22. нирайавагго

1. сундарӣпарибба̄джика̄ваттху

абхӯтава̄дӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто сундарим̣ парибба̄джикам̣ а̄раббха катхеси.

‘‘тена кхо пана самайена бхагава̄ саккато хоти гарукато ма̄нито пӯджито’’ти ваттху виттха̄рато уда̄не (уда̄. 38) а̄гатамева. айам̣ панеттха сан̇кхепо – бхагавато кира бхиккхусан̇гхасса ча пан̃чаннам̣ маха̄надӣнам̣ махогхасадисе ла̄бхасакка̄ре уппанне хатала̄бхасакка̄ра̄ ан̃н̃атиттхийа̄ сӯрийуггаманака̄ле кхаджджопанака̄ вийа ниппабха̄ хутва̄ екато саннипатитва̄ мантайим̣су – ‘‘майам̣ саман̣асса готамасса уппаннака̄лато пат̣т̣ха̄йа хатала̄бхасакка̄ра̄, на но кочи аттхибха̄вампи джа̄на̄ти, кена ну кхо саддхим̣ екато хутва̄ саман̣асса готамасса аван̣н̣ам̣ уппа̄детва̄ ла̄бхасакка̄рамасса антарадха̄пеййа̄ма̄’’ти. атха несам̣ етадахоси – ‘‘сундарийа̄ саддхим̣ екато хутва̄ саккун̣исса̄ма̄’’ти. те екадивасам̣ сундарим̣ титтхийа̄ра̄мам̣ пависитва̄ вандитва̄ т̣хитам̣ на̄лапим̣су. са̄ пунаппунам̣ саллапантӣпи пат̣ивачанам̣ алабхитва̄ ‘‘апи панаййа̄, кеначи вихет̣хитаттха̄’’ти пуччхи. ‘‘ким̣, бхагини, саман̣ам̣ готамам̣ амхе вихет̣хетва̄ хатала̄бхасакка̄ре катва̄ вичарантам̣ на пассасӣ’’ти? ‘‘майа̄ еттха ким̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти? ‘‘твам̣ кхоси, бхагини, абхирӯпа̄ собхаггаппатта̄, саман̣асса готамасса айасам̣ а̄ропетва̄ маха̄джанам̣ тава катхам̣ га̄ха̄петва̄ хатала̄бхасакка̄рам̣ карохӣ’’ти. са̄ там̣ сутва̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ пакканта̄ тато пат̣т̣ха̄йа ма̄ла̄гандхавилепанакаппӯракат̣укапхала̄дӣни гахетва̄ са̄йам̣ маха̄джанасса саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ нагарам̣ пависанака̄ле джетавана̄бхимукхӣ гаччхати, ‘‘кахам̣ гаччхасӣ’’ти ча пут̣т̣ха̄ ‘‘саман̣асса готамасса сантикам̣ гамисса̄ми, ахан̃хи тена саддхим̣ екагандхакут̣ийам̣ васа̄мӣ’’ти ватва̄ ан̃н̃атарасмим̣ титтхийа̄ра̄ме васитва̄ па̄това джетаванамаггам̣ отаритва̄ нагара̄бхимукхӣ а̄гаччхантӣ ‘‘ким̣, сундари, кахам̣ гата̄сӣ’’ти пут̣т̣ха̄ ‘‘саман̣ена готамена саддхим̣ екагандхакут̣ийам̣ васитва̄ там̣ килесаратийа̄ рама̄петва̄ а̄гата̄мхӣ’’ти вадати.

