8. пат̣хаманакуханасуттаван̣н̣ана̄

35. ат̣т̣хаме найиданти еттха наити пат̣иседхе нипа̄то, тасса ‘‘вуссатӣ’’ти имина̄ самбандхо, йака̄ро падасандхикаро. идам̣-саддо ‘‘екамида̄хам̣, бхиккхаве, самайам̣ уккат̣т̣ха̄йам̣ вихара̄ми субхагаване са̄лара̄джамӯле’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.501) нипа̄таматтам̣. ‘‘идам̣ кхо там̣, бхиккхаве, аппаматтакам̣ ораматтакам̣ сӣламаттака’’нтиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.27) йатха̄вутте а̄саннапаччаккхе а̄гато.

‘‘идан̃хи там̣ джетаванам̣, исисан̇гханисевитам̣;

а̄вуттхам̣ дхаммара̄джена, пӣтисан̃джананам̣ мама̄’’ти. –

а̄дӣсу (сам̣. ни. 1.48) ваккхама̄не а̄саннапаччаккхе. идха̄пи ваккхама̄нейева а̄саннапаччаккхе дат̣т̣хаббо.

брахмачарийа-саддо –

‘‘ким̣ те ватам̣ ким̣ пана брахмачарийам̣,

кисса сучин̣н̣асса айам̣ випа̄ко;

иддхӣ джутӣ балавӣрийӯпапатти,

идан̃ча те на̄га маха̄вима̄нам̣.

‘‘ахан̃ча бхарийа̄ ча мануссалоке,

саддха̄ убхо да̄напатӣ ахумха̄;

опа̄набхӯтам̣ ме гхарам̣ тада̄си,

сантаппита̄ саман̣абра̄хман̣а̄ ча.

‘‘там̣ ме ватам̣ там̣ пана брахмачарийам̣,

тасса сучин̣н̣асса айам̣ випа̄ко;

иддхӣ джутӣ балавӣрийӯпапатти,

идан̃ча ме дхӣра маха̄вима̄на’’нти. (джа̄. 2.22.1592-1593, 1595) –

имасмим̣ пун̣н̣акаджа̄таке да̄не а̄гато.

‘‘кена па̄н̣и ка̄мададо, кена па̄н̣и мадхуссаво;

кена те брахмачарийена, пун̃н̃ам̣ па̄н̣имхи иджджхати.

‘‘тена па̄н̣и ка̄мададо, тена па̄н̣и мадхуссаво;

тена ме брахмачарийена, пун̃н̃ам̣ па̄н̣имхи иджджхатӣ’’ти. (пе. ва. 275, 277) –

имасмим̣ ан̇курапетаваттхусмим̣ веййа̄вачче. ‘‘идам̣ кхо там̣, бхиккхаве, титтирийам̣ на̄ма брахмачарийам̣ ахосӣ’’ти (чӯл̣ава. 311) имасмим̣ титтираджа̄таке пан̃часиккха̄падасӣле. ‘‘там̣ кхо пана, пан̃часикха, брахмачарийам̣ нева ниббида̄йа на вира̄га̄йа…пе… йа̄вадева брахмалокӯпапаттийа̄’’ти (дӣ. ни. 2.329) имасмим̣ маха̄говиндасутте брахмавиха̄ре. ‘‘паре абрахмача̄рӣ бхависсанти, майаметтха брахмача̄рино бхависса̄ма̄’’ти (ма. ни. 1.83) саллекхасутте метхунавиратийам̣.

‘‘майан̃ча бхарийа̄ на̄тиккама̄ма,

амхе ча бхарийа̄ на̄тиккаманти;

ан̃н̃атра та̄хи брахмачарийам̣ чара̄ма,

тасма̄ хи амхам̣ дахара̄ на мӣйаре’’ти. (джа̄. 1.10.97) –

маха̄дхаммапа̄ладжа̄таке сада̄расантосе. ‘‘абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣, са̄рипутта, чатуран̇гасаманна̄гатам̣ брахмачарийам̣ чарита̄ – тапассӣ судам̣ хомӣ’’ти (ма. ни. 1.155) ломахам̣сасутте вӣрийе.

