4. асадисавагго

[181] 1. асадисаджа̄такаван̣н̣ана̄

дхануггахо асадисоти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто маха̄бхиниккхаманам̣ а̄раббха катхеси. екадивасан̃хи бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ саннисинна̄ бхагавато маха̄никкхамапа̄рамим̣ ван̣н̣ента̄ нисӣдим̣су. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, татха̄гато ида̄нева маха̄бхиниккхаманам̣ никкханто, пуббепи сетаччхаттам̣ паха̄йа никкхантойева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто тасса аггамахесийа̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ ган̣хи, тасса соттхина̄ джа̄тасса на̄маггахан̣адивасе ‘‘асадисакума̄ро’’ти на̄мам̣ акам̣су. атхасса а̄дха̄витва̄ паридха̄витва̄ вичаран̣ака̄ле ан̃н̃о пун̃н̃ава̄ сатто девийа̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ ган̣хи, тасса соттхина̄ джа̄тасса на̄маггахан̣адивасе ‘‘брахмадаттакума̄ро’’ти на̄мам̣ акам̣су. тесу бодхисатто сол̣асавассака̄ле таккасилам̣ гантва̄ диса̄па̄моккхасса а̄чарийасса сантике тайо веде ат̣т̣ха̄раса ча сиппа̄ни угган̣хитва̄ тесу исса̄сасиппе асадисо хутва̄ ба̄ра̄н̣асим̣ пачча̄гами. ра̄джа̄ ка̄лам̣ каронто ‘‘асадисакума̄расса раджджам̣ датва̄ брахмадаттасса опараджджам̣ детха̄’’ти ватва̄ ка̄ламака̄си. тасмим̣ ка̄лакате бодхисатто аттано радждже дӣйама̄не ‘‘на майхам̣ радждженаттхо’’ти пат̣иккхипи, брахмадаттам̣ радждже абхисин̃чим̣су. бодхисатто ‘‘майхам̣ раджджена аттхо наттхӣ’’ти кин̃чипи на иччхи, канит̣т̣хе раджджам̣ ка̄ренте пакатийа̄ васана̄ка̄ренева васи. ра̄джапа̄дамӯлика̄ ‘‘асадисакума̄ро раджджам̣ паттхетӣ’’ти ватва̄ ран̃н̃о сантике бодхисаттам̣ парибхиндим̣су. сопи тесам̣ вачанам̣ гахетва̄ парибхинначитто ‘‘бха̄тарам̣ ме ган̣хатха̄’’ти мануссе пайоджеси.

атхеко бодхисаттасса аттхачарако там̣ ка̄ран̣ам̣ бодхисаттасса а̄рочеси. бодхисатто канит̣т̣хабха̄тикасса куджджхитва̄ нагара̄ никкхамитва̄ ан̃н̃ам̣ рат̣т̣хам̣ гантва̄ ‘‘еко дхануггахо а̄гантва̄ ра̄джадва̄ре т̣хито’’ти ран̃н̃о а̄роча̄песи. ра̄джа̄ ‘‘киттакам̣ бхогам̣ иччхасӣ’’ти пуччхи. ‘‘екасам̣ваччхарена сатасахасса’’нти. ‘‘са̄дху а̄гаччхатӯ’’ти. атха нам̣ а̄гантва̄ самӣпе т̣хитам̣ пуччхи – ‘‘твам̣ дханаггахосӣ’’ти? ‘‘а̄ма, дева̄’’ти. ‘‘са̄дху мам̣ упат̣т̣хахассӯ’’ти. со тато пат̣т̣ха̄йа ра̄джа̄нам̣ упат̣т̣хахи. тасса париббайам̣ дӣйама̄нам̣ дисва̄ ‘‘атибахум̣ лабхатӣ’’ти пора̄н̣акадхануггаха̄ уджджха̄йим̣су. атхекадивасам̣ ра̄джа̄ уййа̄нам̣ гантва̄ ман̇галасила̄пат̣т̣асамӣпе са̄н̣ипа̄ка̄рам̣ париккхипа̄петва̄ амбаруккхамӯле маха̄сайане нипанно уддхам̣ олокенто руккхагге екам̣ амбапин̣д̣им̣ дисва̄ ‘‘имам̣ на сакка̄ абхирухитва̄ ган̣хиту’’нти дхануггахе паккоса̄петва̄ ‘‘имам̣ амбапин̣д̣им̣ сарена чхиндитва̄ па̄тетум̣ саккхиссатха̄’’ти а̄ха. на там̣, дева, амха̄кам̣ гару, девена пана но бахува̄ре каммам̣ дит̣т̣хапуббам̣, адхуна̄гато дхануггахо амхехи бахутарам̣ лабхати, там̣ па̄та̄петха̄ти.

ра̄джа̄ бодхисаттам̣ паккоса̄петва̄ ‘‘саккхиссаси, та̄та, етам̣ па̄тету’’нти пуччхи. ‘‘а̄ма, маха̄ра̄джа, екам̣ ока̄сам̣ лабхама̄но саккхисса̄мӣ’’ти. ‘‘катарока̄са’’нти? ‘‘тумха̄кам̣ сайанасса антока̄са’’нти. ра̄джа̄ сайанам̣ хара̄петва̄ ока̄сам̣ ка̄реси. бодхисаттасса хаттхе дхану наттхи, нива̄санантаре дханум̣ саннайхитва̄ вичарати, тасма̄ ‘‘са̄н̣им̣ ладдхум̣ ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха. ра̄джа̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти са̄н̣им̣ а̄хара̄петва̄ париккхипа̄песи. бодхисатто антоса̄н̣им̣ пависитва̄ упариниваттхам̣ сетаваттхам̣ харитва̄ екам̣ раттапат̣ам̣ нива̄сетва̄ каччхам̣ бандхитва̄ екам̣ раттапат̣ам̣ ударе бандхитва̄ пасиббакато сандхийуттам̣ кхаггам̣ нӣхаритва̄ ва̄мапассе саннайхитва̄ суван̣н̣акан̃чукам̣ пат̣имун̃читва̄ ча̄пана̄л̣им̣ пит̣т̣хийам̣ саннайхитва̄ сандхийуттамен̣д̣акамаха̄дханум̣ а̄да̄йа пава̄л̣аван̣н̣ам̣ джийам̣ а̄ропетва̄ ун̣хӣсам̣ сӣсе пат̣имун̃читва̄ тикхин̣акхураппам̣ накхехи париваттайама̄но са̄н̣им̣ двидха̄ катва̄ патхавим̣ пха̄летва̄ алан̇катана̄гакума̄ро вийа никкхамитва̄ саракхипанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ кхураппам̣ саннайхитва̄ ра̄джа̄нам̣ а̄ха – ‘‘ким̣, маха̄ра̄джа, етам̣ амбапин̣д̣им̣ уддхам̣ а̄роханакан̣д̣ена па̄теми, уда̄ху адхо ороханакан̣д̣ена̄’’ти. ‘‘та̄та, бахӯ майа̄ а̄роханакан̣д̣ена па̄тента̄ дит̣т̣хапубба̄, ороханакан̣д̣ена пана па̄тента̄ майа̄ на дит̣т̣хапубба̄, ороханакан̣д̣ена па̄техӣ’’ти. ‘‘маха̄ра̄джа, идам̣ кан̣д̣ам̣ дӯрам̣ а̄рохиссати, йа̄ва ча̄тумаха̄ра̄джикабхаванам̣, та̄ва гантва̄ сайам̣ орохиссати, йа̄васса ороханам̣, та̄ва тумхехи адхива̄сетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. ра̄джа̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхи.

атха нам̣ пуна а̄ха – ‘‘маха̄ра̄джа, идам̣ кан̣д̣ам̣ пана а̄рохама̄нам̣ амбапин̣д̣иван̣т̣ам̣ йа̄вамаджджхам̣ кантама̄нам̣ а̄рохиссати, орохама̄нам̣ кесаггаматтампи ито ва̄ етто ва̄ агантва̄ уджун̃н̃ева патитва̄ амбапин̣д̣им̣ гахетва̄ отариссати, пасса, маха̄ра̄джа̄’’ти вегам̣ джанетва̄ кан̣д̣ам̣ кхипи. там̣ кан̣д̣ам̣ амбапин̣д̣иван̣т̣ам̣ йа̄вамаджджхам̣ кантама̄нам̣ абхирухи. бодхисатто ‘‘ида̄ни там̣ кан̣д̣ам̣ йа̄ва ча̄тумаха̄ра̄джикабхаванам̣ гатам̣ бхависсатӣ’’ти н̃атва̄ пат̣хамам̣ кхиттакан̣д̣ато адхикатарам̣ вегам̣ джанетва̄ ан̃н̃ам̣ кан̣д̣ам̣ кхипи, там̣ гантва̄ пуримакан̣д̣апун̇кхе пахаритва̄ ниваттитва̄ сайам̣ та̄ватим̣сабхаванам̣ абхирухи. таттха нам̣ девата̄ аггахесум̣, ниваттанакан̣д̣асса ва̄тачхиннасаддо асанисаддо вийа ахоси. маха̄джанена ‘‘ким̣ есо саддо’’ти вутте бодхисатто ‘‘ниваттанакан̣д̣асса саддо’’ти ватва̄ аттано аттано сарӣре кан̣д̣асса патанабха̄вам̣ н̃атва̄ бхӣтатаситам̣ маха̄джанам̣ ‘‘ма̄ бха̄йиттха̄’’ти самасса̄сетва̄ ‘‘кан̣д̣асса бхӯмийам̣ патитум̣ на дасса̄мӣ’’ти а̄ха. кан̣д̣ам̣ отарама̄нам̣ кесаггаматтампи ито ва̄ етто ва̄ агантва̄ уджун̃н̃ева патитва̄ амбапин̣д̣им̣ чхинди. бодхисатто амбапин̣д̣ийа̄ ча кан̣д̣асса ча бхӯмийам̣ патитум̣ адатва̄ а̄ка̄сейева сампат̣иччханто екена хаттхена амбапин̣д̣им̣, екена хаттхена кан̣д̣ам̣ аггахеси. маха̄джано там̣ аччхарийам̣ дисва̄ ‘‘на но еварӯпам̣ дит̣т̣хапубба’’нти маха̄пурисам̣ пасам̣сати уннадати аппхот̣ети ан̇гулийо видхӯнати, челуккхепасахасса̄ни паваттети. ра̄джапариса̄йа тут̣т̣хапахат̣т̣ха̄йа бодхисаттасса диннадханам̣ кот̣иматтам̣ ахоси. ра̄джа̄писса дханавассам̣ вассенто вийа бахум̣ дханам̣ махантан̃ча йасам̣ ада̄си.

