8. сан̇гхабхедасуттаван̣н̣ана̄

18. ат̣т̣хаме екадхаммоти катаройам̣ суттаниккхепо? ат̣т̣хуппаттико. татра̄йам̣ сан̇кхепакатха̄ – девадатто хи аджа̄тасаттум̣ дуггахан̣ам̣ га̄ха̄петва̄ тасса питарам̣ ра̄джа̄нам̣ бимбиса̄рам̣ тена ма̄ра̄петва̄пи абхима̄ре пайоджетва̄пи сила̄павиджджханена лохитуппа̄дакаммам̣ катва̄пи на та̄вата̄ па̄кат̣о джа̄то, на̄л̣а̄гирим̣ виссаджджетва̄ пана па̄кат̣о джа̄то. атха маха̄джано ‘‘еварӯпампи на̄ма па̄пам̣ гахетва̄ ра̄джа̄ вичаратӣ’’ти кола̄халам̣ ака̄си, маха̄гхосо ахоси. там̣ сутва̄ ра̄джа̄ аттана̄ дӣйама̄на̄ни пан̃ча тха̄липа̄касата̄ни паччхинда̄песи, упат̣т̣ха̄намписса на̄гама̄си. на̄гара̄пи кулам̣ упагатасса кат̣аччхубхаттамписса на̄дам̣су. со парихӣнала̄бхасакка̄ро кохан̃н̃ена джӣвитука̄мо саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ пан̃ча ваттхӯни йа̄читва̄ ‘‘алам̣, девадатта, йо иччхати, со а̄ран̃н̃ико хотӯ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 409; чӯл̣ава. 343) бхагавата̄ пат̣иккхитто техи пан̃чахи ваттхӯхи ба̄лам̣ лӯкхаппасаннам̣ джанам̣ сан̃н̃а̄пенто пан̃часате ваджджипуттаке сала̄кам̣ га̄ха̄петва̄ сан̇гхам̣ бхиндитва̄ва те а̄да̄йа гайа̄сӣсам̣ агама̄си. атха две аггаса̄вака̄ саттху а̄н̣а̄йа таттха гантва̄ дхаммам̣ десетва̄ те арийапхале патит̣т̣ха̄петва̄ а̄найим̣су. йе панасса сан̇гхабхеда̄йа параккамантасса ладдхим̣ рочетва̄ татхева паггайха т̣хита̄ сан̇гхе бхиджджанте бхинне ча саманун̃н̃а̄ ахесум̣, тесам̣ там̣ дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа ахоси.

девадаттопи на чирассева рога̄бхибхӯто ба̄л̣хагила̄но маран̣ака̄ле ‘‘саттха̄рам̣ вандисса̄мӣ’’ти ман̃чакасивика̄йа нӣйама̄но джетаванапоккхаран̣итӣре т̣хапито патхавийа̄ виваре динне патитва̄ авӣчимхи ниббатти, йоджанасатико часса аттабха̄во ахоси каппат̣т̣хийо та̄лаккхандхапарима̄н̣ехи айасӯлехи винивиддхо. девадаттапаккхика̄ни ча пан̃чаматта̄ни куласата̄ни тасса ладдхийам̣ т̣хита̄ни саха бандхавехи нирайе ниббатта̄ни. екадивасам̣ бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘а̄вусо, девадаттена сан̇гхам̣ бхиндантена бха̄рийам̣ каммам̣ ката’’нти. атха саттха̄ дхаммасабхам̣ упагантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте сан̇гхабхеде а̄дӣнавам̣ дассенто имам̣ суттам̣ абха̄си. кечи пана бхан̣анти ‘‘девадаттасса таппаккхика̄нан̃ча татха̄ нирайе ниббаттабха̄вам̣ дисва̄ сан̇гхабхеде а̄дӣнавам̣ дассенто бхагава̄ аттано аджджха̄сайенева имам̣ суттам̣ десесӣ’’ти.

таттха екадхаммоти еко акусало маха̄са̄ваджджадхаммо. локети сатталоке. уппаджджама̄но уппаджджатӣти еттха бхедасам̣ваттаникесу бхан̣д̣ана̄дӣсу сан̇гхе уппаннесупи ‘‘дхаммо адхаммо’’тиа̄дӣсу ат̣т̣ха̄расабхедакараваттхӯсу йасса кассачи дӣпанавасена вохарантесупи таттха ручиджананаттхам̣ анусса̄вентесупи анусса̄ветва̄ сала̄ка̄йа га̄хита̄йапи сан̇гхабхедо уппаджджама̄но на̄ма хоти, сала̄ка̄йа пана га̄хита̄йа чатта̄ро ва̄ атирека̄ ва̄ йада̄ а̄вен̣икам̣ уддесам̣ ва̄ сан̇гхакаммам̣ ва̄ каронти, тада̄ сан̇гхабхедо уппаджджати на̄ма. кате пана тасмим̣ сан̇гхабхедо уппанно на̄ма? каммам̣, уддесо, воха̄ро, анусса̄вана̄, сала̄кагга̄хоти имесу хи пан̃часу сан̇гхасса бхедака̄ран̣есу каммам̣ ва̄ уддесо ва̄ пама̄н̣ам̣, воха̄ра̄нусса̄ванасала̄кагга̄ха̄ пана пуббабха̄га̄ти.

