16. пийавагго

1. тайоджанапаббаджитаваттху

айогети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто тайо паббаджите а̄раббха катхеси.

са̄ваттхийам̣ кира екасмим̣ куле ма̄та̄питӯнам̣ екапуттако ахоси пийо мана̄по. со екадивасам̣ гехе нимантита̄нам̣ бхиккхӯнам̣ анумоданам̣ каронта̄нам̣ дхаммакатхам̣ сутва̄ паббаджитука̄мо хутва̄ ма̄та̄питаро паббаджджам̣ йа̄чи. те на̄нуджа̄ним̣су. тасса етадахоси – ‘‘ахам̣ ма̄та̄питӯнам̣ апассанта̄нам̣йева бахи гантва̄ паббаджисса̄мӣ’’ти. атхасса пита̄ бахи никкхаманто ‘‘имам̣ раккхеййа̄сӣ’’ти ма̄тарам̣ пат̣иччха̄песи, ма̄та̄ бахи никкхамантӣ питарам̣ пат̣иччха̄песи. атхасса екадивасам̣ питари бахи гате ма̄та̄ ‘‘путтам̣ раккхисса̄мӣ’’ти екам̣ два̄раба̄хам̣ нисса̄йа екам̣ па̄дехи уппӣл̣етва̄ чхама̄йа нисинна̄ суттам̣ кантати. со ‘‘имам̣ ван̃четва̄ гамисса̄мӣ’’ти чинтетва̄, ‘‘амма, тхокам̣ та̄ва апехи, сарӣравалан̃джам̣ карисса̄мӣ’’ти ватва̄ та̄йа па̄де самин̃джите никкхамитва̄ вегена виха̄рам̣ гантва̄ бхиккхӯ упасан̇камитва̄ ‘‘пабба̄джетха мам̣, бханте’’ти йа̄читва̄ тесам̣ сантике паббаджи.

атхасса пита̄ а̄гантва̄ ма̄тарам̣ пуччхи – ‘‘кахам̣ ме путто’’ти? ‘‘са̄ми, имасмим̣ падесе ахосӣ’’ти. со ‘‘кахам̣ ну кхо ме путто’’ти олокенто там̣ адисва̄ ‘‘виха̄рам̣ гато бхависсатӣ’’ти виха̄рам̣ гантва̄ путтам̣ паббаджитам̣ дисва̄ кандитва̄ родитва̄, ‘‘та̄та, ким̣ мам̣ на̄сесӣ’’ти ватва̄ ‘‘мама путте паббаджите ахам̣ ида̄ни гехе ким̣ карисса̄мӣ’’ти сайампи бхиккхӯ йа̄читва̄ паббаджи. атхасса ма̄та̄пи ‘‘ким̣ ну кхо ме путто ча пати ча чира̄йанти, каччи виха̄рам̣ гантва̄ паббаджита̄’’ти те олокентӣ виха̄рам̣ гантва̄ убхопи паббаджите дисва̄ ‘‘имесам̣ паббаджитака̄ле мама гехена ко аттхо’’ти сайампи бхиккхуниупассайам̣ гантва̄ паббаджи. те паббаджитва̄пи вина̄ бхавитум̣ на сакконти, виха̄репи бхиккхуниупассайепи екатова нисӣдитва̄ саллапанта̄ дивасам̣ вӣтина̄менти. тена бхиккхӯпи бхиккхӯнийопи убба̄л̣ха̄ хонти.

атхекадивасам̣ бхиккхӯ несам̣ кирийам̣ саттхум̣ а̄рочесум̣. саттха̄ те паккоса̄петва̄ ‘‘саччам̣ кира тумхе евам̣ каротха̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘сачча’’нти вутте ‘‘касма̄ евам̣ каротха? на хи еса паббаджита̄нам̣ його’’ти. ‘‘бханте, вина̄ бхавитум̣ на саккома̄’’ти. ‘‘паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа евам̣ каран̣ам̣ айуттам̣. пийа̄нан̃хи адассанам̣, аппийа̄нан̃ча дассанам̣ дуккхамева. тасма̄ саттесу ча сан̇кха̄ресу ча кан̃чи пийам̣ ва̄ аппийам̣ ва̄ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ватва̄ има̄ га̄тха̄ абха̄си –

209. ‘‘айоге йун̃джаматта̄нам̣, йогасмин̃ча айоджайам̣;

аттхам̣ хитва̄ пийагга̄хӣ, пихетатта̄нуйогинам̣.

210. ‘‘ма̄ пийехи сама̄ган̃чхи, аппийехи куда̄чанам̣;

пийа̄нам̣ адассанам̣ дуккхам̣, аппийа̄нан̃ча дассанам̣.

211. ‘‘тасма̄ пийам̣ на кайира̄тха, пийа̄па̄йо хи па̄пако;

гантха̄ тесам̣ на виджджанти, йесам̣ наттхи пийа̄ппийа’’нти.

таттха айогети айун̃джитаббе айонисоманасика̄ре. весийа̄гочара̄дибхедасса хи чхаббидхасса агочарасса севанам̣ идха айонисоманасика̄ро на̄ма, тасмим̣ айонисоманасика̄ре атта̄нам̣ йун̃джантоти аттхо. йогасминти таббипарӣте ча йонисоманасика̄ре айун̃джантоти аттхо. аттхам̣ хитва̄ти паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа адхисӣла̄дисиккхаттайам̣ аттхо на̄ма, там̣ аттхам̣ хитва̄. пийагга̄хӣти пан̃чака̄магун̣асан̇кха̄там̣ пийамева ган̣ханто. пихетатта̄нуйогинанти та̄йа пат̣ипаттийа̄ са̄санато чуто гихибха̄вам̣ патва̄ паччха̄ йе атта̄нуйогам̣ ануйутта̄ сӣла̄дӣни сампа̄детва̄ деваманусса̄нам̣ сантика̄ сакка̄рам̣ лабханти, тесам̣ пихети, ‘‘ахо вата̄хампи еварӯпо асса’’нти иччхатӣти аттхо.

