6. аггидаттабра̄хман̣аваттху
бахум̣ ве саран̣ам̣ йантӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ва̄ликара̄симхи нисиннам̣ аггидаттам̣ на̄ма косаларан̃н̃о пурохитам̣ а̄раббха катхеси.
со кира маха̄косаласса пурохито ахоси. атха нам̣ питари ка̄лакате ра̄джа̄ пасенади косало ‘‘питу ме пурохито’’ти га̄равена тасмим̣йева т̣ха̄не т̣хапетва̄ тасса аттано упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гатака̄ле паччуггаманам̣ кароти, ‘‘а̄чарийа, идха нисӣдатха̄’’ти сама̄на̄санам̣ да̄песи. со чинтеси – ‘‘айам̣ ра̄джа̄ майи ативийа га̄равам̣ кароти, на кхо пана ра̄джӯнам̣ ниччака̄ламева сакка̄ читтам̣ гахетум̣. сама̄навайенева хи саддхим̣ раджджасукхам̣ на̄ма сукхам̣ хоти, ахан̃чамхи махаллако, паббаджитум̣ ме йутта’’нти. со ра̄джа̄нам̣ паббаджджам̣ ануджа̄на̄петва̄ нагаре бхерим̣ чара̄петва̄ сатта̄хена саббам̣ аттано дханам̣ да̄намукхе виссаджджетва̄ ба̄хиракапаббаджджам̣ паббаджи. там̣ нисса̄йа даса пурисасахасса̄ни анупаббаджим̣су. со техи саддхим̣ ан̇гамагадха̄нан̃ча курурат̣т̣хасса ча антаре ва̄сам̣ каппетва̄ имам̣ ова̄дам̣ дети, ‘‘та̄та̄, йасса ка̄мавитакка̄дайо уппаджджанти, со надито екекам̣ ва̄лукапут̣ам̣ уддхаритва̄ имасмим̣ окиратӯ’’ти. те ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ ка̄мавитакка̄дӣнам̣ уппаннака̄ле татха̄ карим̣су. апарена самайена маха̄ва̄лукара̄си ахоси, там̣ ахичхатто на̄ма на̄гара̄джа̄ пат̣иггахеси. ан̇гамагадхава̄сино чева курурат̣т̣хава̄сино ча ма̄се ма̄се тесам̣ махантам̣ сакка̄рам̣ абхихаритва̄ да̄нам̣ денти. атха несам̣ аггидатто имам̣ ова̄дам̣ ада̄си – ‘‘паббатам̣ саран̣ам̣ йа̄тха, ванам̣ саран̣ам̣ йа̄тха, а̄ра̄мам̣ саран̣ам̣ йа̄тха, руккхам̣ саран̣ам̣ йа̄тха, евам̣ саббадуккхато муччиссатха̄’’ти. аттано антева̄сикепи имина̄ ова̄дена овади.
бодхисаттопи ката̄бхиниккхамано самма̄самбодхим̣ патва̄ тасмим̣ самайе са̄ваттхим̣ нисса̄йа джетаване вихаранто паччӯсака̄ле локам̣ волокенто аггидаттабра̄хман̣ам̣ саддхим̣ антева̄сикехи аттано н̃а̄н̣аджа̄ласса анто павит̣т̣хам̣ дисва̄ ‘‘саббепи име арахаттасса упаниссайасампанна̄’’ти н̃атва̄ са̄йанхасамайе маха̄моггалла̄наттхерам̣ а̄ха – ‘‘моггалла̄на, ким̣ пассаси аггидаттабра̄хман̣ам̣ маха̄джанам̣ атиттхе паккханда̄пентам̣, гаччха тесам̣ ова̄дам̣ дехӣ’’ти. бханте, бахӯ ете, екакасса майхам̣ ависайха̄. саче тумхепи а̄гамиссатха, висайха̄ бхависсантӣти. моггалла̄на, ахампи а̄гамисса̄ми, твам̣ пурато йа̄хӣти. тхеро пурато гаччхантова чинтеси – ‘‘ете балаванто чева бахӯ ча. саче саббесам̣ сама̄гамат̣т̣ха̄не кин̃чи катхесса̄ми, саббепи ваггаваггена