1. аттанопуббакаммаваттху
матта̄сукхапаричча̄га̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто аттано пуббакаммам̣ а̄раббха катхеси.
екасмин̃хи самайе веса̄лӣ иддха̄ ахоси пхӣта̄ бахуджана̄ а̄кин̣н̣аманусса̄. таттха хи ва̄рена ва̄рена раджджам̣ ка̄рента̄нам̣ кхаттийа̄нам̣йева саттасата̄дхика̄ни саттасахасса̄ни сатта ча кхаттийа̄ ахесум̣. тесам̣ васанаттха̄йа таттака̄йева па̄са̄да̄ таттака̄нева кӯт̣а̄га̄ра̄ни уййа̄не виха̄раттха̄йа таттака̄йева а̄ра̄ма̄ ча поккхаран̣ийо ча ахесум̣. са̄ апарена самайена дуббхиккха̄ ахоси дуссасса̄. таттха чха̄такабхайена пат̣хамам̣ дуггатаманусса̄ ка̄ламакам̣су. тесам̣ тесам̣ таттха таттха чхад̣д̣ита̄нам̣ кун̣апа̄нам̣ гандхена аманусса̄ нагарам̣ пависим̣су. амануссӯпаддавена бахутара̄ ка̄ламакам̣су. тесам̣ кун̣апагандхапат̣иккӯлата̄йа сатта̄нам̣ ахива̄тарого уппаджджи. евам̣ дуббхиккхабхайам̣ амануссабхайам̣ рогабхайанти тӣн̣и бхайа̄ни уппаджджим̣су.
нагарава̄сино саннипатитва̄ ра̄джа̄нам̣ а̄хам̣су – ‘‘маха̄ра̄джа, имасмим̣ нагаре тӣн̣и бхайа̄ни уппанна̄ни, ито пуббе йа̄ва саттама̄ ра̄джапариват̣т̣а̄ еварӯпам̣ бхайам̣ на̄ма на уппаннапуббам̣. адхаммикара̄джӯнан̃хи ка̄ле еварӯпам̣ бхайам̣ уппаджджатӣ’’ти. ра̄джа̄ сантха̄га̄ре саббесам̣ саннипа̄там̣ ка̄ретва̄ ‘‘саче ме адхаммикабха̄во аттхи, там̣ вичинатха̄’’ти а̄ха. веса̄лива̄сино саббам̣ павен̣и вичинанта̄ ран̃н̃о кан̃чи досам̣ адисва̄, ‘‘маха̄ра̄джа, наттхи те досо’’ти ватва̄ ‘‘катхам̣ ну кхо идам̣ амха̄кам̣ бхайам̣ вӯпасамам̣ гаччхеййа̄’’ти мантайим̣су. таттха екаччехи ‘‘баликаммена а̄йа̄чана̄йа ман̇галакирийа̄йа̄’’ти вутте саббампи там̣ видхим̣ катва̄ пат̣иба̄хитум̣ на̄саккхим̣су. атхан̃н̃е евама̄хам̣су – ‘‘чха саттха̄ро маха̄нубха̄ва̄, тесу идха̄гатаматтесу бхайам̣ вӯпасамеййа̄’’ти. апаре ‘‘самма̄самбуддхо локе уппанно. со хи бхагава̄ саббасаттахита̄йа дхаммам̣ десети, махиддхико маха̄нубха̄во. тасмим̣ идха а̄гате има̄ни бхайа̄ни вӯпасамеййу’’нти а̄хам̣су. тесам̣ вачанам̣ саббепи абхинандитва̄ ‘‘кахам̣ ну кхо со бхагава̄ етарахи вихаратӣ’’ти а̄хам̣су. тада̄ пана саттха̄ упакат̣т̣ха̄йа вассӯпана̄йика̄йа ран̃н̃о бимбиса̄расса пат̣ин̃н̃ам̣ датва̄ вел̣уване вихарати. тена ча самайена бимбиса̄расама̄гаме бимбиса̄рена саддхим̣ сота̄паттипхалам̣ патто маха̄ли на̄ма личчхавӣ тассам̣ париса̄йам̣ нисинно хоти.