евам̣ бодхисатте тена ран̃н̃а̄ саккате гарукате таттха васанте ‘‘асадисакума̄ро кира ба̄ра̄н̣асийам̣ наттхӣ’’ти сатта ра̄джа̄но а̄гантва̄ ба̄ра̄н̣асинагарам̣ парива̄ретва̄ ‘‘раджджам̣ ва̄ дету йуддхам̣ ва̄’’ти ран̃н̃о пан̣н̣ам̣ песесум̣. ра̄джа̄ маран̣абхайабхӣто ‘‘кухим̣ ме бха̄та̄ васатӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘екам̣ са̄мантара̄джа̄нам̣ упат̣т̣хахатӣ’’ти сутва̄ ‘‘мама бха̄тике ана̄гаччханте майхам̣ джӣвитам̣ наттхи, гаччхатха тасса мама вачанена па̄де вандитва̄ кхама̄петва̄ ган̣хитва̄ а̄гаччхатха̄’’ти дӯте па̄хеси. те гантва̄ бодхисаттасса там̣ паваттим̣ а̄рочесум̣. бодхисатто там̣ ра̄джа̄нам̣ а̄пуччхитва̄ ба̄ра̄н̣асим̣ пачча̄гантва̄ ра̄джа̄нам̣ ‘‘ма̄ бха̄йӣ’’ти самасса̄сетва̄ кан̣д̣е аккхара̄ни чхиндитва̄ ‘‘ахам̣ асадисакума̄ро а̄гато, ан̃н̃ам̣ екакан̣д̣ам̣ кхипанто саббесам̣ во джӣвитам̣ харисса̄ми, джӣвитена аттхика̄ пала̄йантӯ’’ти ат̣т̣а̄лаке т̣хатва̄ саттаннам̣ ра̄джӯнам̣ бхун̃джанта̄нам̣ кан̃чанапа̄тимакулейева кан̣д̣ам̣ па̄теси. те аккхара̄ни дисва̄ маран̣абхайабхӣта̄ саббева пала̄йим̣су. евам̣ маха̄сатто кхуддакамаккхика̄йа пиванаматтампи лохитам̣ ануппа̄детва̄ сатта ра̄джа̄но пала̄петва̄ канит̣т̣хабха̄тарам̣ апалокетва̄ ка̄ме паха̄йа исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ абхин̃н̃а̄ ча сама̄паттийо ча ниббаттетва̄ джӣвитапарийоса̄не брахмалокӯпаго ахоси.

саттха̄ ‘‘евам̣, бхиккхаве, асадисакума̄ро сатта ра̄джа̄но пала̄петва̄ виджитасан̇га̄мо исипаббаджджам̣ паббаджито’’ти абхисамбуддхо хутва̄ има̄ га̄тха̄ авоча –

61. ‘‘дхануггахо асадисо, ра̄джапутто махаббало;

дӯрепа̄тӣ аккхан̣аведхӣ, маха̄ка̄йаппада̄лано.

62. ‘‘сабба̄митте ран̣ам̣ катва̄, на ча кан̃чи вихет̣хайи;

бха̄тарам̣ соттхим̣ катва̄на, сам̣йамам̣ аджджхупа̄гамӣ’’ти.

таттха асадисоти на кевалам̣ на̄менева, балавӣрийапан̃н̃а̄хипи асадисова. махаббалоти ка̄йабаленапи пан̃н̃а̄баленапи махаббало. дӯрепа̄тӣти йа̄ва ча̄тумаха̄ра̄джикабхавана̄ та̄ватим̣сабхавана̄ ча кан̣д̣ам̣ песетум̣ саматтхата̄йа дӯрепа̄тӣ. аккхан̣аведхӣти авира̄дхитаведхӣ. атха ва̄ аккхан̣а̄ вуччати виджджу, йа̄ва ека̄ виджджу ниччхарати, та̄ва тенобха̄сена саттат̣т̣ха ва̄ре кан̣д̣а̄ни гахетва̄ виджджхатӣти аккхан̣аведхӣ. маха̄ка̄йаппада̄ланоти маханте ка̄йе пада̄лети. чаммака̄йо, да̄рука̄йо, лохака̄йо, айока̄йо, ва̄ликака̄йо, удакака̄йо, пхалакака̄йоти име сатта маха̄ка̄йа̄ на̄ма. таттха ан̃н̃о чаммака̄йапада̄лано махим̣сачаммам̣ винивиджджхати, со пана сатампи махим̣сачамма̄нам̣ винивиджджхатийева. ан̃н̃о ат̣т̣хан̇гулабахалам̣ удумбарападарам̣, чатуран̇гулабахалам̣ асанападарам̣ винивиджджхати, со пана пхалакасатампи екато баддхам̣ винивиджджхати, татха̄ дван̇гулабахалам̣ тамбалохапат̣т̣ам̣, ан̇гулабахалам̣ айапат̣т̣ам̣. ва̄ликасакат̣асса бадарасакат̣асса пала̄ласакат̣асса ва̄ паччха̄бха̄гена кан̣д̣ам̣ павесетва̄ пуребха̄гена атипа̄тети, пакатийа̄ удаке чатуусабхат̣т̣ха̄нам̣ кан̣д̣ам̣ песети, тхале ат̣т̣хаусабханти евам̣ имесам̣ саттаннам̣ маха̄ка̄йа̄нам̣ пада̄ланато маха̄ка̄йаппада̄лано. сабба̄миттети саббе амитте. ран̣ам̣ катва̄ти йуддхам̣ катва̄ пала̄песӣти аттхо. на ча кан̃чи вихет̣хайӣти екампи на вихет̣хеси. авихет̣хайантойева пана техи саддхим̣ кан̣д̣апесаненева ран̣ам̣ катва̄. сам̣йамам̣ аджджхупа̄гамӣти сӣласам̣йамам̣ паббаджджам̣ упагато.

евам̣ саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ канит̣т̣хабха̄та̄ а̄нандо ахоси, асадисакума̄ро пана ахамева ахоси’’нти.

асадисаджа̄такаван̣н̣ана̄ пат̣хама̄.

[182] 2. сан̇га̄ма̄вачараджа̄такаван̣н̣ана̄

сан̇га̄ма̄вачаро сӯроти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто нандаттхерам̣ а̄раббха катхеси. саттхари хи пат̣хамагаманена капилапурам̣ гантва̄ канит̣т̣хабха̄тикам̣ нандара̄джакума̄рам̣ пабба̄джетва̄ капилапура̄ никкхамма анупуббена са̄ваттхим̣ гантва̄ вихаранте а̄йасма̄ нандо бхагавато паттам̣ а̄да̄йа татха̄гатена саддхим̣ геха̄ никкхаманака̄ле ‘‘нандакума̄ро кира саттха̄ра̄ саддхим̣ гаччхатӣ’’ти сутва̄ ад̣д̣хулликхитехи кесехи ва̄тапа̄нантарена олокетва̄ ‘‘туват̣ам̣ кхо, аййапутта, а̄гаччхеййа̄сӣ’’ти идам̣ джанападакалйа̄н̣ийа̄ вуттавачанам̣ ануссаранто уккан̣т̣хито анабхирато уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄то дхаманисантхатагатто ахоси. саттха̄ тасса там̣ паваттим̣ н̃атва̄ ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ нандам̣ арахатте патит̣т̣ха̄пеййа’’нти чинтетва̄ тасса васанапаривен̣ам̣ гантва̄ пан̃н̃атта̄сане нисинно ‘‘каччи, нанда, имасмим̣ са̄сане абхирамасӣ’’ти пуччхи. ‘‘бханте, джанападакалйа̄н̣ийа̄ пат̣ибаддхачитто хутва̄ на̄бхирама̄мӣ’’ти. ‘‘химавантача̄рикам̣ гатапуббоси нанда̄’’ти? ‘‘на гатапуббо, бханте’’ти. ‘‘тена хи гаччха̄ма̄’’ти. ‘‘наттхи ме, бханте, иддхи, ката̄хам̣ гамисса̄мӣ’’ти. саттха̄ ‘‘ахам̣ там̣, нанда, мама иддхибалена несса̄мӣ’’ти тхерам̣ хаттхе гахетва̄ а̄ка̄сам̣ паккханданто антара̄магге екасмим̣ джха̄макхетте джха̄макха̄н̣уке нисиннам̣ чхиннакан̣н̣ана̄санан̇гут̣т̣хам̣ джха̄маломам̣ чхинначхавим̣ чаммаматтам̣ лохитапалигун̣т̣хитам̣ екам̣ палут̣т̣хамаккат̣им̣ дассеси – ‘‘пассаси, нанда, етам̣ маккат̣и’’нти. ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘сут̣т̣ху паччаккхам̣ карохӣ’’ти.

