1. сундарӣпарибба̄джика̄ваттху
абхӯтава̄дӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто сундарим̣ парибба̄джикам̣ а̄раббха катхеси.
‘‘тена кхо пана самайена бхагава̄ саккато хоти гарукато ма̄нито пӯджито’’ти ваттху виттха̄рато уда̄не (уда̄. 38) а̄гатамева. айам̣ панеттха сан̇кхепо – бхагавато кира бхиккхусан̇гхасса ча пан̃чаннам̣ маха̄надӣнам̣ махогхасадисе ла̄бхасакка̄ре уппанне хатала̄бхасакка̄ра̄ ан̃н̃атиттхийа̄ сӯрийуггаманака̄ле кхаджджопанака̄ вийа ниппабха̄ хутва̄ екато саннипатитва̄ мантайим̣су – ‘‘майам̣ саман̣асса готамасса уппаннака̄лато пат̣т̣ха̄йа хатала̄бхасакка̄ра̄, на но кочи аттхибха̄вампи джа̄на̄ти, кена ну кхо саддхим̣ екато хутва̄ саман̣асса готамасса аван̣н̣ам̣ уппа̄детва̄ ла̄бхасакка̄рамасса антарадха̄пеййа̄ма̄’’ти. атха несам̣ етадахоси – ‘‘сундарийа̄ саддхим̣ екато хутва̄ саккун̣исса̄ма̄’’ти. те екадивасам̣ сундарим̣ титтхийа̄ра̄мам̣ пависитва̄ вандитва̄ т̣хитам̣ на̄лапим̣су. са̄ пунаппунам̣ саллапантӣпи пат̣ивачанам̣ алабхитва̄ ‘‘апи панаййа̄, кеначи вихет̣хитаттха̄’’ти пуччхи. ‘‘ким̣, бхагини, саман̣ам̣ готамам̣ амхе вихет̣хетва̄ хатала̄бхасакка̄ре катва̄ вичарантам̣ на пассасӣ’’ти? ‘‘майа̄ еттха ким̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти? ‘‘твам̣ кхоси, бхагини, абхирӯпа̄ собхаггаппатта̄, саман̣асса готамасса айасам̣ а̄ропетва̄ маха̄джанам̣ тава катхам̣ га̄ха̄петва̄ хатала̄бхасакка̄рам̣ карохӣ’’ти. са̄ там̣ сутва̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ пакканта̄ тато пат̣т̣ха̄йа ма̄ла̄гандхавилепанакаппӯракат̣укапхала̄дӣни гахетва̄ са̄йам̣ маха̄джанасса саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ нагарам̣ пависанака̄ле джетавана̄бхимукхӣ гаччхати, ‘‘кахам̣ гаччхасӣ’’ти ча пут̣т̣ха̄ ‘‘саман̣асса готамасса сантикам̣ гамисса̄ми, ахан̃хи тена саддхим̣ екагандхакут̣ийам̣ васа̄мӣ’’ти ватва̄ ан̃н̃атарасмим̣ титтхийа̄ра̄ме васитва̄ па̄това джетаванамаггам̣ отаритва̄ нагара̄бхимукхӣ а̄гаччхантӣ ‘‘ким̣, сундари, кахам̣ гата̄сӣ’’ти пут̣т̣ха̄ ‘‘саман̣ена готамена саддхим̣ екагандхакут̣ийам̣ васитва̄ там̣ килесаратийа̄ рама̄петва̄ а̄гата̄мхӣ’’ти вадати.