ма̄ пийехӣти пийехи саттехи ва̄ сан̇кха̄рехи ва̄ куда̄чанам̣ екаккхан̣епи на сама̄гаччхеййа, татха̄ аппийехи. ким̣ ка̄ран̣а̄? пийа̄ нан̃хи вийогавасена адассанам̣ аппийа̄нан̃ча упасан̇каманавасена дассанам̣ на̄ма дуккхам̣. тасма̄ти йасма̄ идам̣ убхайампи дуккхам̣, тасма̄ кан̃чи саттам̣ ва̄ сан̇кха̄рам̣ ва̄ пийам̣ на̄ма на кареййа. пийа̄па̄йо хӣти пийехи апа̄йо вийого. па̄пакоти ла̄мако. гантха̄ тесам̣ на виджджантӣти йесам̣ пийам̣ наттхи, тесам̣ абхиджджха̄ка̄йагантхо пахӣйати. йесам̣ аппийам̣ наттхи, тесам̣ бйа̄па̄до ка̄йагантхо. тесу пана двӣсу пахӣнесу сесагантха̄ пахӣна̄ хонти. тасма̄ пийам̣ ва̄ аппийам̣ ва̄ на каттаббанти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти. тена пана тайо джана̄ ‘‘майам̣ вина̄ бхавитум̣ на саккома̄’’ти виббхамитва̄ гехамева агамим̣сӯти.

тайоджанапаббаджитаваттху пат̣хамам̣.

2. ан̃н̃атаракут̣умбикаваттху

пийато джа̄йатӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ кут̣умбикам̣ а̄раббха катхеси.

со хи аттано путте ка̄лакате путтасока̄бхибхӯто а̄л̣а̄ханам̣ гантва̄ родати, путтасокам̣ сандха̄ретум̣ на саккоти. саттха̄ паччӯсака̄ле локам̣ волокенто тасса сота̄паттимаггассӯпаниссайам̣ дисва̄ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто екам̣ паччха̄саман̣ам̣ гахетва̄ тасса гехадва̄рам̣ агама̄си. со саттху а̄гатабха̄вам̣ сутва̄ ‘‘майа̄ саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ ка̄тука̄мо бхависсатӣ’’ти саттха̄рам̣ павесетва̄ гехамаджджхе а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ саттхари нисинне а̄гантва̄ екамантам̣ нисӣди. атха нам̣ саттха̄ ‘‘ким̣ ну кхо, упа̄сака, дуккхитосӣ’’ти пуччхитва̄ тена путтавийогадуккхе а̄рочите, ‘‘упа̄сака, ма̄ чинтайи, идам̣ маран̣ам̣ на̄ма на екасмим̣йева т̣ха̄не, на ча екассева хоти, йа̄вата̄ пана бхавуппатти на̄ма аттхи, саббасатта̄нам̣ хотийева. екасан̇кха̄ропи ниччо на̄ма наттхи. тасма̄ ‘маран̣адхаммам̣ матам̣, бхиджджанадхаммам̣ бхинна’нти йонисо паччавеккхитаббам̣, на сочитаббам̣. пора̄н̣апан̣д̣ита̄пи хи путтасса матака̄ле ‘маран̣адхаммам̣ матам̣, бхиджджанадхаммам̣ бхинна’нти сокам̣ акатва̄ маран̣ассатимева бха̄вайим̣сӯ’’ти ватва̄, ‘‘бханте, ке евамакам̣су, када̄ ча акам̣су, а̄чиккхатха ме’’ти йа̄чито тассаттхасса пака̄санаттхам̣ атӣтам̣ а̄харитва̄ –

‘‘урагова тачам̣ джин̣н̣ам̣, хитва̄ гаччхати сам̣ танум̣;

евам̣ сарӣре ниббхоге, пете ка̄лакате сати.

‘‘д̣айхама̄но на джа̄на̄ти, н̃а̄тӣнам̣ паридевитам̣;

тасма̄ етам̣ на соча̄ми, гато со тасса йа̄ гатӣ’’ти. (джа̄. 1.5.19-20) –

имам̣ пан̃чаканипа̄те урагаджа̄такам̣ виттха̄ретва̄ ‘‘евам̣ пуббе пан̣д̣ита̄ пийапутте ка̄лакате йатха̄ етарахи твам̣ камманте виссаджджетва̄ нира̄ха̄ро роданто вичараси, татха̄ авичаритва̄ маран̣ассатибха̄вана̄балена сокам̣ акатва̄ а̄ха̄рам̣ парибхун̃джим̣су, каммантан̃ча адхит̣т̣хахим̣су. тасма̄ ‘пийапутто ме ка̄лакато’ти ма̄ чинтайи. уппаджджама̄но хи соко ва̄ бхайам̣ ва̄ пийамева нисса̄йа уппаджджатӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

212. ‘‘пийато джа̄йатӣ соко, пийато джа̄йатӣ бхайам̣;

пийато виппамуттасса, наттхи соко куто бхайа’’нти.

таттха пийатоти ват̣т̣амӯлако хи соко ва̄ бхайам̣ ва̄ уппаджджама̄нам̣ пийамева саттам̣ ва̄ сан̇кха̄рам̣ ва̄ нисса̄йа уппаджджати, тато пана виппамуттасса убхайампетам̣ наттхӣти аттхо.