‘‘хӣнена брахмачарийена, кхаттийе упападжджати;

маджджхимена ча деваттам̣, уттамена висуджджхатӣ’’ти. (джа̄. 1.8.75) –

нимиджа̄таке аттадаманавасена кате ат̣т̣хан̇гикаупосатхе. ‘‘идам̣ кхо пана, пан̃часикха, брахмачарийам̣ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа…пе… айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго’’ти (дӣ. ни. 2.329) маха̄говиндасуттейева арийамагге. ‘‘тайидам̣ брахмачарийам̣ иддхан̃чева пхӣтан̃ча виттха̄рикам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄сита’’нти (дӣ. ни. 3.174) па̄са̄дикасутте сиккхаттайасан̇гахе сакаласмим̣ са̄сане. идха̄пи арийамагге са̄сане ча ваттати.

вуссатӣти васӣйати, чарӣйатӣти аттхо. джанакуханаттханти ‘‘ахо аййо сӣлава̄ ваттасампанно аппиччхо сантут̣т̣хо махиддхико маха̄нубха̄во’’тиа̄дина̄ джанасса сатталокасса вимха̄панаттхам̣. джаналапанаттханти ‘‘еварӯпасса на̄ма аййасса диннам̣ махаппхалам̣ бхависсатӣ’’ти пасанначиттехи ‘‘кенаттхо, ким̣ а̄харӣйатӯ’’ти мануссехи вада̄панаттхам̣. ла̄бхасакка̄расилока̄нисам̣саттханти йва̄йам̣ ‘‘а̄кан̇кхеййа че, бхиккхаве, бхиккху ‘ла̄бхӣ ассам̣ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄на’нти, сӣле-свевасса парипӯрака̄рӣ’’ти (ма. ни. 1.65) сӣла̄нисам̣сабха̄вена вутто чатупаччайала̄бхо, йо ча чатуннам̣ паччайа̄нам̣ саккаччада̄насан̇кха̄то а̄дарабахума̄нагарукаран̣асан̇кха̄то ча сакка̄ро, йо ча ‘‘сӣласампанно бахуссуто сутадхаро а̄раддхавӣрийо’’тиа̄дина̄ найена уггататхутигхосасан̇кха̄то силоко брахмачарийам̣ чаранта̄нам̣ дит̣т̣хадхаммико а̄нисам̣со, тадаттхам̣. ити мам̣ джано джа̄на̄тӯти ‘‘евам̣ брахмачарийава̄се сати ‘айам̣ сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо’тиа̄дина̄ мам̣ джано джа̄на̄ту самбха̄ветӯ’’ти аттано сантагун̣авасена самбха̄ванаттхампи на идам̣ брахмачарийам̣ вуссатӣти самбандхо.

кечи пана ‘‘джанакуханаттханти па̄пиччхасса иччха̄пакатасса сато са̄мантаджаппанаирийа̄патханисситапаччайапат̣исеванасан̇кха̄тена тивидхена куханаваттхуна̄ куханабха̄вена джанасса вимха̄панаттхам̣. джаналапанаттханти па̄пиччхассева сато паччайаттхам̣ парикатхобха̄са̄дивасена лапанабха̄вена упала̄панабха̄вена ва̄ джанасса лапанаттхам̣. ла̄бхасакка̄расилока̄нисам̣саттханти па̄пиччхассева сато ла̄бха̄дигарута̄йа ла̄бхасакка̄расилокасан̇кха̄тасса а̄нисам̣саудайасса ниппха̄данаттхам̣. ити мам̣ джано джа̄на̄тӯти па̄пиччхассева сато асантагун̣асамбха̄вана̄дхиппа̄йена ‘ити евам̣ мам̣ джано джа̄на̄тӯ’ти на идам̣ брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти еваметтха аттхам̣ ваданти. пуримойева пана аттхо са̄ратаро.