бахуджана̄хита̄йа̄тиа̄дӣсу 0.маха̄джанасса джха̄намагга̄дисампаттинива̄ран̣ена ахита̄йа, саггасампаттинива̄ран̣ена асукха̄йа, апа̄йӯпапаттихетубха̄вена анаттха̄йа. акусаладхаммавасена ва̄ ахита̄йа, хитаматтассапи абха̄ва̄ сугатийампи ниббаттанакака̄йикачетасикадуккха̄йа уппаджджатӣти самбандхо. деваманусса̄нанти идам̣ ‘‘бахуно джанасса̄’’ти вуттесу уккат̣т̣хапуггаланиддесо. апаро найо – бахуджана̄хита̄йа̄ти бахуджанасса махато саттака̄йасса ахитаттха̄йа, дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикаанаттха̄йа̄ти аттхо. асукха̄йа̄ти дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикаасукхаттха̄йа, дувидхадуккхаттха̄йа̄ти аттхо. анаттха̄йа̄ти параматтхапат̣иккхепа̄йа. нибба̄нан̃хи параматтхо, тато уттарим̣ аттхо наттхи. ахита̄йа̄ти маггапат̣иккхепа̄йа. нибба̄насампа̄пакамаггато хи уттарим̣ хитам̣ на̄ма наттхи. дуккха̄йа̄ти арийасукхавира̄дханена ват̣т̣адуккхата̄йа. йе хи арийасукхато вираддха̄ там̣ адхигантум̣ абхабба̄, те ват̣т̣адуккхе париббхаманти, арийасукхато ча уттарим̣ сукхам̣ на̄ма наттхи. вуттан̃хетам̣ ‘‘айам̣ сама̄дхи паччуппаннасукхо чева а̄йатин̃ча сукхавипа̄ко’’ти (дӣ. ни. 3.355; а. ни. 5.27).

ида̄ни ‘‘сан̇гхабхедо’’ти сарӯпато дассетва̄ тасса ахита̄дӣнам̣ екантахетубха̄вам̣ пака̄сетум̣ ‘‘сан̇гхе кхо пана, бхиккхаве, бхинне’’тиа̄дима̄ха. таттха бхиннети нимиттаттхе бхуммам̣ йатха̄ ‘‘адхана̄нам̣ дхане анануппадӣйама̄не’’ти (дӣ. ни. 3.91), бхедахетӯти аттхо. ан̃н̃аман̃н̃ам̣ бхан̣д̣ана̄нӣти чатуннам̣ париса̄нам̣ таппаккхика̄нан̃ча ‘‘есо дхаммо, несо дхаммо’’ти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вивадана̄ни. бхан̣д̣анан̃хи калахасса пуббабха̄го. парибха̄са̄ти ‘‘идан̃чидан̃ча во анаттхам̣ карисса̄ма̄’’ти бхайуппа̄данавасена таджджана̄. париккхепа̄ти джа̄тиа̄дивасена парито кхепа̄, дасахи аккосаваттхӯхи кхум̣санавамбхана̄. париччаджана̄ти уккхепанийакаммакаран̣а̄дивасена нисса̄ран̣а̄. таттха̄ти тасмим̣ сан̇гхабхеде, таннимитте ва̄ бхан̣д̣ана̄дике. аппасанна̄ти ратанаттайагун̣а̄нам̣ анабхин̃н̃а̄. на пасӣдантӣти ‘‘дхаммача̄рино самача̄рино’’тиа̄дина̄ йва̄йам̣ бхиккхӯсу паса̄дана̄ка̄ро, татха̄ на пасӣданти, тесам̣ ва̄ сотаббам̣ саддха̄таббам̣ на ман̃н̃анти. татха̄ ча дхамме саттхари ча аппасанна̄ва хонти. екачча̄нам̣ ан̃н̃атхаттанти путхуджджана̄нам̣ авирул̣хасаддха̄нам̣ паса̄дан̃н̃атхаттам̣.

га̄тха̄йам̣ а̄па̄йикотиа̄дӣсу апа̄йе ниббаттана̄рахата̄йа а̄па̄йико. таттхапи авӣчисан̇кха̄те маха̄нирайе уппаджджатӣти нерайико. екам̣ антаракаппам̣ парипун̣н̣амева катва̄ таттха тит̣т̣хатӣти каппат̣т̣хо. сан̇гхабхедасан̇кха̄те вагге ратоти ваггарато. адхаммийата̄йа адхаммо. бхедакараваттхӯхи сан̇гхабхедасан̇кха̄те ева ча адхамме т̣хитоти адхаммат̣т̣хо. йогаккхема̄ падхам̣сатӣти йогаккхемато хитато падхам̣сати париха̄йати, чатӯхи ва̄ йогехи анупаддутатта̄ йогаккхемам̣ на̄ма арахаттам̣ нибба̄нан̃ча, тато панасса дхам̣сане ваттаббамева наттхи. дит̣т̣хисӣласа̄ман̃н̃ато сам̣хатат̣т̣хена сан̇гхам̣, тато ева екакамма̄дивидха̄найогена самаггам̣ сахитам̣. бхетва̄на̄ти пуббе вутталаккхан̣ена сан̇гхабхедена бхиндитва̄. каппанти а̄йукаппам̣. со панеттха антаракаппова. нирайамхӣти авӣчимаха̄нирайамхи.

ат̣т̣хамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.