6. уггасенаваттху

мун̃ча пурети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто уггасенам̣ а̄раббха катхеси.

пан̃часата̄ кира нат̣а̄ сам̣ваччхаре ва̄ чхама̄се ва̄ патте ра̄джагахам̣ гантва̄ ран̃н̃о сатта̄хам̣ самаджджам̣ катва̄ бахум̣ хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ лабханти, антарантаре уккхепада̄йа̄нам̣ парийанто наттхи. маха̄джано ман̃ча̄тиман̃ча̄дӣсу т̣хатва̄ самаджджам̣ олокеси. атхека̄ лан̇гхикадхӣта̄ вам̣сам̣ абхируйха тасса упари париваттитва̄ тасса парийанте а̄ка̄се чан̇камама̄на̄ наччати чева га̄йати ча. тасмим̣ самайе уггасено на̄ма сет̣т̣хипутто саха̄йакена саддхим̣ ман̃ча̄тиман̃че т̣хито там̣ олокетва̄ тасса̄ хаттхапа̄давиккхепа̄дӣсу уппаннасинехо гехам̣ гантва̄ ‘‘там̣ лабханто джӣвисса̄ми, алабхантасса ме идхева маран̣а’’нти а̄ха̄рӯпаччхедам̣ катва̄ ман̃чаке нипаджджи. ма̄та̄питӯхи, ‘‘та̄та, ким̣ те руджджатӣ’’ти пуччхитопи ‘‘там̣ ме нат̣адхӣтарам̣ лабхантасса джӣвитам̣ аттхи, алабхантасса ме идхева маран̣а’’нти ватва̄, ‘‘та̄та, ма̄ евам̣ кари, ан̃н̃ам̣ те амха̄кам̣ куласса ча бхога̄нан̃ча анурӯпам̣ кума̄рикам̣ а̄несса̄ма̄’’ти вуттепи татхева ватва̄ нипаджджи. атхасса пита̄ бахум̣ йа̄читва̄пи там̣ сан̃н̃а̄петум̣ асакконто тасса саха̄йам̣ паккоса̄петва̄ каха̄пан̣асахассам̣ датва̄ ‘‘име каха̄пан̣е гахетва̄ аттано дхӣтарам̣ майхам̣ путтасса детӯ’’ти пахин̣и. со ‘‘на̄хам̣ каха̄пан̣е гахетва̄ деми, саче пана со имам̣ алабхитва̄ джӣвитум̣ на саккоти, тена хи амхехи саддхим̣йева вичарату, дасса̄мисса дхӣтара’’нти а̄ха. ма̄та̄питаро путтасса таматтхам̣ а̄рочесум̣. со ‘‘ахам̣ техи саддхим̣ вичарисса̄мӣ’’ти ватва̄ йа̄чанта̄нампи тесам̣ катхам̣ ана̄дийитва̄ никкхамитва̄ на̄т̣акасса сантикам̣ агама̄си. со тасса дхӣтарам̣ датва̄ тена саддхим̣йева га̄манигамара̄джадха̄нӣсу сиппам̣ дассенто вичари.

са̄пи тена саддхим̣ сам̣ва̄саманва̄йа начирассева путтам̣ лабхитва̄ кӣл̣а̄пайама̄на̄ ‘‘сакат̣агопакасса путта, бхан̣д̣аха̄ракасса путта, кин̃чи аджа̄накасса путта̄’’ти вадати. сопи несам̣ сакат̣апариваттакам̣ катва̄ т̣хитат̣т̣ха̄не гон̣а̄нам̣ тин̣ам̣ а̄харати, сиппадассанат̣т̣ха̄не ладдхабхан̣д̣акам̣ уккхипитва̄ харати. тадева кира сандха̄йа са̄ иттхӣ путтам̣ кӣл̣а̄пайама̄на̄ татха̄ вадати. со атта̄нам̣ а̄раббха тасса̄ га̄йанабха̄вам̣ н̃атва̄ там̣ пуччхи – ‘‘мам̣ сандха̄йа катхесӣ’’ти? ‘‘а̄ма, там̣ сандха̄йа̄’’ти. ‘‘евам̣ санте ахам̣ пала̄йисса̄мӣ’’ти. са̄ ‘‘ким̣ пана майхам̣ тайа̄ пала̄йитена ва̄ а̄гатена ва̄’’ти пунаппунам̣ тадева гӣтам̣ га̄йати. са̄ кира аттано рӯпасампаттин̃чева дханала̄бхан̃ча нисса̄йа там̣ кисмин̃чи на ман̃н̃ати. со ‘‘ким̣ ну кхо нисса̄йа имисса̄ айам̣ ма̄но’’ти чинтенто ‘‘сиппам̣ нисса̄йа̄’’ти н̃атва̄ ‘‘хоту, сиппам̣ угган̣хисса̄мӣ’’ти сасурам̣ упасан̇камитва̄ тасса джа̄нанакасиппам̣ угган̣хитва̄ га̄манигама̄дӣсу сиппам̣ дассенто анупуббена ра̄джагахам̣ а̄гантва̄ ‘‘ито саттаме дивасе уггасено сет̣т̣хипутто нагарава̄сӣнам̣ сиппам̣ дассессатӣ’’ти а̄роча̄песи.