десана̄васа̄не кут̣умбико сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, сампатта̄нампи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

ан̃н̃атаракут̣умбикаваттху дутийам̣.

3. виса̄кха̄ваттху

пемато джа̄йатӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто виса̄кхам̣ упа̄сикам̣ а̄раббха катхеси.

са̄ кира путтасса дхӣтарам̣ судаттам̣ на̄ма кума̄рикам̣ аттано т̣ха̄не т̣хапетва̄ гехе бхиккхусан̇гхасса веййа̄ваччам̣ ка̄реси. са̄ апарена самайена ка̄ламака̄си. са̄ тасса̄ сарӣраниккхепам̣ ка̄ретва̄ сокам̣ сандха̄ретум̣ асакконтӣ дуккхинӣ думмана̄ саттху сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. атха нам̣ саттха̄ ‘‘ким̣ ну кхо твам̣, виса̄кхе, дуккхинӣ думмана̄ ассумукха̄ родама̄на̄ нисинна̄’’ти а̄ха. са̄ таматтхам̣ а̄рочетва̄ ‘‘пийа̄ ме, бханте, са̄ кума̄рика̄ ваттасампанна̄, ида̄ни татха̄рӯпам̣ на пасса̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘киттака̄ пана, виса̄кхе, са̄ваттхийам̣ манусса̄’’ти? ‘‘бханте, тумхехийева ме катхитам̣ сатта джанакот̣ийо’’ти. ‘‘саче пана̄йам̣ еттако джано тава натта̄йа садисо бхавеййа, иччхеййа̄си на’’нти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘кати пана джана̄ са̄ваттхийам̣ девасикам̣ ка̄лам̣ каронтӣ’’ти? ‘‘бахӯ, бханте’’ти. ‘‘нану евам̣, бханте, тава асочанака̄ло на бхавеййа, раттиндивам̣ родантӣйева вичареййа̄сӣ’’ти. ‘‘хоту, бханте, н̃а̄там̣ майа̄’’ти. атха нам̣ саттха̄ ‘‘тена хи ма̄ сочи, соко ва̄ бхайам̣ ва̄ пематова джа̄йатӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

213. ‘‘пемато джа̄йатӣ соко, пемато джа̄йатӣ бхайам̣;

пемато виппамуттасса, наттхи соко куто бхайа’’нти.

таттха пематоти путтадхӣта̄дӣсу катам̣ пемамева нисса̄йа соко джа̄йатӣти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

виса̄кха̄ваттху татийам̣.

4. личчхавӣваттху

ратийа̄ джа̄йатӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ веса̄лим̣ нисса̄йа кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣ вихаранто личчхавӣ а̄раббха катхеси.

те кира екасмим̣ чхан̣адивасе ан̃н̃аман̃н̃ам̣ асадисехи алан̇ка̄рехи алан̇каритва̄ уййа̄нагаманаттха̄йа нагара̄ никкхамим̣су. саттха̄ пин̣д̣а̄йа пависанто те дисва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘пассатха, бхиккхаве, личчхавайо, йехи дева̄ та̄ватим̣са̄ на дит̣т̣хапубба̄, те име олокентӯ’’ти ватва̄ нагарам̣ па̄виси. тепи уййа̄нам̣ гаччханта̄ екам̣ нагарасобхиним̣ иттхим̣ а̄да̄йа гантва̄ там̣ нисса̄йа исса̄бхибхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пахаритва̄ лохитам̣ надим̣ вийа паваттайим̣су. атха не ман̃чена̄да̄йа уккхипитва̄ а̄гамам̣су. саттха̄пи катабхаттакиччо нагара̄ никкхами. бхиккхӯпи личчхавайо татха̄ нӣйама̄не дисва̄ саттха̄рам̣ а̄хам̣су – ‘‘бханте, личчхавира̄джа̄но па̄това алан̇катапат̣ийатта̄ дева̄ вийа нагара̄ никкхамитва̄ ида̄ни екам̣ иттхим̣ нисса̄йа имам̣ бйасанам̣ патта̄’’ти. саттха̄, ‘‘бхиккхаве, соко ва̄ бхайам̣ ва̄ уппаджджама̄нам̣ ратим̣ нисса̄йа уппаджджатийева̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

214. ‘‘ратийа̄ джа̄йатӣ соко, ратийа̄ джа̄йатӣ бхайам̣;

ратийа̄ виппамуттасса, наттхи соко куто бхайа’’нти.

таттха ратийа̄ти пан̃чака̄магун̣аратито, там̣ нисса̄йа̄ти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

личчхавӣваттху чатуттхам̣.

5. аниттхигандхакума̄раваттху

ка̄матоти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто аниттхигандхакума̄рам̣ на̄ма а̄раббха катхеси.

