1. гогха̄такапуттаваттху
пан̣д̣упала̄сова да̄нисӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ гогха̄такапуттам̣ а̄раббха катхеси.
са̄ваттхийам̣ киреко гогха̄тако га̄во вадхитва̄ варамам̣са̄ни гахетва̄ пача̄петва̄ путтада̄рехи саддхим̣ нисӣдитва̄ мам̣сан̃ча кха̄дати, мӯлена ча виккин̣итва̄ джӣвикам̣ каппеси. со евам̣ пан̃чапан̣н̣а̄са васса̄ни гогха̄такакаммам̣ каронто дхуравиха̄ре вихарантасса саттху екадивасампи кат̣аччхуматтампи йа̄гум̣ ва̄ бхаттам̣ ва̄ на ада̄си. со ча вина̄ мам̣сена бхаттам̣ на бхун̃джати. со екадивасам̣ дивасабха̄ге мам̣сам̣ виккин̣итва̄ аттано аттха̄йа пачитум̣ екам̣ мам̣сакхан̣д̣ам̣ бхарийа̄йа датва̄ нха̄йитум̣ агама̄си. атхасса саха̄йако гехам̣ гантва̄ бхарийам̣ а̄ха – ‘‘тхокам̣ ме виккин̣ийамам̣сам̣ дехи, гехам̣ ме па̄хунако а̄гато’’ти. наттхи виккин̣ийамам̣сам̣, саха̄йако те мам̣сам̣ виккин̣итва̄ ида̄ни нха̄йитум̣ гатоти. ма̄ евам̣ кари, саче мам̣сакхан̣д̣ам̣ аттхи, дехӣти. саха̄йакасса те никкхиттамам̣сам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ наттхӣти. со ‘‘саха̄йакасса ме аттха̄йа т̣хапитамам̣сато ан̃н̃ам̣ мам̣сам̣ наттхи, со ча вина̄ мам̣сена на бхун̃джати, на̄йам̣ дассатӣ’’ти са̄мам̣йева там̣ мам̣сам̣ гахетва̄ пакка̄ми.
гогха̄такопи нхатва̄ а̄гато та̄йа аттано паккапан̣н̣ена саддхим̣ вад̣д̣хетва̄ бхатте упанӣте а̄ха ‘‘кахам̣ мам̣са’’нти? ‘‘наттхи, са̄мӣ’’ти. нану ахам̣ паччанаттха̄йа мам̣сам̣ датва̄ гатоти. тава саха̄йако а̄гантва̄ ‘‘па̄хунако ме а̄гато, виккин̣ийамам̣сам̣ дехӣ’’ти ватва̄ майа̄ ‘‘саха̄йакасса те т̣хапитамам̣сато ан̃н̃ам̣ мам̣сам̣ наттхи, со ча вина̄ мам̣сена на бхун̃джатӣ’’ти вуттепи балакка̄рена там̣ мам̣сам̣ са̄мам̣йева гахетва̄ гатоти. ахам̣ вина̄ мам̣сена бхаттам̣ на бхун̃джа̄ми, хара̄хи нанти. ким̣ сакка̄ ка̄тум̣, бхун̃джа, са̄мӣти. со ‘‘на̄хам̣ бхун̃джа̄мӣ’’ти там̣ бхаттам̣ хара̄петва̄ саттхам̣ а̄да̄йа паччха̄гехе т̣хито гон̣о аттхи, тасса сантикам̣ гантва̄ мукхе хаттхам̣ паккхипитва̄ дживхам̣ нӣхаритва̄ саттхена мӯле чхиндитва̄ а̄да̄йа гантва̄ ан̇га̄ресу пача̄петва̄ бхаттаматтхаке т̣хапетва̄ нисинно екам̣ бхаттапин̣д̣ам̣ бхун̃джитва̄ екам̣ мам̣сакхан̣д̣ам̣ мукхе т̣хапеси. тан̇кхан̣ан̃н̃евасса дживха̄ чхиджджитва̄ бхаттапа̄тийам̣ пати. тан̇кхан̣ан̃н̃ева каммасариккхакам̣ випа̄кам̣ лабхи. сопи кхо гон̣о вийа лохитадха̄ра̄йа мукхато паггхарантийа̄ антогехам̣ пависитва̄ джан̣н̣укехи вичаранто вирави.
