3. еракапаттана̄гара̄джаваттху
киччхо мануссапат̣ила̄бхоти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ упанисса̄йа саттасирӣсакаруккхамӯле вихаранто еракапаттам̣ на̄ма на̄гара̄джам̣ а̄раббха катхеси.
со кира пуббе кассапабуддхаса̄сане дахарабхиккху хутва̄ ган̇га̄йа на̄вам̣ абхируйха гаччханто екасмим̣ еракагумбе еракапаттам̣ гахетва̄ на̄ва̄йа вегаса̄ гаччхама̄на̄йапи на мун̃чи, еракапаттам̣ чхиджджитва̄ гатам̣. со ‘‘аппаматтакам̣ ета’’нти а̄паттим̣ адесетва̄ вӣсати вассасахасса̄ни аран̃н̃е саман̣адхаммам̣ катва̄пи маран̣ака̄ле еракапаттена гӣва̄йа гахито вийа а̄паттим̣ десетука̄мопи ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ апассама̄но ‘‘апарисуддхам̣ ме сӣла’’нти уппаннавиппат̣иса̄ро тато чавитва̄ екаруккхадон̣икана̄ваппама̄н̣о на̄гара̄джа̄ хутва̄ ниббатти, еракапаттотвевасса на̄мам̣ ахоси. со ниббаттаккхан̣ейева аттабха̄вам̣ олокетва̄ ‘‘еттакам̣ на̄ма ка̄лам̣ саман̣адхаммам̣ катва̄ ахетукайонийам̣ ман̣д̣ӯкабхаккхат̣т̣ха̄не ниббаттомхӣ’’ти виппат̣иса̄рӣ ахоси. со апарабха̄ге екам̣ дхӣтарам̣ лабхитва̄ маджджхе ган̇га̄йа удакапит̣т̣хе махантам̣ пхалам̣ уккхипитва̄ дхӣтарам̣ тасмим̣ т̣хапетва̄ начча̄петва̄ га̄йа̄песи. евам̣ кирасса ахоси – ‘‘аддха̄ ахам̣ идха имина̄ упа̄йена буддхе уппанне тасса уппаннабха̄вам̣ сун̣исса̄мӣ’’ти. йо ме гӣтасса пат̣игӣтам̣ а̄харати, тасса махантена на̄габхаванена саддхим̣ дхӣтарам̣ дасса̄мӣти анвад̣д̣хама̄сам̣ упосатхадивасе там̣ дхӣтарам̣ пхан̣е т̣хапеси. са̄ таттха т̣хита̄ наччантӣ –
‘‘ким̣су адхиппатӣ ра̄джа̄, ким̣су ра̄джа̄ раджджиссаро;
катхам̣су вираджо хоти, катхам̣ ба̄лоти вуччатӣ’’ти. –
имам̣ гӣтам̣ га̄йати.
сакаладжамбудӣпава̄сино ‘‘на̄гама̄н̣авикам̣ ган̣хисса̄ма̄’’ти гантва̄ аттано аттано пан̃н̃а̄балена пат̣игӣтам̣ катва̄ га̄йанти. са̄ там̣ пат̣иккхипати. тасса̄ анвад̣д̣хама̄сам̣ пхан̣е т̣хатва̄ евам̣ га̄йантийа̄ва екам̣ буддхантарам̣ вӣтиваттам̣. атха амха̄кам̣ саттха̄ локе уппаджджитва̄ екадивасам̣ паччӯсака̄ле локам̣ волокенто еракапаттам̣ а̄дим̣ катва̄ уттарама̄н̣авам̣ на̄ма аттано н̃а̄н̣аджа̄ласса анто павит̣т̣хам̣ дисва̄ ‘‘ким̣ ну кхо бхависсатӣ’’ти а̄вадждженто ‘‘аджджа еракапаттасса дхӣтарам̣ пхан̣е т̣хапетва̄ начча̄панадивасо, айам̣ уттарама̄н̣аво майа̄ диннам̣ пат̣игӣтам̣ ган̣хантова сота̄панно хутва̄ там̣ а̄да̄йа на̄гара̄джасса сантикам̣ гамиссати. со