5. са̄нуса̄ман̣ераваттху

идам̣ пурети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто са̄нум̣ на̄ма са̄ман̣ерам̣ а̄раббха катхеси.

со кира екисса̄ упа̄сика̄йа екапуттако ахоси. атха нам̣ са̄ дахарака̄лейева пабба̄джеси. со паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа сӣлава̄ ахоси ваттасампанно, а̄чарийупаджджха̄йаа̄гантука̄нам̣ ваттам̣ катамева хоти. ма̄сасса ат̣т̣хаме дивасе па̄това ут̣т̣ха̄йа удакама̄л̣аке удакам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ дхаммассаванаггам̣ саммаджджитва̄ а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ дӣпам̣ джа̄летва̄ мадхурассарена дхаммассаванам̣ гхосети. бхиккхӯ тасса тха̄мам̣ н̃атва̄ ‘‘сарабхан̃н̃ам̣ бхан̣а са̄ман̣ера̄’’ти аджджхесанти. со ‘‘майхам̣ хадайава̄то руджати, ка̄йо ва̄ ба̄дхатӣ’’ти кин̃чи пачча̄ха̄рам̣ акатва̄ дхамма̄санам̣ абхирӯхитва̄ а̄ка̄саган̇гам̣ ота̄ренто вийа сарабхан̃н̃ам̣ ватва̄ отаранто ‘‘майхам̣ ма̄та̄питӯнам̣ имасмим̣ сарабхан̃н̃е паттим̣ даммӣ’’ти вадати. тасса манусса̄ ма̄та̄питаро паттийа̄ диннабха̄вам̣ на джа̄нанти. анантараттабха̄ве панасса ма̄та̄ йаккхинӣ хутва̄ ниббатта̄, са̄ девата̄хи саддхим̣ а̄гантва̄ дхаммам̣ сутва̄ ‘‘са̄ман̣ерена диннапаттим̣ анумода̄ми, та̄та̄’’ти вадати. ‘‘сӣласампанно ча на̄ма бхиккху садевакасса локасса пийо хотӣ’’ти тасмим̣ са̄ман̣ере девата̄ саладжджа̄ сага̄рава̄ маха̄брахма̄нам̣ вийа аггиккхандхам̣ вийа ча нам̣ ман̃н̃анти. са̄ман̣ере га̄равена тан̃ча йаккхиним̣ гарукам̣ катва̄ пассанти. та̄ дхаммассаванайаккхасама̄гама̄дӣсу ‘‘са̄нума̄та̄ са̄нума̄та̄’’ти йаккхинийа̄ агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣ам̣ денти. махесаккха̄пи йаккха̄ там̣ дисва̄ магга̄ оккаманти, а̄сана̄ вут̣т̣хаханти.

атха кхо са̄ман̣еро вуд̣д̣химанва̄йа парипаккиндрийо анабхиратийа̄ пӣл̣ито анабхиратим̣ винодетум̣ асакконто парул̣хакесанакхо килит̣т̣ханива̄санапа̄рупано кассачи ана̄рочетва̄ паттачӣварама̄да̄йа екакова ма̄тугхарам̣ агама̄си. упа̄сика̄ путтам̣ дисва̄ вандитва̄ а̄ха – ‘‘ким̣, та̄та, твам̣ пуббе а̄чарийупаджджха̄йехи ва̄ дахараса̄ман̣ерехи ва̄ саддхим̣ идха̄гаччхаси, касма̄ екакова аджджа а̄гатосӣ’’ти? со уккан̣т̣хитабха̄вам̣ а̄рочеси. са̄ упа̄сика̄ на̄наппака̄рена гхара̄ва̄се а̄дӣнавам̣ дассетва̄ путтам̣ овадама̄на̄пи сан̃н̃а̄петум̣ асакконтӣ ‘‘аппева на̄ма аттано дхаммата̄йапи саллаккхеййа̄’’ти ануййоджетва̄ ‘‘тит̣т̣ха, та̄та, йа̄ва те йа̄губхаттам̣ сампа̄деми, йа̄гум̣ пивитва̄ катабхаттакиччасса те мана̄па̄ни ваттха̄ни нӣхаритва̄ дасса̄мӣ’’ти ватва̄ а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ада̄си. нисӣди са̄ман̣еро. упа̄сика̄ мухуттенева йа̄гукхаджджакам̣ сампа̄детва̄ ада̄си. атха ‘‘бхаттам̣ сампа̄десса̄мӣ’’ти авидӯре нисинна̄ тан̣д̣уле дховати. тасмим̣ самайе са̄ йаккхинӣ ‘‘кахам̣ ну кхо са̄ман̣еро, каччи бхиккха̄ха̄рам̣ лабхати, но’’ти а̄ваджджама̄на̄ тасса виббхамитука̄мата̄йа нисиннабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘са̄ман̣еро ме махесаккха̄нам̣ девата̄нам̣ антаре ладжджам̣ уппа̄деййа, гаччха̄мисса виббхамане антара̄йам̣ карисса̄мӣ’’ти а̄гантва̄ тасса сарӣре адхимуччитва̄ гӣвам̣ париваттетва̄ кхел̣ена паггхарантена бхӯмийам̣ нипати. упа̄сика̄ путтасса там̣ виппака̄рам̣ дисва̄ вегена гантва̄ путтам̣ а̄лин̇гетва̄ ӯрӯсу нипаджджа̄песи. сакалага̄мава̄сино а̄гантва̄ баликамма̄дӣни карим̣су. упа̄сика̄ пана паридевама̄на̄ има̄ га̄тха̄ абха̄си –

