10. син̇га̄лавагго

[241] 1. саббада̄т̣хаджа̄такаван̣н̣ана̄

син̇га̄ло ма̄наттхаддхоти идам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто девадаттам̣ а̄раббха катхеси. девадатто аджа̄тасаттум̣ паса̄детва̄ уппа̄дитам̣ ла̄бхасакка̄рам̣ чират̣т̣хитикам̣ ка̄тум̣ на̄саккхи, на̄л̣а̄гирипайоджане па̄т̣иха̄рийасса дит̣т̣хака̄лато пат̣т̣ха̄йа тасса со ла̄бхасакка̄ро антарадха̄йи. атхекадивасам̣ бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, девадатто ла̄бхасакка̄рам̣ уппа̄детва̄ чират̣т̣хитикам̣ ка̄тум̣ на̄саккхӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, девадатто ида̄нева аттано уппаннам̣ ла̄бхасакка̄рам̣ антарадха̄пети, пуббепи антарадха̄песийева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто тасса пурохито ахоси тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ ат̣т̣ха̄расаннан̃ча сиппа̄нам̣ па̄рам̣ гато. со патхавӣджайамантам̣ на̄ма джа̄на̄ти. патхавӣджайамантоти а̄ват̣т̣анаманто вуччати. атхекадивасам̣ бодхисатто ‘‘там̣ мантам̣ саджджха̄йисса̄мӣ’’ти екасмим̣ ан̇ган̣ат̣т̣ха̄не пит̣т̣хипа̄са̄н̣е нисӣдитва̄ саджджха̄йамака̄си. там̣ кира мантам̣ ан̃н̃авихитам̣ дхитивирахитам̣ са̄ветум̣ на сакка̄, тасма̄ нам̣ со татха̄рӯпе т̣ха̄не саджджха̄йати. атхасса саджджха̄йанака̄ле еко син̇га̄ло екасмим̣ биле нипанно там̣ мантам̣ сутва̄ва пагун̣амака̄си. со кира анантара̄тӣте аттабха̄ве пагун̣апатхавӣджайаманто еко бра̄хман̣о ахоси. бодхисатто саджджха̄йам̣ катва̄ ут̣т̣ха̄йа ‘‘пагун̣о вата ме айам̣ манто’’ти а̄ха. син̇га̄ло била̄ никкхамитва̄ ‘‘амбхо бра̄хман̣а, айам̣ манто тайа̄пи мамева пагун̣атаро’’ти ватва̄ пала̄йи. бодхисатто ‘‘айам̣ син̇га̄ло махантам̣ акусалам̣ кариссатӣ’’ти ‘‘ган̣хатха ган̣хатха̄’’ти тхокам̣ анубандхи. син̇га̄ло пала̄йитва̄ аран̃н̃ам̣ па̄виси.

со гантва̄ екам̣ син̇га̄лим̣ тхокам̣ сарӣре д̣ам̣си, ‘‘ким̣, са̄мӣ’’ти ча вутте ‘‘майхам̣ джа̄на̄си на джа̄на̄сӣ’’ти а̄ха. са̄ ‘‘а̄ма, джа̄на̄мӣ’’ти сампат̣иччхи. со патхавӣджайамантам̣ париваттетва̄ анека̄ни син̇га̄ласата̄ни а̄н̣а̄петва̄ саббепи хаттхиассасӣхабйаггхасӯкарамига̄дайо чатуппаде аттано сантике ака̄си. катва̄ ча пана саббада̄т̣хо на̄ма ра̄джа̄ хутва̄ екам̣ син̇га̄лим̣ аггамахесим̣ ака̄си. двиннам̣ хаттхӣнам̣ пит̣т̣хе сӣхо тит̣т̣хати, сӣхапит̣т̣хе саббада̄т̣хо син̇га̄ло ра̄джа̄ син̇га̄лийа̄ аггамахесийа̄ саддхим̣ нисӣдати, маханто йасо ахоси. со йасамахантена памаджджитва̄ ма̄нам̣ уппа̄детва̄ ‘‘ба̄ра̄н̣асираджджам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти саббачатуппадапаривуто ба̄ра̄н̣асийа̄ авидӯрат̣т̣ха̄нам̣ сампа̄пун̣и, париса̄ два̄дасайоджана̄ ахоси. со авидӯре т̣хитойева ‘‘раджджам̣ ва̄ дету, йуддхам̣ ва̄’’ти ран̃н̃о са̄санам̣ песеси. ба̄ра̄н̣асива̄сино бхӣтатасита̄ нагарадва̄ра̄ни пидахитва̄ ат̣т̣хам̣су.

бодхисатто ра̄джа̄нам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘ма̄ бха̄йи, маха̄ра̄джа, саббада̄т̣хасин̇га̄лена саддхим̣ йуддхам̣ мама бха̄ро, т̣хапетва̄ мам̣ ан̃н̃о тена саддхим̣ йуджджхитум̣ саматтхо на̄ма наттхӣ’’ти ра̄джа̄нан̃ча на̄гаре ча самасса̄сетва̄ ‘‘кинти катва̄ ну кхо саббада̄т̣хо раджджам̣ гахессати, пуччхисса̄ми та̄ва на’’нти два̄рат̣т̣а̄лакам̣ абхирухитва̄ ‘‘самма саббада̄т̣ха, кинти катва̄ имам̣ раджджам̣ ган̣хиссасӣ’’ти пуччхи. ‘‘сӣхана̄дам̣ нада̄петва̄ маха̄джанам̣ саддена санта̄сетва̄ ган̣хисса̄мӣ’’ти. бодхисатто ‘‘аттхета’’нти н̃атва̄ ат̣т̣а̄лака̄ оруйха ‘‘сакаладва̄дасайоджаникаба̄ра̄н̣асинагарава̄сино кан̣н̣аччхидда̄ни ма̄сапит̣т̣хена лан̃джантӯ’’ти бхерим̣ чара̄песи. маха̄джано бхерийа̄ а̄н̣ам̣ сутва̄ антамасо бил̣а̄ле упа̄да̄йа саббачатуппада̄нан̃чева аттано ча кан̣н̣аччхидда̄ни йатха̄ парасса саддам̣ сотум̣ на сакка̄, евам̣ ма̄сапит̣т̣хена лан̃джи.

атха бодхисатто пуна ат̣т̣а̄лакам̣ абхирухитва̄ ‘‘саббада̄т̣ха̄’’ти а̄ха. ‘‘ким̣, бра̄хман̣а̄’’ти? ‘‘имам̣ раджджам̣ кинти катва̄ ган̣хиссасӣ’’ти? ‘‘сӣхана̄дам̣ нада̄петва̄ мануссе та̄сетва̄ джӣвитаккхайам̣ па̄петва̄ ган̣хисса̄мӣ’’ти. ‘‘сӣхана̄дам̣ нада̄петум̣ на саккхиссаси. джа̄тисампанна̄ хи сураттахаттхапа̄да̄ кесарасӣхара̄джа̄но та̄дисасса джарасин̇га̄ласса а̄н̣ам̣ на кариссантӣ’’ти. син̇га̄ло ма̄наттхаддхо хутва̄ ‘‘ан̃н̃е та̄ва сӣха̄ тит̣т̣ханту, йасса̄хам̣ пит̣т̣хе нисинно, тан̃н̃ева нада̄песса̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘тена хи нада̄пехи, йади саккосӣ’’ти. со йасмим̣ сӣхе нисинно, тасса ‘‘нада̄хӣ’’ти па̄дена сан̃н̃ам̣ ада̄си. сӣхо хаттхикумбхе мукхам̣ уппӣл̣етва̄ тиккхаттум̣ аппат̣иваттийам̣ сӣхана̄дам̣ нади. хаттхӣ санта̄саппатта̄ хутва̄ син̇га̄лам̣ па̄дамӯле па̄тетва̄ па̄денасса сӣсам̣ аккамитва̄ чун̣н̣авичун̣н̣ам̣ акам̣су, саббада̄т̣хо таттхева джӣвитаккхайам̣ патто. тепи хаттхӣ сӣхана̄дам̣ сутва̄ маран̣абхайатаджджита̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ овиджджхитва̄ таттхева джӣвитаккхайам̣ па̄пун̣им̣су, т̣хапетва̄ сӣхе сеса̄пи мигасӯкара̄дайо сасабил̣а̄рапарийоса̄на̄ саббе чатуппа̄да̄ таттхева джӣвитаккхайам̣ па̄пун̣им̣су. сӣха̄ пала̄йитва̄ аран̃н̃ам̣ пависим̣су, два̄дасайоджанико мам̣сара̄си ахоси. бодхисатто ат̣т̣а̄лака̄ отаритва̄ нагарадва̄ра̄ни вивара̄петва̄ ‘‘саббе аттано кан̣н̣есу ма̄сапит̣т̣хам̣ апанетва̄ мам̣саттхика̄ мам̣сам̣ а̄харантӯ’’ти нагаре бхерим̣ чара̄песи. манусса̄ алламам̣сам̣ кха̄дитва̄ сесам̣ суккха̄петва̄ валлӯрамакам̣су. тасмим̣ кира ка̄ле валлӯракаран̣ам̣ удапа̄дӣти ваданти.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ има̄ абхисамбуддхага̄тха̄ ватва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси –

182. ‘‘син̇га̄ло ма̄наттхаддхо ча, парива̄рена аттхико;

па̄пун̣и махатим̣ бхӯмим̣, ра̄джа̄си саббада̄т̣хинам̣.

183. ‘‘евамева мануссесу, йо хоти парива̄рава̄;

со хи таттха маха̄ хоти, син̇га̄ло вийа да̄т̣хина’’нти.