атха кхоти еттха атха̄ти ан̃н̃адаттхе нипа̄то, кхоти авадха̄ран̣е. тена кухана̄дито ан̃н̃адаттха̄йева пана идам̣, бхиккхаве, брахмачарийам̣ вуссатӣти дассети. ида̄ни там̣ пайоджанам̣ дассенто ‘‘сам̣вараттхан̃чева паха̄наттхан̃ча̄’’ти а̄ха. таттха пан̃чавидхо сам̣варо – па̄тимоккхасам̣варо, сатисам̣варо, н̃а̄н̣асам̣варо, кхантисам̣варо, вӣрийасам̣вароти.

таттха ‘‘имина̄ па̄тимоккхасам̣варена упето хоти самупето’’ти (вибха. 511) хи а̄дина̄ найена а̄гато айам̣ па̄тимоккхасам̣варо на̄ма, йо сӣласам̣вароти ча павуччати. ‘‘раккхати чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджатӣ’’ти (дӣ. ни. 1.213; ма. ни. 1.295; сам̣. ни. 4.239; а. ни. 3.16) а̄гато айам̣ сатисам̣варо.

‘‘йа̄ни сота̄ни локасмим̣ (аджита̄ти бхагава̄),

сати тесам̣ нива̄ран̣ам̣;

сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯми,

пан̃н̃а̄йете пидхӣйаре’’ти. (су. ни. 1041) –

а̄гато айам̣ н̃а̄н̣асам̣варо. ‘‘кхамо хоти сӣтасса ун̣хасса̄’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.24; а. ни. 4.114; 6.58) найена а̄гато айам̣ кхантисам̣варо. ‘‘уппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ на̄дхива̄сетӣ’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.26; а. ни. 4.114; 6.58) найена а̄гато айам̣ вӣрийасам̣варо. аттхато пана па̄н̣а̄типа̄та̄дӣнам̣ паджаханавасена, ваттапат̣иватта̄нам̣ каран̣авасена ча паватта̄ четана̄ виратийо ча. сан̇кхепато саббо ка̄йавачӣсам̣йамо, виттха̄рато саттаннам̣ а̄паттиккхандха̄нам̣ авӣтиккамо сӣласам̣варо. сати ева сатисам̣варо, сатиппадха̄на̄ ва̄ кусала̄ кхандха̄. н̃а̄н̣амева н̃а̄н̣асам̣варо. адхива̄санавасена адосо, адосаппадха̄на̄ ва̄ татха̄ паватта̄ кусала̄ кхандха̄ кхантисам̣варо, пан̃н̃а̄ти еке. ка̄мавитакка̄дӣнам̣ анадхива̄санавасена паваттам̣ вӣрийамева вӣрийасам̣варо. тесу пат̣хамо ка̄йадуччарита̄дидуссӣлйасса сам̣варан̣ато сам̣варо, дутийо мут̣т̣хассаччасса, татийо ан̃н̃а̄н̣асса, чатуттхо аккхантийа̄, пан̃чамо косаджджасса сам̣варан̣ато пидаханато сам̣вароти ведитаббо. еваметасса сам̣варасса аттха̄йа сам̣вараттхам̣, сам̣вараниппха̄данаттханти аттхо.

паха̄нампи пан̃чавидхам̣ – тадан̇гаппаха̄нам̣, виккхамбханаппаха̄нам̣, самуччхедаппаха̄нам̣, пат̣иппассаддхиппаха̄нам̣, ниссаран̣аппаха̄нанти. таттха йам̣ ваттаббам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ екаканипа̄те пат̣хамасуттаван̣н̣ана̄йам̣ вуттамева. тасса пана пан̃чавидхассапи татха̄ татха̄ ра̄га̄дикилеса̄нам̣ пат̣иниссаджджанат̣т̣хена саматиккаманат̣т̣хена ва̄ паха̄насса аттха̄йа паха̄наттхам̣, паха̄наса̄дханаттханти аттхо. таттха сам̣варена килеса̄нам̣ читтасанта̄не павесананива̄ран̣ам̣ паха̄нена павесананива̄ран̣ан̃чева самуггха̄то ча̄ти ваданти. убхайена̄пи пана йатха̄рахам̣ убхайам̣ сампаджджатӣти дат̣т̣хаббам̣. сӣла̄дидхамма̄ ева хи сам̣варан̣ато сам̣варо, паджаханато паха̄нанти.