атха те катипа̄хаччайена дхутта̄нам̣ каха̄пан̣е датва̄ ‘‘гаччхатха сундарим̣ ма̄ретва̄ саман̣асса готамасса гандхакут̣ийа̄ самӣпе ма̄ла̄качаварантаре никкхипитва̄ етха̄’’ти вадим̣су. те татха̄ акам̣су. тато титтхийа̄ ‘‘сундарим̣ на пасса̄ма̄’’ти кола̄халам̣ катва̄ ран̃н̃о а̄рочетва̄ ‘‘кахам̣ во а̄сан̇ка̄’’ти вутта̄ ‘‘имесу дивасесу джетаване васати, таттхасса̄ паваттим̣ на джа̄на̄ма̄’’ти ватва̄ ‘‘тена хи гаччхатха, нам̣ вичинатха̄’’ти ран̃н̃а̄ анун̃н̃а̄та̄ аттано упат̣т̣ха̄ке гахетва̄ джетаванам̣ гантва̄ вичинанта̄ ма̄ла̄качаварантаре там̣ дисва̄ ман̃чакам̣ а̄ропетва̄ нагарам̣ павесетва̄ ‘‘саман̣асса готамасса са̄вака̄ ‘саттха̄ра̄ катам̣ па̄пакаммам̣ пат̣иччха̄десса̄ма̄’ти сундарим̣ ма̄ретва̄ ма̄ла̄качаварантаре никкхипим̣сӯ’’ти ран̃н̃о а̄рочайим̣су. ра̄джа̄ ‘‘тена хи гаччхатха, нагарам̣ а̄хин̣д̣атха̄’’ти а̄ха. те нагаравӣтхӣсу ‘‘пассатха саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ камма’’нтиа̄дӣни ватва̄ пуна ран̃н̃о нивесанадва̄рам̣ а̄гамим̣су. ра̄джа̄ сундарийа̄ сарӣрам̣ а̄макасуса̄не ат̣т̣акам̣ а̄ропетва̄ раккха̄песи. са̄ваттхива̄сино т̣хапетва̄ арийаса̄ваке сеса̄ йебхуййена ‘‘пассатха саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ камма’’нтиа̄дӣни ватва̄ антонагарепи бахинагарепи бхиккхӯ аккосанта̄ вичаранти. бхиккхӯ там̣ паваттим̣ татха̄гатасса а̄рочесум̣. саттха̄ ‘‘тена хи тумхепи те мануссе евам̣ пат̣ичодетха̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

306. ‘‘абхӯтава̄дӣ нирайам̣ упети,

йо ва̄пи катва̄ на каромича̄ха;

убхопи те печча сама̄ бхаванти,

нихӣнакамма̄ мануджа̄ параттха̄’’ти.

таттха абхӯтава̄дӣти парасса досам̣ адисва̄ва муса̄ва̄дам̣ катва̄ туччхена парам̣ аббха̄чиккханто. катва̄ти йо ва̄ пана па̄пакаммам̣ катва̄ ‘‘на̄хам̣ етам̣ каромӣ’’ти а̄ха. печча сама̄ бхавантӣти те убхопи джана̄ паралокам̣ гантва̄ нирайам̣ упагаманена гатийа̄ сама̄ бхаванти. гатийева несам̣ париччхинна̄, а̄йу пана несам̣ на париччхиннам̣. бахукан̃хи па̄пакаммам̣ катва̄ чирам̣ нирайе паччанти, париттам̣ катва̄ аппаматтакамева ка̄лам̣. йасма̄ пана несам̣ убхиннампи ла̄макамева каммам̣, тена вуттам̣ – ‘‘нихӣнакамма̄ мануджа̄ параттха̄’’ти. параттха̄ти имасса пана падасса пурато печчападена самбандхо. печча параттха ито гантва̄ те нихӣнакамма̄ паралоке сама̄ бхавантӣти аттхо. десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

ра̄джа̄ ‘‘сундарийа̄ ан̃н̃ехи ма̄ритабха̄вам̣ джа̄на̄тха̄’’ти пурисе уййоджеси. атха те дхутта̄ техи каха̄пан̣ехи сурам̣ пиванта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ калахам̣ карим̣су. еко екам̣ а̄ха – ‘‘твам̣ сундарим̣ екаппаха̄ренева ма̄ретва̄ ма̄ла̄качаварантаре никкхипитва̄ тато ладдхакаха̄пан̣ехи сурам̣ пиваси, хоту хотӯ’’ти. ра̄джапуриса̄ те дхутте гахетва̄ ран̃н̃о дассесум̣. атха не ра̄джа̄ ‘‘тумхехи са̄ ма̄рита̄’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, дева̄’’ти. ‘‘кехи ма̄ра̄пита̄’’ти? ‘‘ан̃н̃атиттхийехи, дева̄’’ти. ра̄джа̄ титтхийе паккоса̄петва̄ пуччхи. те татхева вадим̣су. тена хи гаччхатха тумхе евам̣ ваданта̄ нагарам̣ а̄хин̣д̣атха – ‘‘айам̣ сундарӣ саман̣асса готамасса аван̣н̣ам̣ а̄ропетука̄мехи амхехи ма̄ра̄пита̄, нева саман̣асса готамасса, на са̄вака̄нам̣ досо аттхи, амха̄камева досо’’ти. те татха̄ карим̣су. ба̄ламаха̄джано тада̄ саддахи, титтхийа̄пи дхутта̄пи пурисавадхадан̣д̣ам̣ па̄пун̣им̣су. тато пат̣т̣ха̄йа буддха̄нам̣ сакка̄ро маха̄ ахосӣти.

сундарӣпарибба̄джика̄ваттху пат̣хамам̣.

2. дуччаритапхалапӣл̣итаваттху

ка̄са̄вакан̣т̣ха̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто дуччаритапхала̄нубха̄вена пӣл̣ите сатте а̄раббха катхеси.