таттха ма̄наттхаддхоти парива̄рам̣ нисса̄йа уппаннена ма̄нена тхаддхо. парива̄рена аттхикоти уттаримпи парива̄рена аттхико хутва̄. махатим̣ бхӯминти махантам̣ сампаттим̣. ра̄джа̄си саббада̄т̣хинанти саббесам̣ да̄т̣хӣнам̣ ра̄джа̄ а̄си. со хи таттха маха̄ хотӣти со парива̄расампанно пурисо тесу парива̄ресу маха̄ на̄ма хоти. син̇га̄ло вийа да̄т̣хинанти йатха̄ син̇га̄ло да̄т̣хӣнам̣ маха̄ ахоси, евам̣ маха̄ хоти, атха со син̇га̄ло вийа пама̄дам̣ а̄паджджитва̄ там̣ парива̄рам̣ нисса̄йа вина̄сам̣ па̄пун̣а̄тӣти.

‘‘тада̄ син̇га̄ло девадатто ахоси, ра̄джа̄ са̄рипутто, пурохито пана ахамева ахоси’’нти.

саббада̄т̣хаджа̄такаван̣н̣ана̄ пат̣хама̄.

[242] 2. сунакхаджа̄такаван̣н̣ана̄

ба̄ло вата̄йам̣ сунакхоти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто амбан̣акот̣т̣хаке а̄санаса̄ла̄йа бхаттабхун̃джанасунакхам̣ а̄раббха катхеси. там̣ кира джа̄така̄лато пат̣т̣ха̄йа па̄нӣйаха̄рака̄ гахетва̄ таттха посесум̣. со апарабха̄ге таттха бхаттам̣ бхун̃джанто тхӯласарӣро ахоси. атхекадивасам̣ еко га̄мава̄сӣ пурисо там̣ т̣ха̄нам̣ патто сунакхам̣ дисва̄ па̄нӣйаха̄рака̄нам̣ уттариса̄т̣акан̃ча каха̄пан̣ан̃ча датва̄ гаддӯлена бандхитва̄ там̣ а̄да̄йа пакка̄ми. со гахетва̄ нӣйама̄но на васси, диннам̣ диннам̣ кха̄данто паччхато паччхато агама̄си. атха со пурисо ‘‘айам̣ ида̄ни мам̣ пийа̄йатӣ’’ти гаддӯлам̣ мочеси, со виссат̣т̣хаматто екавегена а̄санаса̄ламева гато. бхиккхӯ там̣ дисва̄ тена гатака̄ран̣ам̣ джа̄нитва̄ са̄йанхасамайе дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, а̄санаса̄ла̄йа сунакхо бандханамоккхакусало виссат̣т̣хаматтова пуна а̄гато’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, со сунакхо ида̄нева бандханамоккхакусало, пуббепи кусалойева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто ка̄сират̣т̣хе екасмим̣ маха̄бхогакуле ниббаттитва̄ вайаппатто гхара̄ва̄сам̣ аггахеси. тада̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ екасса мануссасса сунакхо ахоси, со пин̣д̣ибхаттам̣ лабханто тхӯласарӣро джа̄то. атхеко га̄мава̄сӣ ба̄ра̄н̣асим̣ а̄гато там̣ сунакхам̣ дисва̄ тасса мануссасса уттариса̄т̣акан̃ча каха̄пан̣ан̃ча датва̄ сунакхам̣ гахетва̄ чаммайоттена бандхитва̄ йоттакот̣ийам̣ гахетва̄ гаччханто ат̣авимукхе екам̣ са̄лам̣ пависитва̄ сунакхам̣ бандхитва̄ пхалаке нипаджджитва̄ ниддам̣ окками. тасмим̣ ка̄ле бодхисатто кеначидева каран̣ӣйена ат̣авим̣ пат̣ипанно там̣ сунакхам̣ йоттена бандхитва̄ т̣хапитам̣ дисва̄ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

184. ‘‘ба̄ло вата̄йам̣ сунакхо, йо вараттам̣ на кха̄дати;

бандхана̄ ча памун̃чеййа, асито ча гхарам̣ вадже’’ти.

таттха памун̃чеййа̄ти памочеййа, айамева ва̄ па̄т̣хо. асито ча гхарам̣ ваджети асито сухито хутва̄ аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ гаччхеййа.

там̣ сутва̄ сунакхо дутийам̣ га̄тхама̄ха –

185. ‘‘ат̣т̣хитам̣ ме манасмим̣ ме, атхо ме хадайе катам̣;

ка̄лан̃ча пат̣икан̇кха̄ми, йа̄ва пассупатӯ джано’’ти.

таттха ат̣т̣хитам̣ ме манасмим̣ мети йам̣ тумхе катхетха, там̣ майа̄ адхит̣т̣хитамева, манасмим̣йева ме етам̣. атхо ме хадайе катанти атха ча пана ме тумха̄кам̣ вачанам̣ хадайе катамева. ка̄лан̃ча пат̣икан̇кха̄мӣти ка̄лам̣ пат̣има̄неми. йа̄ва пассупатӯ джаноти йа̄ва̄йам̣ маха̄джано пасупату ниддам̣ оккамату, та̄ва̄хам̣ ка̄лам̣ пат̣има̄неми. итаратха̄ хи ‘‘айам̣ сунакхо пала̄йатӣ’’ти раво уппаджджеййа, тасма̄ раттибха̄ге саббесам̣ суттака̄ле чаммайоттам̣ кха̄дитва̄ пала̄йисса̄мӣти. со евам̣ ватва̄ маха̄джане ниддам̣ окканте йоттам̣ кха̄дитва̄ сухито хутва̄ пала̄йитва̄ аттано са̄мика̄нам̣ гхарамева гато.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ сунакхова етарахи сунакхо, пан̣д̣итапурисо пана ахамева ахоси’’нти.

сунакхаджа̄такаван̣н̣ана̄ дутийа̄.

[243] 3. гуттиладжа̄такаван̣н̣ана̄

саттатантим̣ сумадхуранти идам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто девадаттам̣ а̄раббха катхеси. тасмин̃хи ка̄ле бхиккхӯ девадаттам̣ а̄хам̣су – ‘‘а̄вусо девадатта, самма̄самбуддхо туйхам̣ а̄чарийо, твам̣ самма̄самбуддхам̣ нисса̄йа тӣн̣и пит̣ака̄ни угган̣хи, чатта̄ри джха̄на̄ни уппа̄деси, а̄чарийасса на̄ма пат̣исаттуна̄ бхавитум̣ на йутта’’нти. девадатто ‘‘ким̣ пана ме, а̄вусо, саман̣о готамо а̄чарийо, нану майа̄ аттано баленева тӣн̣и пит̣ака̄ни уггахита̄ни, чатта̄ри джха̄на̄ни уппа̄дита̄нӣ’’ти а̄чарийам̣ паччаккха̄си. бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘а̄вусо, девадатто а̄чарийам̣ паччаккха̄йа самма̄самбуддхасса пат̣исатту хутва̄ маха̄вина̄сам̣ патто’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, девадатто ида̄нева а̄чарийам̣ паччаккха̄йа мама пат̣исатту хутва̄ вина̄сам̣ па̄пун̣а̄ти, пуббепи паттойева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто гандхаббакуле ниббатти, ‘‘гуттилакума̄ро’’тисса на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто гандхаббасиппе ниппхаттим̣ патва̄ гуттилагандхаббо на̄ма сакаладжамбудӣпе аггагандхаббо ахоси. со да̄ра̄бхаран̣ам̣ акатва̄ андхе ма̄та̄питаро посеси. тада̄ ба̄ра̄н̣асива̄сино ва̄н̣иджа̄ ван̣иджджа̄йа удждженинагарам̣ гантва̄ уссаве гхут̣т̣хе чхандакам̣ сам̣харитва̄ бахум̣ ма̄ла̄гандхавилепанан̃ча кхаджджабходжджа̄дӣни ча а̄да̄йа кӣл̣анат̣т̣ха̄не саннипатитва̄ ‘‘ветанам̣ датва̄ екам̣ гандхаббам̣ а̄нетха̄’’ти а̄хам̣су. тена ча самайена удждженийам̣ мӯсило на̄ма джет̣т̣хагандхаббо хоти, те там̣ паккоса̄петва̄ аттано гандхаббам̣ ка̄ресум̣.

мӯсило вӣн̣ам̣ ва̄данто вӣн̣ам̣ уттамамуччхана̄йа муччхитва̄ ва̄деси. тесам̣ гуттилагандхаббасса гандхаббе джа̄тапаричайа̄нам̣ тасса гандхаббам̣ килан̃джакан̣д̣ӯванам̣ вийа хутва̄ упат̣т̣ха̄си, екопи пахат̣т̣ха̄ка̄рам̣ на дассеси. мӯсило тесу тут̣т̣ха̄ка̄рам̣ адассентесу ‘‘атикхарам̣ катва̄ ва̄деми ман̃н̃е’’ти маджджхимамуччхана̄йа муччхитва̄ маджджхимасарена ва̄деси, те таттхапи маджджхатта̄ва ахесум̣. атха со ‘‘име на кин̃чи джа̄нанти ман̃н̃е’’ти сайампи аджа̄нанако вийа хутва̄ тантийо ситхиле ва̄деси, те таттхапи на кин̃чи а̄хам̣су. атха не мӯсило ‘‘амбхо ва̄н̣иджа̄, ким̣ ну кхо майи вӣн̣ам̣ ва̄денте тумхе на туссатха̄’’ти. ‘‘ким̣ пана твам̣ вӣн̣ам̣ ва̄деси, майан̃хи ‘айам̣ вӣн̣ам̣ муччхетӣ’ти сан̃н̃ам̣ акаримха̄’’ти. ‘‘ким̣ пана тумхе майа̄ уттаритарам̣ а̄чарийам̣ джа̄на̄тха, уда̄ху аттано аджа̄нанабха̄вена на туссатха̄’’ти. ва̄н̣иджа̄ ‘‘ба̄ра̄н̣асийам̣ гуттилагандхаббасса вӣн̣а̄саддам̣ сутапубба̄нам̣ тава вӣн̣а̄саддо иттхӣнам̣ да̄раке тоса̄панасаддо вийа хотӣ’’ти а̄хам̣су. ‘‘тена хи, ханда, тумхехи диннапариббайам̣ пат̣игган̣хатха, на майхам̣ етенаттхо, апича кхо пана ба̄ра̄н̣асим̣ гаччханта̄ мам̣ ган̣хитва̄ гаччхеййа̄тха̄’’ти. те ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ гаманака̄ле там̣ а̄да̄йа ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ тасса ‘‘етам̣ гуттиласса васанат̣т̣ха̄на’’нти а̄чиккхитва̄ сакасаканивесанам̣ агамим̣су.

