄нетва̄ апарихӣнаджджха̄но брахмалокапара̄йан̣о ахоси.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не кечи сота̄панна̄, кечи сакада̄га̄мино, кечи ана̄га̄мино, кечи араханто ахесум̣. ‘‘тада̄ ма̄та̄ маха̄ма̄йа̄ ахоси, пита̄ суддходанамаха̄ра̄джа̄, бхарийа̄ ра̄хулама̄та̄, путто ра̄хуло, путтада̄рам̣ паха̄йа никкхамитва̄ паббаджито пурисо пана ахамева ахоси’’нти.

бандхана̄га̄раджа̄такаван̣н̣ана̄ пат̣хама̄.

[202] 2. кел̣исӣладжа̄такаван̣н̣ана̄

хам̣са̄ кон̃ча̄ майӯра̄ ча̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто а̄йасмантам̣ лакун̣д̣акабхаддийам̣ а̄раббха катхеси. со кира̄йасма̄ буддхаса̄сане па̄кат̣о ахоси пан̃н̃а̄то мадхурассаро мадхурадхаммакатхико пат̣исамбхида̄ппатто маха̄кхӣн̣а̄саво асӣтийа̄ маха̄тхера̄нам̣ антаро пама̄н̣ена омако лакун̣д̣ако са̄ман̣еро вийа, кхуддако кӣл̣анаттха̄йа като вийа. тасмим̣ екадивасам̣ татха̄гатам̣ вандитва̄ джетаванакот̣т̣хакам̣ гате джанапада̄ тим̣саматта̄ бхиккхӯ ‘‘дасабалам̣ вандисса̄ма̄’’ти джетаванам̣ пависанта̄ виха̄ракот̣т̣хаке тхерам̣ дисва̄ ‘‘са̄ман̣еро есо’’ти сан̃н̃а̄йа тхерам̣ чӣваракан̣н̣е ган̣ханта̄ хаттхе ган̣ханта̄ сӣсам̣ ган̣ханта̄ на̄са̄йа пара̄масанта̄ кан̣н̣есу гахетва̄ ча̄летва̄ хаттхакуккуччам̣ катва̄ паттачӣварам̣ пат̣иса̄метва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ нисӣдитва̄ саттха̄ра̄ мадхурапат̣исантха̄ре кате пуччхим̣су – ‘‘бханте, лакун̣д̣акабхаддийаттхеро кира на̄меко тумха̄кам̣ са̄вако мадхурадхаммакатхико аттхи, кахам̣ со ида̄нӣ’’ти. ‘‘ким̣ пана, бхиккхаве, дат̣т̣хука̄маттха̄’’ти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘йам̣, бхиккхаве, тумхе два̄ракот̣т̣хаке дисва̄ чӣваракан̣н̣а̄дӣсу ган̣ханта̄ хаттхакуккуччам̣ катва̄ а̄гата̄, еса со’’ти. ‘‘бханте, еварӯпо паттхитапаттхано абхинӣха̄расампанно са̄вако ким̣ка̄ран̣а̄ аппесаккхо джа̄то’’ти? саттха̄ ‘‘аттана̄ катапа̄пакаммам̣ нисса̄йа̄’’ти ватва̄ техи йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто сакко девара̄джа̄ ахоси. тада̄ брахмадаттасса джин̣н̣ам̣ джара̄ппаттам̣ хаттхим̣ ва̄ ассам̣ ва̄ гон̣ам̣ ва̄ дассетум̣ на сакка̄, кел̣исӣло хутва̄ татха̄рӯпам̣ дисва̄ва анубандха̄пети, джин̣н̣асакат̣ампи дисва̄ бхинда̄пети, джин̣н̣ама̄туга̄ме дисва̄ паккоса̄петва̄ ударе пахара̄петва̄ па̄та̄петва̄ пуна ут̣т̣ха̄петва̄ бха̄йа̄пети, джин̣н̣апурисе дисва̄ лан̇гхаке вийа бхӯмийам̣ сам̣париваттака̄дикӣл̣ам̣ кӣл̣а̄пети, апассанто ‘‘асукагхаре кира махаллако аттхӣ’’ти сутва̄пи паккоса̄петва̄ кӣл̣ати. манусса̄ ладжджанта̄ аттано ма̄та̄питаро тирорат̣т̣ха̄ни песенти, ма̄тупат̣т̣ха̄надхаммо питупат̣т̣ха̄надхаммо паччхиджджи, ра̄джасевака̄пи кел̣исӣла̄ва ахесум̣. матамата̄ чатта̄ро апа̄йе пӯренти, девапариса̄ париха̄йати.

сакко абхинаве девапутте апассанто ‘‘ким̣ ну кхо ка̄ран̣а’’нти а̄вадждженто там̣ ка̄ран̣ам̣ н̃атва̄ ‘‘дамесса̄ми на’’нти махаллакаван̣н̣ам̣ абхинимминитва̄ джин̣н̣айа̄наке две таккача̄т̣ийо а̄ропетва̄ две джарагон̣е йоджетва̄ екасмим̣ чхан̣адивасе алан̇катахаттхим̣ абхирухитва̄ брахмадатте алан̇катанагарам̣ падаккхин̣ам̣ каронте пилотиканиваттхо там̣ йа̄накам̣ па̄дженто ран̃н̃о абхимукхо агама̄си. ра̄джа̄ джин̣н̣айа̄накам̣ дисва̄ ‘‘етам̣ йа̄накам̣ апанетха̄’’ти вадати. манусса̄ ‘‘кахам̣, дева, на пасса̄ма̄’’ти а̄хам̣су. сакко аттано а̄нубха̄вена ран̃н̃ойева дассеси. атха нам̣ бахусампатте тасмим̣ тасса упарибха̄гена па̄дженто ран̃н̃о маттхаке екам̣ ча̄т̣им̣ бхиндитва̄ ниватта̄пенто дутийам̣ бхинди. атхасса сӣсато пат̣т̣ха̄йа ито чито ча таккам̣ паггхарати, со тена ат̣т̣ӣйати хара̄йати джигуччхати. атхасса там̣ упаддутабха̄вам̣ н̃атва̄ сакко йа̄накам̣ антарадха̄петва̄ саккаттабха̄вам̣ ма̄петва̄ ваджирахаттхо а̄ка̄се т̣хатва̄ ‘‘па̄па адхаммикара̄джа, ким̣ твам̣ махаллако на бхависсаси, тава сарӣрам̣ джара̄ на пахариссати, кел̣исӣло хутва̄ вуд̣д̣хе вихет̣ханакаммам̣ кароси, екакам̣ там̣ нисса̄йа етам̣ каммам̣ катва̄ матамата̄ апа̄йе парипӯренти, манусса̄ ма̄та̄питаро пат̣иджаггитум̣ на лабханти. саче имамха̄ камма̄ на вирамиссаси, ваджирена те сӣсам̣ пада̄лесса̄ми, ма̄ ито пат̣т̣ха̄йетам̣ каммам̣ акаттха̄’’ти сантаджджетва̄ ма̄та̄питӯнам̣ гун̣ам̣ катхетва̄ вуд̣д̣ха̄пача̄йикакаммасса а̄нисам̣сам̣ пака̄сетва̄ овадитва̄ сакат̣т̣ха̄намева агама̄си. ра̄джа̄ тато пат̣т̣ха̄йа татха̄рӯпам̣ каммам̣ ка̄тум̣ читтампи на уппа̄деси.

саттха̄ имам̣ атӣтам̣ а̄харитва̄ абхисамбуддхо хутва̄ има̄ га̄тха̄ авоча –

103. ‘‘хам̣са̄ кон̃ча̄ майӯра̄ ча, хаттхайо пасада̄ мига̄;

саббе сӣхасса бха̄йанти, наттхи ка̄йасми тулйата̄.