атха нам̣ гахетва̄ сат̣т̣хийоджаникам̣ маносила̄талам̣, анотаттадаха̄дайо сатта маха̄саре, пан̃ча маха̄надийо, суван̣н̣апаббатараджатапаббатаман̣ипаббатапат̣иман̣д̣итам̣ анекасатара̄ман̣еййакам̣ химавантапаббатан̃ча дассетва̄ ‘‘та̄ватим̣сабхаванам̣ те, нанда, дит̣т̣хапубба’’нти пуччхитва̄ ‘‘на, дит̣т̣хапуббам̣, бханте’’ти вутте ‘‘ехи, нанда, та̄ватим̣сабхаванам̣ те дассайисса̄мӣ’’ти таттха нетва̄ пан̣д̣укамбаласила̄сане нисӣди. сакко девара̄джа̄ двӣсу девалокесу девасан̇гхена саддхим̣ а̄гантва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. ад̣д̣хатийакот̣исан̇кха̄ тасса парича̄рика̄ пан̃часата̄ какут̣апа̄да̄ деваччхара̄йопи а̄гантва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. саттха̄ а̄йасмантам̣ нандам̣ та̄ пан̃часата̄ аччхара̄ килесавасена пунаппунам̣ олока̄песи. ‘‘пассаси, нанда, има̄ какут̣апа̄динийо аччхара̄йо’’ти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘ким̣ ну кхо ета̄ собханти, уда̄ху джанападакалйа̄н̣ӣ’’ти. ‘‘сеййатха̄пи, бханте, джанападакалйа̄н̣им̣ упанидха̄йа са̄ палут̣т̣хамаккат̣ӣ, евамева има̄ упанидха̄йа джанападакалйа̄н̣ӣ’’ти. ‘‘ида̄ни ким̣ кариссаси нанда̄’’ти? ‘‘ким̣ каммам̣ катва̄, бханте, има̄ аччхара̄ лабхантӣ’’ти? ‘‘саман̣адхаммам̣ катва̄’’ти. ‘‘саче ме, бханте, има̄сам̣ пат̣ила̄бхаттха̄йа бхагава̄ па̄т̣ибхого хоти, ахам̣ саман̣адхаммам̣ карисса̄мӣ’’ти. ‘‘карохи, нанда, ахам̣ те па̄т̣ибхого’’ти. евам̣ тхеро девасан̇гхасса маджджхе татха̄гатам̣ па̄т̣ибхогам̣ гахетва̄ ‘‘ма̄, бханте, атипапан̃чам̣ каротха, етха гаччха̄ма, ахам̣ саман̣адхаммам̣ карисса̄мӣ’’ти а̄ха. саттха̄ там̣ а̄да̄йа джетаванамева пачча̄гами. тхеро саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣ а̄рабхи.

саттха̄ дхаммасена̄патим̣ а̄мантетва̄ ‘‘са̄рипутта, майхам̣ канит̣т̣хабха̄та̄ нандо та̄ватим̣садевалоке девасан̇гхасса маджджхе деваччхара̄нам̣ ка̄ран̣а̄ мам̣ па̄т̣ибхогам̣ аггахесӣ’’ти тасса а̄чиккхи. етенупа̄йена маха̄моггалла̄наттхерасса маха̄кассапаттхерасса ануруддхаттхерасса дхаммабхан̣д̣а̄га̄рикаа̄нандаттхерасса̄ти асӣтийа̄ маха̄са̄вака̄нам̣ йебхуййена ча сесабхиккхӯнам̣ а̄чиккхи. дхаммасена̄пати са̄рипуттаттхеро нандаттхерам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘саччам̣ кира твам̣, а̄вусо нанда, та̄ватим̣садевалоке девасан̇гхасса маджджхе ‘деваччхара̄ лабханто саман̣адхаммам̣ карисса̄мӣ’ти дасабалам̣ па̄т̣ибхогам̣ ган̣хӣ’’ти ватва̄ ‘‘нану евам̣ санте тава брахмачарийава̄со ма̄туга̄масанниссито килесасанниссито, тасса те иттхӣнам̣ аттха̄йа саман̣адхаммам̣ каронтасса бхатийа̄ каммам̣ каронтена каммака̄ракена саддхим̣ ким̣ на̄на̄каран̣а’’нти тхерам̣ ладжджа̄песи ниттеджам̣ ака̄си. етенупа̄йена саббепи асӣтимаха̄са̄вака̄ авасесабхиккхӯ ча там̣ а̄йасмантам̣ нандам̣ ладжджа̄пайим̣су.

со ‘‘айуттам̣ вата ме ката’’нти хирийа̄ ча оттаппена ча вӣрийам̣ дал̣хам̣ пагган̣хитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ патва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘ахам̣, бханте, бхагавато пат̣иссавам̣ мун̃ча̄мӣ’’ти а̄ха. саттха̄пи ‘‘йада̄ твам̣, нанда, арахаттам̣ патто, тада̄йева̄хам̣ пат̣иссава̄ мутто’’ти а̄ха. етаматтхам̣ видитва̄ дхаммасабха̄йам̣ бхиккхӯ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘йа̄ва ова̄даккхамо ча̄йам̣, а̄вусо, нандаттхеро екова̄денева хироттаппам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ саман̣адхаммам̣ катва̄ арахаттам̣ патто’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепи нандо ова̄даккхамойева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто хаттха̄чарийакуле ниббаттитва̄ вайаппатто хаттха̄чарийасиппе ниппхаттим̣ патто екам̣ ба̄ра̄н̣асиран̃н̃о сапаттара̄джа̄нам̣ упат̣т̣ха̄си. со тасса ман̇галахаттхим̣ сусиккхитам̣ катва̄ сиккха̄песи. со ра̄джа̄ ‘‘ба̄ра̄н̣асираджджам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти бодхисаттам̣ гахетва̄ ман̇галахаттхим̣ а̄руйха махатийа̄ сена̄йа ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ парива̄ретва̄ ‘‘раджджам̣ ва̄ дету йуддхам̣ ва̄’’ти ран̃н̃о пан̣н̣ам̣ песеси. брахмадатто ‘‘йуддхам̣ дасса̄мӣ’’ти па̄ка̄радва̄рат̣т̣а̄лакагопуресу балака̄йам̣ а̄ропетва̄ йуддхам̣ ада̄си. сапаттара̄джа̄ ман̇галахаттхим̣ ваммена чха̄детва̄ сайампи ваммам̣ пат̣имун̃читва̄ хаттиккхандхаварагато тикхин̣ам̣ ан̇кусам̣ а̄да̄йа ‘‘нагарам̣ бхиндитва̄ пачча̄миттам̣ джӣвитаккхайам̣ па̄петва̄ раджджам̣ хаттхагатам̣ карисса̄мӣ’’ти хаттхим̣ нагара̄бхимукхам̣ песеси. со ун̣хакалала̄ни чева йантапа̄са̄н̣е ча на̄наппака̄ра̄ни ча пахаран̣а̄ни виссадждженте дисва̄ маран̣абхайабхӣто упасан̇камитум̣ асакконто пат̣икками. атха нам̣ хаттха̄чарийо упасан̇камитва̄ ‘‘та̄та, твам̣ сӯро сан̇га̄ма̄вачаро, еварӯпе т̣ха̄не пат̣иккаманам̣ на̄ма туйхам̣ на̄нуччхавика’’нти ватва̄ хаттхим̣ оваданто има̄ га̄тха̄ авоча –

63. ‘‘сан̇га̄ма̄вачаро сӯро, балава̄ ити виссуто;

ким̣ ну торан̣ама̄саджджа, пат̣иккамаси кун̃джара.

64. ‘‘омадда кхиппам̣ палигхам̣, есика̄ни ча аббаха;

торан̣а̄ни ча маддитва̄, кхиппам̣ пависа кун̃джара̄’’ти.

таттха ити виссутоти, та̄та, твам̣ паваттасампаха̄рам̣ сан̇га̄мам̣ маддитва̄ авачаран̣ато сан̇га̄ма̄вачаро, тхирахадайата̄йа сӯро, тха̄масампаттийа̄ балава̄ти евам̣ виссуто пан̃н̃а̄то па̄кат̣о. торан̣ама̄саджджа̄ти нагарадва̄расан̇кха̄там̣ торан̣ам̣ патва̄. пат̣иккамасӣти ким̣ ну кхо осаккаси, кена ка̄ран̣ена ниваттасӣти вадати. омадда̄ти авамадда адхо па̄тайа. есика̄ни ча аббаха̄ти нагарадва̄ре сол̣асаратанам̣ ат̣т̣харатанам̣ бхӯмийам̣ павесетва̄ ниччалам̣ катва̄ никха̄та̄ есикаттхамбха̄ хонти, те кхиппам̣ уддхара лун̃ча̄хӣти а̄н̣а̄пети. торан̣а̄ни ча маддитва̄ти нагарадва̄расса пит̣т̣хасан̇гха̄т̣е маддитва̄. кхиппам̣ пависа̄ти сӣгхам̣ нагарам̣ пависа. кун̃джара̄ти на̄гам̣ а̄лапати.

там̣ сутва̄ на̄го бодхисаттасса екова̄денева ниваттитва̄ есикаттхамбхе сон̣д̣а̄йа паливет̣хетва̄ ахиччхаттака̄ни вийа лун̃читва̄ торан̣ам̣ маддитва̄ палигхам̣ ота̄ретва̄ нагарадва̄рам̣ бхиндитва̄ нагарам̣ пависитва̄ раджджам̣ гахетва̄ ада̄си.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ хаттхӣ нандо ахоси, ра̄джа̄ а̄нандо, хаттха̄чарийо пана ахамева ахоси’’нти.

сан̇га̄ма̄вачараджа̄такаван̣н̣ана̄ дутийа̄.