га̄тха̄су анӣтиханти ӣтийо вуччанти упаддава̄ – дит̣т̣хадхаммика̄ ча сампара̄йика̄ ча. ӣтийо ханати вина̄сети паджахатӣти ӣтихам̣, ану ӣтиханти анӣтихам̣, са̄санабрахмачарийам̣ маггабрахмачарийан̃ча. атха ва̄ ӣтӣхи анаттхехи саддхим̣ хананти гаччханти паваттантӣти ӣтиха̄, тан̣ха̄диупаккилеса̄. наттхи еттха ӣтиха̄ти анӣтихам̣. ӣтиха̄ ва̄ йатха̄вуттенат̣т̣хена титтхийасамайа̄, таппат̣ипаккхато идам̣ анӣтихам̣. ‘‘анитиха’’нтипи па̄т̣хо. тассаттхо – ‘‘итиха̄йа’’нти дхаммесу анекам̣сагга̄хабха̄вато вичикиччха̄ итихам̣ на̄ма, самма̄самбуддхаппаведитатта̄ йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджанта̄нам̣ никкан̇кхабха̄васа̄дханато наттхи еттха итиханти анитихам̣, апараппаччайанти аттхо. вуттан̃хетам̣ ‘‘паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’’ти ‘‘атакка̄вачаро’’ти ча. га̄тха̄сукхаттхам̣ пана ‘‘анӣтиха’’нти дӣгхам̣ катва̄ пат̣ханти.

нибба̄насан̇кха̄там̣ огадхам̣ патит̣т̣хам̣ па̄рам̣ гаччхатӣти нибба̄ногадхага̄мӣ, вимуттирасатта̄ екантенева нибба̄насампа̄пакоти аттхо. там̣ нибба̄ногадхага̄минам̣ брахмачарийам̣. соти йо со саматим̣са па̄рамийо пӯретва̄ саббакилесе бхиндитва̄ ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо, со бхагава̄ адесайи десеси. нибба̄ногадхоти ва̄ арийамагго вуччати. тена вина̄ нибба̄нога̄ханасса асамбхавато тасса ча нибба̄нам̣ ана̄ламбитва̄ аппаваттанато, тан̃ча там̣ екантам̣ гаччхатӣти нибба̄ногадхага̄мӣ. атха ва̄ нибба̄ногадхага̄минанти нибба̄насса антога̄минам̣ маггабрахмачарийам̣, нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ каритва̄ тасса анто ева ваттати паваттатӣти. махаттехӣти маха̄а̄тумехи ул̣а̄раджджха̄сайехи. махантам̣ нибба̄нам̣, маханте ва̄ сӣлаккхандха̄дике есанти гавесантӣти махесино буддха̄дайо арийа̄. техи ануйа̄то пат̣ипанно. йатха̄ буддхена деситанти йатха̄ абхин̃н̃еййа̄дидхамме абхин̃н̃еййа̄дибха̄венева самма̄самбуддхена майа̄ деситам̣, евам̣ йе етам̣ маггабрахмачарийам̣ тадаттхам̣ са̄санабрахмачарийан̃ча пат̣ипаджджанти. те дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикаттхехи йатха̄рахам̣ ануса̄сантасса саттху майхам̣ са̄санака̄рино ова̄даппат̣икара̄ сакаласса ват̣т̣адуккхасса антам̣ парийантам̣ аппаваттим̣ кариссанти, дуккхасса ва̄ антам̣ нибба̄нам̣ саччхикариссантӣти.

ат̣т̣хамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.