там̣ сутва̄ ‘буддхо уппанно’ти н̃атва̄ мама сантикам̣ а̄гамиссати, ахам̣ тасмим̣ а̄гате маха̄сама̄гаме га̄тхам̣ катхесса̄ми, га̄тха̄парийоса̄не чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо бхависсатӣ’’ти аддаса. со таттха гантва̄ ба̄ра̄н̣асито авидӯре сатта сирӣсакаруккха̄ аттхи, тесу екасса мӯле нисӣди. джамбудӣпава̄сино гӣтапат̣игӣтам̣ а̄да̄йа саннипатим̣су. саттха̄ авидӯре т̣ха̄не гаччхантам̣ уттарама̄н̣авам̣ дисва̄ ‘‘ехи, уттара̄’’ти а̄ха. ‘‘ким̣, бханте’’ти? ‘‘ито та̄ва ехӣ’’ти. атха нам̣ а̄гантва̄ вандитва̄ нисиннам̣ а̄ха ‘‘кахам̣ гаччхасӣ’’ти? ‘‘еракапаттасса дхӣту га̄йанат̣т̣ха̄на’’нти. ‘‘джа̄на̄си пана гӣтапат̣игӣта’’нти? ‘‘джа̄на̄ми, бханте’’ти. ‘‘вадехи та̄ва на’’нти? атха нам̣ аттано джа̄нананийа̄менева вадантам̣ ‘‘на уттарам̣ етам̣ пат̣игӣтам̣, ахам̣ те пат̣игӣтам̣ дасса̄ми, а̄да̄йа нам̣ гамиссасӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте’’ти. атха нам̣ саттха̄, уттара, твам̣ на̄гама̄н̣авика̄йа гӣтака̄ле –
‘‘чхадва̄ра̄дхиппатӣ ра̄джа̄, раджджама̄но раджджиссаро;
араджджам̣ вираджо хоти, раджджам̣ ба̄лоти вуччатӣ’’ти. –
имам̣ пат̣игӣтам̣ га̄йеййа̄сӣти а̄ха.
ма̄н̣авика̄йа гӣтасса аттхо – ким̣су адхиппатӣ ра̄джа̄ти ким̣ адхиппати ра̄джа̄ на̄ма хоти? ким̣су ра̄джа̄ раджджиссароти катхам̣ пана ра̄джа̄ раджджиссаро на̄ма хоти? катхам̣су вираджо хотӣти катхам̣ ну кхо со ра̄джа̄ вираджо на̄ма хотӣти?
пат̣игӣтасса пана аттхо – чхадва̄ра̄дхиппатӣ ра̄джа̄ти йо чханнам̣ два̄ра̄нам̣ адхиппати, екадва̄репи рӯпа̄дӣхи анабхибхӯто, айам̣ ра̄джа̄ на̄ма. раджджама̄но раджджиссароти йо пана тесу а̄рамман̣есу раджджати, со раджджама̄но раджджиссаро на̄ма. араджджанти араджджама̄но пана вираджо на̄ма хоти. раджджанти раджджама̄но ба̄лоти вуччатӣти.
евамасса саттха̄ пат̣игӣтам̣ датва̄, уттара, тайа̄ имасмим̣ гӣте га̄йите имасса гӣтасса имам̣ пат̣игӣтам̣ га̄йиссати –
‘‘кенассу вуйхати ба̄ло, катхам̣ нудати пан̣д̣ито;
йогаккхемӣ катхам̣ хоти, там̣ ме аккха̄хи пуччхито’’ти.
атхасса твам̣ идам̣ пат̣игӣтам̣ га̄йеййа̄си –
‘‘огхена вуйхати ба̄ло, йога̄ нудати пан̣д̣ито;
саббайогависам̣йутто, йогаккхемӣти вуччатӣ’’ти.
тассаттхо – ‘‘ка̄могха̄дина̄ чатуббидхена огхена ба̄ло вуйхати, там̣ огхам̣ пан̣д̣ито саммаппадха̄насан̇кха̄тена йогена нудати. со саббехи ка̄майога̄дӣхи висам̣йутто йогаккхемӣ на̄ма вуччатӣ’’ти.