[183] 3. ва̄лодакаджа̄такаван̣н̣ана̄

ва̄лодакам̣ аппарасам̣ нихӣнанти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто пан̃часате вигха̄са̄де а̄раббха катхеси. са̄ваттхийам̣ кира пан̃часата̄ упа̄сака̄ гхара̄ва̄сапалибодхам̣ путтада̄расса ниййа̄детва̄ саттху дхаммадесанам̣ сун̣анта̄ екатова вичаранти. тесу кечи сота̄панна̄, кечи сакада̄га̄мино, кечи ана̄га̄мино, екопи путхуджджано на̄ма наттхи, саттха̄рам̣ нимантента̄пи те упа̄саке антокаритва̄ва нимантенти. тесам̣ пана дантакат̣т̣хамукходакаваттхагандхама̄лада̄йака̄ пан̃часата̄ чӯл̣упат̣т̣ха̄ка̄ вигха̄са̄да̄ хутва̄ васанти. те бхуттапа̄тара̄са̄ нидда̄йитва̄ ут̣т̣ха̄йа ачираватим̣ гантва̄ надӣтӣре уннаданта̄ маллайуддхам̣ йуджджханти. те пана пан̃часата̄ упа̄сака̄ аппасадда̄ аппаниггхоса̄ пат̣исалла̄намануйун̃джанти. саттха̄ тесам̣ вигха̄са̄да̄нам̣ учча̄саддам̣ сутва̄ ‘‘ким̣ есо, а̄нанда, саддо’’ти тхерам̣ пуччхитва̄ ‘‘вигха̄са̄дасаддо, бханте’’ти вутте ‘‘на кхо, а̄нанда, име вигха̄са̄да̄ ида̄нева вигха̄сам̣ кха̄дитва̄ уннаданти, пуббепи уннадантийева, имепи упа̄сака̄ на ида̄нева саннисинна̄, пуббепи саннисинна̄йева̄’’ти ватва̄ тхерена йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто амаччакуле ниббаттитва̄ вайаппатто ран̃н̃о аттхадхамма̄нуса̄сако ахоси. атхекасмим̣ ка̄ле со ра̄джа̄ ‘‘паччанто купито’’ти сутва̄ пан̃часате синдхаве каппа̄петва̄ чатуран̇гинийа̄ сена̄йа гантва̄ паччантам̣ вӯпасаметва̄ ба̄ра̄н̣асимева пачча̄гантва̄ ‘‘синдхава̄ киланта̄ алларасамева несам̣ муддикапа̄нам̣ детха̄’’ти а̄н̣а̄песи. синдхава̄ гандхапа̄нам̣ пивитва̄ ассаса̄лам̣ гантва̄ аттано аттано т̣ха̄несу ат̣т̣хам̣су. тесам̣ пана динна̄васит̣т̣хакам̣ аппарасам̣ бахукасат̣ам̣ ахоси. манусса̄ ‘‘идам̣ ким̣ карома̄’’ти ра̄джа̄нам̣ пуччхим̣су. ра̄джа̄ удакена маддитва̄ макачипилотика̄хи парисса̄ветва̄ ‘‘йе гадрабха̄ синдхава̄нам̣ нива̄пам̣ пахим̣су, тесам̣ да̄петха̄’’ти да̄песи. гадрабха̄ касат̣аудакам̣ пивитва̄ матта̄ хутва̄ вираванта̄ ра̄джан̇ган̣е вичарим̣су. ра̄джа̄ маха̄ва̄тапа̄нам̣ виваритва̄ ра̄джан̇ган̣ам̣ олокайама̄но самӣпе т̣хитам̣ бодхисаттам̣ а̄мантетва̄ ‘‘пасса, име гадрабха̄ касат̣одакам̣ пивитва̄ матта̄ хутва̄ вираванта̄ уппатанта̄ вичаранти, синдхавакуле джа̄тасиндхава̄ пана гандхапа̄нам̣ пивитва̄ ниссадда̄ саннисинна̄ на уппилаванти, ким̣ ну кхо ка̄ран̣а’’нти пуччханто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

65. ‘‘ва̄лодакам̣ аппарасам̣ нихӣнам̣, питва̄ мадо джа̄йати гадрабха̄нам̣;

иман̃ча питва̄на расам̣ пан̣ӣтам̣, мадо на сан̃джа̄йати синдхава̄на’’нти.

таттха ва̄лодаканти макачива̄лехи парисса̄витаудакам̣. ‘‘ва̄лудака’’нтипи па̄т̣хо. нихӣнанти нихӣнарасабха̄вена нихӣнам̣. на сан̃джа̄йатӣти синдхава̄нам̣ мадо на джа̄йати, ким̣ ну кхо ка̄ран̣анти пуччхи.

атхасса ка̄ран̣ам̣ а̄чиккханто бодхисатто дутийам̣ га̄тхама̄ха –

66. ‘‘аппам̣ пивитва̄на нихӣнаджаччо, со маджджатӣ тена джанинда пут̣т̣хо;

дхорайхасӣлӣ ча куламхи джа̄то, на маджджатӣ аггарасам̣ пивитва̄’’ти.

таттха тена джанинда пут̣т̣хоти джанинда уттамара̄джа йо нихӣнаджаччо, тена нихӣнаджаччабха̄вена пут̣т̣хо маджджати памаджджати. дхорайхасӣлӣти дхорайхасӣло дхураваханакаа̄ча̄рена сампанно джа̄тисиндхаво. аггарасанти саббапат̣хамам̣ гахитам̣ муддикарасам̣ пивитва̄пи на маджджати.

ра̄джа̄ бодхисаттасса вачанам̣ сутва̄ гадрабхе ра̄джан̇ган̣а̄ нӣхара̄петва̄ тассева ова̄де т̣хито да̄на̄дӣни пун̃н̃а̄ни катва̄ йатха̄каммам̣ гато.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ пан̃часата̄ гадрабха̄ име вигха̄са̄да̄ ахесум̣, пан̃часата̄ синдхава̄ име упа̄сака̄, ра̄джа̄ а̄нандо, пан̣д̣ита̄маччо пана ахамева ахоси’’нти.

ва̄лодакаджа̄такаван̣н̣ана̄ татийа̄.

[184] 4. гиридаттаджа̄такаван̣н̣ана̄

дӯсито гиридаттена̄ти идам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто екам̣ випаккхасевим̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси. ваттху хет̣т̣ха̄ махил̣а̄мукхаджа̄таке (джа̄. 1.1.26) катхитамева. саттха̄ пана ‘‘на, бхиккхаве, айам̣ бхиккху ида̄нева випаккхам̣ севати, пуббепеса випаккхасевакойева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ са̄мара̄джа̄ раджджам̣ ка̄реси. тада̄ бодхисатто амаччакуле ниббаттитва̄ вайаппатто тасса аттхадхамма̄нуса̄сако ахоси. ран̃н̃о пана пан̣д̣аво на̄ма ман̇галассо, тасса гиридатто на̄ма ассабандхо, со кхан̃джо ахоси. ассо мукхараджджуке гахетва̄ там̣ пурато пурато гаччхантам̣ дисва̄ ‘‘мам̣ еса сиккха̄петӣ’’ти сан̃н̃а̄йа тасса анусиккханто кхан̃джо ахоси. тасса ассасса кхан̃джабха̄вам̣ ран̃н̃о а̄рочесум̣, ра̄джа̄ ведждже песеси. те гантва̄ ассасса сарӣре рогам̣ апассанта̄ ‘‘рогамасса на пасса̄ма̄’’ти ран̃н̃о катхайим̣су. ра̄джа̄ бодхисаттам̣ песеси – ‘‘гаччха вайасса, еттха ка̄ран̣ам̣ джа̄на̄хӣ’’ти. со гантва̄ кхан̃джаассабандхасам̣саггена тасса кхан̃джабхӯтабха̄вам̣ н̃атва̄ ран̃н̃о таматтхам̣ а̄рочетва̄ ‘‘сам̣саггадосена на̄ма евам̣ хотӣ’’ти дассенто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –-

67. ‘‘дӯсито гиридаттена, хайо са̄масса пан̣д̣аво;

пора̄н̣ам̣ пакатим̣ хитва̄, тассева̄нувидхиййатӣ’’ти.

таттха хайо са̄масса̄ти са̄масса ран̃н̃о ман̇галассо. пора̄н̣ам̣ пакатим̣ хитва̄ти аттано пора̄н̣апакатим̣ син̇га̄рабха̄вам̣ паха̄йа. анувидхиййатӣти анусиккхати.

атха нам̣ ра̄джа̄ ‘‘ида̄ни вайасса ким̣ каттабба’’нти пуччхи. бодхисатто ‘‘сундарам̣ ассабандхам̣ лабхитва̄ йатха̄ пора̄н̣о бхависсатӣ’’ти ватва̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

68. ‘‘саче ча тануджо посо, сикхара̄ка̄ракаппито;

а̄нане нам̣ гахетва̄на, ман̣д̣але париваттайе;

кхиппамева пахантва̄на, тассева̄нувидхиййатӣ’’ти.

таттха тануджоти тасса ануджо. анурӯпам̣ джа̄то хи ануджо, тасса ануджо тануджо. идам̣ вуттам̣ хоти – саче хи, маха̄ра̄джа, тасса син̇га̄расса а̄ча̄расампаннасса ассасса анурӯпам̣ джа̄то син̇га̄ро а̄ча̄расампанно посо. сикхара̄ка̄ракаппитоти сикхарена сундарена а̄ка̄рена каппитакесамассу там̣ ассам̣ а̄нане гахетва̄ ассаман̣д̣але париваттеййа, кхиппамевеса там̣ кхан̃джабха̄вам̣ паха̄йа ‘‘айам̣ син̇га̄ро а̄ча̄расампанно ассагопако мам̣ сиккха̄петӣ’’ти сан̃н̃а̄йа кхиппамева тасса анувидхиййати анусиккхиссати, пакатибха̄вейева т̣хассатӣти аттхо. ра̄джа̄ татха̄ ка̄реси, ассо пакатибха̄ве патит̣т̣ха̄си. ра̄джа̄ ‘‘тираччха̄на̄нампи на̄ма а̄сайам̣ джа̄ниссатӣ’’ти тут̣т̣хачитто бодхисаттасса махантам̣ йасам̣ ада̄си.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ гиридатто девадатто ахоси, ассо випаккхасевако бхиккху, ра̄джа̄ а̄нандо, амаччапан̣д̣ито пана ахамева ахоси’’нти.

гиридаттаджа̄такаван̣н̣ана̄ чатуттха̄.