ут̣т̣хахеййу’’нти аттано а̄нубха̄вена тхӯлапхуситакам̣ девам̣ вут̣т̣ха̄песи. те тхӯлапхуситакесу патантесу ут̣т̣ха̄йут̣т̣ха̄йа аттано аттано пан̣н̣аса̄лам̣ пависим̣су. тхеро аггидаттасса бра̄хман̣асса пан̣н̣аса̄ладва̄ре т̣хатва̄ ‘‘аггидатта̄’’ти а̄ха. со тхерасса саддам̣ сутва̄ ‘‘мам̣ имасмим̣ локе на̄мена а̄лапитум̣ саматтхо на̄ма наттхи, ко ну кхо мам̣ на̄мена а̄лапатӣ’’ти ма̄натхаддхата̄йа ‘‘ко есо’’ти а̄ха. ‘‘ахам̣, бра̄хман̣а̄’’ти. ‘‘ким̣ вадесӣ’’ти? ‘‘аджджа ме екараттим̣ идха васанат̣т̣ха̄нам̣ твам̣ а̄чиккха̄хӣ’’ти. ‘‘идха васанат̣т̣ха̄нам̣ наттхи, екасса ека̄ва пан̣н̣аса̄ла̄’’ти. ‘‘аггидатта, манусса̄ на̄ма манусса̄нам̣, га̄во гуннам̣, паббаджита̄ паббаджита̄нам̣ сантикам̣ гаччханти, ма̄ евам̣ кари, дехи ме васанат̣т̣ха̄на’’нти. ‘‘ким̣ пана твам̣ паббаджито’’ти? ‘‘а̄ма, паббаджитомхӣ’’ти. ‘‘саче паббаджито, кахам̣ те кха̄рибхан̣д̣ам̣, ко паббаджитапариккха̄ро’’ти. ‘‘аттхи ме париккха̄ро, висум̣ пана нам̣ гахетва̄ вичаритум̣ дуккханти аббхантаренева нам̣ гахетва̄ вичара̄ми, бра̄хман̣а̄’’ти. со ‘‘там̣ гахетва̄ вичариссасӣ’’ти тхерасса куджджхи. атха нам̣ со а̄ха – ‘‘амхе, аггидатта, ма̄ куджджхи, васанат̣т̣ха̄нам̣ ме а̄чиккха̄хӣ’’ти. наттхи еттха васанат̣т̣ха̄нанти. етасмим̣ пана ва̄лукара̄симхи ко васатӣти. еко, на̄гара̄джа̄ти. етам̣ ме дехӣти. на сакка̄ да̄тум̣, бха̄рийам̣ етасса камманти. хоту, дехи мети. тена хи твам̣ ева джа̄на̄хӣти.
тхеро ва̄лукара̄сиабхимукхо па̄йа̄си. на̄гара̄джа̄ там̣ а̄гаччхантам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ саман̣о ито а̄гаччхати, на джа̄на̄ти ман̃н̃е мама аттхибха̄вам̣, дхӯма̄йитва̄ нам̣ ма̄ресса̄мӣ’’ти дхӯма̄йи. тхеро ‘‘айам̣ на̄гара̄джа̄ ‘ахамева дхӯма̄йитум̣ саккоми, ан̃н̃е на сакконтӣ’ти ман̃н̃е саллаккхетӣ’’ти сайампи дхӯма̄йи. двиннампи сарӣрато уггата̄ дхӯма̄ йа̄ва брахмалока̄ ут̣т̣хахим̣су. убхопи дхӯма̄ тхерам̣ аба̄дхетва̄ на̄гара̄джа̄намева ба̄дхенти. на̄гара̄джа̄ дхӯмавегам̣ сахитум̣ асакконто паджджали. тхеропи теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ тена саддхим̣йева паджджали. аггиджа̄ла̄ йа̄ва брахмалока̄ ут̣т̣хахим̣су. убхопи тхерам̣ аба̄дхетва̄ на̄гара̄джа̄намева ба̄дхайим̣су. атхасса сакаласарӣрам̣ укка̄хи падиттам̣ вийа ахоси. исиган̣о олокетва̄ чинтеси – ‘‘на̄гара̄джа̄, саман̣ам̣ джха̄пети, бхаддако вата саман̣о амха̄кам̣ вачанам̣ асутва̄ нат̣т̣хо’’ти. тхеро на̄гара̄джа̄нам̣ даметва̄ ниббисеванам̣ катва̄ ва̄лукара̄симхи нисӣди. на̄гара̄джа̄ ва̄лукара̄сим̣ бхогехи париккхипитва̄ кӯт̣а̄га̄ракуччхипама̄н̣ам̣ пхан̣ам̣ ма̄петва̄ тхерасса упари дха̄реси.