а̄йасма̄ хи моггалла̄но лаккхан̣аттхерена саддхим̣ гиджджхакӯт̣а̄ ороханто ат̣т̣хисан̇кхаликапета̄дӣнам̣ аттабха̄ве дисва̄ ситам̣ каронто лаккхан̣аттхерена ситака̄ран̣ам̣ пут̣т̣хо ‘‘ака̄ло, а̄вусо, имасса пан̃хасса, татха̄гатасса сантике мам̣ пуччхеййа̄сӣ’’ти ватва̄ татха̄гатасса сантике тхерена пут̣т̣хо ат̣т̣хисан̇кхаликапета̄дӣнам̣ дит̣т̣хабха̄вам̣ а̄чиккхитва̄ ‘‘идха̄хам̣, а̄вусо, гиджджхакӯт̣а̄ паббата̄ ороханто аддасам̣ бхиккхум̣ веха̄сам̣ гаччхантам̣, тасса сан̇гха̄т̣ипи а̄дитта̄ сампаджджалита̄ саджотибхӯта̄…пе… ка̄йопи а̄дитто’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 230; сам̣. ни. 2.218) найена саддхим̣ паттачӣварака̄йабандхана̄дӣхи д̣айхама̄не пан̃ча сахадхаммике а̄рочеси. саттха̄ тесам̣ кассападасабаласса са̄сане паббаджитва̄ паббаджджа̄йа анурӯпам̣ ка̄тум̣ асакконта̄нам̣ па̄пабха̄вам̣ а̄чиккхитва̄ тасмим̣ кхан̣е таттха нисинна̄нам̣ бахӯнам̣ па̄пабхиккхӯнам̣ дуччаритакаммасса випа̄кам̣ дассенто имам̣ га̄тхама̄ха –

307. ‘‘ка̄са̄вакан̣т̣ха̄ бахаво, па̄падхамма̄ асан̃н̃ата̄;

па̄па̄ па̄пехи каммехи, нирайам̣ те упападжджаре’’ти.

таттха ка̄са̄вакан̣т̣ха̄ти ка̄са̄вена паливет̣хитакан̣т̣ха̄. па̄падхамма̄ти ла̄макадхамма̄. асан̃н̃ата̄ти ка̄йа̄дисам̣йамарахита̄, татха̄рӯпа̄ па̄папуггала̄ аттана̄ катехи акусалакаммехи нирайам̣ упападжджанти, те таттха паччитва̄ тато чута̄ випа̄ка̄васесена петесупи евам̣ паччантӣти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

дуччаритапхалапӣл̣итаваттху дутийам̣.

3. ваггумуда̄тӣрийабхиккхуваттху

сеййо айогул̣оти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ веса̄лим̣ упанисса̄йа маха̄ване вихаранто ваггумуда̄тӣрийе бхиккхӯ а̄раббха катхеси. ваттху уттаримануссадхаммапа̄ра̄джике (па̄ра̄. 193 а̄дайо) а̄гатамева.

тада̄ хи саттха̄ те бхиккхӯ ‘‘ким̣ пана тумхе, бхиккхаве, ударассаттха̄йа гихӣнам̣ ан̃н̃аман̃н̃асса уттаримануссадхаммасса ван̣н̣ам̣ бха̄ситтха̄’’ти ватва̄ техи ‘‘а̄ма, бханте’’ти вутте те бхиккхӯ анекапарийа̄йена гарахитва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

308. ‘‘сеййо айогул̣о бхутто, татто аггисикхӯпамо;

йан̃че бхун̃джеййа дуссӣло, рат̣т̣хапин̣д̣амасан̃н̃ато’’ти.

таттха йан̃че бхун̃джеййа̄ти йам̣ дуссӣло ниссӣлапуггало ка̄йа̄дӣхи асан̃н̃ато рат̣т̣хава̄сӣхи саддха̄йа диннам̣ рат̣т̣хапин̣д̣ам̣ ‘‘саман̣омхӣ’’ти пат̣иджа̄нанто гахетва̄ бхун̃джеййа, татто а̄дитто аггиван̣н̣о айогул̣ова бхутто сеййо сундаратаро. ким̣ ка̄ран̣а̄? таппаччайа̄ хи екова аттабха̄во джха̄йеййа, дуссӣло пана саддха̄деййам̣ бхун̃джитва̄ анека̄нипи джа̄тисата̄ни нирайе паччеййа̄ти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

ваггумуда̄тӣрийабхиккхуваттху татийам̣.