[185] 5. анабхиратиджа̄такаван̣н̣ана̄

йатходаке а̄виле аппасаннети идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ бра̄хман̣акума̄рам̣ а̄раббха катхеси. са̄ваттхийам̣ кира еко бра̄хман̣акума̄ро тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ бахӯ кхаттийакума̄ре ча бра̄хман̣акума̄ре ча манте ва̄чеси. со апарабха̄ге гхара̄ва̄сам̣ сан̣т̣хапетва̄ ваттха̄лан̇ка̄рада̄сада̄сикхеттаваттхугомахим̣сапуттада̄ра̄дӣнам̣ аттха̄йа чинтайама̄но ра̄гадосамохавасико хутва̄ а̄вилачитто ахоси, манте пат̣ипа̄т̣ийа̄ париваттетум̣ на̄саккхи, ито чито ча манта̄ на пат̣ибхам̣су. со екадивасам̣ бахум̣ гандхама̄ла̄дим̣ гахетва̄ джетаванам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ пӯджетва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. саттха̄ тена саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ ‘‘ким̣, ма̄н̣ава, манте ва̄чеси, пагун̣а̄ те манта̄’’ти пуччхи. ‘‘пуббе ме, бханте, манта̄ пагун̣а̄ ахесум̣, гхара̄ва̄сасса пана гахитака̄лато пат̣т̣ха̄йа читтам̣ ме а̄вилам̣ джа̄там̣, тена ме манта̄ на пагун̣а̄’’ти. атха нам̣ саттха̄ ‘‘на кхо, ма̄н̣ава, ида̄нева, пуббепи те читтасса ана̄вилака̄ле тава манта̄ пагун̣а̄ ахесум̣, ра̄га̄дӣхи пана а̄вилака̄ле тава манта̄ на пат̣ибхам̣сӯ’’ти ватва̄ тена йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле ниббаттитва̄ вайаппатто таккасила̄йам̣ манте угган̣хитва̄ диса̄па̄моккхо а̄чарийо хутва̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ бахӯ кхаттийакума̄ре ча бра̄хман̣акума̄ре ча манте ва̄чеси. тасса сантике еко бра̄хман̣ама̄н̣аво тайо веде пагун̣е ака̄си, екападепи никкан̇кхо пит̣т̣хиа̄чарийо хутва̄ манте ва̄чеси. со апарена самайена гхара̄ва̄сам̣ гахетва̄ гхара̄ва̄сачинта̄йа а̄вилачитто манте париваттетум̣ на̄саккхи. атха нам̣ а̄чарийо аттано сантикам̣ а̄гатам̣ ‘‘ким̣, ма̄н̣ава, пагун̣а̄ те манта̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘гхара̄ва̄сагахитака̄лато пат̣т̣ха̄йа ме читтам̣ а̄вилам̣ джа̄там̣, манте париваттетум̣ на саккомӣ’’ти вутте ‘‘та̄та, а̄виле читтамхи пагун̣а̄пи манта̄ на пат̣ибханти, ана̄виле пана читте аппат̣ибха̄н̣ам̣ на̄ма наттхӣ’’ти ватва̄ има̄ га̄тха̄ а̄ха –

69. ‘‘йатходаке а̄виле аппасанне, на пассати сиппикасамбукан̃ча;

саккхарам̣ ва̄лукам̣ маччхагумбам̣, евам̣ а̄виламхи читте;

на со пассати аттадаттхам̣ параттхам̣.

70. ‘‘йатходаке аччхе виппасанне, со пассати сиппикасамбукан̃ча;

саккхарам̣ ва̄лукам̣ маччхагумбам̣, евам̣ ана̄виламхи читте;

со пассати аттхадаттхам̣ параттха’’нти.

таттха а̄вилети каддама̄лул̣ите. аппасаннети та̄йева а̄вилата̄йа авиппасанне. сиппикасамбукан̃ча̄ти сиппикан̃ча самбукан̃ча. маччхагумбанти маччхагхат̣ам̣. евам̣ а̄виламхӣти евамева ра̄га̄дӣхи а̄виле читте. аттадаттхам̣ параттханти нева аттадаттхам̣ на параттхам̣ пассатӣти аттхо. со пассатӣти евамева ана̄виле читте со пурисо аттадаттхам̣ параттхан̃ча пассатӣти.

саттха̄ имам̣ атӣтам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси, саччапарийоса̄не бра̄хман̣акума̄ро сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. ‘‘тада̄ ма̄н̣аво айамева ма̄н̣аво ахоси, а̄чарийо пана ахамева ахоси’’нти.

анабхиратиджа̄такаван̣н̣ана̄ пан̃чама̄.

[186] 6. дадхива̄ханаджа̄такаван̣н̣ана̄

ван̣н̣агандхарасӯпетоти идам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто випаккхасевим̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси. ваттху хет̣т̣ха̄ катхитамева. саттха̄ пана ‘‘бхиккхаве, аса̄дхусаннива̄со на̄ма па̄по анаттхакаро, таттха мануссабхӯта̄нам̣ та̄ва па̄пасаннива̄сасса анаттхакарата̄йа ким̣ ваттаббам̣, пуббе пана аса̄тена амадхурена нимбаруккхена саддхим̣ саннива̄сама̄гамма мадхурарасо диббарасапат̣ибха̄го ачетано амбаруккхопи амадхуро титтако джа̄то’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте ка̄сират̣т̣хе чатта̄ро бха̄таро бра̄хман̣а̄ исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ химавантападесе пат̣ипа̄т̣ийа̄ пан̣н̣аса̄ла̄ катва̄ ва̄сам̣ каппесум̣. тесам̣ джет̣т̣хакабха̄та̄ ка̄лам̣ катва̄ саккаттам̣ па̄пун̣и. со там̣ ка̄ран̣ам̣ н̃атва̄ антарантара̄ саттат̣т̣хадивасаччайена тесам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гаччханто екадивасам̣ джет̣т̣хаката̄пасам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдитва̄ – ‘‘бханте, кена те аттхо’’ти пуччхи. пан̣д̣урого та̄пасо ‘‘аггина̄ ме аттхо’’ти а̄ха. со там̣ сутва̄ тасса ва̄сипхарасукам̣ ада̄си. ва̄сипхарасуко на̄ма дан̣д̣е павесанавасена ва̄сипи хоти пхарасупи. та̄пасо ‘‘ко ме имам̣ а̄да̄йа да̄рӯни а̄хариссатӣ’’ти а̄ха. атха нам̣ сакко евама̄ха – ‘‘йада̄ те, бханте, да̄рӯхи аттхо, имам̣ пхарасум̣ хаттхена пахаритва̄ ‘да̄рӯни ме а̄харитва̄ аггим̣ карохӣ’ти вадеййа̄си, да̄рӯни а̄харитва̄ аггим̣ катва̄ дассатӣ’’ти. тасса ва̄сипхарасукам̣ датва̄ дутийампи упасан̇камитва̄ ‘‘бханте, кена те аттхо’’ти пуччхи. тасса пан̣н̣аса̄ла̄йа хаттхимагго хоти, со хаттхӣхи упаддуто ‘‘хаттхӣнам̣ ме васена дуккхам̣ уппаджджати, те пала̄пехӣ’’ти а̄ха. сакко тасса екам̣ бхерим̣ упана̄метва̄ ‘‘бханте, имасмим̣ тале пахат̣е тумха̄кам̣ пачча̄митта̄ пала̄йиссанти, имасмим̣ тале пахат̣е меттачитта̄ хутва̄ чатуран̇гинийа̄ сена̄йа парива̄рессантӣ’’ти ватва̄ там̣ бхерим̣ датва̄ канит̣т̣хасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘бханте, кена те аттхо’’ти пуччхи. сопи пан̣д̣урогадха̄тукова, тасма̄ ‘‘дадхина̄ ме аттхо’’ти а̄ха. сакко тасса екам̣ дадхигхат̣ам̣ датва̄ ‘‘саче тумхе иччхама̄на̄ имам̣ а̄син̃чеййа̄тха, маха̄надӣ хутва̄ махогхам̣ паваттетва̄ тумха̄кам̣ раджджам̣ гахетва̄ да̄тум̣ саматтхопи бхависсатӣ’’ти ватва̄ пакка̄ми. тато пат̣т̣ха̄йа ва̄сипхарасуко джет̣т̣хабха̄тикасса аггим̣ кароти, итарена бхеритале пахат̣е хаттхӣ пала̄йанти, канит̣т̣хо дадхим̣ парибхун̃джати.

тасмим̣ ка̄ле еко сӯкаро екасмим̣ пура̄н̣ага̄мат̣т̣ха̄не чаранто а̄нубха̄васампаннам̣ екам̣ ман̣иккхандхам̣ аддаса. со там̣ ман̣иккхандхам̣ мукхена д̣ам̣ситва̄ тасса̄нубха̄вена а̄ка̄се уппатитва̄ самуддасса маджджхе екам̣ дӣпакам̣ гантва̄ ‘‘еттха да̄ни майа̄ васитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти отаритва̄ пха̄сукат̣т̣ха̄не екасса удумбараруккхасса хет̣т̣ха̄ ва̄сам̣ каппеси. со екадивасам̣ тасмим̣ руккхамӯле ман̣иккхандхам̣ пурато т̣хапетва̄ ниддам̣ окками. атхеко ка̄сират̣т̣хава̄сӣ мануссо ‘‘нирупака̄ро еса амха̄ка’’нти ма̄та̄питӯхи геха̄ никкад̣д̣хито екам̣ пат̣т̣анага̄мам̣ гантва̄ на̄вика̄нам̣ каммака̄ро хутва̄ на̄вам̣ а̄руйха самуддамаджджхе бхинна̄йа на̄ва̄йа пхалаке нипанно там̣ дӣпакам̣ патва̄ пхала̄пхала̄ни парийесанто там̣ сӯкарам̣ нидда̄йантам̣ дисва̄ сан̣икам̣ гантва̄ ман̣иккхандхам̣ ган̣хитва̄ тасса а̄нубха̄вена а̄ка̄се уппатитва̄ удумбараруккхе нисӣдитва̄ чинтеси – ‘‘айам̣ сӯкаро имасса ман̣иккхандхасса а̄нубха̄вена а̄ка̄сача̄рико хутва̄ идха васати ман̃н̃е, майа̄ пат̣хамамева имам̣ сӯкарам̣ ма̄ретва̄ мам̣сам̣ кха̄дитва̄ паччха̄ гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. со екам̣ дан̣д̣акам̣ бхан̃джитва̄ тасса сӣсе па̄тети. сӯкаро пабуджджхитва̄ ман̣им̣ апассанто ито чито ча кампама̄но видха̄вати, руккхе нисиннапурисо хаси. сӯкаро олокенто там̣ дисва̄ там̣ руккхам̣ сӣсена пахаритва̄ таттхева мато.