104. ‘‘евамева мануссесу, дахаро чепи пан̃н̃ава̄;

со хи таттха маха̄ хоти, нева ба̄ло сарӣрава̄’’ти.

таттха пасада̄ мига̄ти пасадасан̇кха̄та̄ мига̄, пасада̄ мига̄ ча авасеса̄ мига̄ ча̄типи аттхо. ‘‘пасадамига̄’’типи па̄т̣хо, пасада̄ мига̄ти аттхо. наттхи ка̄йасми тулйата̄ти сарӣре пама̄н̣ам̣ на̄ма наттхи. йади бхавеййа, маха̄сарӣра̄ хаттхино чева пасадамига̄ ча сӣхам̣ ма̄реййум̣, сӣхо хам̣са̄дайо кхуддакасарӣрейева ма̄реййа, кхуддака̄йева сӣхасса бха̄йеййум̣, на маханта̄. йасма̄ панетам̣ наттхи, тасма̄ саббепи те сӣхасса бха̄йанти. сарӣрава̄ти ба̄ло маха̄сарӣропи маха̄ на̄ма на хоти, тасма̄ лакун̣д̣акабхаддийо сарӣрена кхуддакопи ма̄ там̣ н̃а̄н̣енапи кхуддакоти ман̃н̃иттха̄ти аттхо.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не тесу бхиккхӯсу кечи сота̄панна̄, кечи сакада̄га̄мино, кечи ана̄га̄мино, кечи араханто ахесум̣. ‘‘тада̄ ра̄джа̄ лакун̣д̣акабхаддийо ахоси, со та̄йа кел̣исӣлата̄йа паресам̣ кел̣иниссайо джа̄то, сакко пана ахамева ахоси’’нти.

кел̣исӣладжа̄такаван̣н̣ана̄ дутийа̄.

[203] 3. кхандхаджа̄такаван̣н̣ана̄

вирӯпаккхехи ме меттанти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси. там̣ кира джанта̄гхарадва̄ре кат̣т̣ха̄ни пха̄лентам̣ пӯтируккхантара̄ никкхамитва̄ еко саппо па̄дан̇гулийам̣ д̣ам̣си, со таттхева мато. тасса матабха̄во сакалавиха̄ре па̄кат̣о ахоси. дхаммасабха̄йам̣ бхиккхӯ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, асуко кира бхиккху джанта̄гхарадва̄ре кат̣т̣ха̄ни пха̄ленто саппена дат̣т̣хо таттхева мато’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘саче со, бхиккхаве, бхиккху чатта̄ри ахира̄джакула̄ни а̄раббха меттам̣ абха̄вайисса, на нам̣ саппо д̣ам̣сеййа. пора̄н̣аката̄паса̄пи ануппанне буддхе чатӯсу ахира̄джакулесу меттам̣ бха̄ветва̄ та̄ни ахира̄джакула̄ни нисса̄йа уппаджджанакабхайато муччим̣сӯ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто ка̄сират̣т̣хе бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вайаппатто ка̄ме паха̄йа исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ абхин̃н̃а̄ ча сама̄паттийо ча ниббаттетва̄ химавантападесе екасмим̣ ган̇га̄ниваттане ассамападам̣ ма̄петва̄ джха̄накӣл̣ам̣ кӣл̣анто исиган̣апаривуто виха̄си. тада̄ ган̇га̄тӣре на̄наппака̄ра̄ дӣгхаджа̄тика̄ исӣнам̣ парипантхам̣ каронти, йебхуййена исайо джӣвитаккхайам̣ па̄пун̣анти. та̄паса̄ таматтхам̣ бодхисаттасса а̄рочесум̣. бодхисатто саббе та̄пасе саннипа̄та̄петва̄ ‘‘саче тумхе чатӯсу ахира̄джакулесу меттам̣ бха̄веййа̄тха, на во саппа̄ д̣ам̣сеййум̣, тасма̄ ито пат̣т̣ха̄йа чатӯсу ахира̄джакулесу евам̣ меттам̣ бха̄ветха̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

105. ‘‘вирӯпаккхехи ме меттам̣, меттам̣ ера̄патхехи ме;

чхабйа̄путтехи ме меттам̣, меттам̣ кан̣ха̄готамакехи ча̄’’ти.

таттха вирӯпаккхехи ме меттанти вирӯпаккхана̄гара̄джакулехи саддхим̣ майхам̣ меттам̣. ера̄патха̄дӣсупи есева найо. ета̄нипи хи ера̄патхана̄гара̄джакулам̣ чхабйа̄путтана̄гара̄джакулам̣ кан̣ха̄готамакана̄гара̄джакуланти на̄гара̄джакула̄нева.

евам̣ чатта̄ри на̄гара̄джакула̄ни дассетва̄ ‘‘саче тумхе етесу меттам̣ бха̄ветум̣ саккхиссатха, дӣгхаджа̄тика̄ во на д̣ам̣сиссанти на вихет̣хессантӣ’’ти ватва̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘апа̄дакехи ме меттам̣, меттам̣ двипа̄дакехи ме;

чатуппадехи ме меттам̣, меттам̣ бахуппадехи ме’’ти.

таттха пат̣хамападена одиссакам̣ катва̄ саббесу апа̄дакесу дӣгхаджа̄тикесу чева маччхесу ча метта̄бха̄вана̄ дассита̄, дутийападена мануссесу чева паккхиджа̄тесу ча, татийападена хаттхиасса̄дӣсу саббачатуппадесу, чатуттхападена виччхикасатападиучча̄лин̇гапа̄н̣акамаккат̣ака̄дӣсу.

евам̣ сарӯпена метта̄бха̄ванам̣ дассетва̄ ида̄ни а̄йа̄чанавасена дассенто имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘ма̄ мам̣ апа̄дако хим̣си, ма̄ мам̣ хим̣си двипа̄дако;

ма̄ мам̣ чатуппадо хим̣си, ма̄ мам̣ хим̣си бахуппадо’’ти.

таттха ма̄ манти етесу апа̄дака̄дӣсу кочи екопи ма̄ мам̣ хим̣сату, ма̄ вихет̣хетӯти евам̣ а̄йа̄чанта̄ меттам̣ бха̄ветха̄ти аттхо.

ида̄ни анодиссакавасена метта̄бха̄ванам̣ дассенто имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘саббе сатта̄ саббе па̄н̣а̄, саббе бхӯта̄ ча кевала̄;

саббе бхадра̄ни пассанту, ма̄ кан̃чи па̄пама̄гама̄’’ти.

таттха тан̣ха̄дит̣т̣хивасена ват̣т̣е пан̃часу кхандхесу а̄сатта̄ висатта̄ лагга̄ лаггита̄ти сатта̄, асса̄сапасса̄сапаваттанасан̇кха̄тена па̄н̣анавасена па̄н̣а̄, бхӯтабха̄витаниббаттанавасена бхӯта̄ти евам̣ вачанаматтависесо ведитаббо. ависесена пана сабба̄нипета̄ни пада̄ни саббасаттасан̇га̄хака̄нева. кевала̄ти сакала̄. идам̣ саббасаддассева хи парийа̄йавачанам̣. бхадра̄ни пассантӯти саббепете сатта̄ бхадра̄ни са̄дхӯни калйа̄н̣а̄нева пассанту. ма̄ кан̃чи па̄пама̄гама̄ти етесу кан̃чи екам̣ саттампи па̄пам̣ ла̄макам̣ дуккхам̣ ма̄ а̄гама̄, ма̄ а̄гаччхату ма̄ па̄пун̣а̄ту, саббе авера̄ абйа̄паджджа̄ сукхӣ ниддуккха̄ хонтӯти.

евам̣ ‘‘саббасаттесу анодиссакавасена меттам̣ бха̄ветха̄’’ти ватва̄ пуна тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ гун̣е ануссара̄петум̣ –

106. ‘‘аппама̄н̣о буддхо, аппама̄н̣о дхаммо;

аппама̄н̣о сан̇гхо’’ти а̄ха.