веса̄лива̄сино махантам̣ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ саджджетва̄ ра̄джа̄нам̣ бимбиса̄рам̣ сан̃н̃а̄петва̄ ‘‘саттха̄рам̣ идха̄нетха̄’’ти маха̄лин̃чева личчхавим̣ пурохитапуттан̃ча пахин̣им̣су. те гантва̄ ран̃н̃о пан̣н̣а̄ка̄рам̣ датва̄ там̣ паваттим̣ ниведетва̄, ‘‘маха̄ра̄джа, саттха̄рам̣ амха̄кам̣ нагарам̣ песетха̄’’ти йа̄чим̣су. ра̄джа̄ ‘‘тумхева джа̄на̄тха̄’’ти на сампат̣иччхи. те бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ йа̄чим̣су – ‘‘бханте, веса̄лийам̣ тӣн̣и бхайа̄ни уппанна̄ни, та̄ни тумхесу а̄гатесу вӯпасамиссанти, етха, бханте, гаччха̄ма̄’’ти. саттха̄ тесам̣ вачанам̣ сутва̄ а̄вадждженто ‘‘веса̄лийам̣ ратанасутте (кху. па̄. 6.1 а̄дайо; су. ни. 224 а̄дайо) вутте са̄ раккха̄ чаккава̄л̣а̄нам̣ кот̣исатасахассам̣ пхариссати, суттапарийоса̄не чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо бхависсати, та̄ни ча бхайа̄ни вӯпасамиссантӣ’’ти н̃атва̄ тесам̣ вачанам̣ сампат̣иччхи.
ра̄джа̄ бимбиса̄ро ‘‘саттха̄ра̄ кира веса̄лигаманам̣ сампат̣иччхита’’нти сутва̄ нагаре гхосанам̣ ка̄ретва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘ким̣, бханте, веса̄лигаманам̣ сампат̣иччхита’’нти пуччхитва̄ ‘‘а̄ма, маха̄ра̄джа̄’’ти вутте ‘‘тена хи, бханте, а̄гаметха, та̄ва маггам̣ пат̣ийа̄десса̄мӣ’’ти ватва̄ ра̄джагахасса ча ган̇га̄йа ча антаре пан̃чайоджанабхӯмим̣ самам̣ ка̄ретва̄ йоджане йоджане виха̄рам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ саттху гаманака̄лам̣ а̄рочеси. саттха̄ пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ маггам̣ пат̣ипаджджи. ра̄джа̄ йоджанантаре джан̣н̣уматтена одхина̄ пан̃чаван̣н̣а̄ни пуппха̄ни окира̄петва̄ дхаджапат̣а̄какадалӣа̄дӣни усса̄петва̄ бхагавато чхатта̄тичхаттам̣ катва̄ две сетаччхатта̄ни екамекасса бхиккхуно екамекам̣ сетаччхаттам̣ упари дха̄ретва̄ сапарива̄ро пуппхагандха̄дӣхи пӯджам̣ каронто саттха̄рам̣ екекасмим̣ виха̄ре васа̄петва̄ маха̄да̄на̄дӣни датва̄ пан̃чахи дивасехи ган̇га̄тӣрам̣ па̄петва̄ таттха на̄вам̣ алан̇каронто веса̄лика̄нам̣ са̄санам̣ песеси – ‘‘маггам̣ пат̣ийа̄детва̄ саттху паччуггаманам̣ каронтӯ’’ти. те ‘‘дигун̣ам̣ пӯджам̣ карисса̄ма̄’’ти веса̄лийа̄ ча ган̇га̄йа ча антаре тийоджанабхӯмим̣ самам̣ ка̄ретва̄ бхагавато чатӯхи сетаччхаттехи екамекасса бхиккхуно двӣхи двӣхи сетаччхаттехи чхатта̄тичхатта̄ни саджджетва̄ пӯджам̣ курума̄на̄ а̄гантва̄ ган̇га̄тӣре ат̣т̣хам̣су. бимбиса̄ро две на̄ва̄ сан̇гха̄т̣етва̄ ман̣д̣апам̣ ка̄ретва̄ пуппхада̄ма̄дӣхи алан̇ка̄ра̄петва̄ саббаратанамайам̣ буддха̄санам̣ пан̃н̃а̄песи. бхагава̄ тасмим̣ нисӣди. бхиккхӯпи на̄вам̣ абхирухитва̄ бхагавантам̣ парива̄ретва̄ нисӣдим̣су. ра̄джа̄ анугаччханто галаппама̄н̣ам̣ удакам̣ отаритва̄ ‘‘йа̄ва, бханте, бхагава̄ а̄гаччхати, та̄ва̄хам̣ идхева ган̇га̄тӣре васисса̄мӣ’’ти ватва̄ на̄вам̣ уййоджетва̄ ниватти. саттха̄ йоджанаматтам̣ аддха̄нам̣ ган̇га̄йа гантва̄ веса̄лика̄нам̣ сӣмам̣ па̄пун̣и.