со кира брахмалока̄ чутасатто са̄ваттхийам̣ маха̄бхогакуле ниббатто джа̄тадивасато пат̣т̣ха̄йа иттхисамӣпам̣ упагантум̣ на иччхати, иттхийа̄ гайхама̄но родати. ваттхачумбат̣акена нам̣ гахетва̄ тхан̃н̃ам̣ па̄йенти. со вайаппатто ма̄та̄питӯхи, ‘‘та̄та, а̄ва̄хам̣ те карисса̄ма̄’’ти вутте ‘‘на ме иттхийа̄ аттхо’’ти пат̣иккхипитва̄ пунаппунам̣ йа̄чийама̄но пан̃часате суван̣н̣ака̄ре паккоса̄петва̄ раттасуван̣н̣аниккхасахассам̣ да̄петва̄ ативийа па̄са̄дикам̣ гханакот̣т̣имам̣ иттхирӯпам̣ ка̄ретва̄ пуна ма̄та̄питӯхи, ‘‘та̄та, тайи а̄ва̄хам̣ акаронте кулавам̣со на патит̣т̣хахиссати, кума̄рикам̣ те а̄несса̄ма̄’’ти вутте ‘‘тена хи саче ме еварӯпам̣ кума̄рикам̣ а̄нессатха, карисса̄ми во вачана’’нти там̣ суван̣н̣арӯпакам̣ дассети. атхасса ма̄та̄питаро абхин̃н̃а̄те бра̄хман̣е паккоса̄петва̄ ‘‘амха̄кам̣ путто маха̄пун̃н̃о, авассам̣ имина̄ саддхим̣ катапун̃н̃а̄ кума̄рика̄ бхависсати, гаччхатха имам̣ суван̣н̣арӯпакам̣ гахетва̄ еварӯпам̣ кума̄рикам̣ а̄харатха̄’’ти пахин̣им̣су. те ‘‘са̄дхӯ’’ти ча̄рикам̣ чаранта̄ маддарат̣т̣хе са̄галанагарам̣ гата̄. тасмин̃ча нагаре ека̄ сол̣асавассуддесика̄ абхирӯпа̄ кума̄рика̄ ахоси, там̣ ма̄та̄питаро саттабхӯмикасса па̄са̄дассӯпариматале парива̄сесум̣. тепи кхо бра̄хман̣а̄ ‘‘саче идха еварӯпа̄ кума̄рика̄ бхависсати, имам̣ дисва̄ ‘айам̣ асукасса куласса дхӣта̄ вийа абхирӯпа̄’ти ваккхантӣ’’ти там̣ суван̣н̣арӯпакам̣ титтхамагге т̣хапетва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су.

атхасса кума̄рика̄йа дха̄тӣ там̣ кума̄рикам̣ нха̄петва̄ сайампи нха̄йитука̄ма̄ хутва̄ титтхам̣ а̄гата̄ там̣ рӯпакам̣ дисва̄ ‘‘дхӣта̄ ме’’ти сан̃н̃а̄йа ‘‘дуббинӣта̄си, ида̄нева̄хам̣ нха̄петва̄ никкханта̄, твам̣ майа̄ пуретарам̣ идха̄гата̄сӣ’’ти хаттхена пахаритва̄ тхаддхабха̄ван̃чева ниббика̄ратан̃ча н̃атва̄ ‘‘ахам̣ ме, дхӣта̄ти сан̃н̃амака̄сим̣, ким̣ на̄мета’’нти а̄ха. атха нам̣ те бра̄хман̣а̄ ‘‘еварӯпа̄ те, амма, дхӣта̄’’ти пуччхим̣су. айам̣ мама дхӣту сантике ким̣ аггхатӣти? тена хи те дхӣтарам̣ амха̄кам̣ дассехӣти. са̄ техи саддхим̣ гехам̣ гантва̄ са̄мика̄нам̣ а̄рочеси. те бра̄хман̣ехи саддхим̣ катапат̣исаммодана̄ дхӣтарам̣ ота̄ретва̄ хет̣т̣ха̄па̄са̄де суван̣н̣арӯпакасса сантике т̣хапесум̣. суван̣н̣арӯпакам̣ ниппабхам̣ ахоси, кума̄рика̄ саппабха̄ ахоси. бра̄хман̣а̄ там̣ тесам̣ датва̄ кума̄рикам̣ пат̣иччха̄петва̄ гантва̄ аниттхигандхакума̄расса ма̄та̄питӯнам̣ а̄рочайим̣су. те тут̣т̣хама̄наса̄ ‘‘гаччхатха, нам̣ сӣгхам̣ а̄нетха̄’’ти махантена сакка̄рена пахин̣им̣су.

кума̄ропи там̣ паваттим̣ сутва̄ ‘‘кан̃чанарӯпатопи кира абхирӯпатара̄ да̄рика̄ аттхӣ’’ти саванавасенева синехам̣ уппа̄детва̄ ‘‘сӣгхам̣ а̄нентӯ’’ти а̄ха. са̄пи кхо йа̄нам̣ а̄ропетва̄ а̄нӣйама̄на̄ атисукхума̄лата̄йа йа̄нуггха̄тена самуппа̄дитава̄тарога̄ антара̄маггейева ка̄ламака̄си. кума̄ропи ‘‘а̄гата̄’’ти нирантарам̣ пуччхати, тасса атисинехена пуччхантасса сахаса̄ва ана̄рочетва̄ катипа̄хам̣ виккхепам̣ катва̄ таматтхам̣ а̄рочайим̣су. со ‘‘татха̄рӯпа̄йа на̄ма иттхийа̄ саддхим̣ сама̄гамам̣ на̄латтха’’нти уппаннадоманассо паббатена вийа сокадуккхена аджджхоттхат̣о ахоси. саттха̄ тассӯпаниссайам̣ дисва̄ пин̣д̣а̄йа чаранто там̣ гехадва̄рам̣ агама̄си. атхасса ма̄та̄питаро саттха̄рам̣ антогехам̣ павесетва̄ саккаччам̣ паривисим̣су. саттха̄ бхаттакичча̄васа̄не ‘‘кахам̣ аниттхигандхакума̄ро’’ти пуччхи. ‘‘есо, бханте, а̄ха̄рӯпаччхедам̣ катва̄ антогаббхе нисинно’’ти. ‘‘паккосатха на’’нти. со а̄гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. саттха̄ ‘‘ким̣ ну кхо, кума̄ра, балавасоко уппанно’’ти вутте, ‘‘а̄ма, бханте, ‘еварӯпа̄ на̄ма иттхӣ антара̄магге ка̄лаката̄’ти сутва̄ балавасоко уппанно, бхаттампи ме наччха̄детӣ’’ти. атха нам̣ саттха̄ ‘‘джа̄на̄си пана твам̣, кума̄ра, ким̣ те нисса̄йа соко уппанно’’ти? ‘‘на джа̄на̄ми, бханте’’ти. ‘‘ка̄мам̣ нисса̄йа, кума̄ра, балавасоко уппанно, соко ва̄ бхайам̣ ва̄ ка̄мам̣ нисса̄йа уппаджджатӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

215. ‘‘ка̄мато джа̄йатӣ соко, ка̄мато джа̄йатӣ бхайам̣;

ка̄мато виппамуттасса, наттхи соко куто бхайа’’нти.