таттха пама̄н̣акара̄нам̣ килеса̄нам̣ абха̄вена гун̣а̄нан̃ча пама̄н̣а̄бха̄вена буддхаратанам̣ аппама̄н̣ам̣. дхаммоти нававидхо локуттарадхаммо. тассапи пама̄н̣ам̣ ка̄тум̣ на сакка̄ти аппама̄н̣о. тена аппама̄н̣ена дхаммена саманна̄гататта̄ сан̇гхопи аппама̄н̣о.

ити бодхисатто ‘‘имесам̣ тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ гун̣е ануссаратха̄’’ти ватва̄ тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ аппама̄н̣агун̣атам̣ дассетва̄ саппама̄н̣е сатте дассетум̣ –

‘‘пама̄н̣аванта̄ни сарӣсапа̄ни, ахи виччхика сатападӣ;

ун̣н̣ана̄бхи сарабӯ мӯсика̄’’ти а̄ха.

таттха сарӣсапа̄нӣти саппадӣгхаджа̄тика̄нам̣ на̄мам̣. те хи саранта̄ гаччханти, сирена ва̄ сапантӣти сарӣсапа̄. ‘‘ахӣ’’тиа̄ди тесам̣ сарӯпато нидассанам̣. таттха ун̣н̣ана̄бхӣти маккат̣ако. тасса хи на̄бхито ун̣н̣а̄садисам̣ суттам̣ никкхамати, тасма̄ ‘‘ун̣н̣ана̄бхӣ’’ти вуччати. сарабӯти гхарагол̣ика̄.

ити бодхисатто ‘‘йасма̄ етесам̣ антора̄га̄дайо пама̄н̣акара̄ дхамма̄ аттхи, тасма̄ та̄ни сарӣсапа̄дӣни пама̄н̣аванта̄нӣ’’ти дассетва̄ ‘‘аппама̄н̣а̄нам̣ тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ а̄нубха̄вена име пама̄н̣аванта̄ сатта̄ раттиндивам̣ париттакаммам̣ каронтӯти евам̣ тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ гун̣е ануссаратха̄’’ти ватва̄ тато уттари каттаббам̣ дассетум̣ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘ката̄ ме раккха̄ ката̄ ме паритта̄, пат̣иккаманту бхӯта̄ни;

сохам̣ намо бхагавато, намо саттаннам̣ самма̄самбуддха̄на’’нти.

таттха ката̄ ме раккха̄ти майа̄ ратанаттайагун̣е ануссарантена аттано раккха̄ гутти ката̄. ката̄ ме паритта̄ти паритта̄н̣ампи ме аттано катам̣. пат̣иккаманту бхӯта̄нӣти майи ахитаджджха̄сайа̄ни бхӯта̄ни пат̣иккаманту апагаччханту. сохам̣ намо бхагаватоти со ахам̣ евам̣ катапаритто атӣтасса париниббутасса саббассапи буддхасса бхагавато намо кароми. намо саттаннам̣ самма̄самбуддха̄нанти висесена пана атӣте пат̣ипа̄т̣ийа̄ париниббута̄нам̣ саттаннам̣ самма̄самбуддха̄нам̣ намо каромӣти.

евам̣ ‘‘намакка̄рам̣ каронта̄пи сатта буддхе ануссаратха̄’’ти бодхисатто исиган̣асса имам̣ париттам̣ бандхитва̄ ада̄си. а̄дито пана пат̣т̣ха̄йа двӣхи га̄тха̄хи чатӯсу ахира̄джакулесу метта̄йа дӣпитатта̄ одиссака̄нодиссакавасена ва̄ двиннам̣ метта̄бха̄вана̄нам̣ дӣпитатта̄ идам̣ париттам̣ идха вуттанти ведитаббам̣, ан̃н̃ам̣ ва̄ ка̄ран̣ам̣ парийеситаббам̣. тато пат̣т̣ха̄йа исиган̣о бодхисаттасса ова̄де т̣хатва̄ меттам̣ бха̄веси, буддхагун̣е ануссари. еваметесу буддхагун̣е ануссарантесуйева саббе дӣгхаджа̄тика̄ пат̣иккамим̣су. бодхисаттопи брахмавиха̄ре бха̄ветва̄ брахмалокапара̄йан̣о ахоси.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ исиган̣о буддхапариса̄ ахоси, ган̣асаттха̄ пана ахамева ахоси’’нти.

кхандхаджа̄такаван̣н̣ана̄ татийа̄.

[204] 4. вӣракаджа̄такаван̣н̣ана̄

апи вӣрака пассесӣти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто сугата̄лайам̣ а̄раббха катхеси. девадаттасса парисам̣ гахетва̄ а̄гатесу хи тхересу саттха̄ ‘‘са̄рипутта, девадатто тумхе дисва̄ ким̣ ака̄сӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘сугата̄лайам̣, бханте, дассесӣ’’ти вутте ‘‘на кхо, са̄рипутта, ида̄нева девадатто мама анукирийам̣ каронто вина̄сам̣ патто, пуббепи вина̄сам̣ па̄пун̣ӣ’’ти ватва̄ тхерена йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто химавантападесе удакака̄кайонийам̣ ниббаттитва̄ екам̣ сарам̣ упанисса̄йа васи, ‘‘вӣрако’’тисса на̄мам̣ ахоси. тада̄ ка̄сират̣т̣хе дуббхиккхам̣ ахоси, манусса̄ ка̄кабхаттам̣ ва̄ да̄тум̣ йаккхана̄габаликаммам̣ ва̄ ка̄тум̣ на̄саккхим̣су. чха̄такарат̣т̣хато ка̄ка̄ йебхуййена аран̃н̃ам̣ пависим̣су. таттхеко ба̄ра̄н̣асива̄сӣ савит̣т̣хако на̄ма ка̄ко ка̄ким̣ а̄да̄йа вӣракасса васанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ там̣ сарам̣ нисса̄йа екаманте ва̄сам̣ каппеси. со екадивасам̣ тасмим̣ саре гочарам̣ ган̣ханто вӣракам̣ сарам̣ отаритва̄ маччхе кха̄дитва̄ паччуттаритва̄ сарӣрам̣ суккха̄пентам̣ дисва̄ ‘‘имам̣ удакака̄кам̣ нисса̄йа сакка̄ бахӯ маччхе ладдхум̣, имам̣ упат̣т̣хахисса̄мӣ’’ти там̣ упасан̇камитва̄ ‘‘ким̣, самма̄’’ти вутте ‘‘иччха̄ми там̣ са̄ми упат̣т̣хахиту’’нти ватва̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти тена сампат̣иччхито тато пат̣т̣ха̄йа упат̣т̣ха̄си. вӣракопи тато пат̣т̣ха̄йа аттано йа̄панаматтам̣ кха̄дитва̄ маччхе уддхаритва̄ савит̣т̣хакасса дети. сопи аттано йа̄панаматтам̣ кха̄дитва̄ сесам̣ ка̄кийа̄ дети.