мӯсило бодхисаттасса гехам̣ пависитва̄ лаггетва̄ т̣хапитам̣ бодхисаттасса джа̄тивӣн̣ам̣ дисва̄ гахетва̄ ва̄деси, атха бодхисаттасса ма̄та̄питаро андхабха̄вена там̣ апассанта̄ ‘‘мӯсика̄ ман̃н̃е вӣн̣ам̣ кха̄дантӣ’’ти сан̃н̃а̄йа ‘‘сусӯ’’ти а̄хам̣су. тасмим̣ ка̄ле мӯсило вӣн̣ам̣ т̣хапетва̄ бодхисаттасса ма̄та̄питаро вандитва̄ ‘‘куто а̄гатосӣ’’ти вутте ‘‘а̄чарийасса сантике сиппам̣ угган̣хитум̣ удждженито а̄гатомхӣ’’ти а̄ха. со ‘‘са̄дхӯ’’ти вутте ‘‘кахам̣ а̄чарийо’’ти пуччхитва̄ ‘‘виппавуттхо, та̄та, аджджа а̄гамиссатӣ’’ти сутва̄ таттхева нисӣдитва̄ бодхисаттам̣ а̄гатам̣ дисва̄ тена катапат̣исантха̄ро аттано а̄гатака̄ран̣ам̣ а̄рочеси. бодхисатто ан̇гавиджджа̄па̄т̣хако, со тасса асаппурисабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘гаччха та̄та, наттхи тава сиппа’’нти пат̣иккхипи. со бодхисаттасса ма̄та̄питӯнам̣ па̄де гахетва̄ упака̄рам̣ каронто те а̄ра̄дхетва̄ ‘‘сиппам̣ ме да̄петха̄’’ти йа̄чи. бодхисатто ма̄та̄питӯхи пунаппунам̣ вуччама̄но те атиккамитум̣ асакконто сиппам̣ ада̄си. со бодхисаттенева саддхим̣ ра̄джанивесанам̣ гаччхати. ра̄джа̄ там̣ дисва̄ ‘‘ко еса, а̄чарийа̄’’ти пуччхи. ‘‘майхам̣ антева̄сико, маха̄ра̄джа̄’’ти. со ануккамена ран̃н̃о висса̄сико ахоси. бодхисатто а̄чарийамут̣т̣хим̣ акатва̄ аттано джа̄нананийа̄мена саббам̣ сиппам̣ сиккха̄петва̄ ‘‘нит̣т̣хитам̣ те, та̄та, сиппа’’нти а̄ха.

со чинтеси – ‘‘майхам̣ сиппам̣ пагун̣ам̣, идан̃ча ба̄ра̄н̣асинагарам̣ сакаладжамбудӣпе агганагарам̣, а̄чарийопи махаллако, идхева майа̄ васитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. со а̄чарийам̣ а̄ха – ‘‘а̄чарийа ахам̣ ра̄джа̄нам̣ упат̣т̣хахисса̄мӣ’’ти. а̄чарийо ‘‘са̄дху, та̄та, ран̃н̃о а̄рочесса̄мӣ’’ти гантва̄ ‘‘амха̄кам̣ антева̄сико девам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ иччхати, деййадхаммамасса джа̄на̄тха̄’’ти ран̃н̃о а̄рочетва̄ ран̃н̃а̄ ‘‘тумха̄кам̣ деййадхаммато упад̣д̣хам̣ лабхиссатӣ’’ти вутте там̣ паваттим̣ мӯсиласса а̄рочеси. мӯсило ‘‘ахам̣ тумхехи самакан̃н̃ева лабханто упат̣т̣хахисса̄ми, на алабханто’’ти а̄ха. ‘‘ким̣ка̄ран̣а̄’’ти? ‘‘нану ахам̣ тумха̄кам̣ джа̄нанасиппам̣ саббам̣ джа̄на̄мӣ’’ти? ‘‘а̄ма, джа̄на̄сӣ’’ти. ‘‘евам̣ санте касма̄ майхам̣ упад̣д̣хам̣ детӣ’’ти? бодхисатто ран̃н̃о а̄рочеси. ра̄джа̄ ‘‘йади евам̣ тумхехи самакам̣ сиппам̣ дассетум̣ сакконто самакам̣ лабхиссатӣ’’ти а̄ха. бодхисатто ран̃н̃о вачанам̣ тасса а̄рочетва̄ тена ‘‘са̄дху дассесса̄мӣ’’ти вутте ран̃н̃о там̣ паваттим̣ а̄рочетва̄ ‘‘са̄дху дассету, катарадивасам̣ са̄каччха̄ хотӯ’’ти вутте ‘‘ито саттаме дивасе хоту, маха̄ра̄джа̄’’ти а̄ха.

ра̄джа̄ мӯсилам̣ паккоса̄петва̄ ‘‘саччам̣ кира твам̣ а̄чарийена саддхим̣ са̄каччхам̣ кариссасӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘саччам̣, дева̄’’ти вутте ‘‘а̄чарийена саддхим̣ виггахо на̄ма на ват̣т̣ати, ма̄ карӣ’’ти ва̄рийама̄нопи ‘‘алам̣, маха̄ра̄джа, хотуйева ме а̄чарийена саддхим̣ саттаме дивасе са̄каччха̄, катарасса джа̄нибха̄вам̣ джа̄нисса̄ма̄’’ти а̄ха. ра̄джа̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ ‘‘ито кира саттаме дивасе а̄чарийагуттило ча антева̄сикамӯсило ча ра̄джадва̄ре ан̃н̃аман̃н̃ам̣ са̄каччхам̣ катва̄ сиппам̣ дассессанти, на̄гара̄ саннипатитва̄ сиппам̣ пассантӯ’’ти бхерим̣ чара̄песи.

бодхисатто чинтеси – ‘‘айам̣ мӯсило дахаро тарун̣о, ахам̣ махаллако парихӣнатха̄мо, махаллакасса кирийа̄ на̄ма на сампаджджати. антева̄сике на̄ма пара̄джитепи висесо наттхи, антева̄сикасса пана джайе сати паттаббаладжджато аран̃н̃ам̣ пависитва̄ маран̣ам̣ варатара’’нти. со аран̃н̃ам̣ пависитва̄ маран̣абхайена ниваттати, ладжджа̄бхайена гаччхати. евамасса гамана̄гаманам̣ каронтассева чха диваса̄ атикканта̄, тин̣а̄ни мата̄ни, джан̇гхамагго ниббатти. тасмим̣ кхан̣е саккасса бхаванам̣ ун̣ха̄ка̄рам̣ дассеси. сакко а̄ваджджама̄но там̣ ка̄ран̣ам̣ н̃атва̄ ‘‘гуттилагандхаббо антева̄сикасса бхайена аран̃н̃е маха̄дуккхам̣ анубхоти, етасса майа̄ авассайена бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вегена гантва̄ бодхисаттасса пурато т̣хатва̄ ‘‘а̄чарийа, касма̄ аран̃н̃ам̣ павит̣т̣хосӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘коси тва’’нти вутте ‘‘саккохамасмӣ’’ти а̄ха. атха нам̣ бодхисатто ‘‘ахам̣ кхо, девара̄джа, антева̄сикато пара̄джайабхайена аран̃н̃ам̣ павит̣т̣хо’’ти ватва̄ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

186. ‘‘саттатантим̣ сумадхурам̣, ра̄ман̣еййам̣ ава̄чайим̣;

со мам̣ ран̇гамхи авхети, саран̣ам̣ ме хоти косийа̄’’ти.

тассаттхо – ахам̣, девара̄джа, мӯсилам̣ на̄ма антева̄сикам̣ саттатантим̣ сумадхурам̣ ра̄ман̣еййам̣ вӣн̣ам̣ аттано джа̄нананийа̄мена сиккха̄песим̣, со мам̣ ида̄ни ран̇гаман̣д̣але паккосати, тасса ме твам̣, косийаготта, саран̣ам̣ хохӣти.

сакко тасса вачанам̣ сутва̄ ‘‘ма̄ бха̄йи, ахам̣ те та̄н̣ан̃ча лен̣ан̃ча̄’’ти ватва̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

187. ‘‘ахам̣ там̣ саран̣ам̣ самма, ахама̄чарийапӯджако;

на там̣ джайиссати сиссо, сиссама̄чарийа джессасӣ’’ти.

таттха ахам̣ там̣ саран̣анти ахам̣ саран̣ам̣ авассайо патит̣т̣ха̄ хутва̄ там̣ та̄йисса̄ми. самма̄ти пийавачанаметам̣. сиссама̄чарийа, джессасӣти, а̄чарийа, твам̣ вӣн̣ам̣ ва̄дайама̄но сиссам̣ джиниссаси. апича твам̣ вӣн̣ам̣ ва̄денто екам̣ тантим̣ чхиндитва̄ чха ва̄деййа̄си, вӣн̣а̄йа те пакатисаддо бхависсати. мӯсилопи тантим̣ чхиндиссати, атхасса вӣн̣а̄йа саддо на бхависсати. тасмим̣ кхан̣е со пара̄джайам̣ па̄пун̣иссати. атхасса пара̄джайабха̄вам̣ н̃атва̄ дутийампи татийампи чатуттхампи пан̃чамампи саттамампи тантим̣ чхиндитва̄ суддхадан̣д̣акамева ва̄деййа̄си, чхиннатантикот̣ӣхи саро никкхамитва̄ сакалам̣ два̄дасайоджаникам̣ ба̄ра̄н̣асинагарам̣ чха̄детва̄ т̣хассатӣти.