нагарава̄сино ман̃ча̄тиман̃ча̄дайо бандха̄петва̄ саттаме дивасе саннипатим̣су. сопи сат̣т̣хихаттхам̣ вам̣сам̣ абхируйха тасса маттхаке ат̣т̣ха̄си. там̣ дивасам̣ саттха̄ паччӯсака̄ле локам̣ волокенто там̣ аттано н̃а̄н̣аджа̄ласса анто павит̣т̣хам̣ дисва̄ ‘‘ким̣ ну кхо бхависсатӣ’’ти а̄вадждженто ‘‘све сет̣т̣хипутто сиппам̣ дассесса̄мӣти вам̣саматтхаке т̣хассати, тасса дассанаттхам̣ маха̄джано саннипатиссати. татра ахам̣ чатуппадикам̣ га̄тхам̣ десесса̄ми, там̣ сутва̄ чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо бхависсати, уггасенопи арахатте патит̣т̣хахиссатӣ’’ти ан̃н̃а̄си. саттха̄ пунадивасе ка̄лам̣ саллаккхетва̄ бхиккхусан̇гхапаривуто ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. уггасенопи саттхари антонагарам̣ апавит̣т̣хейева унна̄данаттха̄йа маха̄джанасса ан̇гулисан̃н̃ам̣ датва̄ вам̣саматтхаке патит̣т̣ха̄йа а̄ка̄сейева сатта ва̄ре париваттитва̄ оруйха вам̣саматтхаке ат̣т̣ха̄си. тасмим̣ кхан̣е саттха̄ нагарам̣ пависанто йатха̄ там̣ париса̄ на олокети, евам̣ катва̄ атта̄намева олока̄песи. уггасено парисам̣ олокетва̄ ‘‘на мам̣ париса̄ олокетӣ’’ти доманассаппатто ‘‘идам̣ майа̄ сам̣ваччхаре каттаббам̣ сиппам̣, саттхари нагарам̣ пависанте париса̄ мам̣ анолокетва̄ саттха̄рамева олокети, могхам̣ вата ме сиппадассанам̣ джа̄та’’нти чинтеси.

саттха̄ тасса читтам̣ н̃атва̄ маха̄моггалла̄нам̣ а̄мантетва̄ ‘‘гаччха, моггалла̄на, сет̣т̣хипуттам̣ вадехи ‘сиппам̣ кира дассетӯ’’’ти а̄ха. тхеро гантва̄ вам̣сасса хет̣т̣ха̄ т̣хито сет̣т̣хипуттам̣ а̄мантетва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘ин̇гха пасса нат̣апутта, уггасена махаббала;

карохи ран̇гам̣ париса̄йа, ха̄сайассу маха̄джана’’нти.

со тхерасса катхам̣ сутва̄ тут̣т̣хама̄насо хутва̄ ‘‘саттха̄ ман̃н̃е мама сиппам̣ пасситука̄мо’’ти вам̣саматтхаке т̣хитакова имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘ин̇гха пасса маха̄пан̃н̃а, моггалла̄на махиддхика;

кароми ран̇гам̣ париса̄йа, ха̄сайа̄ми маха̄джана’’нти.

еван̃ча пана ватва̄ вам̣саматтхакато веха̄сам̣ аббхуггантва̄ а̄ка̄сева чуддасаккхаттум̣ париваттитва̄ оруйха вам̣саматтхакева ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ саттха̄, ‘‘уггасена, пан̣д̣итена на̄ма атӣта̄на̄гатапаччуппаннесу кхандхесу а̄лайам̣ паха̄йа джа̄тиа̄дӣхи муччитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

348. ‘‘мун̃ча пуре мун̃ча паччхато,

маджджхе мун̃ча бхавасса па̄рагӯ;

саббаттха вимуттама̄насо,

на пунам̣ джа̄тиджарам̣ упехисӣ’’ти.

таттха мун̃ча пурети атӣтесу кхандхесу а̄лайам̣ никантим̣ аджджхоса̄нам̣ паттханам̣ парийут̣т̣ха̄нам̣ га̄хам̣ пара̄ма̄сам̣ тан̣хам̣ мун̃ча. паччхатоти ана̄гатесупи кхандхесу а̄лайа̄дӣни мун̃ча. маджджхети паччуппаннесупи та̄ни мун̃ча. бхавасса па̄рагӯти евам̣ санте тивидхасса̄пи бхавасса абхин̃н̃а̄парин̃н̃а̄паха̄набха̄вана̄саччхикирийавасена па̄рагӯ па̄ран̇гато хутва̄ кхандхадха̄туа̄йатана̄дибхеде саббасан̇кхате вимуттама̄насо вихаранто пуна джа̄тиджара̄маран̣а̄ни на упагаччхатӣти аттхо.