тасса апарабха̄ге ма̄но уппаджджи – ‘‘айампи удакака̄ко ка̄л̣ако, ахампи ка̄л̣ако, аккхитун̣д̣апа̄дехипи етасса ча майхан̃ча на̄на̄каран̣ам̣ наттхи, ито пат̣т̣ха̄йа имина̄ гахитамаччхехи майхам̣ каммам̣ наттхи, ахамева ган̣хисса̄мӣ’’ти. со вӣракам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘самма, ито пат̣т̣ха̄йа ахамева сарам̣ отаритва̄ маччхе ган̣хисса̄мӣ’’ти ватва̄ ‘‘на твам̣, самма, удакам̣ отаритва̄ маччхе ган̣ханакакуле ниббатто, ма̄ нассӣ’’ти тена ва̄рийама̄нопи вачанам̣ ана̄дийитва̄ сарам̣ оруйха удакам̣ пависитва̄ уммуджджама̄но сева̄лам̣ чхиндитва̄ никкхамитум̣ на̄саккхи, сева̄лантаре лагги, аггатун̣д̣амева пан̃н̃а̄йи. со нирасса̄со антоудакейева джӣвитаккхайам̣ па̄пун̣и. атхасса бхарийа̄ а̄гаманам̣ апассама̄на̄ там̣ паваттим̣ джа̄нанаттхам̣ вӣракасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘са̄ми, савит̣т̣хако на пан̃н̃а̄йати, кахам̣ ну кхо со’’ти пуччхама̄на̄ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

107. ‘‘апи вӣрака пассеси, сакун̣ам̣ ман̃джубха̄н̣акам̣;

майӯрагӣвасан̇ка̄сам̣, патим̣ майхам̣ савит̣т̣хака’’нти.

таттха апи, вӣрака, пассесӣти, са̄ми вӣрака, апи пассаси. ман̃джубха̄н̣аканти ман̃джубха̄н̣инам̣. са̄ хи ра̄гавасена ‘‘мадхурассаро ме патӣ’’ти ман̃н̃ати, тасма̄ евама̄ха. майӯрагӣвасан̇ка̄санти морагӣвасама̄наван̣н̣ам̣.

там̣ сутва̄ вӣрако ‘‘а̄ма, джа̄на̄ми те са̄микасса гатат̣т̣ха̄на’’нти ватва̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

108. ‘‘удакатхалачарасса паккхино, ниччам̣ а̄макамаччхабходжино;

тасса̄нукарам̣ савит̣т̣хако, сева̄ле палигун̣т̣хито мато’’ти.

таттха удакатхалачарасса̄ти удаке ча тхале ча чаритум̣ саматтхасса. паккхиноти атта̄нам̣ сандха̄йа вадати. тасса̄нукаранти тасса анукаронто. сева̄ле палигун̣т̣хито матоти удакам̣ пависитва̄ сева̄лам̣ чхиндитва̄ никкхамитум̣ асакконто сева̄лапарийонаддхо антоудакейева мато, пасса, етасса тун̣д̣ам̣ диссатӣти. там̣ сутва̄ ка̄кӣ паридевитва̄ ба̄ра̄н̣асимева агама̄си.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ савит̣т̣хако девадатто ахоси, вӣрако пана ахамева ахоси’’нти.

вӣракаджа̄такаван̣н̣ана̄ чатуттха̄.

[205] 5. ган̇геййаджа̄такаван̣н̣ана̄

собхати маччхо ган̇геййоти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто две дахарабхиккхӯ а̄раббха катхеси. те кира са̄ваттхива̄сино кулапутта̄ са̄сане паббаджитва̄ асубхабха̄ванам̣ анунуйун̃джитва̄ рӯпапасам̣сака̄ хутва̄ рӯпам̣ упала̄л̣ента̄ вичарим̣су. те екадивасам̣ ‘‘твам̣ на собхаси, ахам̣ собха̄мӣ’’ти рӯпам̣ нисса̄йа уппаннавива̄да̄ авидӯре нисиннам̣ екам̣ махаллакаттхерам̣ дисва̄ ‘‘есо амха̄кам̣ собханабха̄вам̣ ва̄ асобханабха̄вам̣ ва̄ джа̄ниссатӣ’’ти там̣ упасан̇камитва̄ ‘‘бханте, ко амхесу собхано’’ти пуччхим̣су. со ‘‘а̄вусо, тумхехи ахамева собханатаро’’ти а̄ха. дахара̄ ‘‘айам̣ махаллако амхехи пуччхитам̣ акатхетва̄ апуччхитам̣ катхетӣ’’ти там̣ парибха̄ситва̄ паккамим̣су. са̄ тесам̣ кирийа̄ бхиккхусан̇гхе па̄кат̣а̄ джа̄та̄. атхекадивасам̣ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, асуко махаллако тхеро кира те рӯпанисситаке дахаре ладжджа̄песӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, име две дахара̄ ида̄нева рӯпапасам̣сака̄, пуббепете рӯпамева упала̄л̣ента̄ вичарим̣сӯ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто ган̇га̄тӣре руккхадевата̄ ахоси. тада̄ ган̇га̄йамуна̄нам̣ сама̄гамат̣т̣ха̄не ган̇геййо ча йа̄мунеййо ча две маччха̄ ‘‘ахам̣ собха̄ми, твам̣ на собхасӣ’’ти рӯпам̣ нисса̄йа вивадама̄на̄ авидӯре ган̇га̄тӣре каччхапам̣ нипаннам̣ дисва̄ ‘‘есо амха̄кам̣ собханабха̄вам̣ ва̄ асобханабха̄вам̣ ва̄ джа̄ниссатӣ’’ти там̣ упасан̇камитва̄ ‘‘ким̣ ну кхо, самма каччхапа, ган̇геййо собхати, уда̄ху йа̄мунеййо’’ти пуччхим̣су. каччхапо ‘‘ган̇геййопи собхати, йа̄мунеййопи собхати, тумхехи пана двӣхи ахамева атирекатарам̣ собха̄мӣ’’ти имаматтхам̣ пака̄сенто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

109. ‘‘собхати маччхо ган̇геййо, атхо собхати йа̄муно;

чатуппадойам̣ пурисо, нигродхапариман̣д̣ало;

ӣсака̄йатагӣво ча, саббева атирочатӣ’’ти.

таттха чатуппадойанти чатуппадо айам̣. пурисоти атта̄нам̣ сандха̄йа вадати. нигродхапариман̣д̣алоти суджа̄то нигродхо вийа париман̣д̣ало. ӣсака̄йатагӣвоти ратхӣса̄ вийа а̄йатагӣво. саббева атирочатӣти евам̣ сан̣т̣ха̄насампанно каччхапо саббева атирочати, ахамева саббе тумхе атиккамитва̄ собха̄мӣти вадати.

маччха̄ тасса катхам̣ хутва̄ ‘‘амбхо! па̄пакаччхапа амхехи пуччхитам̣ акатхетва̄ ан̃н̃амева катхесӣ’’ти ватва̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

110. ‘‘йам̣ пуччхито на там̣ аккха̄си, ан̃н̃ам̣ аккха̄си пуччхито;

аттхаппасам̣сако посо, на̄йам̣ асма̄ка руччатӣ’’ти.

таттха аттаппасам̣сакоти атта̄нам̣ пасам̣санасӣло аттуккам̣сако посо. на̄йам̣ асма̄ка руччатӣти айам̣ па̄пакаччхапо амха̄кам̣ на руччати на кхаматӣти каччхапасса упари удакам̣ кхипитва̄ сакат̣т̣ха̄намева гамим̣су.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ две маччха̄ две дахарабхиккхӯ ахесум̣, каччхапо махаллако, имасса ка̄ран̣асса паччаккхака̄рика̄ ган̇га̄тӣре ниббаттаруккхадевата̄ пана ахамева ахоси’’нти.

ган̇геййаджа̄такаван̣н̣ана̄ пан̃чама̄.