евам̣ ватва̄ сакко бодхисаттасса тиссо па̄сакагхат̣ика̄ датва̄ евама̄ха – ‘‘вӣн̣а̄садденева пана сакаланагаре чха̄дите ито екам̣ па̄сакагхат̣икам̣ а̄ка̄се кхипеййа̄си, атха те пурато отаритва̄ тӣн̣и аччхара̄сата̄ни наччиссанти. та̄сам̣ наччанака̄ле ча дутийам̣ кхипеййа̄си, атха̄пара̄нипи тӣн̣и сата̄ни отаритва̄ тава вӣн̣а̄дхуре наччиссанти. тато татийам̣ кхипеййа̄си, атха̄пара̄ни тӣн̣и сата̄ни отаритва̄ ран̇гаман̣д̣але наччиссанти. ахампи те сантикам̣ а̄гамисса̄ми, гаччха ма̄ бха̄йӣ’’ти бодхисаттам̣ асса̄сеси. бодхисатто пуббан̣хасамайе гехам̣ агама̄си. на̄гара̄ ра̄джадва̄расамӣпе ман̣д̣апам̣ катва̄ ран̃н̃о а̄санам̣ пан̃н̃апесум̣. ра̄джа̄ па̄са̄да̄ отаритва̄ алан̇катаман̣д̣апе паллан̇камаджджхе нисӣди, два̄дасасахасса̄ алан̇катиттхийо амаччабра̄хман̣агахапатика̄дайо ча ра̄джа̄нам̣ парива̄райим̣су, саббе на̄гара̄ саннипатим̣су, ра̄джан̇ган̣е чакка̄тичакке ман̃ча̄тиман̃че бандхим̣су.

бодхисаттопи нха̄та̄нулитто на̄наггарасабходжанам̣ бхун̃джитва̄ вӣн̣ам̣ га̄ха̄петва̄ аттано пан̃н̃атта̄сане нисӣди. сакко адиссама̄нака̄йена а̄гантва̄ а̄ка̄се ат̣т̣ха̄си, бодхисаттойева нам̣ пассати. мӯсилопи а̄гантва̄ аттано а̄сане нисӣди. маха̄джано парива̄реси, а̄дитова двепи самасамам̣ ва̄дайим̣су. маха̄джано двиннампи ва̄дитена тут̣т̣хо уккут̣т̣хисахасса̄ни паваттеси. сакко а̄ка̄се т̣хатва̄ бодхисаттан̃н̃ева са̄венто ‘‘екам̣ тантим̣ чхинда̄’’ти а̄ха. бодхисатто тантим̣ чхинди, са̄ чхинна̄пи чхиннакот̣ийа̄ сарам̣ мун̃чатева, девагандхаббам̣ вийа ваттати. мӯсилопи тантим̣ чхинди, тато саддо на никкхами. а̄чарийо дутийампи чхинди …пе… саттамампи чхинди. суддхадан̣д̣акам̣ ва̄дентасса саддо нагарам̣ чха̄детва̄ ат̣т̣ха̄си. челуккхепасахасса̄ни чева уккут̣т̣хисахасса̄ни ча паваттайим̣су. бодхисатто екам̣ па̄сакам̣ а̄ка̄се кхипи, тӣн̣и аччхара̄сата̄ни отаритва̄ наччим̣су. евам̣ дутийе ча татийе ча кхитте тӣн̣и тӣн̣и аччхара̄сата̄ни отаритва̄ вуттанайенева наччим̣су.

тасмим̣ кхан̣е ра̄джа̄ маха̄джанасса ин̇гитасан̃н̃ам̣ ада̄си, маха̄джано ут̣т̣ха̄йа ‘‘твам̣ а̄чарийена саддхим̣ вируджджхитва̄ ‘самака̄рам̣ каромӣ’ти ва̄йамаси, аттано пама̄н̣ам̣ на джа̄на̄сӣ’’ти мӯсилам̣ таджджетва̄ гахитагахитехева па̄са̄н̣адан̣д̣а̄дӣхи сам̣чун̣н̣етва̄ джӣвитаккхайам̣ па̄петва̄ па̄де гахетва̄ сан̇ка̄рат̣т̣ха̄не чхад̣д̣еси. ра̄джа̄ тут̣т̣хачитто гханавассам̣ васса̄пенто вийа бодхисаттасса бахум̣ дханам̣ ада̄си, татха̄ на̄гара̄. сакко бодхисаттена саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ ‘‘ахам̣ те, пан̣д̣ита, сахассайуттам̣ а̄джан̃н̃аратхам̣ га̄ха̄петва̄ паччха̄ ма̄талим̣ песесса̄ми, твам̣ сахассайуттам̣ веджайантаратхаварам̣ абхируйха девалокам̣ а̄гаччхеййа̄сӣ’’ти ватва̄ пакка̄ми.

атха нам̣ гантва̄ пан̣д̣укамбаласила̄йам̣ нисиннам̣ ‘‘кахам̣ гата̄ттха, маха̄ра̄джа̄’’ти девадхӣтаро пуччхим̣су. сакко та̄сам̣ там̣ ка̄ран̣ам̣ виттха̄рена катхетва̄ бодхисаттасса сӣлан̃ча гун̣ан̃ча ван̣н̣еси. девадхӣтаро ‘‘маха̄ра̄джа, майампи а̄чарийам̣ дат̣т̣хука̄ма̄, идха нам̣ а̄нехӣ’’ти а̄хам̣су. сакко ма̄талим̣ а̄мантетва̄ ‘‘та̄та, деваччхара̄ гуттилагандхаббам̣ дат̣т̣хука̄ма̄, гаччха нам̣ веджайантаратхе нисӣда̄петва̄ а̄нехӣ’’ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти гантва̄ бодхисаттам̣ а̄неси. сакко бодхисаттена саддхим̣ саммодитва̄ ‘‘девакан̃н̃а̄ кира те, а̄чарийа, гандхаббам̣ сотука̄ма̄’’ти а̄ха. ‘‘майам̣ маха̄ра̄джа, гандхабба̄ на̄ма сиппам̣ нисса̄йа джӣва̄ма, мӯлам̣ лабханта̄ ва̄деййа̄ма̄’’ти. ‘‘ва̄дехи, ахам̣ те мӯлам̣ дасса̄мӣ’’ти. ‘‘на майхам̣ ан̃н̃ена мӯленаттхо, има̄ пана девадхӣтаро аттано аттано калйа̄н̣акаммам̣ катхенту, ева̄хам̣ ва̄десса̄мӣ’’ти. атха нам̣ девадхӣтаро а̄хам̣су – ‘‘амхехи катам̣ калйа̄н̣акаммам̣ паччха̄ тумха̄кам̣ катхесса̄ма, гандхаббам̣ карохи а̄чарийа̄’’ти. бодхисатто сатта̄хам̣ девата̄нам̣ гандхаббам̣ ака̄си, там̣ диббагандхаббам̣ абхибхавитва̄ паватти. саттаме дивасе а̄дито пат̣т̣ха̄йа девадхӣта̄нам̣ калйа̄н̣акаммам̣ пуччхи. екам̣ кассапасамма̄самбуддхака̄ле екасса бхиккхуно уттамаваттхам̣ датва̄ саккасса парича̄рика̄ хутва̄ ниббаттам̣ аччхара̄сахассапарива̄рам̣ уттамаваттхадевакан̃н̃ам̣ ‘‘твам̣ пуримабхаве ким̣ каммам̣ катва̄ ниббатта̄’’ти пуччхи. тасса пуччхана̄ка̄ро ча виссаджджана̄ ча вима̄наваттхумхи а̄гатамева. вуттан̃хи таттха –

‘‘абхиккантена ван̣н̣ена, йа̄ твам̣ тит̣т̣хаси девате;

обха̄сентӣ диса̄ сабба̄, осадхӣ вийа та̄рака̄.

‘‘кена тета̄дисо ван̣н̣о, кена те идха миджджхати;

уппаджджанти ча те бхога̄, йе кечи манасо пийа̄.

‘‘пуччха̄ми там̣ деви маха̄нубха̄ве, мануссабхӯта̄ кимака̄си пун̃н̃ам̣;

кена̄си евам̣ джалита̄нубха̄ва̄, ван̣н̣о ча те саббадиса̄ пабха̄сатӣ’’ти.

‘‘ваттхуттамада̄йика̄ на̄рӣ, павара̄ хоти наресу на̄рӣсу;

евам̣ пийарӯпада̄йика̄ мана̄пам̣, диббам̣ са̄ лабхате упечча т̣ха̄нам̣.

‘‘тасса̄ ме пасса вима̄нам̣, аччхара̄ ка̄маван̣н̣инӣхамасми;

аччхара̄сахассасса̄хам̣, павара̄ пасса пун̃н̃а̄нам̣ випа̄кам̣.

‘‘тена мета̄дисо ван̣н̣о, тена ме идха миджджхати;

уппаджджанти ча ме бхога̄, йе кечи манасо пийа̄.

