3. а̄саваккхайасуттаван̣н̣ана̄
102. татийе джа̄натоти джа̄нантасса. пассатоти пассантасса. йадипи има̄ни двепи пада̄ни екаттха̄ни, бйан̃джанамева на̄нам̣, евам̣ сантепи ‘‘джа̄нато’’ти н̃а̄н̣алаккхан̣ам̣ упа̄да̄йа пуггалам̣ ниддисати. джа̄наналаккхан̣ан̃хи н̃а̄н̣ам̣. ‘‘пассато’’ти н̃а̄н̣аппабха̄вам̣ упа̄да̄йа. дассанаппабха̄ван̃хи упа̄да̄йа н̃а̄н̣асаман̇гӣ пуггало чаккхума̄ вийа пуггало чаккхуна̄ рӯпа̄ни, н̃а̄н̣ена виват̣е дхамме пассати. атха ва̄ джа̄натоти анубодхан̃а̄н̣ена джа̄нато. пассатоти пат̣иведхан̃а̄н̣ена пассато. пат̣иломато ва̄ дассанамаггена пассато, бха̄вана̄маггена джа̄нато. кечи пана ‘‘н̃а̄татӣран̣апаха̄напарин̃н̃а̄хи джа̄нато, сикха̄ппаттавипассана̄йа пассато’’ти ваданти. атха ва̄ дуккхам̣ парин̃н̃а̄бхисамайена джа̄нато, ниродхам̣ саччхикирийа̄бхисамайена пассато. тадубхайе ча сати паха̄набха̄вана̄бхисамайа̄ сиддха̄ ева хонтӣти чатусачча̄бхисамайо вутто хоти. йада̄ четтха випассана̄н̃а̄н̣ам̣ адхиппетам̣, тада̄ ‘‘джа̄нато пассато’’ти пада̄нам̣ хетуаттхадӣпаната̄ дат̣т̣хабба̄. йада̄ пана магган̃а̄н̣ам̣ адхиппетам̣, тада̄ маггакиччаттхадӣпаната̄.
а̄сава̄нам̣ кхайанти ‘‘джа̄нато, ахам̣ бхиккхаве, пассато а̄сава̄нам̣ кхайам̣ вада̄мӣ’’ти (ма. ни. 1.15; сам̣. ни. 3.101; 5.1095) евама̄гате сабба̄савасам̣варапарийа̄йе ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимутти’’нтиа̄дӣсу (ма. ни. 1.438) ча суттападесу а̄сава̄нам̣ паха̄нам̣ аччантаккхайо асамуппа̄до кхӣн̣а̄ка̄ро наттхибха̄во ‘‘а̄саваккхайо’’ти вутто. ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайа̄ саман̣о хотӣ’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.438) пхалам̣.
‘‘параваджджа̄нупассисса, ниччам̣ уджджха̄насан̃н̃ино;
а̄сава̄ тасса вад̣д̣ханти, а̄ра̄ со а̄саваккхайа̄’’ти. (дха. па. 253); –
а̄дӣсу нибба̄нам̣.
‘‘секхасса сиккхама̄насса, уджумагга̄нуса̄рино;
кхайасмим̣ пат̣хамам̣ н̃а̄н̣ам̣, тато ан̃н̃а̄ анантара̄;
тато ан̃н̃а̄вимуттасса, н̃а̄н̣ам̣ ве хоти та̄дино’’ти. (а. ни. 3.86; итиву. 62) –
евама̄гате индрийасутте идха ча магго ‘‘а̄саваккхайо’’ти вутто. тасма̄ йатха̄вуттанайена джа̄нантасса пассантасса ахам̣ арийамагга̄дхигамам̣ вада̄мӣти вуттам̣ хоти. но аджа̄нато но апассатоти йо пана на джа̄на̄ти на пассати, тасса но вада̄мӣти аттхо. етена йе аджа̄нато апассатопи сам̣са̄расуддхим̣ ваданти, те пат̣иккхипати. пуримена ва̄ пададвайена упа̄йо вутто, имина̄ анупа̄йапат̣иседхо. сан̇кхепена четтха н̃а̄н̣ам̣ а̄саваккхайакарам̣, сесам̣ тасса париккха̄роти дассети.