личчхавӣра̄джа̄но саттха̄рам̣ паччуггантва̄ галаппама̄н̣ам̣ удакам̣ отаритва̄ на̄вам̣ тӣрам̣ упанетва̄ саттха̄рам̣ на̄ва̄то ота̄райим̣су. саттха̄ра̄ отаритва̄ тӣре аккантаматтейева маха̄мегхо ут̣т̣хахитва̄ поккхаравассам̣ васси. саббаттха джан̣н̣уппама̄н̣аӯруппама̄н̣акат̣иппама̄н̣а̄дӣни удака̄ни санданта̄ни саббакун̣апа̄ни ган̇гам̣ павесайим̣су, парисуддхо бхӯмибха̄го ахоси. личчхавӣра̄джа̄но саттха̄рам̣ йоджане йоджане васа̄петва̄ маха̄да̄нам̣ датва̄ дигун̣ам̣ пӯджам̣ каронта̄ тӣхи дивасехи веса̄лим̣ найим̣су. сакко девара̄джа̄ деваган̣апаривуто а̄гама̄си, махесаккха̄нам̣ дева̄нам̣ саннипа̄тена аманусса̄ йебхуййена пала̄йим̣су. саттха̄ са̄йам̣ нагарадва̄ре т̣хатва̄ а̄нандаттхерам̣ а̄мантеси – ‘‘имам̣, а̄нанда, ратанасуттам̣ угган̣хитва̄ личчхавӣкума̄рехи саддхим̣ вичаранто веса̄лийа̄ тин̣н̣ам̣ па̄ка̄ра̄нам̣ антаре париттам̣ карохӣ’’ти.
тхеро саттха̄ра̄ диннам̣ ратанасуттам̣ угган̣хитва̄ саттху селамайапаттена удакам̣ а̄да̄йа нагарадва̄ре т̣хито пан̣идха̄нато пат̣т̣ха̄йа татха̄гатасса даса па̄рамийо даса упапа̄рамийо даса параматтхапа̄рамийоти саматим̣са па̄рамийо пан̃ча маха̄паричча̄ге локаттхачарийа̄ н̃а̄таттхачарийа̄ буддхаттхачарийа̄ти тиссо чарийа̄йо паччхимабхаве габбхавоккантим̣ джа̄тим̣ абхиниккхаманам̣ падха̄начарийам̣ бодхипаллан̇ке ма̄равиджайам̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣апат̣иведхам̣ дхаммачаккапаваттанам̣ навалокуттарадхаммети саббепиме буддхагун̣е а̄ваджджетва̄ нагарам̣ пависитва̄ тийа̄мараттим̣ тӣсу па̄ка̄рантаресу париттам̣ каронто вичари. тена ‘‘йам̣кин̃чӣ’’ти вуттаматтейева уддхам̣ кхиттаудакам̣ аманусса̄нам̣ упари пати. ‘‘йа̄нӣдха бхӯта̄нӣ’’ти га̄тха̄катханато пат̣т̣ха̄йа раджатават̣ам̣сака̄ вийа удакабиндӯни а̄ка̄сена гантва̄ гила̄наманусса̄нам̣ упари патим̣су. та̄вадева вӯпасантарога̄ манусса̄ ут̣т̣ха̄йут̣т̣ха̄йа тхерам̣ парива̄ресум̣. ‘‘йам̣кин̃чӣ’’ти вуттападато пат̣т̣ха̄йа пана удакапхуситехи пхут̣т̣хапхут̣т̣ха̄ саббе апала̄йанта̄ сан̇ка̄ракӯт̣абхиттипадеса̄диниссита̄ аманусса̄ тена тена два̄рена пала̄йим̣су. два̄ра̄ни анока̄са̄ни ахесум̣. те ока̄сам̣ алабханта̄ па̄ка̄рам̣ бхиндитва̄пи пала̄йим̣су.