‘‘тенамхи евам̣ джалита̄нубха̄ва̄;

ван̣н̣о ча ме саббадиса̄ пабха̄сатӣ’’ти. (ви. ва. 329-331, 333-336);

апара̄ пин̣д̣а̄йа чарама̄насса бхиккхуно пӯджанаттха̄йа пуппха̄ни ада̄си, апара̄ ‘‘четийе гандхапан̃чан̇гуликам̣ детха̄’’ти гандхе ада̄си, апара̄ мадхура̄ни пхала̄пхала̄ни ада̄си, апара̄ уччхурасам̣ ада̄си, апара̄ кассападасабаласса четийе гандхапан̃чан̇гуликам̣ ада̄си, апара̄ маггапат̣ипанна̄нам̣ бхиккхӯнам̣ бхиккхунӣнан̃ча кулагехе ва̄сам̣ упагата̄нам̣ сантике дхаммам̣ ассоси, апара̄ на̄ва̄йа упакат̣т̣ха̄йа вела̄йа бхуттасса бхиккхуно удаке т̣хатва̄ удакам̣ ада̄си, апара̄ ага̄рамаджджхе васама̄на̄ аккодхана̄ хутва̄ сассусасураваттам̣ ака̄си, апара̄ аттано ладдхакот̣т̣ха̄сатопи сам̣вибха̄гам̣ катва̄ва парибхун̃джи, сӣлаватӣ ча ахоси, апара̄ парагехе да̄сӣ хутва̄ никкодхана̄ нимма̄на̄ аттано ладдхакот̣т̣ха̄сато сам̣вибха̄гам̣ катва̄ деваран̃н̃о парича̄рика̄ хутва̄ ниббатта̄ (ви. ва. ат̣т̣ха. 328-336). евам̣ сабба̄пи гуттилавима̄наваттхусмим̣ а̄гата̄ чхаттим̣са девадхӣта̄ йам̣ йам̣ каммам̣ катва̄ таттха ниббатта̄, саббам̣ бодхисатто пуччхи. та̄писса аттано катакаммам̣ га̄тха̄хийева катхесум̣. там̣ сутва̄ бодхисатто ‘‘ла̄бха̄ вата ме, суладдхам̣ вата ме, сва̄хам̣ идха̄гантва̄ аппаматтакенапи каммена пат̣иладдхадиббасампаттийо ассосим̣. ито да̄ни пат̣т̣ха̄йа мануссалокам̣ гантва̄ да̄на̄дӣни кусалакамма̄нева карисса̄мӣ’’ти ватва̄ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘сва̄гатам̣ вата ме аджджа, суппабха̄там̣ сухут̣т̣хитам̣;

йам̣ аддаса̄ми девата̄йо, аччхара̄ка̄маван̣н̣ийо.

‘‘има̄са̄хам̣ дхаммам̣ сутва̄, ка̄ха̄ми кусалам̣ бахум̣;

да̄нена самачарийа̄йа, сам̣йамена дамена ча;

сва̄хам̣ таттха гамисса̄ми, йаттха гантва̄ на сочаре’’ти. (ви. ва. 617-618);

атха нам̣ сатта̄хаччайена девара̄джа̄ ма̄талисан̇га̄хакам̣ а̄н̣а̄петва̄ ратхе нисӣда̄петва̄ ба̄ра̄н̣асимева песеси. со ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ девалоке аттана̄ дит̣т̣хака̄ран̣ам̣ манусса̄нам̣ а̄чиккхи. тато пат̣т̣ха̄йа манусса̄ саусса̄ха̄ пун̃н̃а̄ни ка̄тум̣ ман̃н̃им̣су.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ мӯсило девадатто ахоси, сакко ануруддхо, ра̄джа̄ а̄нандо, гуттилагандхаббо пана ахамева ахоси’’нти.

гуттиладжа̄такаван̣н̣ана̄ татийа̄.

[244] 4. вигатиччхаджа̄такаван̣н̣ана̄

йам̣ пассати на там̣ иччхатӣти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ пала̄йикам̣ парибба̄джакам̣ а̄раббха катхеси. со кира сакаладжамбудӣпе пат̣ива̄дам̣ алабхитва̄ са̄ваттхим̣ а̄гантва̄ ‘‘ко майа̄ саддхим̣ ва̄дам̣ ка̄тум̣ саматтхо’’ти пуччхитва̄ ‘‘самма̄самбуддхо’’ти сутва̄ маха̄джанапаривуто джетаванам̣ гантва̄ бхагавантам̣ чатупарисамаджджхе дхаммам̣ десентам̣ пан̃хам̣ пуччхи. атхасса саттха̄ там̣ виссаджджетва̄ ‘‘екам̣ на̄ма ки’’нти пан̃хам̣ пуччхи, со там̣ катхетум̣ асакконто ут̣т̣ха̄йа пала̄йи. нисиннапариса̄ ‘‘екападенева во, бханте, парибба̄джако ниггахито’’ти а̄хам̣су. саттха̄ ‘‘на̄хам̣, упа̄сака̄, ида̄неветам̣ екападенева нигган̣ха̄ми, пуббепи нигган̣хим̣йева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто ка̄сират̣т̣хе бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вайаппатто ка̄ме паха̄йа исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ дӣгхараттам̣ химаванте васи. со паббата̄ оруйха екам̣ нигамага̄мам̣ нисса̄йа ган̇га̄ниваттане пан̣н̣аса̄ла̄йам̣ ва̄сам̣ каппеси. атхеко парибба̄джако сакаладжамбудӣпе пат̣ива̄дам̣ алабхитва̄ там̣ нигамам̣ патва̄ ‘‘аттхи ну кхо кочи майа̄ саддхим̣ ва̄дам̣ ка̄тум̣ саматтхо’’ти пуччхитва̄ ‘‘аттхӣ’’ти бодхисаттасса а̄нубха̄вам̣ сутва̄ маха̄джанапаривуто тасса васанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ нисӣди. атха нам̣ бодхисатто ‘‘ван̣н̣агандхапарибха̄витам̣ ган̇га̄па̄нӣйам̣ пивиссатӣ’’ти пуччхи. парибба̄джако ва̄дена оттхаранто ‘‘ка̄ ган̇га̄, ва̄лука̄ ган̇га̄, удакам̣ ган̇га̄, ориматӣрам̣ ган̇га̄, па̄риматӣрам̣ ган̇га̄’’ти а̄ха. бодхисатто ‘‘твам̣ пана, парибба̄джака, т̣хапетва̄ удакам̣ ва̄лукам̣ ориматӣрам̣ па̄риматӣран̃ча кахам̣ ган̇гам̣ лабхиссасӣ’’ти а̄ха. парибба̄джако аппат̣ибха̄но хутва̄ ут̣т̣ха̄йа пала̄йи. тасмим̣ пала̄те бодхисатто нисиннапариса̄йа дхаммам̣ десенто има̄ га̄тха̄ авоча –

188. ‘‘йам̣ пассати на там̣ иччхати, йан̃ча на пассати там̣ кириччхати;

ман̃н̃а̄ми чирам̣ чариссати, на хи там̣ лаччхати йам̣ са иччхати.

189. ‘‘йам̣ лабхати на тена туссати, йан̃ча паттхети ладдхам̣ хӣл̣ети;

иччха̄ хи анантагочара̄, вигатиччха̄на намо каромасе’’ти.

таттха йам̣ пассатӣти йам̣ удака̄дим̣ пассати, там̣ ган̇га̄ти на иччхати. йан̃ча на пассатӣти йан̃ча удака̄дивинимуттам̣ ган̇гам̣ на пассати, там̣ кириччхати. ман̃н̃а̄ми чирам̣ чариссатӣти ахам̣ евам̣ ман̃н̃а̄ми – айам̣ парибба̄джако еварӯпам̣ ган̇гам̣ парийесанто чирам̣ чариссати. йатха̄ ва̄ удака̄дивинимуттам̣ ган̇гам̣, евам̣ рӯпа̄дивинимуттам̣ атта̄нампи парийесанто сам̣са̄ре чирам̣ чариссати. на хи там̣ лаччхатӣти чирам̣ чарантопи йам̣ там̣ еварӯпам̣ ган̇гам̣ ва̄ атта̄нам̣ ва̄ иччхати, там̣ на лаччхати. йам̣ лабхатӣти йам̣ удакам̣ ва̄ рӯпа̄дим̣ ва̄ лабхати, тена на туссати. йан̃ча паттхети ладдхам̣ хӣл̣етӣти евам̣ ладдхена атуссанто йам̣ йам̣ сампаттим̣ паттхети, там̣ там̣ лабхитва̄ ‘‘ким̣ ета̄йа̄’’ти хӣл̣ети аваман̃н̃ати. иччха̄ хи анантагочара̄ти ладдхам̣ хӣл̣етва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ а̄рамман̣ам̣ иччханато айам̣ иччха̄ на̄ма тан̣ха̄ анантагочара̄. вигатиччха̄на намо каромасети тасма̄ йе вигатиччха̄ буддха̄дайо, тесам̣ майам̣ намакка̄рам̣ карома̄ти.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ парибба̄джако етарахи парибба̄джако ахоси, та̄пасо пана ахамева ахоси’’нти.

вигатиччхаджа̄такаван̣н̣ана̄ чатуттха̄.

[245] 5. мӯлапарийа̄йаджа̄такаван̣н̣ана̄

ка̄ло гхасати бхӯта̄нӣти идам̣ саттха̄ уккат̣т̣хам̣ нисса̄йа субхагаване вихаранто мӯлапарийа̄йасуттантам̣ а̄раббха катхеси. тада̄ кира пан̃часата̄ бра̄хман̣а̄ тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ са̄сане паббаджитва̄ тӣн̣и пит̣ака̄ни угган̣хитва̄ ма̄намадаматта̄ хутва̄ ‘‘самма̄самбуддхопи тӣн̣ева пит̣ака̄ни джа̄на̄ти, майампи та̄ни джа̄на̄ма, евам̣ санте ким̣ тасса амхехи на̄на̄каран̣а’’нти буддхупат̣т̣ха̄нам̣ на гаччханти, пат̣ипаккха̄ хутва̄ чаранти.