4. кхемакасет̣т̣хипуттаваттху

чатта̄ри т̣ха̄на̄нӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ана̄тхапин̣д̣икасса бха̄гинеййам̣ кхемакам̣ на̄ма сет̣т̣хипуттам̣ а̄раббха катхеси.

со кира абхирӯпо ахоси, йебхуййена иттхийо там̣ дисва̄ ра̄га̄бхибхӯта̄ сакабха̄вена сан̣т̣ха̄тум̣ на̄саккхим̣су. сопи парада̄ракамма̄бхиратова ахоси. атха нам̣ раттим̣ ра̄джапуриса̄ гахетва̄ ран̃н̃о дассесум̣. ра̄джа̄ маха̄сет̣т̣хисса ладжджа̄мӣти там̣ кин̃чи аватва̄ виссаджджа̄песи. со пана нева вирами. атха нам̣ дутийампи татийампи ра̄джапуриса̄ гахетва̄ ран̃н̃о дассесум̣. ра̄джа̄ виссаджджа̄песийева. маха̄сет̣т̣хи, там̣ паваттим̣ сутва̄ там̣ а̄да̄йа саттху сантикам̣ гантва̄ там̣ паваттим̣ а̄рочетва̄, ‘‘бханте, имасса дхаммам̣ десетха̄’’ти а̄ха. саттха̄ тасса сам̣вегакатхам̣ ватва̄ парада̄расевана̄йа досам̣ дассенто има̄ га̄тха̄ абха̄си –

309. ‘‘чатта̄ри т̣ха̄на̄ни наро паматто,

а̄паджджати парада̄рӯпасевӣ;

апун̃н̃ала̄бхам̣ на ника̄масеййам̣,

ниндам̣ татӣйам̣ нирайам̣ чатуттхам̣.

310. ‘‘апун̃н̃ала̄бхо ча гатӣ ча па̄пика̄,

бхӣтасса бхӣта̄йа ратӣ ча тхокика̄;

ра̄джа̄ ча дан̣д̣ам̣ гарукам̣ пан̣ети,

тасма̄ наро парада̄рам̣ на севе’’ти.

таттха т̣ха̄на̄нӣти дуккхака̄ран̣а̄ни. паматтоти сативоссаггена саманна̄гато. а̄паджджатӣти па̄пун̣а̄ти. парада̄рӯпасевӣти парада̄рам̣ упасеванто уппатхача̄рӣ. апун̃н̃ала̄бханти акусалала̄бхам̣. на ника̄масеййанти йатха̄ иччхати, евам̣ сеййам̣ алабхитва̄ аниччхитам̣ париттакамева ка̄лам̣ сеййам̣ лабхати. апун̃н̃ала̄бхо ча̄ти евам̣ тасса айан̃ча апун̃н̃ала̄бхо, тена ча апун̃н̃ена нирайасан̇кха̄та̄ па̄пика̄ гати хоти. ратӣ ча тхокика̄ти йа̄ тасса бхӣтасса бхӣта̄йа иттхийа̄ саддхим̣ рати, са̄пи тхокика̄ паритта̄ хоти. гаруканти ра̄джа̄ ча хаттхаччхеда̄дивасена гарукам̣ дан̣д̣ам̣ пан̣ети. тасма̄ти йасма̄ парада̄рам̣ севанто ета̄ни апун̃н̃а̄дӣни па̄пун̣а̄ти, тасма̄ парада̄рам̣ на севеййа̄ти аттхо.

десана̄васа̄не кхемако сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. тато пат̣т̣ха̄йа маха̄джано сукхам̣ вӣтина̄меси. ким̣ панасса пуббакамманти? со кира кассапабуддхака̄ле уттамамалло хутва̄ две суван̣н̣апат̣а̄ка̄ дасабаласса кан̃чанатхӯпе а̄ропетва̄ паттханам̣ пат̣т̣хапеси ‘‘т̣хапетва̄ н̃а̄тиса̄лохититтхийо авасеса̄ мам̣ дисва̄ раджджантӯ’’ти. идамасса пуббакамманти. тена там̣ ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не дисва̄ паресам̣ иттхийо сакабха̄вена сан̣т̣ха̄тум̣ на̄саккхим̣сӯти.

кхемакасет̣т̣хипуттаваттху чатуттхам̣.

5. дуббачабхиккхуваттху

кусо йатха̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ дуббачабхиккхум̣ а̄раббха катхеси.