[206] 6. курун̇гамигаджа̄такаван̣н̣ана̄

ин̇гха ват̣т̣амайам̣ па̄санти идам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто девадаттам̣ а̄раббха катхеси. тада̄ хи саттха̄ ‘‘девадатто вадха̄йа парисаккатӣ’’ти сутва̄ ‘‘на, бхиккхаве, девадатто ида̄нева майхам̣ вадха̄йа парисаккати, пуббепи парисаккийева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто курун̇гамиго хутва̄ аран̃н̃е екасса сарасса авидӯре екасмим̣ гумбе ва̄сам̣ каппеси. тассева сарасса авидӯре екасмим̣ руккхагге сатапатто, сарасмим̣ пана каччхапо ва̄сам̣ каппеси. евам̣ те тайопи саха̄йака̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийасам̣ва̄сам̣ васим̣су. атхеко мигалуддако аран̃н̃е чаранто па̄нӣйатиттхе бодхисаттасса падавалан̃джам̣ дисва̄ лоханигал̣асадисам̣ ват̣т̣амайам̣ па̄сам̣ од̣д̣етва̄ агама̄си. бодхисатто па̄нӣйам̣ па̄тум̣ а̄гато пат̣хамайа̄мейева па̄се баджджхитва̄ баддхаравам̣ рави. тасса тена саддена руккхаггато сатапатто удакато ча каччхапо а̄гантва̄ ‘‘ким̣ ну кхо ка̄табба’’нти мантайим̣су. атха сатапатто каччхапам̣ а̄мантетва̄ ‘‘самма, тава данта̄ аттхи, твам̣ имам̣ па̄сам̣ чхинда, ахам̣ гантва̄ йатха̄ со на̄гаччхати, татха̄ карисса̄ми, евам̣ амхехи двӣхипи катапараккамена саха̄йо но джӣвитам̣ лабхиссатӣ’’ти имаматтхам̣ пака̄сенто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

111. ‘‘ин̇гха ват̣т̣амайам̣ па̄сам̣, чхинда дантехи каччхапа;

ахам̣ татха̄ карисса̄ми, йатха̄ нехити луддако’’ти.

атха каччхапо чаммавараттам̣ кха̄дитум̣ а̄рабхи, сатапатто луддакасса васанага̄мам̣ гато авидӯре руккхе нисӣди. луддако паччӯсака̄лейева саттим̣ гахетва̄ никкхами. сакун̣о тасса никкхаманабха̄вам̣ н̃атва̄ васситва̄ паккхе паппхот̣етва̄ там̣ пуримадва̄рена никкхамантам̣ мукхе пахари. луддо ‘‘ка̄л̣акан̣н̣ина̄ сакун̣енамхи пахат̣о’’ти ниваттитва̄ тхокам̣ сайитва̄ пуна саттим̣ гахетва̄ ут̣т̣ха̄си. сакун̣о ‘‘айам̣ пат̣хамам̣ пуримадва̄рена никкханто ида̄ни паччхимадва̄рена никкхамиссатӣ’’ти н̃атва̄ гантва̄ паччхимагехе нисӣди. луддопи ‘‘пуримадва̄рена ме никкхантена ка̄л̣акан̣н̣ӣ сакун̣о дит̣т̣хо, ида̄ни паччхимадва̄рена никкхамисса̄мӣ’’ти паччхимадва̄рена никкхами, сакун̣о пуна васситва̄ гантва̄ мукхе пахари. луддо ‘‘пунапи ка̄л̣акан̣н̣ӣсакун̣ена пахат̣о, на да̄ни ме еса никкхамитум̣ детӣ’’ти ниваттитва̄ йа̄ва арун̣уггамана̄ сайитва̄ арун̣уггаманавела̄йа саттим̣ гахетва̄ никкхами. сакун̣о вегена гантва̄ ‘‘луддо а̄гаччхатӣ’’ти бодхисаттасса катхеси.

тасмим̣ кхан̣е каччхапена екамева чаммаваддхам̣ т̣хапетва̄ сесаваратта̄ кха̄дита̄ хонти. данта̄ панасса патана̄ка̄раппатта̄ джа̄та̄, мукхато лохитам̣ паггхарати. бодхисатто луддапуттам̣ саттим̣ гахетва̄ асанивегена а̄гаччхантам̣ дисва̄ там̣ ваддхам̣ чхиндитва̄ ванам̣ па̄виси, сакун̣о руккхагге нисӣди, каччхапо пана дуббалатта̄ таттхева нипаджджи. луддо каччхапам̣ гахетва̄ пасиббаке паккхипитва̄ екасмим̣ кха̄н̣уке лаггеси. бодхисатто ниваттитва̄ олокенто каччхапасса гахитабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘саха̄йасса джӣвитада̄нам̣ дасса̄мӣ’’ти дуббало вийа хутва̄ луддасса атта̄нам̣ дассеси. со ‘‘дуббало еса бхависсати, ма̄ресса̄ми на’’нти саттим̣ а̄да̄йа анубандхи. бодхисатто на̄тидӯре на̄чча̄санне гаччханто там̣ а̄да̄йа аран̃н̃ам̣ па̄виси, дӯрам̣ гатабха̄вам̣ н̃атва̄ падам̣ ван̃четва̄ ан̃н̃ена маггена ва̄тавегена гантва̄ син̇гена пасиббакам̣ уккхипитва̄ бхӯмийам̣ па̄тетва̄ пха̄летва̄ каччхапам̣ нӣхари. сатапаттопи руккха̄ отари. бодхисатто двиннампи ова̄дам̣ дадама̄но ‘‘ахам̣ тумхе нисса̄йа джӣвитам̣ лабхим̣, тумхехи саха̄йакасса каттаббам̣ майхам̣ катам̣, ида̄ни луддо а̄гантва̄ тумхе ган̣хеййа, тасма̄, самма сатапатта, твам̣ аттано путтаке гахетва̄ ан̃н̃аттха йа̄хи, твампи, самма каччхапа, удакам̣ пависа̄хӣ’’ти а̄ха. те татха̄ акам̣су.

саттха̄ абхисамбуддхо хутва̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

112. ‘‘каччхапо па̄висӣ ва̄рим̣, курун̇го па̄висӣ ванам̣;

сатапатто думаггамха̄, дӯре путте апа̄найӣ’’ти.

таттха апа̄найӣти а̄найи, гахетва̄ агама̄сӣти аттхо;

луддопи там̣ т̣ха̄нам̣ а̄гантва̄ кан̃чи апасситва̄ чхиннапасиббакам̣ гахетва̄ доманассаппатто аттано гехам̣ агама̄си. те тайопи саха̄йа̄ йа̄ваджӣвам̣ висса̄сам̣ аччхиндитва̄ йатха̄каммам̣ гата̄.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ луддако девадатто ахоси, сатапатто са̄рипутто, каччхапо моггалла̄но, курун̇гамиго пана ахамева ахоси’’нти.

курун̇гамигаджа̄такаван̣н̣ана̄ чхат̣т̣ха̄.

[207] 7. ассакаджа̄такаван̣н̣ана̄

айамассакара̄джена̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто пура̄н̣адутийика̄палобханам̣ а̄раббха катхеси. со хи бхиккху саттха̄ра̄ ‘‘саччам̣ кира, твам̣ бхиккху, уккан̣т̣хитосӣ’’ти пут̣т̣хо ‘‘сачча’’нти ватва̄ ‘‘кена уккан̣т̣ха̄питосӣ’’ти вутте ‘‘пура̄н̣адутийика̄йа̄’’ти а̄ха. атха нам̣ саттха̄ ‘‘на ида̄нева тасса̄ бхиккху иттхийа̄ тайи синехо аттхи, пуббепи твам̣ там̣ нисса̄йа маха̄дуккхам̣ патто’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ка̄сират̣т̣хе па̄т̣алинагаре ассако на̄ма ра̄джа̄ раджджам̣ ка̄реси. тасса упарӣ на̄ма аггамахесӣ пийа̄ ахоси мана̄па̄ абхирӯпа̄ дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ атикканта̄ ма̄нусаван̣н̣ам̣, апатта̄ диббаван̣н̣ам̣. са̄ ка̄ламака̄си, тасса̄ ка̄лакирийа̄йа ра̄джа̄ сока̄бхибхӯто ахоси дуккхӣ думмано. со тасса̄ сарӣрам̣ дон̣ийам̣ нипаджджа̄петва̄ телакалалам̣ паккхипа̄петва̄ хет̣т̣ха̄ман̃че т̣хапа̄петва̄ нира̄ха̄ро родама̄но паридевама̄но нипаджджи. ма̄та̄питаро авасесан̃а̄така̄ митта̄маччабра̄хман̣агахапатика̄дайопи ‘‘ма̄ сочи, маха̄ра̄джа, аничча̄ сан̇кха̄ра̄’’тиа̄дӣни ваданта̄ сан̃н̃а̄петум̣ на̄саккхим̣су. тасса вилапантассева сатта диваса̄ атикканта̄. тада̄ бодхисатто пан̃ча̄бхин̃н̃аат̣т̣хасама̄паттила̄бхӣ та̄пасо хутва̄ химавантападесе вихаранто а̄локам̣ вад̣д̣хетва̄ диббена чаккхуна̄ джамбудӣпам̣ олокенто там̣ ра̄джа̄нам̣ татха̄ паридевама̄нам̣ дисва̄ ‘‘етасса майа̄ авассайена бхавитабба’’нти иддха̄нубха̄вена а̄ка̄се уппатитва̄ ран̃н̃о уййа̄не отаритва̄ ман̇галасила̄пат̣т̣е кан̃чанапат̣има̄ вийа нисӣди.