маха̄джано нагарамаджджхе сантха̄га̄рам̣ саббагандхехи упалимпетва̄ упари суван̣н̣ата̄рака̄дивичиттам̣ вита̄нам̣ бандхитва̄ буддха̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ саттха̄рам̣ а̄неси. саттха̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. бхиккхусан̇гхопи личчхавӣган̣опи саттха̄рам̣ парива̄ретва̄ нисӣди. сакко девара̄джа̄ деваган̣апаривуто патирӯпе ока̄се ат̣т̣ха̄си. тхеропи сакаланагарам̣ анувичаритва̄ вӯпасантарогена маха̄джанена саддхим̣ а̄гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ нисӣди. саттха̄ парисам̣ олокетва̄ тадева ратанасуттам̣ абха̄си. десана̄васа̄не чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси. евам̣ пунадивасепӣти сатта̄хам̣ тадева ратанасуттам̣ десетва̄ саббабхайа̄нам̣ вӯпасантабха̄вам̣ н̃атва̄ личчхавӣган̣ам̣ а̄мантетва̄ веса̄лито никкхами. личчхавӣра̄джа̄но дигун̣ам̣ сакка̄рам̣ каронта̄ пуна тӣхи дивасехи саттха̄рам̣ ган̇га̄тӣрам̣ найим̣су.
ган̇га̄йа ниббаттана̄гара̄джа̄но чинтесум̣ – ‘‘манусса̄ татха̄гатасса сакка̄рам̣ каронти, майам̣ ким̣ на карома̄’’ти. те суван̣н̣араджатаман̣имайа̄ на̄ва̄йо ма̄петва̄ суван̣н̣араджатаман̣имайе паллан̇ке пан̃н̃а̄петва̄ пан̃чаван̣н̣ападумасан̃чханнам̣ удакам̣ каритва̄, ‘‘бханте, амха̄кампи ануггахам̣ каротха̄’’ти аттано аттано на̄вам̣ абхирухан̣аттха̄йа саттха̄рам̣ йа̄чим̣су. ‘‘манусса̄ ча на̄га̄ ча татха̄гатасса пӯджам̣ каронти, майам̣ пана ким̣ на карома̄’’ти бхӯмат̣т̣хакадевепи а̄дим̣ катва̄ йа̄ва аканит̣т̣хабрахмалока̄ саббе дева̄ сакка̄рам̣ карим̣су. таттха на̄га̄ йоджаника̄ни чхатта̄тичхатта̄ни уккхипим̣су. евам̣ хет̣т̣ха̄ на̄га̄ бхӯмитале руккхагаччхапаббата̄дӣсу бхӯмат̣т̣хака̄ девата̄, анталиккхе а̄ка̄сат̣т̣хадева̄ти на̄габхаванам̣ а̄дим̣ катва̄ чаккава̄л̣апарийантена йа̄ва брахмалока̄ чхатта̄тичхатта̄ни усса̄пита̄ни ахесум̣. чхаттантаресу дхаджа̄, дхаджантаресу пат̣а̄ка̄, тесам̣ антарантара̄ пуппхада̄мава̄сачун̣н̣адхума̄дӣхи сакка̄ро ахоси. саббалан̇ка̄рапат̣иман̣д̣ита̄ девапутта̄ чхан̣авесам̣ гахетва̄ уггхосайама̄на̄ а̄ка̄се вичарим̣су. тайо ева кира сама̄гама̄ маханта̄ ахесум̣ – йамакапа̄т̣иха̄рийасама̄гамо деворохан̣асама̄гамо айам̣ ган̇горохан̣асама̄гамоти.
