1. бодхира̄джакума̄раваттху

атта̄нан̃чети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ бхесакал̣а̄ване вихаранто бодхира̄джакума̄рам̣ а̄раббха катхеси.

со кира патхавӣтале ан̃н̃ехи па̄са̄дехи асадисарӯпам̣ а̄ка̄се уппатама̄нам̣ вийа коканудам̣ на̄ма па̄са̄дам̣ ка̄ретва̄ вад̣д̣хаким̣ пуччхи – ‘‘ким̣ тайа̄ ан̃н̃аттха̄пи еварӯпо па̄са̄до катапуббо, уда̄ху пат̣хамасиппамева те ида’’нти. ‘‘пат̣хамасиппамева, дева̄’’ти ча вутте чинтеси – ‘‘саче айам̣ ан̃н̃ассапи еварӯпам̣ па̄са̄дам̣ кариссати, айам̣ па̄са̄до аначчхарийо бхависсати. имам̣ майа̄ ма̄ретум̣ ва̄ хаттхапа̄де ва̄сса чхиндитум̣ аккхӣни ва̄ уппа̄т̣етум̣ ват̣т̣ати, евам̣ ан̃н̃асса па̄са̄дам̣ на кариссатӣ’’ти. со таматтхам̣ аттано пийасаха̄йакасса сан̃джӣвакапуттасса на̄ма ма̄н̣авакасса катхеси. со чинтеси – ‘‘ниссам̣сайам̣ еса вад̣д̣хаким̣ на̄сессати, анаггхо сиппӣ, со майи пассанте ма̄ нассату, сан̃н̃амасса дасса̄мӣ’’ти. со там̣ упасан̇камитва̄ ‘‘па̄са̄де те каммам̣ нит̣т̣хитам̣, но’’ти пуччхитва̄ ‘‘нит̣т̣хита’’нти вутте ‘‘ра̄джакума̄ро там̣ на̄сетука̄мо атта̄нам̣ раккхеййа̄сӣ’’ти а̄ха. вад̣д̣хакӣпи ‘‘бхаддакам̣ те, са̄ми, катам̣ мама а̄рочентена, ахаметтха каттаббам̣ джа̄нисса̄мӣ’’ти ватва̄ ‘‘ким̣, самма, амха̄кам̣ па̄са̄де каммам̣ нит̣т̣хита’’нти ра̄джакума̄рена пут̣т̣хо ‘‘на та̄ва, дева, нит̣т̣хитам̣, баху авасит̣т̣ха’’нти а̄ха. ким̣ каммам̣ на̄ма авасит̣т̣ханти? паччха̄, дева, а̄чиккхисса̄ми, да̄рӯни та̄ва а̄хара̄петха̄ти. ким̣ да̄рӯни на̄ма̄ти? нисса̄ра̄ни суккхада̄рӯни, дева̄ти. со а̄хара̄петва̄ ада̄си. атха нам̣ а̄ха – ‘‘дева, те ито пат̣т̣ха̄йа мама сантикам̣ на̄гантаббам̣. ким̣ ка̄ран̣а̄? сукхумакаммам̣ каронтасса хи ан̃н̃ехи саддхим̣ саллапантасса ме каммавиккхепо хоти, а̄ха̄равела̄йам̣ пана ме бхарийа̄ва а̄ха̄рам̣ а̄хариссатӣ’’ти. ра̄джакума̄ропи ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣и. сопи екасмим̣ габбхе нисӣдитва̄ та̄ни да̄рӯни таччхетва̄ аттано путтада̄расса анто нисӣданайоггам̣ гарул̣асакун̣ам̣ катва̄ а̄ха̄равела̄йа пана бхарийам̣ а̄ха – ‘‘гехе виджджама̄накам̣ саббам̣ виккин̣итва̄ хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти. ра̄джакума̄ропи вад̣д̣хакисса аниккхаманаттха̄йа гехам̣ париккхипитва̄ а̄раккхам̣ т̣хапеси. вад̣д̣хакӣпи сакун̣асса нит̣т̣хитака̄ле ‘‘аджджа саббепи да̄раке гахетва̄ а̄гаччхеййа̄сӣ’’ти бхарийам̣ ватва̄ бхуттапа̄тара̄со путтада̄рам̣ сакун̣асса куччхийам̣ нисӣда̄петва̄ ва̄тапа̄нена никкхамитва̄ пала̄йи. со тесам̣, ‘‘дева, вад̣д̣хакӣ пала̄йатӣ’’ти канданта̄нам̣йева гантва̄ химаванте отаритва̄ екам̣ нагарам̣ ма̄петва̄ кат̣т̣хава̄ханара̄джа̄ на̄ма джа̄то.