таттха ка̄матоти ваттхука̄макилесака̄мато, дувидхампетам̣ ка̄мам̣ нисса̄йа̄ти аттхо.

десана̄васа̄не аниттхигандхакума̄ро сота̄паттипхале патит̣т̣хахи.

аниттхигандхакума̄раваттху пан̃чамам̣.

6. ан̃н̃атарабра̄хман̣аваттху

тан̣ха̄йа джа̄йатӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ бра̄хман̣ам̣ а̄раббха катхеси.

со кира миччха̄дит̣т̣хико екадивасам̣ надӣтӣрам̣ гантва̄ кхеттам̣ содхети. саттха̄ тасса упаниссайасампаттим̣ дисва̄ тасса сантикам̣ агама̄си. со саттха̄рам̣ дисва̄пи са̄мӣчикаммам̣ акатва̄ тун̣хӣ ахоси. атха нам̣ саттха̄ пуретарам̣ а̄лапитва̄, ‘‘бра̄хман̣а, ким̣ каросӣ’’ти а̄ха. ‘‘кхеттам̣, бхо готама, содхемӣ’’ти. саттха̄ еттакамева ватва̄ гато. пунадивасепи тасса кхеттам̣ каситум̣ а̄гатасса сантикам̣ гантва̄, ‘‘бра̄хман̣а, ким̣ каросӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘кхеттам̣ каса̄ми, бхо готама̄’’ти сутва̄ пакка̄ми. пунадиваса̄дӣсупи татхева гантва̄ пуччхитва̄, ‘‘бхо готама, кхеттам̣ вапа̄ми ниддеми раккха̄мӣ’’ти сутва̄ пакка̄ми. атха нам̣ екадивасам̣ бра̄хман̣о а̄ха – ‘‘бхо готама, твам̣ мама кхеттасодханадивасато пат̣т̣ха̄йа а̄гато. саче ме сассам̣ сампаджджиссати, туйхампи сам̣вибха̄гам̣ карисса̄ми, туйхам̣ адатва̄ сайам̣ на кха̄дисса̄ми, ито да̄ни пат̣т̣ха̄йа твам̣ мама саха̄йо’’ти.

атхасса апарена самайена сассам̣ сампаджджи, тасса ‘‘сампаннам̣ ме сассам̣, све да̄ни ла̄йа̄песса̄мӣ’’ти ла̄йанаттхам̣ каттаббакиччасса раттим̣ маха̄мегхо васситва̄ саббам̣ сассам̣ хари, кхеттам̣ таччхетва̄ т̣хапитасадисам̣ ахоси. саттха̄ пана пат̣хамадивасам̣йева ‘‘там̣ сассам̣ на сампаджджиссатӣ’’ти ан̃н̃а̄си. бра̄хман̣о па̄това ‘‘кхеттам̣ олокесса̄мӣ’’ти гато туччхам̣ кхеттам̣ дисва̄ уппаннабалавасоко чинтеси – ‘‘саман̣о готамо мама кхеттасодханака̄лато пат̣т̣ха̄йа а̄гато, ахампи нам̣ ‘имасмим̣ сассе ниппханне туйхампи сам̣вибха̄гам̣ карисса̄ми, туйхам̣ адатва̄ сайам̣ на кха̄дисса̄ми, ито пат̣т̣ха̄йа да̄ни твам̣ мама саха̄йо’ти авачам̣. сопи ме маноратхо маттхакам̣ на па̄пун̣ӣ’’ти а̄ха̄рӯпаччхедам̣ катва̄ ман̃чаке нипаджджи. атхасса саттха̄ гехадва̄рам̣ агама̄си. со саттху а̄гаманам̣ сутва̄ ‘‘саха̄йам̣ ме а̄нетва̄ идха нисӣда̄петха̄’’ти а̄ха. париджано татха̄ ака̄си. саттха̄ нисӣдитва̄ ‘‘кахам̣ бра̄хман̣о’’ти пуччхитва̄ ‘‘габбхе нипанно’’ти вутте ‘‘паккосатха на’’нти паккоса̄петва̄ а̄гантва̄ екамантам̣ нисиннам̣ а̄ха ‘‘ким̣, бра̄хман̣а̄’’ти? бхо готама, тумхе мама кхеттасодханадивасато пат̣т̣ха̄йа а̄гата̄, ахампи ‘‘сассе ниппханне тумха̄кам̣ сам̣вибха̄гам̣ карисса̄мӣ’’ти авачам̣. со ме маноратхо аниппханно, тена ме соко уппанно, бхаттампи ме наччха̄детӣти. атха нам̣ саттха̄ ‘‘джа̄на̄си пана, бра̄хман̣а, ким̣ те нисса̄йа соко уппанно’’ти пуччхитва̄ ‘‘на джа̄на̄ми, бхо готама, твам̣ пана джа̄на̄сӣ’’ти вутте, ‘‘а̄ма, бра̄хман̣а, уппаджджама̄но соко ва̄ бхайам̣ ва̄ тан̣хам̣ нисса̄йа уппаджджатӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

216. ‘‘тан̣ха̄йа джа̄йатӣ соко, тан̣ха̄йа джа̄йатӣ бхайам̣;

тан̣ха̄йа виппамуттасса, наттхи соко куто бхайа’’нти.