атхекадивасам̣ саттха̄ тесу а̄гантва̄ аттано сантике нисиннесу ат̣т̣хахи бхӯмӣхи пат̣иман̣д̣етва̄ мӯлапарийа̄йасуттантам̣ катхеси, те на кин̃чи саллаккхесум̣. атха несам̣ етадахоси – ‘‘майам̣ амхехи садиса̄ пан̣д̣ита̄ наттхӣ’ти ма̄нам̣ карома, ида̄ни пана на кин̃чи джа̄на̄ма, буддхехи садисо пан̣д̣ито на̄ма наттхи, ахо буддхагун̣а̄ на̄ма̄’’ти. те тато пат̣т̣ха̄йа нихатама̄на̄ хутва̄ уддхат̣ада̄т̣ха̄ вийа саппа̄ ниббисевана̄ джа̄та̄. саттха̄ уккат̣т̣ха̄йам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ веса̄лим̣ гантва̄ готамакачетийе готамакасуттантам̣ на̄ма катхеси, дасасахассилокадха̄ту кампи, там̣ сутва̄ те бхиккхӯ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. мӯлапарийа̄йасуттантапарийоса̄не пана саттхари уккат̣т̣ха̄йам̣ вихарантейева бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, ахо буддха̄нам̣ а̄нубха̄во, те на̄ма бра̄хман̣апаббаджита̄ татха̄ ма̄намадаматта̄ бхагавата̄ мӯлапарийа̄йадесана̄йа нихатама̄на̄ ката̄’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепа̄хам̣ име евам̣ ма̄напаггахитасире вичаранте нихатама̄не ака̄сим̣йева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вайаппатто тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ диса̄па̄моккхо а̄чарийо хутва̄ пан̃ча ма̄н̣авакасата̄ни манте ва̄чеси. те пан̃часата̄пи нит̣т̣хитасиппа̄ сиппе ануйогам̣ датва̄ ‘‘йаттакам̣ майам̣ джа̄на̄ма, а̄чарийопи таттакамева, висесо наттхӣ’’ти ма̄наттхаддха̄ хутва̄ а̄чарийасса сантикам̣ на гаччханти, ваттапат̣иваттам̣ на каронти. те екадивасам̣ а̄чарийе бадарируккхамӯле нисинне там̣ вамбхетука̄ма̄ бадарируккхам̣ накхена а̄кот̣етва̄ ‘‘нисса̄рова̄йам̣ руккхо’’ти а̄хам̣су. бодхисатто аттано вамбханабха̄вам̣ н̃атва̄ антева̄сике ‘‘екам̣ во пан̃хам̣ пуччхисса̄мӣ’’ти а̄ха. те хат̣т̣хатут̣т̣ха̄ ‘‘вадетха, катхесса̄ма̄’’ти. а̄чарийо пан̃хам̣ пуччханто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

190. ‘‘ка̄ло гхасати бхӯта̄ни, сабба̄нева сахаттана̄;

йо ча ка̄лагхасо бхӯто, са бхӯтапачаним̣ пачӣ’’ти.

таттха ка̄лоти пуребхаттака̄лопи паччха̄бхаттака̄лопӣти евама̄ди. бхӯта̄нӣти сатта̄дхивачанаметам̣, на ка̄ло бхӯта̄нам̣ чаммамам̣са̄дӣни лун̃читва̄ кха̄дати, апича кхо несам̣ а̄йуван̣н̣абала̄ни кхепенто йоббан̃н̃ам̣ мадданто а̄рогйам̣ вина̄сенто гхасати кха̄датӣти вуччати. евам̣ гхасанто ча на кин̃чи ваджджети, сабба̄нева гхасати. на кевалан̃ча бхӯта̄нева, апича кхо сахаттана̄ атта̄нампи гхасати, пуребхаттака̄ло паччха̄бхаттака̄лам̣ на па̄пун̣а̄ти. еса найо паччха̄бхаттака̄ла̄дӣсу. йо ча ка̄лагхасо бхӯтоти кхӣн̣а̄савассетам̣ адхивачанам̣. со хи арийамаггена а̄йатим̣ пат̣исандхика̄лам̣ кхепетва̄ кха̄дитва̄ т̣хитатта̄ ‘‘ка̄лагхасо бхӯто’’ти вуччати. са бхӯтапачаним̣ пачӣти со йа̄йам̣ тан̣ха̄ апа̄йесу бхӯте пачати, там̣ н̃а̄н̣аггина̄ пачи дахи бхасмамака̄си, тена ‘‘бхӯтапачаним̣ пачӣ’’ти вуччати. ‘‘паджани’’нтипи па̄т̣хо, джаникам̣ ниббаттакинти аттхо.

имам̣ пан̃хам̣ сутва̄ ма̄н̣авесу екопи джа̄нитум̣ саматтхо на̄ма на̄хоси. атха не бодхисатто ‘‘ма̄ кхо тумхе ‘айам̣ пан̃хо тӣсу ведесу аттхӣ’ти сан̃н̃ам̣ акаттха, тумхе ‘йамахам̣ джа̄на̄ми, там̣ саббам̣ джа̄на̄ма̄’ти ман̃н̃ама̄на̄ мам̣ бадарируккхасадисам̣ каротха, мама тумхехи ан̃н̃а̄тасса бахуно джа̄нанабха̄вам̣ на джа̄на̄тха, гаччхатха саттаме дивасе ка̄лам̣ дамми, еттакена ка̄лена имам̣ пан̃хам̣ чинтетха̄’’ти. те бодхисаттам̣ вандитва̄ аттано аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ сатта̄хам̣ чинтетва̄пи пан̃хасса нева антам̣, на кот̣им̣ пассим̣су. те саттамадивасе а̄чарийасса сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ нисӣдитва̄ ‘‘ким̣, бхадрамукха̄, джа̄ниттха пан̃ха’’нти вутте ‘‘на джа̄на̄ма̄’’ти вадим̣су. атха бодхисатто те гарахама̄но дутийам̣ га̄тхама̄ха –

191. ‘‘бахӯни нарасӣса̄ни, ломаса̄ни браха̄ни ча;

гӣва̄су пат̣имукка̄ни, кочидеветтха кан̣н̣ава̄’’ти.

тассаттхо – бахӯни нара̄нам̣ сӣса̄ни диссанти, сабба̄ни ча та̄ни ломаса̄ни, сабба̄ни маханта̄ни гӣва̄суйева т̣хапита̄ни, на та̄лапхалам̣ вийа хаттхена гахита̄ни, наттхи тесам̣ имехи дхаммехи на̄на̄каран̣ам̣. еттха пана кочидева кан̣н̣ава̄ти атта̄нам̣ сандха̄йа̄ха. кан̣н̣ава̄ти пан̃н̃ава̄, кан̣н̣ачхиддам̣ пана на кассачи наттхи. ити те ма̄н̣аваке ‘‘кан̣н̣ачхиддаматтамева тумха̄кам̣ ба̄ла̄нам̣ аттхи, на пан̃н̃а̄’’ти гарахитва̄ пан̃хам̣ виссаджджеси. те сутва̄ – ‘‘ахо а̄чарийа̄ на̄ма маханта̄’’ти кхама̄петва̄ нихатама̄на̄ бодхисаттам̣ упат̣т̣хахим̣су.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ пан̃часата̄ ма̄н̣авака̄ име бхиккхӯ ахесум̣, а̄чарийо пана ахамева ахоси’’нти.

мӯлапарийа̄йаджа̄такаван̣н̣ана̄ пан̃чама̄.

[246] 6. ба̄лова̄даджа̄такаван̣н̣ана̄

хантва̄ чхетва̄ вадхитва̄ ча̄ти идам̣ саттха̄ веса̄лим̣ упанисса̄йа кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣ вихаранто сӣхасена̄патим̣ а̄раббха катхеси. со хи бхагавантам̣ саран̣ам̣ гантва̄ нимантетва̄ пунадивасе самам̣сакабхаттам̣ ада̄си. ниган̣т̣ха̄ там̣ сутва̄ купита̄ анаттамана̄ татха̄гатам̣ вихет̣хетука̄ма̄ ‘‘саман̣о готамо джа̄нам̣ уддиссакатам̣ мам̣сам̣ бхун̃джатӣ’’ти аккосим̣су. бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, ниган̣т̣хо на̄т̣апутто ‘саман̣о готамо джа̄нам̣ уддиссакатам̣ мам̣сам̣ бхун̃джатӣ’ти саддхим̣ париса̄йа аккосанто а̄хин̣д̣атӣ’’ти. там̣ сутва̄ саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, ниган̣т̣хо на̄т̣апутто ида̄нева мам̣ уддиссакатамам̣сакха̄данена гарахати, пуббепи гарахийева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вайаппатто исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ лон̣амбиласеванаттха̄йа химавантато ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ пунадивасе нагарам̣ бхиккха̄йа па̄виси. атхеко кут̣умбико ‘‘та̄пасам̣ вихет̣хесса̄мӣ’’ти гхарам̣ павесетва̄ пан̃н̃атта̄сане нисӣда̄петва̄ маччхамам̣сена паривиситва̄ бхаттакичча̄васа̄не екамантам̣ нисӣдитва̄ ‘‘имам̣ мам̣сам̣ тумхейева уддисса па̄н̣е ма̄ретва̄ катам̣, идам̣ акусалам̣ ма̄ амха̄камева, тумха̄кампи хотӯ’’ти ватва̄ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

192. ‘‘хантва̄ чхетва̄ вадхитва̄ ча, дети да̄нам̣ асан̃н̃ато;

едисам̣ бхаттам̣ бхун̃джама̄но, са па̄пена упалиппатӣ’’ти.