еко кира бхиккху асан̃чичча екам̣ тин̣ам̣ чхиндитва̄ куккучче уппанне екам̣ бхиккхум̣ упасан̇камитва̄, ‘‘а̄вусо, йо тин̣ам̣ чхиндати, тасса ким̣ хотӣ’’ти там̣ аттана̄ катабха̄вам̣ а̄рочетва̄ пуччхи. атха нам̣ итаро ‘‘твам̣ тин̣асса чхиннака̄ран̣а̄ кин̃чи хотӣти сан̃н̃ам̣ кароси, на еттха кин̃чи хоти, десетва̄ пана муччатӣ’’ти ватва̄ сайампи убхохи хаттхехи тин̣ам̣ лун̃читва̄ аггахеси. бхиккхӯ там̣ паваттим̣ саттху а̄рочесум̣. саттха̄ там̣ бхиккхум̣ анекапарийа̄йена вигарахитва̄ дхаммам̣ десенто има̄ га̄тха̄ абха̄си –

311. ‘‘кусо йатха̄ дуггахито, хаттхамева̄нукантати;

са̄ман̃н̃ам̣ дуппара̄мат̣т̣хам̣, нирайа̄йупакад̣д̣хати.

312. ‘‘йам̣ кин̃чи ситхилам̣ каммам̣, сам̣килит̣т̣хан̃ча йам̣ ватам̣;

сан̇кассарам̣ брахмачарийам̣, на там̣ хоти махаппхалам̣.

313. ‘‘кайира̄ че кайира̄тхенам̣, дал̣хаменам̣ параккаме;

ситхило хи парибба̄джо, бхиййо а̄кирате раджа’’нти.

таттха кусоти йам̣ кин̃чи тикхин̣адха̄рам̣ тин̣ам̣ антамасо та̄лапан̣н̣ампи, йатха̄ со кусо йена дуггахито, тасса хаттхам̣ анукантати пха̄лети, евамева саман̣адхаммасан̇кха̄там̣ са̄ман̃н̃ампи кхан̣д̣асӣла̄дита̄йа дуппара̄мат̣т̣хам̣ нирайа̄йупакад̣д̣хати, нирайе ниббатта̄петӣти аттхо. ситхиланти олӣйитва̄ каран̣ена ситхилага̄хам̣ катва̄ катам̣ йам̣кин̃чи каммам̣. сам̣килит̣т̣ханти весийа̄дикесу агочаресу чаран̣ена сам̣килит̣т̣хам̣. сан̇кассаранти сан̇ка̄хи саритаббам̣, упосатхакичча̄дӣсу ан̃н̃атаракиччена саннипатитампи сан̇гхам̣ дисва̄ ‘‘аддха̄ име мама чарийам̣ н̃атва̄ мам̣ уккхипитука̄ма̄ва саннипатита̄’’ти евам̣ аттано а̄сан̇ка̄хи саритам̣ уссан̇китам̣ парисан̇китам̣. на там̣ хотӣти там̣ еварӯпам̣ саман̣адхаммасан̇кха̄там̣ брахмачарийам̣ тасса пуггаласса махаппхалам̣ на хоти, тасса махаппхала̄бха̄венева бхиккхада̄йака̄намписса на махаппхалам̣ хотӣти аттхо. кайира̄ чети тасма̄ йам̣ каммам̣ кареййа, там̣ кареййа̄тхева. дал̣хаменам̣ параккамети тхиракатамева катва̄ аваттасама̄да̄но хутва̄ енам̣ кайира̄. парибба̄джоти ситхилабха̄вена като кхан̣д̣а̄дибха̄ваппатто саман̣адхаммо. бхиййо а̄кирате раджанти аббхантаре виджджама̄нам̣ ра̄гараджа̄дим̣ еварӯпо саман̣адхаммо апанетум̣ на саккоти, атха кхо тасса упари апарампи ра̄гараджа̄дим̣ а̄киратӣти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣су, сопи бхиккху сам̣варе т̣хатва̄ паччха̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣ӣти.

дуббачабхиккхуваттху пан̃чамам̣.

6. исса̄пакатиттхиваттху

акатанти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ исса̄пакатам̣ иттхим̣ а̄раббха катхеси.

тасса̄ кира са̄мико ека̄йа гехада̄сийа̄ саддхим̣ сантхавам̣ ака̄си. са̄ исса̄паката̄ там̣ да̄сим̣ хаттхапа̄десу бандхитва̄ тасса̄ кан̣н̣ана̄сам̣ чхиндитва̄ екасмим̣ гул̣хагаббхе паккхипитва̄ два̄рам̣ пидахитва̄ тасса каммасса аттана̄ катабха̄вам̣ пат̣иччха̄детум̣ ‘‘ехи, аййа, виха̄рам̣ гантва̄ дхаммам̣ сун̣исса̄ма̄’’ти са̄микам̣ а̄да̄йа виха̄рам̣ гантва̄ дхаммам̣ сун̣антӣ нисӣди. атхасса̄ а̄гантукан̃а̄така̄ гехам̣ а̄гантва̄ два̄рам̣ виваритва̄ там̣ виппака̄рам̣ дисва̄ да̄сим̣ мочайим̣су. са̄ виха̄рам̣ гантва̄ чатупарисамаджджхе т̣хита̄ таматтхам̣ дасабаласса а̄рочеси. саттха̄ тасса̄ вачанам̣ сутва̄ ‘‘дуччаритам̣ на̄ма ‘идам̣ ме ан̃н̃е на джа̄нантӣ’ти аппаматтакампи на ка̄таббам̣, ан̃н̃асмим̣ аджа̄нантепи сучаритамева ка̄таббам̣. пат̣иччха̄детва̄ катампи хи дуччаритам̣ на̄ма паччха̄нута̄пам̣ кароти, сучаритам̣ па̄моджджамева джанетӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