со пурисо отаритва̄ аггим̣ катва̄ тасса мам̣сам̣ пачитва̄ кха̄дитва̄ а̄ка̄се уппатитва̄ химавантаматтхакена гаччханто ассамападам̣ дисва̄ джет̣т̣хабха̄тикасса та̄пасасса ассаме отаритва̄ двӣхатӣхам̣ васитва̄ та̄пасасса ваттапат̣иваттам̣ ака̄си, ва̄сипхарасукасса а̄нубха̄ван̃ча пасси. со ‘‘имам̣ майа̄ гахетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ман̣иккхандхасса а̄нубха̄вам̣ та̄пасасса дассетва̄ ‘‘бханте, имам̣ ман̣им̣ гахетва̄ ва̄сипхарасукам̣ детха̄’’ти а̄ха. та̄пасо а̄ка̄сена чаритука̄мо там̣ гахетва̄ ва̄сипхарасукам̣ ада̄си. со там̣ гахетва̄ тхокам̣ гантва̄ ва̄сипхарасукам̣ пахаритва̄ ‘‘ва̄сипхарасука та̄пасасса сӣсам̣ чхиндитва̄ ман̣иккхандхам̣ ме а̄хара̄’’ти а̄ха. со гантва̄ та̄пасасса сӣсам̣ чхиндитва̄ ман̣иккхандхам̣ а̄хари. со ва̄сипхарасукам̣ пат̣иччханнат̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ маджджхимата̄пасасса сантикам̣ гантва̄ катипа̄хам̣ васитва̄ бхерийа̄ а̄нубха̄вам̣ дисва̄ ман̣иккхандхам̣ датва̄ бхерим̣ ган̣хитва̄ пуриманайенева тассапи сӣсам̣ чхинда̄петва̄ канит̣т̣хам̣ упасан̇камитва̄ дадхигхат̣асса а̄нубха̄вам̣ дисва̄ ман̣иккхандхам̣ датва̄ дадхигхат̣ам̣ гахетва̄ пуриманайенева тасса сӣсам̣ чхинда̄петва̄ ман̣иккхандхан̃ча ва̄сипхарасукан̃ча бхерин̃ча дадхигхат̣ан̃ча гахетва̄ а̄ка̄се уппатитва̄ ба̄ра̄н̣асийа̄ авидӯре т̣хатва̄ ба̄ра̄н̣асиран̃н̃о ‘‘йуддхам̣ ва̄ ме дету раджджам̣ ва̄’’ти екасса пурисасса хаттхе пан̣н̣ам̣ па̄хеси.

ра̄джа̄ са̄санам̣ сутва̄ва ‘‘чорам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти никкхами. со екам̣ бхериталам̣ пахари, чатуран̇гинӣ сена̄ парива̄реси. ран̃н̃о аваттхаран̣абха̄вам̣ н̃атва̄ дадхигхат̣ам̣ виссаджджеси, маха̄надӣ паватти. маха̄джано дадхимхи осӣдитва̄ никкхамитум̣ на̄саккхи. ва̄сипхарасукам̣ пахаритва̄ ‘‘ран̃н̃о сӣсам̣ а̄хара̄’’ти а̄ха, ва̄сипхарасуко гантва̄ ран̃н̃о сӣсам̣ а̄харитва̄ па̄дамӯле никкхипи. екопи а̄вудхам̣ уккхипитум̣ на̄саккхи. со махантена балена паривуто нагарам̣ пависитва̄ абхисекам̣ ка̄ретва̄ дадхива̄хано на̄ма ра̄джа̄ хутва̄ дхаммена самена раджджам̣ ка̄реси.

тассекадивасам̣ маха̄надийам̣ джа̄лакаран̣д̣аке кӣл̣антасса кан̣н̣амун̣д̣адахато девапарибхогам̣ екам̣ амбапаккам̣ а̄гантва̄ джа̄ле лагги, джа̄лам̣ уккхипанта̄ там̣ дисва̄ ран̃н̃о адам̣су. там̣ махантам̣ гхат̣аппама̄н̣ам̣ париман̣д̣алам̣ суван̣н̣аван̣н̣ам̣ ахоси. ра̄джа̄ ‘‘кисса пхалам̣ на̄мета’’нти ваначараке пуччхитва̄ ‘‘амбапхала’’нти сутва̄ парибхун̃джитва̄ тасса ат̣т̣хим̣ аттано уййа̄не ропа̄петва̄ кхӣродакена син̃ча̄песи. руккхо ниббаттитва̄ татийе сам̣ваччхаре пхалам̣ ада̄си. амбасса сакка̄ро маха̄ ахоси, кхӣродакена син̃чанти, гандхапан̃чан̇гуликам̣ денти, ма̄ла̄да̄ма̄ни париккхипанти, гандхателена дӣпам̣ джа̄ленти, париккхепо панасса пат̣аса̄н̣ийа̄ ахоси. пхала̄ни мадхура̄ни суван̣н̣аван̣н̣а̄ни ахесум̣. дадхива̄ханара̄джа̄ ан̃н̃есам̣ ра̄джӯнам̣ амбапхалам̣ песенто ат̣т̣хито руккханиббаттанабхайена ан̇кураниббаттанат̣т̣ха̄нам̣ ман̣д̣ӯкакан̣т̣акена виджджхитва̄ песеси. тесам̣ амбам̣ кха̄дитва̄ ат̣т̣хи ропитам̣ на сампаджджати. те ‘‘ким̣ ну кхо еттха ка̄ран̣а’’нти пуччханта̄ там̣ ка̄ран̣ам̣ джа̄ним̣су.

атхеко ра̄джа̄ уййа̄напа̄лам̣ паккоситва̄ ‘‘дадхива̄ханасса амбапхала̄нам̣ расам̣ на̄сетва̄ титтакабха̄вам̣ ка̄тум̣ саккхиссасӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘а̄ма, дева̄’’ти вутте ‘‘тена хи гаччха̄хӣ’’ти сахассам̣ датва̄ песеси. со ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ ‘‘еко уййа̄напа̄ло а̄гато’’ти ран̃н̃о а̄роча̄петва̄ тена паккоса̄пито пависитва̄ ра̄джа̄нам̣ вандитва̄ ‘‘твам̣ уййа̄напа̄ло’’ти пут̣т̣хо ‘‘а̄ма, дева̄’’ти ватва̄ аттано а̄нубха̄вам̣ ван̣н̣еси. ра̄джа̄ ‘‘гаччха амха̄кам̣ уййа̄напа̄ласса сантике хохӣ’’ти а̄ха. те тато пат̣т̣ха̄йа две джана̄ уййа̄нам̣ пат̣иджагганти. адхуна̄гато уййа̄напа̄ло ака̄лапуппха̄ни сут̣т̣ху пуппха̄пенто ака̄лапхала̄ни ган̣ха̄пенто уййа̄нам̣ раман̣ӣйам̣ ака̄си. ра̄джа̄ тасса пасӣдитва̄ пора̄н̣акауййа̄напа̄лам̣ нӣхаритва̄ тассева уййа̄нам̣ ада̄си. со уййа̄насса аттано хаттхагатабха̄вам̣ н̃атва̄ амбаруккхам̣ парива̄ретва̄ нимбе ча пхаггававаллийо ча ропеси, анупуббена нимба̄ вад̣д̣хим̣су, мӯлехи мӯла̄ни, са̄кха̄хи ча са̄кха̄ сам̣сат̣т̣ха̄ онаддхавинаддха̄ ахесум̣. тена аса̄таамадхурасам̣саггена та̄вамадхурапхало амбо титтако джа̄то нимбапан̣н̣асадисарасо, амбапхала̄нам̣ титтакабха̄вам̣ н̃атва̄ уййа̄напа̄ло пала̄йи.

дадхива̄хано уййа̄нам̣ гантва̄ амбапхалам̣ кха̄данто мукхе павит̣т̣хам̣ амбарасам̣ нимбакасат̣ам̣ вийа аджджхохаритум̣ асакконто какка̄ретва̄ нит̣т̣хубхи. тада̄ бодхисатто тасса аттхадхамма̄нуса̄сако амаччо ахоси. ра̄джа̄ бодхисаттам̣ а̄мантетва̄ ‘‘пан̣д̣ита, имасса руккхасса пора̄н̣акапариха̄рато парихӣнам̣ наттхи, евам̣ сантеписса пхалам̣ титтакам̣ джа̄там̣, ким̣ ну кхо ка̄ран̣а’’нти пуччханто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

71. ‘‘ван̣н̣агандхарасӯпето, амбойам̣ ахува̄ пуре;

тамева пӯджам̣ лабхама̄но, кенамбо кат̣укаппхало’’ти.

атхасса ка̄ран̣ам̣ а̄чиккханто бодхисатто дутийам̣ га̄тхама̄ха –

72. ‘‘пучимандапарива̄ро, амбо те дадхива̄хана;

мӯлам̣ мӯлена сам̣сат̣т̣хам̣, са̄кха̄ са̄кха̄ нисеваре;

аса̄тасаннива̄сена, тенамбо кат̣укаппхало’’ти.