таттха хантва̄ти пахаритва̄. чхетва̄ти киламетва̄. вадхитва̄ти ма̄ретва̄. дети да̄нам̣ асан̃н̃атоти асан̃н̃ато дуссӣло евам̣ катва̄ да̄нам̣ дети. едисам̣ бхаттам̣ бхун̃джама̄но, са па̄пена упалиппатӣти едисам̣ уддиссакатабхаттам̣ бхун̃джама̄но со саман̣опи па̄пена упалиппати сам̣йуджджатийева̄ти.

там̣ сутва̄ бодхисатто дутийам̣ га̄тхама̄ха –

193. ‘‘путтада̄рампи че хантва̄, дети да̄нам̣ асан̃н̃ато;

бхун̃джама̄нопи саппан̃н̃о, на па̄пена упалиппатӣ’’ти.

таттха бхун̃джама̄нопи саппан̃н̃оти тит̣т̣хату ан̃н̃ам̣ мам̣сам̣, путтада̄рам̣ вадхитва̄пи дуссӣлена диннам̣ саппан̃н̃о кхантиметта̄дигун̣асампанно там̣ бхун̃джама̄нопи па̄пена на упалиппатӣти. евамасса бодхисатто дхаммам̣ катхетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ кут̣умбико ниган̣т̣хо на̄т̣апутто ахоси, та̄пасо пана ахамева ахоси’’нти.

ба̄лова̄даджа̄такаван̣н̣ана̄ чхат̣т̣ха̄.

[247] 7. па̄дан̃джалиджа̄такаван̣н̣ана̄

аддха̄ па̄дан̃джалӣ саббети идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ла̄л̣уда̄йӣтхерам̣ а̄раббха катхеси. екасмин̃хи дивасе две аггаса̄вака̄ пан̃хам̣ виниччхинанти, бхиккхӯ пан̃хам̣ сун̣анта̄ тхере пасам̣санти. ла̄л̣уда̄йӣтхеро пана парисантаре нисинно ‘‘ете амхехи самам̣ ким̣ джа̄нантӣ’’ти от̣т̣хам̣ бхан̃джи. там̣ дисва̄ тхера̄ ут̣т̣ха̄йа паккамим̣су, париса̄ бхиджджи. дхаммасабха̄йам̣ бхиккхӯ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо ла̄л̣уда̄йӣ, две аггаса̄ваке гарахитва̄ от̣т̣хам̣ бхан̃джӣ’’ти. там̣ сутва̄ саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепи ла̄л̣уда̄йӣ т̣хапетва̄ от̣т̣хабхан̃джанам̣ тато уттари ан̃н̃ам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто тасса аттхадхамма̄нуса̄сако амаччо ахоси. ран̃н̃о па̄дан̃джалӣ на̄ма путто ла̄ло дандхапарисаккано ахоси. апарабха̄ге ра̄джа̄ ка̄ламака̄си. амачча̄ ран̃н̃о матакичча̄ни катва̄ ‘‘там̣ радждже абхисин̃чисса̄ма̄’’ти мантайама̄на̄ ра̄джапуттам̣ па̄дан̃джалим̣ а̄хам̣су. бодхисатто пана ‘‘айам̣ кума̄ро ла̄ло дандхапарисаккано, париггахетва̄ нам̣ абхисин̃чисса̄ма̄’’ти а̄ха. амачча̄ виниччхайам̣ саджджетва̄ кума̄рам̣ самӣпе нисӣда̄петва̄ ад̣д̣ам̣ виниччхинанта̄ на самма̄ виниччхиним̣су. те асса̄микам̣ са̄микам̣ катва̄ кума̄рам̣ пуччхим̣су – ‘‘кӣдисам̣, кума̄ра, сут̣т̣ху ад̣д̣ам̣ виниччхинимха̄’’ти. со от̣т̣хам̣ бхан̃джи. бодхисатто ‘‘пан̣д̣ито вата ман̃н̃е кума̄ро, асамма̄виниччхитабха̄во тена н̃а̄то бхависсатӣ’’ти ман̃н̃ама̄но пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

194. ‘‘аддха̄ па̄дан̃джалӣ саббе, пан̃н̃а̄йа атирочати;

татха̄ хи от̣т̣хам̣ бхан̃джати, уттарим̣ нӯна пассатӣ’’ти.

тассаттхо – екам̣сена па̄дан̃джаликума̄ро саббе амхе пан̃н̃а̄йа атирочати. татха̄ хи от̣т̣хам̣ бхан̃джати, нӯна уттарим̣ ан̃н̃ам̣ ка̄ран̣ам̣ пассатӣти.

те апарасмимпи дивасе виниччхайам̣ саджджетва̄ ан̃н̃ам̣ ад̣д̣ам̣ сут̣т̣ху виниччхинитва̄ ‘‘кӣдисам̣, дева, сут̣т̣ху виниччхинита’’нти пуччхим̣су. со пунапи от̣т̣хамева бхан̃джи. атхасса андхаба̄лабха̄вам̣ н̃атва̄ бодхисатто дутийам̣ га̄тхама̄ха –

195. ‘‘на̄йам̣ дхаммам̣ адхаммам̣ ва̄, аттха̄наттхан̃ча буджджхати;

ан̃н̃атра от̣т̣ханиббхога̄, на̄йам̣ джа̄на̄ти кин̃чана’’нти.

амачча̄ па̄дан̃джаликума̄расса ла̄лабха̄вам̣ н̃атва̄ бодхисаттам̣ радждже абхисин̃чим̣су.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ па̄дан̃джалӣ ла̄л̣уда̄йӣ ахоси, пан̣д̣ита̄маччо пана ахамева ахоси’’нти.

па̄дан̃джалиджа̄такаван̣н̣ана̄ саттама̄.

[248] 8. ким̣сукопамаджа̄такаван̣н̣ана̄

саббехи ким̣суко дит̣т̣хоти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ким̣сукопамасуттантам̣ а̄раббха катхеси. чатта̄ро хи бхиккхӯ татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ йа̄чим̣су, саттха̄ тесам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ катхеси. те каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ аттано раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄на̄ни агамим̣су. тесу еко чха пхасса̄йатана̄ни паригган̣хитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и, еко пан̃чаккхандхе, еко чатта̄ро маха̄бхӯте, еко ат̣т̣ха̄раса дха̄туйо. те аттано аттано адхигатависесам̣ саттху а̄рочесум̣. атхекасса бхиккхуно паривитакко удапа̄ди – ‘‘имесам̣ каммат̣т̣ха̄на̄ни на̄на̄, нибба̄нам̣ екам̣, катхам̣ саббехи арахаттам̣ патта’’нти. со саттха̄рам̣ пуччхи. саттха̄ ‘‘ким̣ те, бхиккху, ким̣сукадит̣т̣хабха̄тикехи на̄натта’’нти ватва̄ ‘‘идам̣ но, бханте, ка̄ран̣ам̣ катхетха̄’’ти бхиккхӯхи йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте тасса чатта̄ро путта̄ ахесум̣. те екадивасам̣ са̄ратхим̣ паккосетва̄ ‘‘майам̣, самма, ким̣сукам̣ дат̣т̣хука̄ма̄, ким̣сукаруккхам̣ но дассехӣ’’ти а̄хам̣су. са̄ратхи ‘‘са̄дху, дассесса̄мӣ’’ти ватва̄ чатуннампи екато адассетва̄ джет̣т̣хара̄джапуттам̣ та̄ва ратхе нисӣда̄петва̄ аран̃н̃ам̣ нетва̄ ‘‘айам̣ ким̣суко’’ти кха̄н̣укака̄ле ким̣сукам̣ дассеси. апарасса бахалапала̄сака̄ле, апарасса пуппхитака̄ле, апарасса пхалитака̄ле. апарабха̄ге чатта̄ропи бха̄таро екато нисинна̄ ‘‘ким̣суко на̄ма кӣдисо’’ти катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣. тато еко ‘‘сеййа̄тха̄пи джха̄матхӯн̣о’’ти а̄ха. дутийо ‘‘сеййатха̄пи нигродхаруккхо’’ти, татийо ‘‘сеййатха̄пи мам̣сапесӣ’’ти, чатуттхо ‘‘сеййатха̄пи сирӣсо’’ти. те ан̃н̃аман̃н̃асса катха̄йа апаритут̣т̣ха̄ питу сантикам̣ гантва̄ ‘‘дева, ким̣суко на̄ма кӣдисо’’ти пуччхитва̄ ‘‘тумхехи ким̣ катхита’’нти вутте аттана̄ катхитанӣха̄рам̣ ран̃н̃о катхесум̣. ра̄джа̄ ‘‘чатӯхипи тумхехи ким̣суко дит̣т̣хо, кевалам̣ во ким̣сукасса дассенто са̄ратхи ‘имасмим̣ ка̄ле ким̣суко кӣдисо, имасмим̣ кӣдисо’ти вибхаджитва̄ на пуччхито, тена во кан̇кха̄ уппанна̄’’ти ватва̄ пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

196. ‘‘саббехи ким̣суко дит̣т̣хо, ким̣ нветтха вичикиччхатха;

на хи саббесу т̣ха̄несу, са̄ратхӣ парипуччхито’’ти.

таттха на хи саббесу т̣ха̄несу, са̄ратхӣ парипуччхитоти саббехи во ким̣суко дит̣т̣хо, ким̣ ну тумхе еттха вичикиччхатха, саббесу т̣ха̄несу ким̣суковесо, тумхехи пана на хи саббесу т̣ха̄несу са̄ратхи парипуччхито, тена во кан̇кха̄ уппанна̄ти.

саттха̄ имам̣ ка̄ран̣ам̣ дассетва̄ ‘‘йатха̄, бхиккху, те чатта̄ро бха̄тика̄ вибха̄гам̣ катва̄ апуччхитатта̄ ким̣суке кан̇кхам̣ уппа̄десум̣, евам̣ твампи имасмим̣ дхамме кан̇кхам̣ уппа̄десӣ’’ти ватва̄ абхисамбуддхо хутва̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

197. ‘‘евам̣ саббехи н̃а̄н̣ехи, йесам̣ дхамма̄ аджа̄нита̄;

те ве дхаммесу кан̇кханти, ким̣сукасмим̣ва бха̄таро’’ти.