314. ‘‘акатам̣ дуккат̣ам̣ сеййо, паччха̄ таппати дуккат̣ам̣;

катан̃ча сукатам̣ сеййо, йам̣ катва̄ на̄нутаппатӣ’’ти.

таттха дуккат̣анти са̄ваджджам̣ апа̄йасам̣ваттаникам̣ каммам̣ акатамева сеййо варам̣ уттамам̣. паччха̄ таппатӣти тан̃хи ануссарита̄нуссаритака̄ле таппатийева. сукатанти анаваджджам̣ пана сукхада̄йакам̣ сугатисам̣ваттаникамева каммам̣ катам̣ сеййо. йам̣ катва̄ти йам̣ каммам̣ катва̄ паччха̄ ануссаран̣ака̄ле на таппати на̄нутаппати, соманассаджа̄това хоти, там̣ каммам̣ варанти аттхо.

десана̄васа̄не упа̄сако ча са̄ ча иттхӣ сота̄паттипхале патит̣т̣хахим̣су. тан̃ча пана да̄сим̣ таттхева бхуджиссам̣ катва̄ дхаммача̄риним̣ карим̣сӯти.

исса̄пакатиттхиваттху чхат̣т̣хам̣.

7. самбахулабхиккхуваттху

нагарам̣ йатха̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто самбахуле а̄гантуке бхиккхӯ а̄раббха катхеси.

те кира екасмим̣ паччанте вассам̣ упагантва̄ пат̣хамама̄се сукхам̣ вихарим̣су. маджджхимама̄се чора̄ а̄гантва̄ тесам̣ гочарага̄мам̣ пахаритва̄ карамаре гахетва̄ агамам̣су. тато пат̣т̣ха̄йа манусса̄ чора̄нам̣ пат̣иба̄ханаттха̄йа там̣ паччантанагарам̣ абхисан̇кхаронта̄ те бхиккхӯ саккаччам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ ока̄сам̣ на лабхим̣су. те апха̄сукам̣ вассам̣ васитва̄ вуттхавасса̄ саттху дассана̄йа са̄ваттхим̣ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. саттха̄ техи саддхим̣ катапат̣исантха̄ро ‘‘ким̣, бхиккхаве, сукхам̣ васиттха̄’’ти пуччхитва̄, ‘‘бханте, майам̣ пат̣хамама̄самева сукхам̣ васимха̄, маджджхимама̄се чора̄ га̄мам̣ пахарим̣су, тато пат̣т̣ха̄йа манусса̄ нагарам̣ абхисан̇кхаронта̄ саккаччам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ ока̄сам̣ на лабхим̣су. тасма̄ апха̄сукам̣ вассам̣ васимха̄’’ти вутте ‘‘алам̣, бхиккхаве, ма̄ чинтайиттха, пха̄сувиха̄ро на̄ма ниччака̄лам̣ дуллабхо, бхиккхуна̄ на̄ма йатха̄ те манусса̄ нагарам̣ гопайим̣су, евам̣ аттабха̄вамева гопайитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

315. ‘‘нагарам̣ йатха̄ паччантам̣, гуттам̣ сантараба̄хирам̣;

евам̣ гопетха атта̄нам̣, кхан̣о во ма̄ упаччага̄;

кхан̣а̄тӣта̄ хи сочанти, нирайамхи самаппита̄’’ти.