паратӣре бимбиса̄ропи личчхавӣхи катасакка̄рато дигун̣ам̣ сакка̄рам̣ саджджетва̄ бхагавато а̄гаманам̣ удиккхама̄но ат̣т̣ха̄си. саттха̄ ган̇га̄йа убхосу пассесу ра̄джӯнам̣ махантам̣ паричча̄гам̣ олокетва̄ на̄га̄дӣнан̃ча аджджха̄сайам̣ видитва̄ екека̄йа на̄ва̄йа пан̃чапан̃чабхиккхусатапарива̄рам̣ екекам̣ ниммитабуддхам̣ ма̄песи. со екекасса сетаччхаттасса чева каппаруккхасса ча пуппхада̄масса ча хет̣т̣ха̄ на̄гаган̣апаривуто нисинно хоти. бхӯмат̣т̣хакадевата̄дӣсупи екекасмим̣ ока̄се сапарива̄рам̣ екекам̣ ниммитабуддхам̣ ма̄песи. евам̣ сакалачаккава̄л̣агаббхе ека̄лан̇ка̄ре екуссаве екачхан̣ейева ча джа̄те саттха̄ на̄га̄намануггахам̣ каронто екам̣ ратанана̄вам̣ абхирухи. бхиккхӯсупи екеко екекамева абхирухи. на̄гара̄джа̄но буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ на̄габхаванам̣ павесетва̄ саббараттим̣ саттху сантике дхаммакатхам̣ сутва̄ дутийадивасе диббена кха̄данӣйена бходжанӣйена буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ паривисим̣су. саттха̄ анумоданам̣ катва̄ на̄габхавана̄ никкхамитва̄ сакалачаккава̄л̣адевата̄хи пӯджийама̄но пан̃чахи на̄ва̄сатехи ган̇га̄надим̣ атикками.
ра̄джа̄ паччуггантва̄ саттха̄рам̣ на̄ва̄то ота̄ретва̄ а̄гаманака̄ле личчхавӣти катасакка̄рато дигун̣ам̣ сакка̄рам̣ катва̄ пуриманайенева пан̃чахи дивасехи ра̄джагахам̣ абхинеси. дутийадивасе бхиккхӯ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ са̄йанхасамайе дхаммасабха̄йам̣ саннисинна̄ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘ахо буддха̄нам̣ маха̄нубха̄во, ахо саттхари деваманусса̄нам̣ паса̄до, ган̇га̄йа на̄ма орато ча па̄рато ча ат̣т̣хайоджане магге буддхагатена паса̄дена ра̄джӯхи саматалам̣ бхӯмим̣ катва̄ ва̄лука̄ окин̣н̣а̄, джан̣н̣уматтена одхина̄ на̄на̄ван̣н̣а̄ни пуппха̄ни сантхата̄ни, ган̇га̄йа удакам̣ на̄га̄нубха̄вена пан̃чаван̣н̣ехи падумехи сан̃чханнам̣, йа̄ва аканит̣т̣хабхавана̄ чхатта̄тичхатта̄ни усса̄пита̄ни, сакалачаккава̄л̣агаббхам̣ ека̄лан̇ка̄рам̣ екуссавам̣ вийа джа̄та’’нти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, еса пӯджа̄сакка̄ро майхам̣ буддха̄нубха̄вена ниббатто, на на̄гадевабрахма̄нубха̄вена. атӣте пана аппаматтакапаричча̄га̄нубха̄вена ниббатто’’ти ватва̄ бхиккхӯхи йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.