ида̄ни йам̣ джа̄нато йам̣ пассато а̄саваккхайо хоти, там̣ дассетум̣ ‘‘кин̃ча, бхиккхаве, джа̄нато’’ти пуччхам̣ а̄рабхи. таттха джа̄нана̄ бахувидха̄. даббаджа̄тико ева хи кочи бхиккху чхаттам̣ ка̄тум̣ джа̄на̄ти, кочи чӣвара̄дӣнам̣ ан̃н̃атарам̣, тасса ӣдиса̄ни камма̄ни ваттасӣсе т̣хатва̄ каронтасса са̄ джа̄нана̄ ‘‘маггапхала̄нам̣ падат̣т̣ха̄нам̣ на хотӣ’’ти на ваттабба̄. йо пана са̄сане паббаджитва̄ веджджакамма̄дӣни ка̄тум̣ джа̄на̄ти, тассевам̣ джа̄нато а̄сава̄ вад̣д̣хантийева. тасма̄ йам̣ джа̄нато йам̣ пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти, тадева дассенто а̄ха ‘‘идам̣ дуккха’’нтиа̄ди. таттха йам̣ ваттаббам̣ чатусаччакаммат̣т̣ха̄нам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ йонисоманасика̄расутте сан̇кхепато вуттамева.
таттха пана ‘‘йонисо, бхиккхаве, бхиккху манаси каронто акусалам̣ паджахати, кусалам̣ бха̄ветӣ’’ти (итиву. 16) а̄гататта̄ ‘‘идам̣ дуккханти йонисо манаси каротӣ’’тиа̄дина̄ аттхавибха̄вана̄ ката̄. идха ‘‘идам̣ дуккханти, бхиккхаве, джа̄нато пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хотӣ’’ти (ма. ни. 1.15; сам̣. ни. 3.101; 5.1095) а̄гататта̄ ‘‘идам̣ дуккханти парин̃н̃а̄пат̣иведхавасена парин̃н̃а̄бхисамайавасена магган̃а̄н̣ена джа̄нато пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хотӣ’’тиа̄дина̄ найена йоджетаббам̣. а̄савесу ча пат̣хамамаггена дит̣т̣ха̄саво кхӣйати, татийамаггена ка̄ма̄саво, чатуттхамаггена бхава̄саво авиджджа̄саво ча кхӣйатӣти ведитаббо.
га̄тха̄су вимуттин̃а̄н̣анти вимуттийам̣ нибба̄не пхале ча паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ам̣. уттаманти уттамадхамма̄рамман̣атта̄ уттамам̣. кхайе н̃а̄н̣анти а̄сава̄нам̣ сам̣йоджана̄нан̃ча кхайе кхайакаре арийамагге н̃а̄н̣ам̣. ‘‘кхӣн̣а̄ сам̣йоджана̄ ити н̃а̄н̣а’’нти идха̄пи а̄нетва̄ самбандхитаббам̣. тена пахӣнакилесапаччавеккхан̣ам̣ дассети. еваметтха чатта̄рипи паччавеккхан̣ан̃а̄н̣а̄ни вутта̄ни хонти. авасит̣т̣хакилесапаччавеккхан̣а̄ хи идха наттхи арахаттапхала̄дхигамасса адхиппетатта̄. йатха̄ четтха джа̄нато пассатоти нибба̄на̄дхигамена самма̄дит̣т̣хикиччам̣ адхикам̣ катва̄ вуттам̣, евам̣ саммаппадха̄накиччампи адхикамева иччхитаббанти дассенто ‘‘на твевидам̣ кусӣтена̄’’ти оса̄нага̄тхама̄ха.
таттха на твевиданти на ту ева идам̣. тусаддо нипа̄таматтам̣. ба̄ленамавиджа̄ната̄ти мака̄ро падасандхикаро. айан̃хеттха сан̇кхепаттхо – идам̣ секкхамаггена асеккхамаггена ча паттаббам̣ абхиджджха̄ка̄йагантха̄дисаббагантха̄нам̣ памочанам̣ памочанасса нимиттабхӯтам̣ нибба̄нам̣ ‘‘идам̣ дуккха’’нтиа̄дина̄ чатта̄ри сачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ авиджа̄ната̄ тато ева ба̄лена авиддасуна̄ йатха̄ адхигантум̣ на сакка̄, евам̣ кусӣтена ниббӣрийена̄пи, тасма̄ тададхигама̄йа а̄раддхавӣрийена бхавитаббанти. тена̄ха бхагава̄ ‘‘а̄раддхавӣрийасса̄йам̣ дхаммо, но кусӣтасса’’ (дӣ. ни. 3.358).
‘‘а̄рамбхатха никкаматха, йун̃джатха буддхаса̄сане;
дхуна̄тха маччуно сенам̣, нал̣а̄га̄рам̣ва кун̃джаро’’ти. (сам̣. ни. 1.185; нетти. 29; ми. па. 5.1.4);
татийасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.