таттха сантараба̄хиранти, бхиккхаве, йатха̄ техи мануссехи там̣ паччантанагарам̣ два̄рапа̄ка̄ра̄дӣни тхира̄ни каронтехи саантарам̣, ат̣т̣а̄лакапарикха̄дӣни тхира̄ни каронтехи саба̄хиранти сантараба̄хирам̣ сугуттам̣ катам̣, евам̣ тумхепи сатим̣ упат̣т̣хапетва̄ аджджхаттика̄ни чха два̄ра̄ни пидахитва̄ два̄рараккхикам̣ сатим̣ ависсаджджетва̄ йатха̄ гайхама̄на̄ни ба̄хира̄ни чха а̄йатана̄ни аджджхаттика̄нам̣ упагха̄та̄йа сам̣ваттанти, татха̄ аггахан̣ена та̄нипи тхира̄ни катва̄ тесам̣ аппавеса̄йа два̄рараккхикам̣ сатим̣ аппаха̄йа вичаранта̄ атта̄нам̣ гопетха̄ти аттхо. кхан̣о во ма̄ упаччага̄ти йо хи евам̣ атта̄нам̣ на гопети, там̣ пуггалам̣ айам̣ буддхуппа̄дакхан̣о маджджхимадесе уппаттикхан̣о самма̄дит̣т̣хийа̄ пат̣иладдхакхан̣о чханнам̣ а̄йатана̄нам̣ авекаллакхан̣оти саббопи айам̣ кхан̣о атиккамати, со кхан̣о тумхе ма̄ атиккамату. кхан̣а̄тӣта̄ти йе хи там̣ кхан̣ам̣ атӣта̄, те ча пуггале со ча кхан̣о атӣто, те нирайамхи самаппита̄ хутва̄ таттха ниббаттитва̄ сочантӣти аттхо.

десана̄васа̄не те бхиккхӯ уппаннасам̣вега̄ арахатте патит̣т̣хахим̣сӯти.

самбахулабхиккхуваттху саттамам̣.

8. ниган̣т̣хаваттху

аладжджита̄йети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ниган̣т̣хе а̄раббха катхеси.

екасмин̃хи дивасе бхиккхӯ ниган̣т̣хе дисва̄ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣, ‘‘а̄вусо, саббасо аппат̣иччханнехи ачелакехи име ниган̣т̣ха̄ варатара̄, йе екам̣ пуримапассампи та̄ва пат̣иччха̄денти, сахирика̄ ман̃н̃е ете’’ти. там̣ сутва̄ ниган̣т̣ха̄ ‘‘на майам̣ етена ка̄ран̣ена пат̣иччха̄дема, пам̣сураджа̄дайо пана пуггала̄ ева, джӣвитиндрийапат̣ибаддха̄ ева, те но бхиккха̄бха̄джанесу ма̄ патим̣сӯти имина̄ ка̄ран̣ена пат̣иччха̄дема̄’’ти ватва̄ техи саддхим̣ ва̄дапат̣ива̄давасена бахум̣ катхам̣ катхесум̣. бхиккхӯ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ нисиннака̄ле там̣ паваттим̣ а̄рочесум̣. саттха̄, ‘‘бхиккхаве, аладжджитаббена ладжджитва̄ ладжджитаббена аладжджама̄на̄ на̄ма дуггатипара̄йан̣а̄ва хонтӣ’’ти ватва̄ дхаммам̣ десенто има̄ га̄тха̄ абха̄си –

316. ‘‘аладжджита̄йе ладжджанти, ладжджита̄йе на ладжджаре;

миччха̄дит̣т̣хисама̄да̄на̄, сатта̄ гаччханти дуггатим̣.

317. ‘‘абхайе бхайадассино, бхайе ча̄бхайадассино;

миччха̄дит̣т̣хисама̄да̄на̄, сатта̄ гаччханти дуггати’’нти.

таттха аладжджита̄йети аладжджитаббена. бхиккха̄бха̄джанан̃хи аладжджитаббам̣ на̄ма, те пана там̣ пат̣иччха̄детва̄ вичаранта̄ тена ладжджанти на̄ма. ладжджита̄йети апат̣иччханнена хирикопӣнан̇гена ладжджитаббена. те пана там̣ апат̣иччха̄детва̄ вичаранта̄ ладжджита̄йе на ладжджанти на̄ма. тена тесам̣ аладжджитаббена ладжджитам̣ ладжджитаббена аладжджитам̣ туччхагахан̣абха̄вена ча ан̃н̃атха̄гахан̣абха̄вена ча миччха̄дит̣т̣хи хоти. там̣ сама̄дийитва̄ вичаранта̄ пана те миччха̄дит̣т̣хисама̄да̄на̄ сатта̄ нирайа̄дибхедам̣ дуггатим̣ гаччхантӣти аттхо. абхайети бхиккха̄бха̄джанам̣ нисса̄йа ра̄гадосамохама̄надит̣т̣хикилесадуччаритабхайа̄нам̣ ануппаджджанато бхиккха̄бха̄джанам̣ абхайам̣ на̄ма, бхайена там̣ пат̣иччха̄дента̄ пана абхайе бхайадассино на̄ма. хирикопӣнан̇гам̣ пана нисса̄йа ра̄га̄дӣнам̣ уппаджджанато там̣ бхайам̣ на̄ма, тасса апат̣иччха̄данена бхайе ча̄бхайадассино. тасса там̣ айатха̄гахан̣асса сама̄диннатта̄ миччха̄дит̣т̣хисама̄да̄на̄ сатта̄ дуггахим̣ гаччхантӣти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ ниган̣т̣ха̄ сам̣виггама̄наса̄ паббаджим̣су, сампатта̄нампи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

ниган̣т̣хаваттху ат̣т̣хамам̣.