тассаттхо – йатха̄ те бха̄таро саббесу т̣ха̄несу ким̣сукасса адит̣т̣хатта̄ кан̇кхим̣су, евам̣ саббехи випассана̄н̃а̄н̣ехи йесам̣ саббе чхапхасса̄йатанакхандхабхӯтадха̄тубхеда̄ дхамма̄ аджа̄нита̄, сота̄паттимаггасса анадхигататта̄ аппат̣ивиддха̄, те ве тесу пхасса̄йатана̄дидхаммесу кан̇кханти йатха̄ екасмим̣йева ким̣сукасмим̣ чатта̄ро бха̄тароти.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ ахамева ахоси’’нти.

ким̣сукопамаджа̄такаван̣н̣ана̄ ат̣т̣хама̄.

[249] 9. са̄лакаджа̄такаван̣н̣ана̄

екапуттако бхависсасӣти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ маха̄тхерам̣ а̄раббха катхеси. со кирекам̣ кума̄ракам̣ пабба̄джетва̄ пӣл̣енто таттха вихарати. са̄ман̣еро пӣл̣ам̣ сахитум̣ асакконто уппаббаджи. тхеро гантва̄ там̣ упала̄пети ‘‘кума̄ра, тава чӣварам̣ тавева бхависсати паттопи, мама сантакам̣ паттачӣварампи тавева бхависсати, ехи паббаджа̄хӣ’’ти. со ‘‘на̄хам̣ паббаджисса̄мӣ’’ти ватва̄пи пунаппунам̣ вуччама̄но паббаджи. атха нам̣ паббаджитадивасато пат̣т̣ха̄йа пуна тхеро вихет̣хеси. со пӣл̣ам̣ асаханто пуна уппаббаджитва̄ анекава̄рам̣ йа̄чантепи тасмим̣ ‘‘твам̣ нева мам̣ сахаси, на вина̄ ваттитум̣ саккоси, гаччха на паббаджисса̄мӣ’’ти на паббаджи. бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, сухадайо вата со да̄рако маха̄тхерасса а̄сайам̣ н̃атва̄ на паббаджӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄невеса сухадайо, пуббепи сухадайова, екава̄рам̣ етасса досам̣ дисва̄ на пуна упагаччхӣ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто кут̣умбикакуле ниббаттитва̄ вайаппатто дхан̃н̃авиккайена джӣвикам̣ каппеси. ан̃н̃атаропи ахитун̣д̣ико екам̣ маккат̣ам̣ сиккха̄петва̄ осадхам̣ га̄ха̄петва̄ тена саппам̣ кӣл̣а̄пенто джӣвикам̣ каппеси. со ба̄ра̄н̣асийам̣ уссаве гхут̣т̣хе уссавам̣ кӣл̣итука̄мо ‘‘имам̣ ма̄ памаджджӣ’’ти там̣ маккат̣ам̣ тасса дхан̃н̃ава̄н̣иджасса хаттхе т̣хапетва̄ уссавам̣ кӣл̣итва̄ саттаме дивасе тасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘кахам̣ маккат̣о’’ти пуччхи. маккат̣о са̄микасса саддам̣ сутва̄ва дхан̃н̃а̄пан̣ато вегена никкхами. атха нам̣ со вел̣упесика̄йа пит̣т̣хийам̣ потхетва̄ а̄да̄йа уййа̄нам̣ гантва̄ екаманте бандхитва̄ ниддам̣ окками. маккат̣о тасса нидда̄йанабха̄вам̣ н̃атва̄ аттано бандханам̣ мочетва̄ пала̄йитва̄ амбаруккхам̣ а̄руйха амбапаккам̣ кха̄дитва̄ ат̣т̣хим̣ ахитун̣д̣икасса сарӣре па̄теси. со пабуджджхитва̄ уллокенто там̣ дисва̄ ‘‘мадхуравачанена нам̣ ван̃четва̄ руккха̄ ота̄ретва̄ ган̣хисса̄мӣ’’ти там̣ упала̄пенто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

198. ‘‘екапуттако бхависсаси, тван̃ча но хессаси иссаро куле;

ороха думасма̄ са̄лака, ехи да̄ни гхаракам̣ ваджемасе’’ти.

тассаттхо – твам̣ майхам̣ екапуттако бхависсаси, куле ча ме бхога̄нам̣ иссаро, етамха̄ руккха̄ отара, ехи амха̄кам̣ гхарам̣ гамисса̄ма. са̄лака̄ти на̄мена а̄лапанто а̄ха.

там̣ сутва̄ маккат̣о дутийам̣ га̄тхама̄ха –

199. ‘‘нану мам̣ сухадайоти ман̃н̃аси, йан̃ча мам̣ ханаси вел̣уйат̣т̣хийа̄;

паккамбаване рама̄масе, гаччха твам̣ гхаракам̣ йатха̄сукха’’нти.

таттха нану мам̣ сухадайоти ман̃н̃асӣти нану твам̣ мам̣ ‘‘сухадайо’’ти ман̃н̃аси, ‘‘сухадайо айа’’нти ман̃н̃асӣти аттхо. йан̃ча мам̣ ханаси вел̣уйат̣т̣хийа̄ти йам̣ мам̣ евам̣ атиман̃н̃аси, йан̃ча вел̣упесика̄йа ханаси, тена̄хам̣ на̄гаччха̄мӣти дӣпети. атха нам̣ ‘‘майам̣ имасмим̣ паккамбаване рама̄масе, гаччха твам̣ гхаракам̣ йатха̄сукха’’нти ватва̄ уппатитва̄ ванам̣ па̄виси. ахитун̣д̣икопи анаттамано аттано гехам̣ агама̄си.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ маккат̣о са̄ман̣еро ахоси, ахитун̣д̣ико маха̄тхеро, дхан̃н̃ава̄н̣иджо пана ахамева ахоси’’нти.

са̄лакаджа̄такаван̣н̣ана̄ навама̄.

[250] 10. капиджа̄такаван̣н̣ана̄

айам̣ исӣ упасамасам̣йаме ратоти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ кухакам̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси. тасса хи кухакабха̄во бхиккхӯсу па̄кат̣о джа̄то. бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, асуко бхиккху ниййа̄нике буддхаса̄сане паббаджитва̄ кухакаваттам̣ пӯретӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, еса бхиккху ида̄нева, пуббепи кухакойева, аггиматтасса ка̄ран̣а̄ маккат̣о хутва̄ кохан̃н̃амака̄сӣ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто ка̄сират̣т̣хе бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вайаппатто путтасса а̄дха̄витва̄ паридха̄витва̄ вичаран̣ака̄ле бра̄хман̣ийа̄ мата̄йа путтам̣ ан̇кена̄да̄йа химавантам̣ пависитва̄ исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ тампи путтам̣ та̄пасакума̄ракам̣ катва̄ пан̣н̣аса̄ла̄йа ва̄сам̣ каппеси. васса̄раттасамайе аччхиннадха̄ре деве вассанте еко маккат̣о сӣтапӣл̣ито данте кха̄данто кампанто вичарати. бодхисатто маханте да̄руккхандхе а̄харитва̄ аггим̣ катва̄ ман̃чаке нипаджджи, путтакописса па̄де паримаджджама̄но нисӣди. со маккат̣о екасса матата̄пасасса сантака̄ни ваккала̄ни нива̄сетва̄ ча па̄рупитва̄ ча аджиначаммам̣ ам̣се катва̄ ка̄джакаман̣д̣алум̣ а̄да̄йа исивесена̄гантва̄ пан̣н̣аса̄ладва̄ре аггисса ка̄ран̣а̄ кухакакаммам̣ катва̄ ат̣т̣ха̄си. та̄пасакума̄рако там̣ дисва̄ ‘‘та̄та, та̄пасо еко сӣтапӣл̣ито кампама̄но тит̣т̣хати, идха нам̣ паккосатха, висиббессатӣ’’ти питарам̣ а̄йа̄чанто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

200. ‘‘айам̣ исӣ упасамасам̣йаме рато, са тит̣т̣хати сисирабхайена ат̣т̣ито;

ханда айам̣ пависатумам̣ ага̄ракам̣, винету сӣтам̣ даратхан̃ча кевала’’нти.

таттха упасамасам̣йаме ратоти ра̄га̄дикилесаупасаме ча сӣласам̣йаме ча рато. са тит̣т̣хатӣти со тит̣т̣хати. сисирабхайена̄ти ва̄тавут̣т̣хиджанитасса сисирасса бхайена. ат̣т̣итоти пӣл̣ито. пависатуманти пависату имам̣. кеваланти сакалам̣ анавасесам̣.

бодхисатто путтасса вачанам̣ сутва̄ ут̣т̣ха̄йа олокенто маккат̣абха̄вам̣ н̃атва̄ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

201. ‘‘на̄йам̣ исӣ упасамасам̣йаме рато, капӣ айам̣ думавараса̄кхагочаро;

со дӯсако росако ча̄пи джаммо, саче ваджемампи дӯсеййага̄ра’’нти.

таттха думавараса̄кхагочароти думавара̄нам̣ са̄кхагочаро. со дӯсако росако ча̄пи джаммоти со евам̣ гатагатат̣т̣ха̄насса дӯсанато дӯсако, гхат̣т̣аната̄йа росако, ла̄макабха̄вена джаммо. саче ваджети йади имам̣ пан̣н̣аса̄лам̣ вадже пависеййа, саббам̣ учча̄рапасса̄вакаран̣ена ча аггида̄нена ча дӯсеййа̄ти.