десана̄васа̄не чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси. сет̣т̣хипуттопи вам̣саматтхаке т̣хитакова саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ патва̄ вам̣сато оруйха саттху сантикам̣ а̄гантва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена саттха̄рам̣ вандитва̄ паббаджджам̣ йа̄чи. атха нам̣ саттха̄ даккхин̣ахаттхам̣ паса̄ретва̄ ‘‘ехи бхиккхӯ’’ти а̄ха. со та̄вадева ат̣т̣хапариккха̄радхаро сат̣т̣хивассикаттхеро вийа ахоси. атха нам̣ бхиккхӯ, ‘‘а̄вусо уггасена, сат̣т̣хихаттхасса те вам̣сасса маттхакато отарантасса бхайам̣ на̄ма на̄хосӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘наттхи ме, а̄вусо, бхайа’’нти вутте саттху а̄рочесум̣, ‘‘бханте, уггасено ‘на бха̄йа̄мӣ’ти вадати, абхӯтам̣ ватва̄ ан̃н̃ам̣ бйа̄каротӣ’’ти. саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, мама путтена уггасенена садиса̄ чхиннасам̣йоджана̄ бхиккхӯ бха̄йанти, на тасантӣ’’ти ватва̄ бра̄хман̣авагге имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘саббасам̣йоджанам̣ чхетва̄, йо ве на паритассати;

сан̇га̄тигам̣ висам̣йуттам̣, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти. (дха. па. 397; су. ни. 626);

десана̄васа̄не бахӯнам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси. пунекадивасам̣ бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, евам̣ арахаттӯпаниссайасампаннасса бхиккхуно нат̣адхӣтарам̣ нисса̄йа нат̣ехи саддхим̣ вичаран̣ака̄ран̣ам̣, ким̣ арахаттӯпаниссайака̄ран̣а’’нти? саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте, ‘‘бхиккхаве, убхайампетам̣ имина̄ ева ката’’нти ватва̄ таматтхам̣ пака̄сетум̣ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте кира кассападасабаласса суван̣н̣ачетийе карийама̄не ба̄ра̄н̣асива̄сино кулапутта̄ бахум̣ кха̄данӣйабходжанӣйам̣ йа̄накесу а̄ропетва̄ ‘‘хаттхакаммам̣ карисса̄ма̄’’ти четийат̣т̣ха̄нам̣ гаччханта̄ антара̄магге екам̣ тхерам̣ пин̣д̣а̄йа пависантам̣ пассим̣су. атхека̄ куладхӣта̄ тхерам̣ олокетва̄ са̄микам̣ а̄ха – ‘‘са̄ми, аййо, пин̣д̣а̄йа пависати, йа̄наке ча но бахум̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣, паттамасса а̄хара, бхиккхам̣ дасса̄ма̄’’ти. со там̣ паттам̣ а̄харитва̄ кха̄данӣйабходжанӣйасса пӯретва̄ тхерасса хаттхе патит̣т̣хапетва̄ убхопи паттханам̣ карим̣су, ‘‘бханте, тумхехи дит̣т̣хадхаммассева бха̄гино бхавеййа̄ма̄’’ти. сопи тхеро кхӣн̣а̄савова, тасма̄ олокенто тесам̣ паттхана̄йа самиджджханабха̄вам̣ н̃атва̄ ситам̣ ака̄си. там̣ дисва̄ са̄ иттхӣ са̄микам̣ а̄ха – ‘‘амха̄кам̣, аййо, ситам̣ кароти, еко нат̣ака̄рако бхависсатӣ’’ти. са̄микописса̄ ‘‘евам̣ бхависсати, бхадде’’ти ватва̄ пакка̄ми. идам̣ тесам̣ пуббакаммам̣. те таттха йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ девалоке ниббаттитва̄ тато чавитва̄ са̄ иттхӣ нат̣агехе ниббатти, пурисо сет̣т̣хигехе. со ‘‘евам̣, бхадде, бхависсатӣ’’ти тасса̄ пат̣ивачанасса диннатта̄ нат̣ехи саддхим̣ вичари. кхӣн̣а̄саваттхерасса диннапин̣д̣апа̄там̣ нисса̄йа арахаттам̣ па̄пун̣и. са̄пи нат̣адхӣта̄ ‘‘йа̄ ме са̄микасса гати, майхампи са̄ ева гатӣ’’ти паббаджитва̄ арахатте патит̣т̣хахӣти.

уггасенаваттху чхат̣т̣хам̣.