‘‘ча̄туддасим̣ пан̃чадасим̣, йа̄ ча паккхасса ат̣т̣хамӣ;

па̄т̣иха̄рийапаккхан̃ча, ат̣т̣хан̇гасусама̄гатам̣.

‘‘упосатхам̣ упавасанти, брахмачарийам̣ чаранти йе;

на техи йаккха̄ кӣл̣анти, ити ме арахатам̣ сутам̣;

са̄ да̄ни аджджа пасса̄ми, йаккха̄ кӣл̣анти са̄нуна̄’’ти. (сам̣. ни. 1.239);

упа̄сика̄йа вачанам̣ сутва̄ –

‘‘ча̄туддасим̣ пан̃чадасим̣, йа̄ ча паккхасса ат̣т̣хамӣ;

па̄т̣иха̄рийапаккхан̃ча, ат̣т̣хан̇гасусама̄гатам̣.

‘‘упосатхам̣ упавасанти, брахмачарийам̣ чаранти йе;

на техи йаккха̄ кӣл̣анти, са̄ху те арахатам̣ сута’’нти. (сам̣. ни. 1.239) –

ватва̄ а̄ха –

‘‘са̄нум̣ пабуддхам̣ ваджджа̄си, йаккха̄нам̣ вачанам̣ идам̣;

ма̄ка̄си па̄пакам̣ каммам̣, а̄ви ва̄ йади ва̄ рахо.

‘‘саче ча па̄пакам̣ каммам̣, кариссаси кароси ва̄;

на те дуккха̄ памутйаттхи, уппачча̄пи пала̄йато’’ти. (сам̣. ни. 1.239);

евам̣ па̄пакам̣ каммам̣ катва̄ сакун̣асса вийа уппатитва̄ пала̄йатопи те моккхо наттхӣти ватва̄ са̄ йаккхинӣ са̄ман̣ерам̣ мун̃чи. со аккхӣни уммӣлетва̄ ма̄тарам̣ кесе викирийа ассасантим̣ пассасантим̣ родама̄нам̣ сакалага̄мава̄сино ча саннипатите дисва̄ аттано йаккхена гахитабха̄вам̣ аджа̄нанто ‘‘ахам̣ пуббе пӣт̣хе нисинно, ма̄та̄ ме авидӯре нисӣдитва̄ тан̣д̣уле дхови, ида̄ни панамхи бхӯмийам̣ нипанно, ким̣ ну кхо ета’’нти нипаннакова ма̄тарам̣ а̄ха –

‘‘матам̣ ва̄ амма роданти, йо ва̄ джӣвам̣ на диссати;

джӣвантам̣ амма пассантӣ, касма̄ мам̣ амма родасӣ’’ти. (тхерага̄. 44; сам̣. ни. 1.239);

атхасса ма̄та̄ ваттхука̄макилесака̄ме паха̄йа паббаджитасса пуна виббхаманаттхам̣ а̄гамане а̄дӣнавам̣ дассентӣ а̄ха –