атха те катипа̄хаччайена дхутта̄нам̣ каха̄пан̣е датва̄ ‘‘гаччхатха сундарим̣ ма̄ретва̄ саман̣асса готамасса гандхакут̣ийа̄ самӣпе ма̄ла̄качаварантаре никкхипитва̄ етха̄’’ти вадим̣су. те татха̄ акам̣су. тато титтхийа̄ ‘‘сундарим̣ на пасса̄ма̄’’ти кола̄халам̣ катва̄ ран̃н̃о а̄рочетва̄ ‘‘кахам̣ во а̄сан̇ка̄’’ти вутта̄ ‘‘имесу дивасесу джетаване васати, таттхасса̄ паваттим̣ на джа̄на̄ма̄’’ти ватва̄ ‘‘тена хи гаччхатха, нам̣ вичинатха̄’’ти ран̃н̃а̄ анун̃н̃а̄та̄ аттано упат̣т̣ха̄ке гахетва̄ джетаванам̣ гантва̄ вичинанта̄ ма̄ла̄качаварантаре там̣ дисва̄ ман̃чакам̣ а̄ропетва̄ нагарам̣ павесетва̄ ‘‘саман̣асса готамасса са̄вака̄ ‘саттха̄ра̄ катам̣ па̄пакаммам̣ пат̣иччха̄десса̄ма̄’ти сундарим̣ ма̄ретва̄ ма̄ла̄качаварантаре никкхипим̣сӯ’’ти ран̃н̃о а̄рочайим̣су. ра̄джа̄ ‘‘тена хи гаччхатха, нагарам̣ а̄хин̣д̣атха̄’’ти а̄ха. те нагаравӣтхӣсу ‘‘пассатха саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ камма’’нтиа̄дӣни ватва̄ пуна ран̃н̃о нивесанадва̄рам̣ а̄гамим̣су. ра̄джа̄ сундарийа̄ сарӣрам̣ а̄макасуса̄не ат̣т̣акам̣ а̄ропетва̄ раккха̄песи. са̄ваттхива̄сино т̣хапетва̄ арийаса̄ваке сеса̄ йебхуййена ‘‘пассатха саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ камма’’нтиа̄дӣни ватва̄ антонагарепи бахинагарепи бхиккхӯ аккосанта̄ вичаранти. бхиккхӯ там̣ паваттим̣ татха̄гатасса а̄рочесум̣. саттха̄ ‘‘тена хи тумхепи те мануссе евам̣ пат̣ичодетха̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –
306. ‘‘абхӯтава̄дӣ нирайам̣ упети,
йо ва̄пи катва̄ на каромича̄ха;
убхопи те печча сама̄ бхаванти,
нихӣнакамма̄ мануджа̄ параттха̄’’ти.
таттха абхӯтава̄дӣти парасса досам̣ адисва̄ва муса̄ва̄дам̣ катва̄ туччхена парам̣ аббха̄чиккханто. катва̄ти йо ва̄ пана па̄пакаммам̣ катва̄ ‘‘на̄хам̣ етам̣ каромӣ’’ти а̄ха. печча сама̄ бхавантӣти те убхопи джана̄ паралокам̣ гантва̄ нирайам̣ упагаманена гатийа̄ сама̄ бхаванти. гатийева несам̣ париччхинна̄, а̄йу пана несам̣ на париччхиннам̣. бахукан̃хи па̄пакаммам̣ катва̄ чирам̣ нирайе паччанти, париттам̣ катва̄ аппаматтакамева ка̄лам̣. йасма̄ пана несам̣ убхиннампи ла̄макамева каммам̣, тена вуттам̣ – ‘‘нихӣнакамма̄ мануджа̄ параттха̄’’ти. параттха̄ти имасса пана падасса пурато печчападена самбандхо. печча параттха ито гантва̄ те нихӣнакамма̄ паралоке сама̄ бхавантӣти аттхо. десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
ра̄джа̄ ‘‘сундарийа̄ ан̃н̃ехи ма̄ритабха̄вам̣ джа̄на̄тха̄’’ти пурисе уййоджеси. атха те дхутта̄ техи каха̄пан̣ехи сурам̣ пиванта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ калахам̣ карим̣су. еко екам̣ а̄ха – ‘‘твам̣ сундарим̣ екаппаха̄ренева ма̄ретва̄ ма̄ла̄качаварантаре никкхипитва̄ тато ладдхакаха̄пан̣ехи сурам̣ пиваси, хоту хотӯ’’ти. ра̄джапуриса̄ те дхутте гахетва̄ ран̃н̃о дассесум̣. атха не ра̄джа̄ ‘‘тумхехи са̄ ма̄рита̄’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, дева̄’’ти. ‘‘кехи ма̄ра̄пита̄’’ти? ‘‘ан̃н̃атиттхийехи, дева̄’’ти. ра̄джа̄ титтхийе паккоса̄петва̄ пуччхи. те татхева вадим̣су. тена хи гаччхатха тумхе евам̣ ваданта̄ нагарам̣ а̄хин̣д̣атха – ‘‘айам̣ сундарӣ саман̣асса готамасса аван̣н̣ам̣ а̄ропетука̄мехи амхехи ма̄ра̄пита̄, нева саман̣асса готамасса, на са̄вака̄нам̣ досо аттхи, амха̄камева досо’’ти. те татха̄ карим̣су. ба̄ламаха̄джано тада̄ саддахи, титтхийа̄пи дхутта̄пи пурисавадхадан̣д̣ам̣ па̄пун̣им̣су. тато пат̣т̣ха̄йа буддха̄нам̣ сакка̄ро маха̄ ахосӣти.
сундарӣпарибба̄джика̄ваттху пат̣хамам̣.