таттха пучимандапарива̄роти нимбаруккхапарива̄ро. са̄кха̄ са̄кха̄ нисеварети пучимандасса са̄кха̄йо амбаруккхасса са̄кха̄йо нисеванти. аса̄тасаннива̄сена̄ти амадхурехи пучимандехи саддхим̣ саннива̄сена. тена̄ти тена ка̄ран̣ена айам̣ амбо кат̣укаппхало аса̄тапхало титтакапхало джа̄тоти.

ра̄джа̄ тасса вачанам̣ сутва̄ саббепи пучиманде ча пхаггававаллийо ча чхинда̄петва̄ мӯла̄ни уддхара̄петва̄ саманта̄ амадхурапам̣сум̣ хара̄петва̄ мадхурапам̣сум̣ паккхипа̄петва̄ кхӣродакасаккхародакагандходакехи амбам̣ пат̣иджагга̄песи. со мадхурасам̣саггена пуна мадхурова ахоси. ра̄джа̄ пакатиуййа̄напа̄лассева уййа̄нам̣ ниййа̄детва̄ йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ йатха̄каммам̣ гато.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ ахамева пан̣д̣ита̄маччо ахоси’’нти.

дадхива̄ханаджа̄такаван̣н̣ана̄ чхат̣т̣ха̄.

[187] 7. чатумат̣т̣хаджа̄такаван̣н̣ана̄

учче вит̣абхима̄руйха̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ махаллакабхиккхум̣ а̄раббха катхеси. екадивасам̣ кира двӣсу аггаса̄вакесу ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пан̃хапуччханависсаджджанакатха̄йа нисиннесу еко махаллако бхиккху тесам̣ сантикам̣ гантва̄ татийо хутва̄ нисӣдитва̄ ‘‘бханте, майампи тумхе пан̃хам̣ пуччхисса̄ма, тумхепи аттано кан̇кхам̣ амхе пуччхатха̄’’ти а̄ха. тхера̄ там̣ джигуччхитва̄ ут̣т̣ха̄йа паккамим̣су. тхера̄нам̣ дхаммам̣ сотум̣ нисиннапариса̄ сама̄гамасса бхиннака̄ле саттху сантикам̣ гантва̄ ‘‘ким̣ ака̄ле а̄гататтха̄’’ти вутте там̣ ка̄ран̣ам̣ а̄рочайим̣су. саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева са̄рипуттамоггалла̄на̄ етам̣ джигуччхитва̄ акатхетва̄ паккаманти, пуббепи паккамим̣сӯ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто аран̃н̃а̄йатане руккхадевата̄ ахоси. атха две хам̣сапотака̄ читтакӯт̣апаббата̄ никкхамитва̄ тасмим̣ руккхе нисӣдитва̄ гочара̄йа гантва̄ ниваттанта̄пи тасмим̣йева виссамитва̄ читтакӯт̣ам̣ гаччханти. гаччханте гаччханте ка̄ле тесам̣ бодхисаттена саддхим̣ висса̄со ахоси. гаччханта̄ ча а̄гаччханта̄ ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ саммодитва̄ дхаммакатхам̣ катхетва̄ паккамим̣су. атхекадивасам̣ тесу руккхагге нисӣдитва̄ бодхисаттена саддхим̣ катхентесу еко син̇га̄ло тасса руккхасса хет̣т̣ха̄ т̣хатва̄ техи хам̣сапотакехи саддхим̣ мантенто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

73. ‘‘учче вит̣абхима̄руйха, мантайавхо рахогата̄;

нӣче оруйха мантавхо, мигара̄джа̄пи соссатӣ’’ти.

таттха учче вит̣абхима̄руйха̄ти пакатийа̄ ча учче имасмим̣ руккхе уччатарам̣ екам̣ вит̣апам̣ абхирухитва̄. мантайавхоти мантетха катхетха. нӣче оруйха̄ти отаритва̄ нӣче т̣ха̄не т̣хатва̄ мантетха. мигара̄джа̄пи соссатӣти атта̄нам̣ мигара̄джа̄нам̣ катва̄ а̄ха. хам̣сапотака̄ джигуччхитва̄ ут̣т̣ха̄йа читтакӯт̣амева гата̄.

тесам̣ гатака̄ле бодхисатто син̇га̄ласса дутийам̣ га̄тхама̄ха –

74. ‘‘йам̣ суван̣н̣о суван̣н̣ена, дево девена мантайе;

ким̣ теттха чатумат̣т̣хасса, билам̣ пависа джамбука̄’’ти.

таттха суван̣н̣оти сундараван̣н̣о. суван̣н̣ена̄ти дутийена хам̣сапотакена. дево девена̄ти тейева две деве катва̄ катхети. чатумат̣т̣хасса̄ти сарӣрена джа̄тийа̄ сарена гун̣ена̄ти имехи чатӯхи мат̣т̣хасса суддхасса̄ти аккхараттхо. асуддхам̣йева пана там̣ пасам̣са̄вачанена нинданто евама̄ха, чатӯхи ла̄макасса ким̣ те еттха син̇га̄ласса̄ти айаметтха адхиппа̄йо. ‘‘билам̣ пависа̄’’ти идам̣ бодхисатто бхерава̄рамман̣ам̣ дассетва̄ там̣ пала̄пенто а̄ха.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ син̇га̄ло махаллако ахоси, две хам̣сапотака̄ са̄рипуттамоггалла̄на̄, руккхадевата̄ пана ахамева ахоси’’нти.

чатумат̣т̣хаджа̄такаван̣н̣ана̄ саттама̄.

[188] 8. сӣхакоттхуджа̄такаван̣н̣ана̄

сӣхан̇гулӣ сӣханакхоти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто кока̄ликам̣ а̄раббха катхеси. екадивасам̣ кира кока̄лико ан̃н̃есу бахуссутесу дхаммам̣ катхентесу сайампи катхетука̄мо ахосӣти саббам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева виттха̄ретаббам̣. там̣ пана паваттим̣ сутва̄ саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, кока̄лико ида̄нева аттано саддена па̄кат̣о джа̄то, пуббепи па̄кат̣о ахосӣ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто химавантападесе сӣхо хутва̄ ека̄йа син̇га̄лийа̄ саддхим̣ сам̣ва̄саманва̄йа путтам̣ пат̣илабхи. со ан̇гулӣхи накхехи кесарена ван̣н̣ена сан̣т̣ха̄нена̄ти имехи а̄ка̄рехи питусадисо ахоси, саддена ма̄тусадисо. атхекадивасам̣ деве васситва̄ вигате сӣхесу надитва̄ сӣхакӣл̣ам̣ кӣл̣антесу сопи тесам̣ антаре надитука̄мо хутва̄ син̇га̄ликам̣ на̄дам̣ нади. атхасса саддам̣ сутва̄ сӣха̄ тун̣хӣ ахесум̣. тасса саддам̣ сутва̄ апаро бодхисаттасса саджа̄типутто ‘‘та̄та, айам̣ сӣхо ван̣н̣а̄дӣхи амхехи сама̄но, саддо панасса ан̃н̃а̄дисо, ко на̄месо’’ти пуччханто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

75. ‘‘сӣхан̇гулӣ сӣханакхо, сӣхапа̄дапатит̣т̣хито;

со сӣхо сӣхасан̇гхамхи, еко надати ан̃н̃атха̄’’ти.

таттха сӣхапа̄дапатит̣т̣хитоти сӣхапа̄дехева патит̣т̣хито. еко надати ан̃н̃атха̄ти екова авасесасӣхехи асадисена син̇га̄ласаддена наданто ан̃н̃атха̄ надати.

там̣ сутва̄ бодхисатто ‘‘та̄та, еса тава бха̄та̄ син̇га̄лийа̄ путто, рӯпена майа̄ садисо, саддена ма̄тара̄ садисо’’ти ватва̄ син̇га̄липуттам̣ а̄мантетва̄ ‘‘та̄та, твам̣ ито пат̣т̣ха̄йа идха васанто аппасаддо васа, саче пуна надиссаси, син̇га̄лабха̄вам̣ те джа̄ниссантӣ’’ти оваданто дутийам̣ га̄тхама̄ха –

76. ‘‘ма̄ твам̣ нади ра̄джапутта, аппасаддо ване васа;

сарена кхо там̣ джа̄неййум̣, на хи те петтико саро’’ти.

таттха ра̄джапутта̄ти сӣхасса мигаран̃н̃о путта. иман̃ча пана ова̄дам̣ сутва̄ пуна со надитум̣ на̄ма на уссахи.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ син̇га̄ло кока̄лико ахоси, саджа̄типутто ра̄хуло, мигара̄джа̄ пана ахамева ахоси’’нти.

сӣхакоттхуджа̄такаван̣н̣ана̄ ат̣т̣хама̄.

[189] 9. сӣхачаммаджа̄такаван̣н̣ана̄

нетам̣ сӣхасса надитанти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто кока̄ликан̃н̃ева а̄раббха катхеси. со имасмим̣ ка̄ле сарабхан̃н̃ам̣ бхан̣итука̄мо ахоси. саттха̄ там̣ паваттим̣ сутва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто кассакакуле ниббаттитва̄ вайаппатто касикаммена джӣвикам̣ каппеси. тасмим̣ ка̄ле еко ва̄н̣иджо гадрабхабха̄ракена воха̄рам̣ каронто вичарати. со гатагатат̣т̣ха̄не гадрабхасса пит̣т̣хито бхан̣д̣икам̣ ота̄ретва̄ гадрабхам̣ сӣхачаммена па̄рупитва̄ са̄лийавакхеттесу виссаджджети. кхеттараккхака̄ там̣ дисва̄ ‘‘сӣхо’’ти сан̃н̃а̄йа упасан̇камитум̣ на сакконти. атхекадивасам̣ со ва̄н̣иджо екасмим̣ га̄мадва̄ре нива̄сам̣ гахетва̄ па̄тара̄сам̣ пача̄пенто тато гадрабхам̣ сӣхачаммам̣ па̄рупитва̄ йавакхетте виссаджджеси. кхеттараккхака̄ ‘‘сӣхо’’ти сан̃н̃а̄йа там̣ упасан̇камитум̣ асакконта̄ гехам̣ гантва̄ а̄рочесум̣. сакалага̄мава̄сино а̄вудха̄ни гахетва̄ сан̇кхе дхамента̄ бхерийо ва̄дента̄ кхеттасамӣпам̣ гантва̄ уннадим̣су, гадрабхо маран̣абхайабхӣто гадрабхаравам̣ рави. атхасса гадрабхабха̄вам̣ н̃атва̄ бодхисатто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

77. ‘‘нетам̣ сӣхасса надитам̣, на бйаггхасса на дӣпино;

па̄руто сӣхачаммена, джаммо надати гадрабхо’’ти.