уттаро имам̣ пат̣игӣтам̣ ган̣хантова сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. со сота̄панно хутва̄ там̣ га̄тхам̣ а̄да̄йа гантва̄, ‘‘амбхо, майа̄ гӣтапат̣игӣтам̣ а̄хат̣ам̣, ока̄сам̣ ме детха̄’’ти ватва̄ нирантарам̣ т̣хитасса маха̄джанасса джан̣н̣уна̄ аккаманто агама̄си. на̄гама̄н̣авика̄ питу пхан̣е т̣хатва̄ наччама̄на̄ ‘‘ким̣су адхиппатӣ ра̄джа̄’’ти гӣтам̣ га̄йати? уттаро ‘‘чхадва̄ра̄дхиппатӣ ра̄джа̄’’ти пат̣игӣтам̣ га̄йи. пуна на̄гама̄н̣авика̄ ‘‘кенассу вуйхатӣ’’ти тасса гӣтам̣ га̄йати? атхасса̄ пат̣игӣтам̣ га̄йанто уттаро ‘‘огхена вуйхатӣ’’ти имам̣ га̄тхама̄ха. на̄гара̄джа̄ там̣ сутва̄ва буддхасса уппаннабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘майа̄ екам̣ буддхантарам̣ еварӯпам̣ падам̣ на̄ма на сутапуббам̣, уппанно вата, бхо, локе буддхо’’ти тут̣т̣хама̄насо нан̇гут̣т̣хена удакам̣ пахари, маха̄вӣчийо ут̣т̣хахим̣су, убхо тӣра̄ни бхиджджим̣су. ито чито ча усабхаматте т̣ха̄не манусса̄ удаке нимуджджим̣су. со еттакам̣ маха̄джанам̣ пхан̣е т̣хапетва̄ уккхипитва̄ тхале патит̣т̣хапеси. со уттарам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘кахам̣, са̄ми, саттха̄’’ти пуччхи. ‘‘екасмим̣ руккхамӯле нисинно, маха̄ра̄джа̄’’ти. со ‘‘ехи, са̄ми, гаччха̄ма̄’’ти уттарена саддхим̣ агама̄си. маха̄джанопи тена саддхим̣йева гато. на̄гара̄джа̄ гантва̄ чхаббан̣н̣арам̣сӣнам̣ антарам̣ пависитва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ родама̄но ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ саттха̄ а̄ха – ‘‘ким̣ идам̣, маха̄ра̄джа̄’’ти? ‘‘ахам̣, бханте, тумха̄дисасса буддхасса са̄вако хутва̄ вӣсати вассасахасса̄ни саман̣адхаммам̣ ака̄сим̣, сопи мам̣ саман̣адхаммо ниддха̄ретум̣ на̄саккхи. аппаматтакам̣ еракапаттачхинданаматтам̣ нисса̄йа ахетукапат̣исандхим̣ гахетва̄ урена парисакканат̣т̣ха̄не ниббаттосми, екам̣ буддхантарам̣ нева мануссаттам̣ лабха̄ми, на саддхаммассаванам̣, на тумха̄дисасса буддхасса дассана’’нти саттха̄ тасса катхам̣ сутва̄, ‘‘маха̄ра̄джа, мануссаттам̣ на̄ма дуллабхамева, татха̄ саддхаммассаванам̣, татха̄ буддхуппа̄до, идам̣ киччхена касирена лаббхатӣ’’ти ватва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
182. ‘‘киччхо мануссапат̣ила̄бхо, киччхам̣ мачча̄на джӣвитам̣;
киччхам̣ саддхаммассаванам̣, киччхо буддха̄намуппа̄до’’ти.
тассаттхо – махантена хи ва̄йа̄мена махантена кусалена ладдхатта̄ мануссаттапат̣ила̄бхо на̄ма киччхо дуллабхо. нирантарам̣ касикамма̄дӣни катва̄ джӣвитавуттим̣ гхат̣анатопи париттат̣т̣ха̄йита̄йапи мачча̄нам̣ джӣвитам̣ киччхам̣. анекесупи каппесу дхаммадесакасса пуггаласса дуллабхата̄йа саддхаммассаванампи киччхам̣. махантена ва̄йа̄мена абхинӣха̄расса самиджджханато самиддха̄бхинӣха̄расса ча анекехипи каппакот̣исахассехи дуллабхуппа̄дато буддха̄нам̣ уппа̄допи киччхойева, ативийа дуллабхоти.
десана̄васа̄не чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси. на̄гара̄джа̄пи там̣дивасам̣ сота̄паттипхалам̣ лабхеййа, тираччха̄нагататта̄ пана на̄латтха. со йесу пат̣исандхигахан̣атачаджаханависсат̣т̣ханиддоккаманасаджа̄тийа̄метхунасеваначутисан̇кха̄тесу пан̃часу т̣ха̄несу на̄гасарӣрамева гахетва̄ киламанти, тесу акиламанабха̄вам̣ патва̄ ма̄н̣аварӯпенева вичаритум̣ лабхатӣти.
еракапаттана̄гара̄джаваттху татийам̣.