тасмим̣ самайе гогха̄такасса путто питарам̣ олокенто самӣпе т̣хито хоти. атха нам̣ ма̄та̄ а̄ха – ‘‘пасса, путта, имам̣ гогха̄такам̣ гон̣ам̣ вийа гехамаджджхе джан̣н̣укехи вичаритва̄ виравантам̣, идам̣ дуккхам̣ тава маттхаке патиссати, мамампи анолокетва̄ аттано соттхим̣ каронто пала̄йассӯ’’ти. со маран̣абхайатаджджито ма̄тарам̣ вандитва̄ пала̄йи, пала̄йитва̄ ча пана таккасилам̣ агама̄си. гогха̄такопи гон̣о вийа гехамаджджхе вираванто вичаритва̄ ка̄лакато авӣчимхи ниббатти. гон̣опи ка̄ламака̄си. гогха̄такапуттопи таккасилам̣ гантва̄ суван̣н̣ака̄ракаммам̣ угган̣хи. атхасса̄чарийо га̄мам̣ гаччханто ‘‘еварӯпам̣ на̄ма алан̇ка̄рам̣ кареййа̄сӣ’’ти ватва̄ пакка̄ми. сопи татха̄рӯпам̣ алан̇ка̄рам̣ ака̄си. атхасса̄чарийо а̄гантва̄ алан̇ка̄рам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ йаттха каттхачи гантва̄ джӣвитум̣ саматтхо’’ти вайаппаттам̣ аттано дхӣтарам̣ ада̄си. со путтадхӣта̄хи вад̣д̣хи.
атхасса путта̄ вайаппатта̄ сиппам̣ угган̣хитва̄ апарабха̄ге са̄ваттхийам̣ гантва̄ таттха гхара̄ва̄сам̣ сан̣т̣хапетва̄ васанта̄ саддха̄ пасанна̄ ахесум̣. пита̄пи несам̣ таккасила̄йам̣ кин̃чи кусалам̣ акатва̄ва джарам̣ па̄пун̣и. атхасса путта̄ ‘‘пита̄ но махаллако’’ти аттано сантикам̣ паккоса̄петва̄ ‘‘питу аттха̄йа да̄нам̣ дасса̄ма̄’’ти буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ нимантайим̣су. те пунадивасе антогехе буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ нисӣда̄петва̄ саккаччам̣ паривиситва̄ бхаттакичча̄васа̄не саттха̄рам̣ а̄хам̣су – ‘‘бханте, амхехи идам̣ питу джӣвабхаттам̣ диннам̣, питу но анумоданам̣ каротха̄’’ти. саттха̄ там̣ а̄мантетва̄, ‘‘упа̄сака, твам̣ махаллако парипаккасарӣро пан̣д̣упала̄сасадисо, тава паралокагамана̄йа кусалапа̄тхеййам̣ наттхи, аттано патит̣т̣хам̣ карохи, пан̣д̣ито бхава, ма̄ ба̄ло’’ти анумоданам̣ каронто има̄ две га̄тха̄ абха̄си –
235. ‘‘пан̣д̣упала̄сова да̄ниси,
йамапуриса̄пи ча те упат̣т̣хита̄;
уййогамукхе ча тит̣т̣хаси,
па̄тхеййампи ча те на виджджати.
236. ‘‘со карохи дӣпаматтано,
кхиппам̣ ва̄йама пан̣д̣ито бхава;
ниддхантамало анан̇ган̣о,
диббам̣ арийабхӯмим̣ упехисӣ’’ти.