таттха тан̣ха̄йа̄ти чхадва̄рика̄йа тан̣ха̄йа, етам̣ тан̣хам̣ нисса̄йа уппаджджатӣти аттхо.

десана̄васа̄не бра̄хман̣о сота̄паттипхале патит̣т̣хахӣти.

ан̃н̃атарабра̄хман̣аваттху чхат̣т̣хам̣.

7. пан̃часатада̄ракаваттху

сӣладассанасампаннанти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто антара̄магге пан̃часатада̄раке а̄раббха катхеси.

екадивасан̃хи саттха̄ асӣтимаха̄тхерехи саддхим̣ пан̃часатабхиккхупарива̄ро ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа пависанто екасмим̣ чхан̣адивасе пан̃часате да̄раке пӯвапаччхийо уккхипа̄петва̄ нагара̄ никкхамма уййа̄нам̣ гаччханте аддаса. тепи саттха̄рам̣ вандитва̄ паккамим̣су, те екам̣ бхиккхумпи ‘‘пӯвам̣ ган̣хатха̄’’ти на вадим̣су. саттха̄ тесам̣ гатака̄ле бхиккхӯ а̄ха – ‘‘кха̄диссатха, бхиккхаве, пӯве’’ти. ‘‘кахам̣ бханте, пӯва̄’’ти? ‘‘ким̣ на пассатха те да̄раке пӯвапаччхийо уккхипа̄петва̄ атикканте’’ти? ‘‘бханте, еварӯпа̄ на̄ма да̄рака̄ кассачи пӯвам̣ на дентӣ’’ти. ‘‘бхиккхаве, кин̃ча̄пи ете мам̣ ва̄ тумхе ва̄ пӯвехи на нимантайим̣су, пӯваса̄мико пана бхиккху паччхато а̄гаччхати, пӯве кха̄дитва̄ва гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. буддха̄нан̃хи екапуггалепи исса̄ ва̄ досо ва̄ наттхи, тасма̄ имам̣ ватва̄ бхиккхусан̇гхам̣ а̄да̄йа екасмим̣ руккхамӯле чха̄йа̄йа нисӣди. да̄рака̄ маха̄кассапаттхерам̣ паччхато а̄гаччхантам̣ дисва̄ уппаннасинеха̄ пӣтивегена парипун̣н̣асарӣра̄ хутва̄ паччхийо ота̄ретва̄ тхерам̣ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ пӯве паччхӣхи саддхим̣йева уккхипитва̄ ‘‘ган̣хатха, бханте’’ти тхерам̣ вадим̣су. атха не тхеро а̄ха – ‘‘еса саттха̄ бхиккхусан̇гхам̣ гахетва̄ руккхамӯле нисинно, тумха̄кам̣ деййадхаммам̣ а̄да̄йа гантва̄ бхиккхусан̇гхасса сам̣вибха̄гам̣ каротха̄’’ти. те ‘‘са̄дху, бханте’’ти ниваттитва̄ тхерена саддхим̣йева гантва̄ пӯве датва̄ олокайама̄на̄ екаманте т̣хатва̄ парибхога̄васа̄не удакам̣ адам̣су. бхиккхӯ уджджха̄йим̣су ‘‘да̄ракехи мукхолоканена бхиккха̄ динна̄, самма̄самбуддхам̣ ва̄ маха̄тхере ва̄ пӯвехи ана̄пуччхитва̄ маха̄кассапаттхерам̣ дисва̄ паччхӣхи саддхим̣йева а̄да̄йа а̄гамим̣сӯ’’ти. саттха̄ тесам̣ катхам̣ сутва̄, ‘‘бхиккхаве, мама путтена маха̄кассапена садисо бхиккху деваманусса̄нам̣ пийо хоти, те ча тасса чатупаччайена пӯджам̣ каронтийева̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

217. ‘‘сӣладассанасампаннам̣, дхаммат̣т̣хам̣ саччавединам̣;

аттано камма кубба̄нам̣, там̣ джано куруте пийа’’нти.

таттха сӣладассанасампаннанти чатупа̄рисуддхисӣлена чева маггапхаласампайуттена ча самма̄дассанена сампаннам̣. дхаммат̣т̣ханти нававидхалокуттарадхамме т̣хитам̣, саччхикаталокуттарадхамманти аттхо. саччавединанти чатуннам̣ сачча̄нам̣ сол̣асаха̄ка̄рехи саччхикататта̄ саччан̃а̄н̣ена саччавединам̣. аттано камма кубба̄нанти аттано каммам̣ на̄ма тиссо сиккха̄, та̄ пӯрайама̄нанти аттхо. там̣ джаноти там̣ пуггалам̣ локийамаха̄джано пийам̣ кароти, дат̣т̣хука̄мо вандитука̄мо паччайена пӯджетука̄мо хотийева̄ти аттхо.

десана̄васа̄не саббепи те да̄рака̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахим̣сӯти.

пан̃часатада̄ракаваттху саттамам̣.

8. екаана̄га̄миттхераваттху

чхандаджа̄тоти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ ана̄га̄миттхерам̣ а̄раббха катхеси.