атӣте таккасила̄йам̣ сан̇кхо на̄ма бра̄хман̣о ахоси. тасса путто сусӣмо на̄ма ма̄н̣аво сол̣асавассуддесико екадивасам̣ питарам̣ упасан̇камитва̄ а̄ха – ‘‘иччха̄махам̣, та̄та, ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ манте аджджха̄йиту’’нти. атха нам̣ пита̄ а̄ха – ‘‘тена хи, та̄та, асуко на̄ма бра̄хман̣о мама саха̄йако, тасса сантикам̣ гантва̄ адхӣйассӯ’’ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ анупуббена ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ там̣ бра̄хман̣ам̣ упасан̇камитва̄ питара̄ пахитабха̄вама̄чиккхи. атха нам̣ со ‘‘саха̄йакасса ме путто’’ти сампат̣иччхитва̄ пат̣ипассаддхадаратхам̣ бхаддакена дивасена манте ва̄четума̄рабхи. со лахун̃ча ган̣ханто бахун̃ча ган̣ханто аттано уггахитуггахитам̣ суван̣н̣абха̄джане паккхиттасӣхателамива авинассама̄нам̣ дха̄ренто на чирассева а̄чарийасса саммукхато угган̣хитаббам̣ саббам̣ угган̣хитва̄ саджджха̄йам̣ каронто аттано уггахитасиппасса а̄димаджджхамева пассати, но парийоса̄нам̣.
со а̄чарийам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘ахам̣ имасса сиппасса а̄димаджджхамева пасса̄ми, но парийоса̄на’’нти ватва̄ а̄чарийена ‘‘ахампи, та̄та, на пасса̄мӣ’’ти вутте ‘‘атха ко, а̄чарийа, парийоса̄нам̣ джа̄на̄тӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘име, та̄та, исайо исипатане вихаранти, те джа̄неййум̣, тесам̣ сантикам̣ упасан̇камитва̄ пуччхассӯ’’ти а̄чарийена вутте паччекабуддхе упасан̇камитва̄ пуччхи – ‘‘тумхе кира парийоса̄нам̣ джа̄на̄тха̄’’ти? ‘‘а̄ма, джа̄на̄ма̄’’ти. ‘‘тена хи ме а̄чиккхатха̄’’ти? ‘‘на майам̣ апаббаджитасса а̄чиккха̄ма. саче те парийоса̄ненаттхо, паббаджассӯ’’ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ тесам̣ сантике паббаджи. атхасса те ‘‘идам̣ та̄ва сиккхассӯ’’ти ватва̄ ‘‘евам̣ те нива̄сетаббам̣, евам̣ па̄рупитабба’’нтиа̄дина̄ найена а̄бхисама̄ча̄рикам̣ а̄чиккхим̣су. со таттха сиккханто упаниссайасампаннатта̄ начирассева паччекасамбодхим̣ абхисамбуджджхитва̄ сакалаба̄ра̄н̣асинагаре гаганатале пун̣н̣ачандо вийа па̄кат̣о ла̄бхаггайасаггаппатто ахоси, со аппа̄йукасам̣ваттаникасса каммасса кататта̄ на чирассева паринибба̄йи. атхасса паччекабуддха̄ ча маха̄джано ча сарӣракиччам̣ катва̄ дха̄туйо ча гахетва̄ нагарадва̄ре тхӯпам̣ ка̄ресум̣.