‘‘матам̣ ва̄ путта роданти, йо ва̄ джӣвам̣ на диссати;

йо ча ка̄ме чаджитва̄на, пунара̄гаччхате идха;

там̣ ва̄пи путта роданти, пуна джӣвам̣ мато хи со’’ти. (сам̣. ни. 1.239);

еван̃ча пана ватва̄ гхара̄ва̄сам̣ куккул̣асадисан̃чева наракасадисан̃ча катва̄ гхара̄ва̄се а̄дӣнавам̣ дассентӣ пуна а̄ха –

‘‘куккул̣а̄ уббхато та̄та, куккул̣ам̣ патитумиччхаси;

нарака̄ уббхато та̄та, наракам̣ патитумиччхасӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.239);

атха нам̣, ‘‘путта, бхаддам̣ тава хоту, майа̄ пана ‘айам̣ но путтако д̣айхама̄но’ти геха̄ бхан̣д̣ам̣ вийа нӣхаритва̄ буддхаса̄сане пабба̄джито, гхара̄ва̄се пуна д̣айхитум̣ иччхаси. абхидха̄ватха паритта̄йатха ноти имаматтхам̣ касса уджджха̄пайа̄ма кам̣ ниджджха̄пайа̄ма̄’’ти дӣпетум̣ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘абхидха̄ватха бхадданте, касса уджджха̄пайа̄масе;

а̄дитта̄ нӣхатам̣ бхан̣д̣ам̣, пуна д̣айхитумиччхасӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.239);

со ма̄тари катхентийа̄ катхентийа̄ саллаккхетва̄ ‘‘наттхи майхам̣ гихибха̄вена аттхо’’ти а̄ха. атхасса ма̄та̄ ‘‘са̄дху, та̄та̄’’ти тут̣т̣ха̄ пан̣ӣтабходжанам̣ бходжетва̄ ‘‘кативассоси, та̄та̄’’ти пуччхитва̄ парипун̣н̣авассабха̄вам̣ н̃атва̄ тичӣварам̣ пат̣ийа̄деси. со парипун̣н̣апаттачӣваро упасампадам̣ лабхи. атхасса ачирӯпасампаннасса саттха̄ читтаниггахе усса̄хам̣ джаненто ‘‘читтам̣ на̄метам̣ на̄на̄рамман̣есу дӣгхараттам̣ ча̄рикам̣ чарантам̣ анигган̣хантасса соттхибха̄во на̄ма наттхи, тасма̄ ан̇кусена маттахаттхино вийа читтасса нигган̣хане його каран̣ӣйо’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

326. ‘‘идам̣ пуре читтамача̄ри ча̄рикам̣,

йениччхакам̣ йаттхака̄мам̣ йатха̄сукхам̣;

тададжджахам̣ ниггахесса̄ми йонисо,

хаттхиппабхиннам̣ вийа ан̇кусаггахо’’ти.

тассаттхо – идам̣ читтам̣ на̄ма ито пуббе рӯпа̄дӣсу ча а̄рамман̣есу ра̄га̄дӣнам̣ йена ка̄ран̣ена иччхати, йаттхевасса ка̄мо уппаджджати, тасса васена йаттха ка̄мам̣ йатха̄ручи чарантасса сукхам̣ хоти, татхева вичаран̣ато йатха̄сукхам̣ дӣгхараттам̣ ча̄рикам̣ чари, там̣ аджджа ахам̣ пабхиннам̣ маттахаттхим̣ хаттха̄чарийасан̇кха̄то чхеко ан̇кусаггахо ан̇кусена вийа йонисоманасика̄рена ниггахесса̄ми, на̄сса вӣтиккамитум̣ дасса̄мӣти.

десана̄васа̄не са̄нуна̄ саддхим̣ дхаммассавана̄йа упасан̇каманта̄нам̣ бахӯнам̣ девата̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси. сопа̄йасма̄ тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ угган̣хитва̄ маха̄дхаммакатхико хутва̄ вӣсавассасатам̣ т̣хатва̄ сакаладжамбудӣпам̣ сан̇кхобхетва̄ паринибба̄йӣти.

са̄нуса̄ман̣ераваттху пан̃чамам̣.