екадивасан̃хи там̣ тхерам̣ саддхивиха̄рика̄ пуччхим̣су – ‘‘аттхи пана во, бханте, висеса̄дхигамо’’ти. тхеро ‘‘ана̄га̄мипхалам̣ на̄ма гахат̣т̣ха̄пи па̄пун̣анти, арахаттам̣ паттака̄лейева техи саддхим̣ катхесса̄мӣ’’ти хара̄йама̄но кин̃чи акатхетва̄ва ка̄лакато суддха̄ва̄садевалоке ниббатти. атхасса саддхивиха̄рика̄ родитва̄ паридевитва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ роданта̄ва екамантам̣ нисӣдим̣су. атха не саттха̄ ‘‘ким̣, бхиккхаве, родатха̄’’ти а̄ха. ‘‘упаджджха̄йо но, бханте, ка̄лакато’’ти. ‘‘хоту, бхиккхаве, ма̄ чинтайиттха, дхувадхаммо на̄месо’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, майампи джа̄на̄ма, апича майам̣ упаджджха̄йам̣ висеса̄дхигамам̣ пуччхимха̄, со кин̃чи акатхетва̄ва ка̄лакато, тенамха дуккхита̄’’ти. саттха̄, ‘‘бхиккхаве, ма̄ чинтайиттха, упаджджха̄йена во ана̄га̄мипхалам̣ паттам̣, со ‘гихӣпетам̣ па̄пун̣анти, арахаттам̣ патва̄ва несам̣ катхесса̄мӣ’ти хара̄йанто тумха̄кам̣ кин̃чи акатхетва̄ ка̄лам̣ катва̄ суддха̄ва̄се ниббатто, асса̄сатха, бхиккхаве, упаджджха̄йо во ка̄месу аппат̣ибаддхачиттатам̣ патто’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

218. ‘‘чхандаджа̄то анаккха̄те, манаса̄ ча пхут̣о сийа̄;

ка̄месу ча аппат̣ибаддхачитто, уддхам̣сототи вуччатӣ’’ти.

таттха чхандаджа̄тоти каттука̄мата̄васена джа̄тачхандо усса̄хапатто. анаккха̄тети нибба̄не. тан̃хи ‘‘асукена катам̣ ва̄ нӣла̄дӣсу еварӯпам̣ ва̄’’ти аваттаббата̄йа анаккха̄там̣ на̄ма. манаса̄ ча пхут̣о сийа̄ти хет̣т̣химехи тӣхи маггапхалачиттехи пхут̣о пӯрито бхавеййа. аппат̣ибаддхачиттоти ана̄га̄мимаггавасена ка̄месу аппат̣ибаддхачитто. уддхам̣сототи еварӯпо бхиккху авихесу ниббаттитва̄ тато пат̣т̣ха̄йа пат̣исандхивасена аканит̣т̣хам̣ гаччханто уддхам̣сототи вуччати, та̄дисо во упаджджха̄йоти аттхо.

десана̄васа̄не те бхиккхӯ арахаттапхале патит̣т̣хахим̣су, маха̄джанасса̄пи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

екаана̄га̄миттхераваттху ат̣т̣хамам̣.

9. нандийаваттху

чираппава̄синти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ исипатане вихаранто нандийам̣ а̄раббха катхеси.

ба̄ра̄н̣асийам̣ кира саддха̄сампаннасса куласса нандийо на̄ма путто ахоси, со ма̄та̄питӯнам̣ анурӯпо саддха̄сампанно сан̇гхупат̣т̣ха̄ко ахоси. атхасса ма̄та̄питаро вайаппаттака̄ле саммукхагехато ма̄туладхӣтарам̣ реватим̣ на̄ма а̄нетука̄ма̄ ахесум̣. са̄ пана ассаддха̄ ада̄насӣла̄, нандийо там̣ на иччхи. атхасса ма̄та̄ реватим̣ а̄ха – ‘‘амма, твам̣ имасмим̣ гехе бхиккхусан̇гхасса нисаджджанат̣т̣ха̄нам̣ упалимпитва̄ а̄сана̄ни пан̃н̃а̄пехи, а̄дха̄раке т̣хапехи, бхиккхӯнам̣ а̄гатака̄ле паттам̣ гахетва̄ нисӣда̄петва̄ дхаммакаран̣ена па̄нӣйам̣ парисса̄ветва̄ бхуттака̄ле патте дхова, евам̣ ме путтасса а̄ра̄дхита̄ бхависсасӣ’’ти. са̄ татха̄ ака̄си. атха нам̣ ‘‘ова̄даккхама̄ джа̄та̄’’ти путтасса а̄рочетва̄ тена са̄дхӯти сампат̣иччхите дивасам̣ т̣хапетва̄ а̄ва̄хам̣ карим̣су.

атха нам̣ нандийо а̄ха – ‘‘саче бхиккхусан̇гхан̃ча ма̄та̄питаро ча ме упат̣т̣хахиссаси, евам̣ имасмим̣ гехе васитум̣ лабхиссаси, аппаматта̄ хохӣ’’ти. са̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ катипа̄хам̣ саддха̄ вийа хутва̄ бхатта̄рам̣ упат̣т̣хахантӣ две путте виджа̄йи. нандийасса̄пи ма̄та̄питаро ка̄ламакам̣су, гехе саббиссарийам̣ тасса̄йева ахоси. нандийопи ма̄та̄питӯнам̣ ка̄лакирийато пат̣т̣ха̄йа маха̄да̄напати хутва̄ бхиккхусан̇гхасса да̄нам̣ пат̣т̣хапеси. капан̣аддхика̄дӣнампи гехадва̄ре па̄каваттам̣ пат̣т̣хапеси. со апарабха̄ге саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ а̄ва̄сада̄не а̄нисам̣сам̣ саллаккхетва̄ исипатане маха̄виха̄ре чатӯхи габбхехи пат̣иман̣д̣итам̣ чатуса̄лам̣ ка̄ретва̄ ман̃чапӣт̣ха̄дӣни аттхара̄петва̄ там̣ а̄ва̄сам̣ ниййа̄денто буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса да̄нам̣ датва̄ татха̄гатасса даккхин̣одакам̣ ада̄си. саттху хаттхе даккхин̣одакапатит̣т̣ха̄нена саддхим̣йева та̄ватим̣садевалоке саббадиса̄су два̄дасайоджанико уддхам̣ йоджанасатуббедхо саттаратанамайо на̄рӣган̣асампанно диббапа̄са̄до уггаччхи.