исиган̣а̄ па̄това ‘‘саман̣асса матабха̄вам̣ ва̄ аматабха̄вам̣ ва̄ джа̄нисса̄ма̄’’ти тхерасса сантикам̣ гантва̄ там̣ ва̄лукара̄симаттхаке нисиннам̣ дисва̄ ан̃джалим̣ паггайха абхиттхаванта̄ а̄хам̣су – ‘‘саман̣а, каччи на̄гара̄джена на ба̄дхито’’ти. ‘‘ким̣ на пассатха мама упарипхан̣ам̣ дха̄ретва̄ т̣хита’’нти? те ‘‘аччхарийам̣ вата бхо, саман̣асса еварӯпо на̄ма на̄гара̄джа̄ дамито’’ти тхерам̣ парива̄ретва̄ ат̣т̣хам̣су. тасмим̣ кхан̣е саттха̄ а̄гато. тхеро саттха̄рам̣ дисва̄ ут̣т̣ха̄йа ванди. атха нам̣ исайо а̄хам̣су – ‘‘айампи тайа̄ махантатаро’’ти. есо бхагава̄ саттха̄, ахам̣ имасса са̄вакоти. саттха̄ ва̄лукара̄симаттхаке нисӣди, исиган̣о ‘‘айам̣ та̄ва са̄вакасса а̄нубха̄во, имасса пана а̄нубха̄во кӣдисо бхависсатӣ’’ти ан̃джалим̣ паггайха саттха̄рам̣ абхиттхави. саттха̄ аггидаттам̣ а̄мантетва̄ а̄ха – ‘‘аггидатта, твам̣ тава са̄вака̄нан̃ча упат̣т̣ха̄ка̄нан̃ча ова̄дам̣ дадама̄но кинти ватва̄ десӣ’’ти. ‘‘етам̣ паббатам̣ саран̣ам̣ гаччхатха, ванам̣ а̄ра̄мам̣ руккхам̣ саран̣ам̣ гаччхатха. ета̄ни хи саран̣ам̣ гато саббадуккха̄ памуччатӣ’’ти евам̣ тесам̣ ова̄дам̣ даммӣти. саттха̄ ‘‘на кхо, аггидатта, ета̄ни саран̣ам̣ гато саббадуккха̄ памуччати, буддхам̣ дхаммам̣ сан̇гхам̣ пана саран̣ам̣ гантва̄ сакалават̣т̣адуккха̄ памуччатӣ’’ти ватва̄ има̄ га̄тха̄ абха̄си –
188. ‘‘бахум̣ ве саран̣ам̣ йанти, паббата̄ни вана̄ни ча;
а̄ра̄маруккхачетйа̄ни, манусса̄ бхайатаджджита̄.
189. ‘‘нетам̣ кхо саран̣ам̣ кхемам̣, нетам̣ саран̣амуттамам̣;
нетам̣ саран̣ама̄гамма, саббадуккха̄ памуччати.
190. ‘‘йо ча буддхан̃ча дхамман̃ча, сан̇гхан̃ча саран̣ам̣ гато;
чатта̄ри арийасачча̄ни, саммаппан̃н̃а̄йа пассати.
191. ‘‘дуккхам̣ дуккхасамуппа̄дам̣, дуккхасса ча атиккамам̣;
арийам̣ чат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣, дуккхӯпасамага̄минам̣.