атхеко па̄т̣алинагарава̄сӣ бра̄хман̣ама̄н̣аво уййа̄нам̣ гато бодхисаттам̣ дисва̄ вандитва̄ нисӣди. бодхисатто тена саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ ‘‘ким̣, ма̄н̣ава, ра̄джа̄ дхаммико’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, бханте, дхаммико ра̄джа̄, бхарийа̄ панасса ка̄лаката̄, со тасса̄ сарӣрам̣ дон̣ийам̣ паккхипа̄петва̄ вилапама̄но нипанно, аджджа саттамо дивасо, кисса тумхе ра̄джа̄нам̣ еварӯпа̄ дуккха̄ на мочетха, йуттам̣ ну кхо тумха̄дисесу сӣлавантесу сам̣виджджама̄несу ран̃н̃о еварӯпам̣ дуккхам̣ анубхавиту’’нти. ‘‘на кхо ахам̣, ма̄н̣ава, ра̄джа̄нам̣ джа̄на̄ми, саче пана со а̄гантва̄ мам̣ пуччхеййа, ахамевасса тасса̄ ниббаттат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхитва̄ ран̃н̃о сантикейева там̣ катха̄пеййа’’нти. ‘‘тена хи, бханте, йа̄ва ра̄джа̄нам̣ а̄неми, та̄ва имева нисӣдатха̄’’ти ма̄н̣аво бодхисаттасса пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ ран̃н̃о сантикам̣ гантва̄ таматтхам̣ а̄рочетва̄ ‘‘тасса диббачаккхукасса сантикам̣ гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха.

ра̄джа̄ ‘‘упарим̣ кира дат̣т̣хум̣ лабхисса̄мӣ’’ти тут̣т̣хама̄насо ратхам̣ абхирухитва̄ таттха гантва̄ бодхисаттам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисинно – ‘‘саччам̣ кира тумхе девийа̄ ниббаттат̣т̣ха̄нам̣ джа̄на̄тха̄’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘каттха ниббатта̄’’ти? ‘‘са̄ кхо, маха̄ра̄джа, рӯпасмим̣йева матта̄ пама̄дама̄гамма калйа̄н̣акаммам̣ акатва̄ имасмим̣йева уййа̄не гомайапа̄н̣акайонийам̣ ниббатта̄’’ти. ‘‘на̄хам̣ саддаха̄мӣ’’ти. ‘‘тена хи те дассетва̄ катха̄пемӣ’’ти. ‘‘са̄дху катха̄петха̄’’ти. бодхисатто аттано а̄нубха̄вена ‘‘убхопи гомайапин̣д̣ам̣ ват̣т̣айама̄на̄ ран̃н̃о пурато а̄гаччхантӯ’’ти тесам̣ а̄гаманам̣ ака̄си. те татхева а̄гамим̣су. бодхисатто там̣ дассенто ‘‘айам̣ те, маха̄ра̄джа, упаридевӣ, там̣ джахитва̄ гомайапа̄н̣акасса паччхато паччхато гаччхати, пассатха на’’нти а̄ха. бханте ‘‘‘упарӣ на̄ма гомайапа̄н̣акайонийам̣ ниббаттиссатӣ’ти на саддаха̄маха’’нти. ‘‘катха̄пеми нам̣, маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘катха̄петха, бханте’’ти.

бодхисатто аттано а̄нубха̄вена там̣ катха̄пенто ‘‘упарӣ’’ти а̄ха. са̄ мануссабха̄са̄йа ‘‘ким̣, бханте’’ти а̄ха. ‘‘твам̣ атӣтабхаве ка̄ на̄ма ахосӣ’’ти? ‘‘бханте, ассакаран̃н̃о аггамахесӣ упарӣ на̄ма ахоси’’нти. ‘‘ким̣ пана те ида̄ни ассакара̄джа̄ пийо, уда̄ху гомайапа̄н̣ако’’ти? ‘‘бханте, со майхам̣ пуримаджа̄тийа̄ са̄мико, тада̄ ахам̣ имасмим̣ уййа̄не тена саддхим̣ рӯпасаддагандхарасапхот̣т̣хаббе анубхавама̄на̄ вичарим̣. ида̄ни пана ме бхавасан̇кхепагатака̄лато пат̣т̣ха̄йа со ким̣ хоти, ахан̃хи ида̄ни ассакара̄джа̄нам̣ ма̄ретва̄ тасса галалохитена майхам̣ са̄микасса гомайапа̄н̣акасса па̄де маккхеййа’’нти ватва̄ парисамаджджхе мануссабха̄са̄йа има̄ га̄тха̄ авоча –

113. ‘‘айамассакара̄джена, десо вичарито майа̄;

анука̄майа ка̄мена, пийена патина̄ саха.

114. ‘‘навена сукхадуккхена, пора̄н̣ам̣ апидхӣйати;

тасма̄ ассакаран̃н̃а̄ва, кӣт̣о пийатаро мама̄’’ти.

таттха айамассакара̄джена, десо вичарито майа̄ти айам̣ раман̣ӣйо уййа̄нападесо пуббе майа̄ ассакара̄джена саддхим̣ вичарито. анука̄майа ка̄мена̄ти анӯти нипа̄таматтам̣, майа̄ там̣ ка̄майама̄на̄йа тена мам̣ ка̄майама̄нена саха̄ти аттхо. пийена̄ти тасмим̣ аттабха̄ве пийена. навена сукхадуккхена, пора̄н̣ам̣ апидхӣйатӣти, бханте, навена хи сукхена пора̄н̣ам̣ сукхам̣, навена ча дуккхена пора̄н̣ам̣ дуккхам̣ пидхӣйати пат̣иччха̄дӣйати, еса̄ локасса дхаммата̄ти дӣпети. тасма̄ ассакаран̃н̃а̄ва, кӣт̣о пийатаро мама̄ти йасма̄ навена пора̄н̣ам̣ пидхӣйати, тасма̄ мама ассакара̄джато сатагун̣ена сахассагун̣ена кӣт̣ова пийатароти.

там̣ сутва̄ ассакара̄джа̄ виппат̣иса̄рӣ хутва̄ таттха т̣хитова кун̣апам̣ нӣхара̄петва̄ сӣсам̣ нхатва̄ бодхисаттам̣ вандитва̄ нагарам̣ пависитва̄ ан̃н̃ам̣ аггамахесим̣ катва̄ дхаммена раджджам̣ ка̄реси. бодхисаттопи ра̄джа̄нам̣ овадитва̄ ниссокам̣ катва̄ химавантамева агама̄си.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не уккан̣т̣хитабхиккху сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. ‘‘тада̄ упарӣ пура̄н̣адутийика̄ ахоси, ассакара̄джа̄ уккан̣т̣хито бхиккху, ма̄н̣аво са̄рипутто, та̄пасо пана ахамева ахоси’’нти.