9. титтхийаса̄вакаваттху

аваджджети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто титтхийаса̄ваке а̄раббха катхеси.

екасмин̃хи самайе ан̃н̃атиттхийаса̄вака̄ аттано путте самма̄дит̣т̣хика̄нам̣ упа̄сака̄нам̣ путтехи саддхим̣ сапарива̄ре кӣл̣ама̄не дисва̄ гехам̣ а̄гатака̄ле ‘‘на во саман̣а̄ сакйапуттийа̄ вандитабба̄, на̄пи тесам̣ виха̄рам̣ пависитабба’’нти сапатхам̣ ка̄райим̣су. те екадивасам̣ джетаванавиха̄расса бахидва̄ракот̣т̣хакаса̄манте кӣл̣анта̄ пипа̄сита̄ ахесум̣. атхекам̣ упа̄сакада̄ракам̣ ‘‘твам̣ еттха гантва̄ па̄нӣйам̣ пивитва̄ амха̄кампи а̄хара̄хӣ’’ти пахин̣им̣су. со виха̄рам̣ пависитва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ па̄нӣйам̣ пивитва̄ таматтхам̣ а̄рочеси. атха нам̣ саттха̄ ‘‘твамева па̄нӣйам̣ пивитва̄ гантва̄ итарепи па̄нӣйапиванаттха̄йа идхева песехӣ’’ти а̄ха. со татха̄ ака̄си. те а̄гантва̄ па̄нӣйам̣ пивим̣су. саттха̄ те паккоса̄петва̄ тесам̣ саппа̄йам̣ дхаммакатхам̣ катхетва̄ те ачаласаддхе катва̄ саран̣есу ча сӣлесу ча патит̣т̣ха̄песи. те сака̄ни геха̄ни гантва̄ таматтхам̣ ма̄та̄питӯнам̣ а̄рочесум̣. атха несам̣ ма̄та̄питаро ‘‘путтака̄ но випаннадит̣т̣хика̄ джа̄та̄’’ти доманассаппатта̄ паридевим̣су. атха тесам̣ чхека̄ самбахула̄ пат̣ивиссака̄ манусса̄ а̄гантва̄ доманассавӯпасаманаттха̄йа дхаммам̣ катхайим̣су. те тесам̣ катхам̣ сутва̄ ‘‘име да̄раке саман̣асса готамассева ниййа̄десса̄ма̄’’ти махантена н̃а̄тиган̣ена саддхим̣ виха̄рам̣ найим̣су. саттха̄ тесам̣ аджджха̄сайам̣ олокетва̄ дхаммам̣ десенто има̄ га̄тха̄ абха̄си –

318. ‘‘авадждже ваджджаматино, вадждже ча̄ваджджадассино;

миччха̄дит̣т̣хисама̄да̄на̄, сатта̄ гаччханти дуггатим̣.

319. ‘‘ваджджан̃ча ваджджато н̃атва̄, аваджджан̃ча аваджджато;

самма̄дит̣т̣хисама̄да̄на̄, сатта̄ гаччханти суггати’’нти.

таттха аваджджети дасаваттхука̄йа самма̄дит̣т̣хийа̄, тасса̄ упаниссайабхӯте дхамме ча. ваджджаматиноти ваджджам̣ иданти уппаннаматино. дасаваттхука̄йа миччха̄дит̣т̣хийа̄ пана тасса̄ упаниссайабхӯте дхамме ча аваджджадассино, етисса̄ аваджджам̣ ваджджато ваджджан̃ча аваджджато н̃атва̄ гахан̣асан̇кха̄та̄йа миччха̄дит̣т̣хийа̄ сама̄диннатта̄ миччха̄дит̣т̣хисама̄да̄на̄ сатта̄ дуггатим̣ гаччхантӣти аттхо. дутийага̄тха̄йа вуттавипарийа̄йена аттхо ведитаббо.

десана̄васа̄не саббепи те тӣсу саран̣есу патит̣т̣ха̄йа апара̄парам̣ дхаммам̣ сун̣анта̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахим̣сӯти.

титтхийаса̄вакаваттху навамам̣.

нирайаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

два̄вӣсатимо вагго.