атхекадивасе маха̄моггалла̄наттхеро девача̄рикам̣ гантва̄ тасса па̄са̄дасса авидӯре т̣хито аттано сантике а̄гате девапутте пуччхи – ‘‘кассесо аччхара̄ган̣апаривуто диббапа̄са̄до ниббатто’’ти. атхасса девапутта̄ вима̄наса̄микам̣ а̄чиккханта̄ а̄хам̣су – ‘‘бханте, йена нандийена на̄ма гахапатипуттена исипатане саттху виха̄рам̣ ка̄ретва̄ динно, тассаттха̄йа етам̣ вима̄нам̣ ниббатта’’нти. аччхара̄сан̇гхопи нам̣ дисва̄ па̄са̄дато орохитва̄ а̄ха – ‘‘бханте, майам̣ ‘нандийасса парича̄рика̄ бхависса̄ма̄’ти идха ниббатта̄, там̣ пана апассантӣ ативийа уккан̣т̣хитамха̄, маттикапа̄тим̣ бхиндитва̄ суван̣н̣апа̄тигахан̣ам̣ вийа мануссасампаттим̣ джахитва̄ диббасампаттигахан̣ам̣, идха̄гаманаттха̄йа нам̣ вадеййа̄тха̄’’ти. тхеро тато а̄гантва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ пуччхи – ‘‘ниббаттати ну кхо, бханте, мануссалоке т̣хита̄нам̣йева катакалйа̄н̣а̄нам̣ диббасампаттӣ’’ти. ‘‘моггалла̄на, нану те девалоке нандийасса ниббатта̄ диббасампатти са̄мам̣ дит̣т̣ха̄, касма̄ мам̣ пуччхасӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте, ниббаттатӣ’’ти.

атха нам̣ саттха̄ ‘‘моггалла̄нам̣ ким̣ на̄метам̣ катхеси. йатха̄ хи чираппавут̣т̣хам̣ путтам̣ ва̄ бха̄тарам̣ ва̄ виппава̄сато а̄гаччхантам̣ га̄мадва̄ре т̣хито кочидева дисва̄ вегена гехам̣ а̄гантва̄ ‘асуко на̄ма а̄гато’ти а̄рочеййа, атхасса н̃а̄така̄ хат̣т̣хапахат̣т̣ха̄ вегена никкхамитва̄ ‘а̄гатоси, та̄та, арогоси, та̄та̄’ти там̣ абхинандеййум̣, евамева идха катакалйа̄н̣ам̣ иттхим̣ ва̄ пурисам̣ ва̄ имам̣ локам̣ джахитва̄ паралокам̣ гатам̣ дасавидхам̣ диббапан̣н̣а̄ка̄рам̣ а̄да̄йа ‘ахам̣ пурато, ахам̣ пурато’ти паччуггантва̄ девата̄ абхинандантӣ’’ти ватва̄ има̄ га̄тха̄ абха̄си –

219. ‘‘чираппава̄сим̣ пурисам̣, дӯрато соттхима̄гатам̣;

н̃а̄тимитта̄ сухаджджа̄ ча, абхинанданти а̄гатам̣.

220. ‘‘татхева катапун̃н̃ампи, асма̄ лока̄ парам̣ гатам̣;

пун̃н̃а̄ни пат̣иган̣ханти, пийам̣ н̃а̄тӣва а̄гата’’нти.

таттха чираппава̄синти чираппавут̣т̣хам̣. дӯрато соттхима̄гатанти ван̣иджджам̣ ва̄ ра̄джапорисам̣ ва̄ катва̄ ладдхала̄бхам̣ ниппханнасампаттим̣ анупаддавена дӯрат̣т̣ха̄нато а̄гатам̣. н̃а̄тимитта̄ сухаджджа̄ ча̄ти куласамбандхавасена н̃а̄тӣ ча сандит̣т̣ха̄дибха̄вена митта̄ ча сухадайабха̄вена сухаджджа̄ ча. абхинанданти а̄гатанти нам̣ дисва̄ а̄гатанти вачанаматтена ва̄ ан̃джаликаран̣аматтена ва̄ гехасампаттам̣ пана на̄наппака̄рапан̣н̣а̄ка̄ра̄бхихаран̣авасена абхинанданти. татхева̄ти тенева̄ка̄рена катапун̃н̃ампи пуггалам̣ имасма̄ лока̄ паралокам̣ гатам̣ диббам̣ а̄йуван̣н̣асукхайасаа̄дхипатеййам̣, диббам̣ рӯпасаддагандхарасапхот̣т̣хаббанти имам̣ дасавидхам̣ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ а̄да̄йа ма̄та̄питут̣т̣ха̄не т̣хита̄ни пун̃н̃а̄ни абхинанданта̄ни пат̣игган̣ханти. пийам̣ н̃а̄тӣва̄ти идхалоке пийан̃а̄такам̣ а̄гатам̣ сесан̃а̄така̄ вийа̄ти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

нандийаваттху навамам̣.

пийаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

сол̣асамо вагго.