ассакаджа̄такаван̣н̣ана̄ саттама̄.

[208] 8. сусума̄раджа̄такаван̣н̣ана̄

алам̣ метехи амбехӣти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто девадаттасса вадха̄йа парисакканам̣ а̄раббха катхеси. тада̄ хи саттха̄ ‘‘девадатто вадха̄йа парисаккатӣ’’ти сутва̄ ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева девадатто майхам̣ вадха̄йа парисаккати, пуббепи парисаккийева, санта̄саматтампи пана ка̄тум̣ на саккхӣ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте химавантападесе бодхисатто капийонийам̣ ниббаттитва̄ на̄габало тха̄масампанно маха̄сарӣро собхаггаппатто хутва̄ ган̇га̄ниваттане аран̃н̃а̄йатане ва̄сам̣ каппеси. тада̄ ган̇га̄йа еко сусума̄ро васи. атхасса бхарийа̄ бодхисаттасса сарӣрам̣ дисва̄ тасса хадайамам̣се дохал̣ам̣ уппа̄детва̄ сусума̄рам̣ а̄ха – ‘‘ахам̣ са̄ми, етасса капира̄джасса хадайамам̣сам̣ кха̄дитука̄ма̄’’ти. ‘‘бхадде, майам̣ джалагочара̄, есо тхалагочаро, кинти нам̣ ган̣хитум̣ саккхисса̄ма̄’’ти. ‘‘йена кеначи упа̄йена ган̣ха, саче на лабхисса̄ми, марисса̄мӣ’’ти. ‘‘тена хи ма̄ сочи, аттхеко упа̄йо, кха̄да̄песса̄ми там̣ тасса хадайамам̣са’’нти сусума̄рим̣ самасса̄сетва̄ бодхисаттасса ган̇га̄йа па̄нӣйам̣ пивитва̄ ган̇га̄тӣре нисиннака̄ле сантикам̣ гантва̄ евама̄ха – ‘‘ва̄наринда, имасмим̣ падесе каса̄йапхала̄ни кха̄данто ким̣ твам̣ нивит̣т̣хат̣т̣ха̄нейева чараси, па̄раган̇га̄йа амбалабуджа̄дӣнам̣ мадхурапхала̄нам̣ анто наттхи, ким̣ те таттха гантва̄ пхала̄пхалам̣ кха̄дитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти? ‘‘кумбхӣлара̄джа, ган̇га̄ маходака̄ виттхин̣н̣а̄, катхам̣ таттха гамисса̄мӣ’’ти? ‘‘саче иччхаси, ахам̣ там̣ мама пит̣т̣хим̣ а̄ропетва̄ несса̄мӣ’’ти. со саддахитва̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхи. ‘‘тена хи ехи пит̣т̣хим̣ ме абхирӯха̄’’ти ча вутте там̣ абхирухи. сусума̄ро тхокам̣ нетва̄ удаке осӣда̄песи.

бодхисатто ‘‘самма, удаке мам̣ осӣда̄песи, ким̣ ну кхо ета’’нти а̄ха. ‘‘на̄хам̣ там̣ дхаммасудхаммата̄йа гахетва̄ гаччха̄ми, бхарийа̄йа пана ме тава хадайамам̣се дохал̣о уппанно, тамахам̣ тава хадайам̣ кха̄да̄петука̄мо’’ти. ‘‘самма, катхентена те сундарам̣ катам̣. саче хи амха̄кам̣ ударе хадайам̣ бхавеййа, са̄кхаггесу чаранта̄нам̣ чун̣н̣авичун̣н̣ам̣ бхавеййа̄’’ти. ‘‘кахам̣ пана тумхе т̣хапетха̄’’ти? бодхисатто авидӯре екам̣ удумбарам̣ паккапхалапин̣д̣исан̃чханнам̣ дассенто ‘‘пассета̄ни амха̄кам̣ хадайа̄ни етасмим̣ удумбаре оламбантӣ’’ти а̄ха. ‘‘саче ме хадайам̣ дассаси, ахам̣ там̣ на ма̄ресса̄мӣ’’ти. ‘‘тена хи мам̣ еттха нехи, ахам̣ те руккхе оламбантам̣ дасса̄мӣ’’ти. со там̣ а̄да̄йа таттха агама̄си. бодхисатто тасса пит̣т̣хито уппатитва̄ удумбараруккхе нисӣдитва̄ ‘‘самма, ба̄ла сусума̄ра, ‘имесам̣ сатта̄нам̣ хадайам̣ на̄ма руккхагге хотӣ’ти сан̃н̃ӣ ахоси, ба̄лоси, ахам̣ там̣ ван̃чесим̣, тава пхала̄пхалам̣ тавева хоту, сарӣрамева пана те махантам̣ пан̃н̃а̄ пана наттхӣ’’ти ватва̄ имаматтхам̣ пака̄сенто има̄ га̄тха̄ авоча –

115. ‘‘алам̣ метехи амбехи, джамбӯхи панасехи ча;

йа̄ни па̄рам̣ самуддасса, варам̣ майхам̣ удумбаро.

116. ‘‘махатӣ вата те бонди, на ча пан̃н̃а̄ тадӯпика̄;

сусума̄ра ван̃чито меси, гаччха да̄ни йатха̄сукха’’нти.

таттха алам̣ метехӣти йа̄ни тайа̄ дӣпаке ниддит̣т̣ха̄ни, етехи майхам̣ алам̣. варам̣ майхам̣ удумбароти майхам̣ айамева удумбараруккхо варам̣. бондӣти сарӣрам̣. тадӯпика̄ти пан̃н̃а̄ пана те тадӯпика̄ тасса сарӣрасса ануччхавика̄ наттхи. гаччха да̄ни йатха̄сукханти ида̄ни йатха̄сукхам̣ гаччха, наттхи те хадайамам̣сагахан̣ӯпа̄йоти аттхо. сусума̄ро сахассам̣ пара̄джито вийа дуккхӣ думмано паджджха̄йантова аттано нива̄сат̣т̣ха̄намева гато.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ сусума̄ро девадатто ахоси, сусума̄рӣ чин̃чама̄н̣авика̄, капира̄джа̄ пана ахамева ахоси’’нти.

сусума̄раджа̄такаван̣н̣ана̄ ат̣т̣хама̄.

[209] 9. куккут̣аджа̄такаван̣н̣ана̄

дит̣т̣ха̄ майа̄ ване руккха̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто дхаммасена̄патиса̄рипуттаттхерасса саддхивиха̄рикам̣ дахарабхиккхум̣ а̄раббха катхеси. со кира аттано сарӣрасса гуттикамме чхеко ахоси. ‘‘сарӣрасса ме на сукхам̣ бхавеййа̄’’ти бхайена атисӣтам̣ аччун̣хам̣ парибхогам̣ на кароти, ‘‘сӣтун̣хехи сарӣрам̣ киламеййа̄’’ти бхайена бахи на никкхамати, атикилиннауттан̣д̣ула̄дӣни на бхун̃джати. тасса са̄ сарӣрагуттикусалата̄ сан̇гхамаджджхе па̄кат̣а̄ джа̄та̄. бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, асуко дахаро кира бхиккху сарӣрагуттикамме чхеко’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, айам̣ дахаро ида̄нева сарӣрагуттикамме чхеко, пуббепи чхекова ахосӣ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто аран̃н̃а̄йатане руккхадевата̄ ахоси. атхеко сакун̣алуддако екам̣ дӣпакакуккут̣ама̄да̄йа ва̄лараджджун̃ча йат̣т̣хин̃ча гахетва̄ аран̃н̃е куккут̣е бандханто екам̣ пала̄йитва̄ аран̃н̃ам̣ павит̣т̣хам̣ пора̄н̣акуккут̣ам̣ бандхитум̣ а̄рабхи. со ва̄лапа̄се кусалата̄йа атта̄нам̣ бандхитум̣ на дети, ут̣т̣ха̄йут̣т̣ха̄йа нилӣйати. луддако атта̄нам̣ са̄кха̄паллавехи пат̣иччха̄детва̄ пунаппунам̣ йат̣т̣хин̃ча па̄сан̃ча од̣д̣ети. куккут̣о там̣ ладжджа̄петука̄мо ма̄нусим̣ ва̄чам̣ ниччха̄ретва̄ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

117. ‘‘дит̣т̣ха̄ майа̄ ване руккха̄, ассакан̣н̣а̄ вибхӣт̣ака̄;

на та̄ни евам̣ сакканти, йатха̄ твам̣ руккха саккасӣ’’ти.