таттха пан̣д̣упала̄сова да̄нисӣти, упа̄сака, твам̣ ида̄ни чхиджджитва̄ бхӯмийам̣ патитапан̣д̣упала̄со вийа ахоси. йамапуриса̄ти йамадӯта̄ вуччанти, идам̣ пана маран̣амева сандха̄йа вуттам̣, маран̣ам̣ те паччупат̣т̣хитанти аттхо. уййогамукхети париха̄нимукхе, авуд̣д̣химукхе ча т̣хитосӣти аттхо. па̄тхеййанти гамикасса тан̣д̣ула̄дипа̄тхеййам̣ вийа паралокам̣ гаччхантасса тава кусалапа̄тхеййампи наттхӣти аттхо. со карохӣти со твам̣ самудде на̄ва̄йа бхинна̄йа дӣпасан̇кха̄там̣ патит̣т̣хам̣ вийа аттано кусалапатит̣т̣хам̣ карохи. каронто ча кхиппам̣ ва̄йама, сӣгхам̣ сӣгхам̣ вӣрийам̣ а̄рабха, аттано кусалакаммапатит̣т̣хакаран̣ена пан̣д̣ито бхава. йо хи маран̣амукхам̣ аппатва̄ ка̄тум̣ саматтхака̄лева кусалам̣ кароти, еса пан̣д̣ито на̄ма, та̄дисо бхава, ма̄ андхаба̄лоти аттхо. диббам̣ арийабхӯминти евам̣ вӣрийам̣ каронто ра̄га̄дӣнам̣ мала̄нам̣ нӣхат̣ата̄йа ниддхантамало ан̇ган̣а̄бха̄вена анан̇ган̣о никкилесо хутва̄ пан̃чавидхам̣ суддха̄ва̄сабхӯмим̣ па̄пун̣иссасӣти аттхо.
десана̄васа̄не упа̄сако сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, сампатта̄нампи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.
те пунадивасаттха̄йапи саттха̄рам̣ нимантетва̄ да̄нам̣ датва̄ катабхаттакиччам̣ саттха̄рам̣ анумоданака̄ле а̄хам̣су – ‘‘бханте, идампи амха̄кам̣ питу джӣвабхаттамева, имассева анумоданам̣ каротха̄’’ти. саттха̄ тасса анумоданам̣ каронто има̄ две га̄тха̄ абха̄си –
237. ‘‘упанӣтавайо ча да̄ниси,
сампайа̄тоси йамасса сантикам̣;
ва̄со те наттхи антара̄,
па̄тхеййампи ча те на виджджати.
238. ‘‘со карохи дӣпаматтано,
кхиппам̣ ва̄йама пан̣д̣ито бхава;
ниддхантамало анан̇ган̣о,
на пуна джа̄тиджарам̣ упехисӣ’’ти.
таттха упанӣтавайоти упа̄ти нипа̄таматтам̣, нӣтавайоти вигатавайо атиккантавайо, тван̃часи да̄ни тайо вайе атиккамитва̄ маран̣амукхе т̣хитоти аттхо. сампайа̄тоси йамасса сантиканти маран̣амукхам̣ гантум̣ саджджо хутва̄ т̣хитосӣти аттхо. ва̄со те наттхи антара̄ти йатха̄ маггам̣ гаччханта̄ та̄ни та̄ни кичча̄ни каронта̄ антара̄магге васанти, на евам̣ паралокам̣ гаччханта̄. на хи сакка̄ паралокам̣ гаччхантена ‘‘адхива̄сетха катипа̄хам̣, да̄нам̣ та̄ва деми, дхаммам̣ та̄ва сун̣а̄мӣ’’тиа̄дӣни ваттум̣. ито пана чавитва̄ паралоке ниббаттова хоти. имаматтхам̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. па̄тхеййанти идам̣ кин̃ча̄пи хет̣т̣ха̄ вуттамева, упа̄сакасса пана пунаппунам̣ дал̣хӣкаран̣аттхам̣ идха̄пи саттха̄ра̄ катхитам̣. джа̄тиджаранти еттха бйа̄дхимаран̣а̄нипи гахита̄нева хонти. хет̣т̣химага̄тха̄хи ча ана̄га̄мимагго катхито, идха арахаттамагго катхито. евам̣ сантепи йатха̄ на̄ма ран̃н̃а̄ аттано мукхапама̄н̣ена кабал̣ам̣ вад̣д̣хетва̄ путтасса упанӣте со кума̄ро аттано мукхапама̄н̣енева ган̣ха̄ти, евамева саттха̄ра̄ упаримаггавасена дхамме деситепи упа̄сако аттано упаниссайавасена хет̣т̣ха̄ сота̄паттипхалам̣ патва̄ имисса̄ анумодана̄йа аваса̄не ана̄га̄мипхалам̣ патто. сесапариса̄йапи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.
гогха̄такапуттаваттху пат̣хамам̣.