сан̇кхопи бра̄хман̣о ‘‘путто ме чирам̣ гато, паваттимасса джа̄нисса̄мӣ’’ти там̣ дат̣т̣хука̄мо таккасила̄то никкхамитва̄ анупуббена ба̄ра̄н̣асим̣ патва̄ маха̄джанака̄йам̣ саннипатитам̣ дисва̄ ‘‘аддха̄ имесу екопи ме путтасса паваттим̣ джа̄ниссатӣ’’ти упасан̇камитва̄ пуччхи – ‘‘сусӣмо на̄ма ма̄н̣аво идха̄гами, апи ну кхо тасса паваттим̣ джа̄на̄тха̄’’ти? ‘‘а̄ма, бра̄хман̣а, джа̄на̄ма, асукасса бра̄хман̣асса сантике тайо веде саджджха̄йитва̄ паббаджитва̄ паччекасамбодхим̣ саччхикатва̄ париниббуто, айамасса тхӯпо патит̣т̣ха̄пито’’ти. со бхӯмим̣ хаттхена пахаритва̄ родитва̄ кандитва̄ там̣ четийан̇ган̣ам̣ гантва̄ тин̣а̄ни уддхаритва̄ уттараса̄т̣акена ва̄лукам̣ а̄харитва̄ четийан̇ган̣е а̄киритва̄ каман̣д̣алуто удакена париппхоситва̄ ванапуппхехи пӯджам̣ катва̄ са̄т̣акена пат̣а̄кам̣ а̄ропетва̄ тхӯпасса упари аттано чхаттакам̣ бандхитва̄ пакка̄ми.
саттха̄ идам̣ атӣтам̣ а̄харитва̄ ‘‘тада̄, бхиккхаве, ахам̣ сан̇кхо бра̄хман̣о ахосим̣. майа̄ сусӣмасса паччекабуддхасса четийан̇ган̣е тин̣а̄ни уддхат̣а̄ни, тасса ме каммасса ниссандена ат̣т̣хайоджанамаггам̣ вихатакха̄н̣укакан̣т̣акам̣ катва̄ суддхам̣ саматалам̣ карим̣су. майа̄ таттха ва̄лука̄ окин̣н̣а̄, тасса ме ниссандена ат̣т̣хайоджанамагге ва̄лукам̣ окирим̣су. майа̄ таттха ванакусумехи пӯджа̄ ката̄, тасса ме ниссандена ат̣т̣хайоджанамагге на̄на̄ван̣н̣а̄ни пуппха̄ни окин̣н̣а̄ни, екайоджанат̣т̣ха̄не ган̇га̄йа удакам̣ пан̃чаван̣н̣ехи падумехи сан̃чханнам̣. майа̄ таттха каман̣д̣алуудакена бхӯми париппхосита̄, тасса ме ниссандена веса̄лийам̣ поккхаравассам̣ васси. майа̄ таттха пат̣а̄ка̄, а̄ропита̄, чхаттакан̃ча баддхам̣, тасса ме ниссандена йа̄ва аканит̣т̣хабхавана̄ дхаджапат̣а̄качхатта̄тичхатта̄дӣхи сакалачаккава̄л̣агаббхам̣ екуссавам̣ вийа джа̄там̣. ити кхо, бхиккхаве, еса пӯджа̄сакка̄ро майхам̣ нева буддха̄нубха̄вена ниббатто, на на̄гадевабрахма̄нубха̄вена, атӣте пана аппаматтакапаричча̄га̄нубха̄вена̄’’ти ватва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
290. ‘‘матта̄сукхапаричча̄га̄, пассе че випулам̣ сукхам̣;
чадже матта̄сукхам̣ дхӣро, сампассам̣ випулам̣ сукха’’нти.
таттха матта̄сукхапаричча̄га̄ти матта̄сукханти пама̄н̣айуттакам̣ париттасукхам̣ вуччати, тасса паричча̄гена. випулам̣ сукханти ул̣а̄рам̣ сукхам̣ нибба̄насукхам̣ вуччати, там̣ че пассеййа̄ти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – екан̃хи бходжанапа̄тим̣ саджджа̄петва̄ бхун̃джантасса матта̄сукхам̣ на̄ма уппаджджати, там̣ пана париччаджитва̄ упосатхам̣ ва̄ каронтасса да̄нам̣ ва̄ дадантасса випулам̣ ул̣а̄рам̣ нибба̄насукхам̣ на̄ма ниббаттати. тасма̄ саче евам̣ тасса матта̄сукхасса паричча̄га̄ випулам̣ сукхам̣ пассати, атхетам̣ випулам̣ сукхам̣ самма̄ пассанто пан̣д̣ито там̣ матта̄сукхам̣ чаджеййа̄ти.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
аттанопуббакаммаваттху пат̣хамам̣.