тассаттхо – самма луддака, майа̄ имасмим̣ ване джа̄та̄ бахӯ ассакан̣н̣а̄ ча вибхӣт̣ака̄ ча руккха̄ дит̣т̣хапубба̄, та̄ни пана руккха̄ни йатха̄ твам̣ саккаси сан̇камаси ито чито ча вичараси, евам̣ на сакканти на сан̇каманти на вичарантӣти.

евам̣ ватва̄ ча пана со куккут̣о пала̄йитва̄ ан̃н̃аттха агама̄си. тасса пала̄йитва̄ гатака̄ле луддако дутийам̣ га̄тхама̄ха –

118. ‘‘пора̄н̣акуккут̣о айам̣, бхетва̄ пан̃джарама̄гато;

кусало ва̄лапа̄са̄нам̣, апаккамати бха̄сатӣ’’ти.

таттха кусало ва̄лапа̄са̄нанти ва̄ламайесу па̄сесу кусало атта̄нам̣ бандхитум̣ адатва̄ апаккамати чева бха̄сати ча, бха̄ситва̄ ча пана пала̄тоти евам̣ ватва̄ луддако аран̃н̃е чаритва̄ йатха̄ладдхама̄да̄йа гехамева гато.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ луддако девадатто ахоси, куккут̣о ка̄йагуттикусало дахарабхиккху, тасса пана ка̄ран̣асса паччаккхака̄рика̄ руккхадевата̄ пана ахамева ахоси’’нти.

куккут̣аджа̄такаван̣н̣ана̄ навама̄.

[210] 10. кандагалакаджа̄такаван̣н̣ана̄

амбхо ко на̄майам̣ руккхоти идам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто сугата̄лайам̣ а̄раббха катхеси. тада̄ хи саттха̄ ‘‘девадатто сугата̄лайам̣ ака̄сӣ’’ти сутва̄ ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева девадатто майхам̣ анукирийам̣ каронто вина̄сам̣ патто, пуббепи па̄пун̣ийева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто химавантападесе руккхакот̣т̣акасакун̣айонийам̣ ниббатти, ‘‘кхадираванийо’’тисса на̄мам̣ ахоси. со кхадираванейева гочарам̣ ган̣хи, тассеко кандагалако на̄ма саха̄йо ахоси, со симбалипа̄либхаддакаване гочарам̣ ган̣ха̄ти. со екадивасам̣ кхадираванийасса сантикам̣ агама̄си. кхадираванийо ‘‘саха̄йо ме а̄гато’’ти кандагалакам̣ гахетва̄ кхадираванам̣ пависитва̄ кхадиракхандхам̣ тун̣д̣ена пахаритва̄ руккхато па̄н̣аке нӣхаритва̄ ада̄си. кандагалако динне динне мадхурапӯве вийа чхиндитва̄ чхиндитва̄ кха̄ди. тасса кха̄дантассева ма̄но уппаджджи – ‘‘айампи руккхакот̣т̣акайонийам̣ ниббатто, ахампи, ким̣ ме етена диннагочарена, сайамева кхадираване гочарам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти. со кхадираванийам̣ а̄ха – ‘‘самма, ма̄ твам̣ дуккхам̣ анубхави, ахамева кхадираване гочарам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти.

атха нам̣ со ‘‘ханда твам̣ самма, симбалипа̄либхаддака̄диване нисса̄ре гочараггахан̣акуле джа̄то, кхадира̄ на̄ма джа̄таса̄ра̄ тхаддха̄, ма̄ те етам̣ руччӣ’’ти а̄ха. кандагалако ‘‘ким̣ да̄на̄хам̣ на руккхакот̣т̣акайонийам̣ ниббатто’’ти тасса вачанам̣ ана̄дийитва̄ вегена гантва̄ кхадираруккхам̣ тун̣д̣ена пахари. та̄вадевасса тун̣д̣ам̣ бхиджджи, аккхӣни никкхамана̄ка̄раппатта̄ни джа̄та̄ни, сӣсам̣ пхалитам̣. со кхандхе патит̣т̣ха̄тум̣ асакконто бхӯмийам̣ патитва̄ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

119. ‘‘амбхо ко на̄майам̣ руккхо, синнапатто сакан̣т̣ако;

йаттха екаппаха̄рена, уттаман̇гам̣ вибхиджджита’’нти.

таттха амбхо ко на̄майам̣ руккхоти, бхо кхадираванийа, ко на̄ма айам̣ руккхо. ‘‘ко на̄ма со’’типи па̄т̣хо. синнапаттоти сукхумапатто. йаттха екаппаха̄рена̄ти йасмим̣ руккхе екенева паха̄рена. уттаман̇гам̣ вибхиджджитанти сӣсам̣ бхиннам̣, на кевалан̃ча сӣсам̣, тун̣д̣ампи бхиннам̣. со ведана̄ппаттата̄йа кхадираруккхам̣ ‘‘ким̣ руккхо на̄месо’’ти джа̄нитум̣ асакконто ведана̄ппатто хутва̄ има̄йа га̄тха̄йа виппалапи.

там̣ вачанам̣ сутва̄ кхадираванийо дутийам̣ га̄тхама̄ха –

120. ‘‘ача̄ри вата̄йам̣ витудам̣ вана̄ни, кат̣т̣хан̇гаруккхесу аса̄ракесу;

атха̄сада̄ кхадирам̣ джа̄таса̄рам̣, йаттхаббхида̄ гарул̣о уттаман̇га’’нти.

таттха ача̄ри вата̄йанти ачари вата айам̣. витудам̣ вана̄нӣти нисса̄расимбалипа̄либхаддакавана̄ни витуданто виджджханто. кат̣т̣хан̇гаруккхесӯти ванакат̣т̣хакот̣т̣ха̄сесу руккхесу. аса̄ракесӯти нисса̄ресу па̄либхаддакасимбалиа̄дӣсу. атха̄сада̄ кхадирам̣ джа̄таса̄ранти атха потакака̄лато пат̣т̣ха̄йа джа̄таса̄рам̣ кхадирам̣ сампа̄пун̣и. йаттхаббхида̄ гарул̣о уттаман̇ганти йаттхаббхида̄ти йасмим̣ кхадире абхинди пада̄лайи. гарул̣оти сакун̣о. саббасакун̣а̄нан̃хетам̣ сага̄равасаппатисса вачанам̣.

ити нам̣ кхадираванийо ватва̄ ‘‘бхо кандагалака, йаттха твам̣ уттаман̇гам̣ абхинди, кхадиро на̄месо са̄раруккхо’’ти а̄ха. со таттхева джӣвитаккхайам̣ па̄пун̣и.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ кандагалако девадатто ахоси, кхадираванийо пана ахамева ахоси’’нти.

кандагалакаджа̄такаван̣н̣ана̄ дасама̄.