192. ‘‘етам̣ кхо саран̣ам̣ кхемам̣, етам̣ саран̣амуттамам̣;
етам̣ саран̣ама̄гамма, саббадуккха̄ памуччатӣ’’ти.
таттха бахунти баху. паббата̄нӣти таттха таттха исигиливепуллавебха̄ра̄дике паббате ча маха̄ванагосин̇гаса̄лавана̄дӣни вана̄ни ча вел̣уванаджӣвакамбавана̄дайо а̄ра̄ме ча уденачетийаготамачетийа̄дӣни руккхачетйа̄ни ча те те манусса̄ тена тена бхайена таджджита̄ бхайато муччитука̄ма̄ путтала̄бха̄дӣни ва̄ паттхайама̄на̄ саран̣ам̣ йантӣти аттхо. нетам̣ саран̣анти етам̣ саббампи саран̣ам̣ нева кхемам̣ на уттамам̣, на ча етам̣ пат̣ичча джа̄тиа̄дидхаммесу саттесу екопи джа̄тиа̄дито саббадуккха̄ памуччатӣти аттхо.
йо ча̄ти идам̣ акхемам̣ ануттамам̣ саран̣ам̣ дассетва̄ кхемам̣ уттамам̣ саран̣ам̣ дассанаттхам̣ а̄раддхам̣. тассаттхо – йо ча гахат̣т̣хо ва̄ паббаджито ва̄ ‘‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо’’тиа̄дикам̣ буддхадхаммасан̇гха̄нуссатикаммат̣т̣ха̄нам̣ нисса̄йа сет̣т̣хавасена буддхан̃ча дхамман̃ча сан̇гхан̃ча саран̣ам̣ гато, тассапи там̣ саран̣агаманам̣ ан̃н̃атиттхийавандана̄дӣхи куппати чалати. тасса пана ачалабха̄вам̣ дассетум̣ маггена а̄гатасаран̣амева пака̄санто чатта̄ри арийасачча̄ни саммаппан̃н̃а̄йа пассатӣти а̄ха. йо хи етесам̣ сачча̄нам̣ дассанавасена ета̄ни саран̣ам̣ гато, етасса етам̣ саран̣ам̣ кхеман̃ча уттаман̃ча, со ча пуггало етам̣ саран̣ам̣ пат̣ичча сакаласма̄пи ват̣т̣адуккха̄ памуччати, тасма̄ етам̣ кхо саран̣ам̣ кхемантиа̄ди вуттам̣.
десана̄васа̄не саббепи те исайо саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ патва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ паббаджджам̣ йа̄чим̣су. саттха̄пи чӣварагаббхато хаттхам̣ паса̄ретва̄ ‘‘етха бхиккхаво, чаратха брахмачарийа’’нти а̄ха. те тан̇кхан̣ейева ат̣т̣хапариккха̄радхара̄ вассасат̣т̣хикатхера̄ вийа ахесум̣. со ча саббесампи ан̇гамагадхакурурат̣т̣хава̄сӣнам̣ сакка̄рам̣ а̄да̄йа а̄гаманадивасо ахоси. те сакка̄рам̣ а̄да̄йа а̄гата̄ саббепи те исайо паббаджите дисва̄ ‘‘ким̣ ну кхо амха̄кам̣ аггидаттабра̄хман̣о маха̄, уда̄ху саман̣о готамо’’ти чинтетва̄ саман̣асса готамасса а̄гататта̄ ‘‘аггидаттова маха̄’’ти ман̃н̃им̣су. саттха̄ тесам̣ аджджха̄сайам̣ олокетва̄, ‘‘аггидатта, париса̄йа кан̇кхам̣ чхинда̄’’ти а̄ха. со ‘‘ахампи еттакамева пачча̄сӣса̄мӣ’’ти иддхибалена саттаккхаттум̣ веха̄сам̣ аббхуггантва̄ пунаппунам̣ оруйха саттха̄рам̣ вандитва̄ ‘‘саттха̄ ме, бханте, бхагава̄, са̄вакохамасмӣ’’ти ватва̄ са̄вакаттам̣ пака̄сесӣти.
аггидаттабра̄хман̣аваттху чхат̣т̣хам̣.