таттха джаммоти ла̄мако. га̄мава̄синопи тасса гадрабхабха̄вам̣ н̃атва̄ там̣ ат̣т̣хӣни бхан̃джанта̄ потхетва̄ сӣхачаммам̣ а̄да̄йа агамам̣су.

атха со ва̄н̣иджо а̄гантва̄ там̣ бйасанабха̄ваппаттам̣ гадрабхам̣ дисва̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

78. ‘‘чирампи кхо там̣ кха̄деййа, гадрабхо харитам̣ йавам̣;

па̄руто сӣхачаммена, равама̄нова дӯсайӣ’’ти.

таттха танти нипа̄таматтам̣, айам̣ гадрабхо аттано гадрабхабха̄вам̣ аджа̄на̄петва̄ сӣхачаммена па̄руто чирампи ка̄лам̣ харитам̣ йавам̣ кха̄деййа̄ти аттхо. равама̄нова дӯсайӣти аттано пана гадрабхаравам̣ равама̄новеса атта̄нам̣ дӯсайи, наттхеттха сӣхачаммасса досоти. тасмим̣ евам̣ катхентейева гадрабхо таттхева нипанно мари, ва̄н̣иджопи там̣ паха̄йа пакка̄ми.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ ва̄н̣иджо девадатто ахоси, гадрабхо кока̄лико, пан̣д̣итакассако пана ахамева ахоси’’нти.

сӣхачаммаджа̄такаван̣н̣ана̄ навама̄.

[190] 10. сӣла̄нисам̣саджа̄такаван̣н̣ана̄

пасса саддха̄йа сӣласса̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ саддхам̣ упа̄сакам̣ а̄раббха катхеси. со кира саддхо пасанно арийаса̄вако екадивасам̣ джетаванам̣ гаччханто са̄йам̣ ачираватинадӣтӣрам̣ гантва̄ на̄вике на̄вам̣ тӣре т̣хапетва̄ дхаммассаванаттха̄йа гате титтхе на̄вам̣ адисва̄ буддха̄рамман̣ам̣ пӣтим̣ гахетва̄ надим̣ отари, па̄да̄ удакамхи на осӣдим̣су. со патхавӣтале гаччханто вийа вемаджджхам̣ гатака̄ле вӣчим̣ пасси. атхасса буддха̄рамман̣а̄ пӣти манда̄ джа̄та̄, па̄да̄ осӣдитум̣ а̄рабхим̣су, со пуна буддха̄рамман̣ам̣ пӣтим̣ дал̣хам̣ катва̄ удакапит̣т̣хенева гантва̄ джетаванам̣ пависитва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. саттха̄ тена саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ ‘‘упа̄сака, каччи маггам̣ а̄гаччханто аппакиламатхена а̄гатосӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘бханте, буддха̄рамман̣ам̣ пӣтим̣ гахетва̄ удакапит̣т̣хе патит̣т̣хам̣ лабхитва̄ патхавим̣ мадданто вийа а̄гатомхӣ’’ти вутте ‘‘на кхо пана, упа̄сака, тван̃н̃ева буддхагун̣е ануссаритва̄ патит̣т̣хам̣ ладдхо, пуббепи упа̄сака̄ самуддамаджджхе на̄ва̄йа бхинна̄йа буддхагун̣е ануссаранта̄ патит̣т̣хам̣ лабхим̣сӯ’’ти ватва̄ тена йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.

атӣте кассапасамма̄самбуддхака̄ле сота̄панно арийаса̄вако екена нха̄питакут̣умбикена саддхим̣ на̄вам̣ абхирухи, тасса нха̄питасса бхарийа̄ ‘‘аййа, имасса сукхадуккхам̣ тава бха̄ро’’ти нха̄питам̣ тасса упа̄сакасса хаттхе никкхипи. атха са̄ на̄ва̄ саттаме дивасе самуддамаджджхе бхинна̄, тепи две джана̄ екасмим̣ пхалаке нипанна̄ екам̣ дӣпакам̣ па̄пун̣им̣су. таттха со нха̄пито сакун̣е ма̄ретва̄ пачитва̄ кха̄данто упа̄сакассапи дети. упа̄сако ‘‘алам̣ майха’’нти на кха̄дати. со чинтеси – ‘‘имасмим̣ т̣ха̄не амха̄кам̣ т̣хапетва̄ тӣн̣и саран̣а̄ни ан̃н̃а̄ патит̣т̣ха̄ наттхӣ’’ти. со тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ гун̣е ануссари. атхасса̄нусарантасса тасмим̣ дӣпаке ниббатто на̄гара̄джа̄ аттано сарӣрам̣ маха̄на̄вам̣ катва̄ ма̄песи, самуддадевата̄ нийа̄мако ахоси, на̄ва̄ саттахи ратанехи пӯрайиттха, тайо кӯпака̄ инданӣламан̣имайа̄ ахесум̣, суван̣н̣амайо лан̇ка̄ро, раджатамайа̄ни йотта̄ни, суван̣н̣амайа̄ни йат̣т̣хипхийа̄ни.

самуддадевата̄ на̄ва̄йа т̣хатва̄ ‘‘аттхи джамбудӣпагамика̄’’ти гхосеси. упа̄сако ‘‘майам̣ гамисса̄ма̄’’ти а̄ха. тена хи ехи, на̄вам̣ абхируха̄ти. со на̄вам̣ абхирухитва̄ нха̄питам̣ паккоси, самуддадевата̄ – ‘‘туйхан̃н̃ева лаббхати, на етасса̄’’ти а̄ха. ‘‘ким̣ка̄ран̣а̄’’ти? ‘‘етасса сӣлагун̣а̄ча̄ро наттхи, там̣ ка̄ран̣ам̣. ахан̃хи туйхам̣ на̄вам̣ а̄харим̣, на етасса̄’’ти. ‘‘хоту, ахам̣ аттана̄ диннада̄нена раккхитасӣлена бха̄витабха̄вана̄йа етасса паттим̣ даммӣ’’ти. нха̄пито ‘‘анумода̄ми, са̄мӣ’’ти а̄ха. девата̄ ‘‘ида̄ни ган̣хисса̄мӣ’’ти тампи а̄ропетва̄ убхопи джане самудда̄ никкха̄метва̄ надийа̄ ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ аттано а̄нубха̄вена двиннампи тесам̣ гехе дханам̣ патит̣т̣хапетва̄ ‘‘пан̣д̣итехева саддхим̣ сам̣сагго на̄ма ка̄таббо. саче хи имасса нха̄питасса имина̄ упа̄сакена саддхим̣ сам̣сагго на̄бхависса, самуддамаджджхейева нассисса̄’’ти пан̣д̣итасам̣саггагун̣ам̣ катхайама̄на̄ има̄ га̄тха̄ авоча –

79. ‘‘пасса саддха̄йа сӣласса, ча̄гасса ча айам̣ пхалам̣;

на̄го на̄ва̄йа ван̣н̣ена, саддхам̣ вахатупа̄сакам̣.

80. ‘‘саббхирева сама̄сетха, саббхи куббетха сантхавам̣;

сатан̃хи саннива̄сена, соттхим̣ гаччхати нха̄пито’’ти.

таттха пасса̄ти кан̃чи анийаметва̄ пассатха̄ти а̄лапати. саддха̄йа̄ти локийалокуттара̄йа саддха̄йа. сӣлепи есева найо. ча̄гасса̄ти деййадхаммапаричча̄гасса чева килесапаричча̄гасса ча. айам̣ пхаланти идам̣ пхалам̣, гун̣ам̣ а̄нисам̣санти аттхо. атха ва̄ ча̄гасса ча пхалам̣ пасса, айам̣ на̄го на̄ва̄йа ван̣н̣ена̄ти евампеттха аттхо дат̣т̣хаббо. на̄ва̄йа ван̣н̣ена̄ти на̄ва̄йа сан̣т̣ха̄нена. саддханти тӣсу ратанесу патит̣т̣хитасаддхам̣. саббхирева̄ти пан̣д̣итехийева. сама̄сетха̄ти екато а̄васеййа, упавасеййа̄ти аттхо. куббетха̄ти кареййа. сантхаванти миттасантхавам̣. тан̣ха̄сантхаво пана кеначипи саддхим̣ на ка̄таббо. нха̄питоти нха̄питакут̣умбико. ‘‘наха̄пито’’типи па̄т̣хо.

евам̣ самуддадевата̄ а̄ка̄се т̣хатва̄ дхаммам̣ десетва̄ овадитва̄ на̄гара̄джа̄нам̣ ган̣хитва̄ аттано вима̄намева агама̄си.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ сачча̄ни пака̄сетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – саччапарийоса̄не упа̄сако сакада̄га̄мипхале патит̣т̣хахи. ‘‘тада̄ сота̄паннаупа̄сако паринибба̄йи, на̄гара̄джа̄ са̄рипутто ахоси, самуддадевата̄ пана ахамева ахоси’’нти.

сӣла̄нисам̣саджа̄такаван̣н̣ана̄ дасама̄.

асадисавагго чатуттхо.

тассудда̄нам̣ –

асадисан̃ча сан̇га̄мам̣, ва̄лодакам̣ гиридаттам̣;

набхирати дадхива̄хам̣, чатумат̣т̣хам̣ сӣхакот̣т̣хам̣;

сӣхачаммам̣ сӣла̄нисам̣сам̣.