ра̄джакума̄ропи ‘‘па̄са̄дамахам̣ карисса̄мӣ’’ти саттха̄рам̣ нимантетва̄ па̄са̄де чатуджджа̄тийагандхехи парибхан̣д̣икам̣ катва̄ пат̣хамаумма̄рато пат̣т̣ха̄йа челапат̣икам̣ паттхари. со кира апуттако, тасма̄ ‘‘сача̄хам̣ путтам̣ ва̄ дхӣтарам̣ ва̄ лаччха̄ми, саттха̄ имам̣ аккамиссатӣ’’ти чинтетва̄ паттхари. со саттхари а̄гате саттха̄рам̣ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ паттам̣ гахетва̄ ‘‘пависатха, бханте’’ти а̄ха. саттха̄ на па̄виси, со дутийампи татийампи йа̄чи. саттха̄ апависитва̄ва а̄нандаттхерам̣ олокеси. тхеро олокитасан̃н̃а̄йева ваттха̄нам̣ анаккаманабха̄вам̣ н̃атва̄ там̣ ‘‘сам̣харату, ра̄джакума̄ра, дусса̄ни, на бхагава̄ челапат̣икам̣ аккамиссати, паччхимаджанатам̣ татха̄гато олокетӣ’’ти дусса̄ни сам̣хара̄песи. со дусса̄ни сам̣харитва̄ саттха̄рам̣ антонивесанам̣ павесатва̄ йа̄гукхаджджакена самма̄нетва̄ екамантам̣ нисинно вандитва̄ а̄ха – ‘‘бханте, ахам̣ тумха̄кам̣ упака̄рако тиккхаттум̣ саран̣ам̣ гато, куччхигато ча кирамхи екава̄рам̣ саран̣ам̣ гато, дутийам̣ тарун̣ада̄ракака̄ле, татийам̣ вин̃н̃убха̄вам̣ паттака̄ле. тасса ме касма̄ челапат̣икам̣ на аккамиттха̄’’ти? ‘‘ким̣ пана твам̣, кума̄ра, чинтетва̄ чела̄ни аттхарӣ’’ти? ‘‘саче путтам̣ ва̄ дхӣтарам̣ ва̄ лаччха̄ми, саттха̄ ме челапат̣икам̣ аккамиссатӣ’’ти идам̣ чинтетва̄, бхантети. тенева̄хам̣ там̣ на аккаминти. ‘‘ким̣ пана̄хам̣, бханте, путтам̣ ва̄ дхӣтарам̣ ва̄ нева лаччха̄мӣ’’ти? ‘‘а̄ма, кума̄ра̄’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄’’ти? ‘‘пуримакааттабха̄ве джа̄йа̄йа саддхим̣ пама̄дам̣ а̄паннатта̄’’ти. ‘‘касмим̣ ка̄ле, бханте’’ти? атхасса саттха̄ атӣтам̣ а̄харитва̄ дассеси –

атӣте кира анекасата̄ манусса̄ махатийа̄ на̄ва̄йа самуддам̣ паккхандим̣су. на̄ва̄ самуддамаджджхе бхиджджи. две джайампатика̄ екам̣ пхалакам̣ гахетва̄ антарадӣпакам̣ пависим̣су, сеса̄ саббе таттхева марим̣су. тасмим̣ кхо пана дӣпаке маха̄сакун̣асан̇гхо васати. те ан̃н̃ам̣ кха̄дитаббакам̣ адисва̄ чха̄таджджхатта̄ сакун̣аан̣д̣а̄ни ан̇га̄ресу пачитва̄ кха̄дим̣су, тесу аппахонтесу сакун̣аччха̄пе гахетва̄ кха̄дим̣су. евам̣ пат̣хамавайепи маджджхимавайепи паччхимавайепи кха̄дим̣суйева. екасмимпи вайе аппама̄дам̣ на̄паджджим̣су, екопи ча несам̣ аппама̄дам̣ на̄паджджи.

саттха̄ идам̣ тасса пуббакаммам̣ дассетва̄ ‘‘саче хи твам̣, кума̄ра, тада̄ екасмимпи вайе бхарийа̄йа саддхим̣ аппама̄дам̣ а̄паджджисса, екасмимпи вайе путто ва̄ дхӣта̄ ва̄ уппаджджеййа. саче пана во екопи аппаматто абхависса, там̣ пат̣ичча путто ва̄ дхӣта̄ ва̄ уппаджджисса. кума̄ра, атта̄нан̃хи пийам̣ ман̃н̃ама̄нена тӣсупи вайесу аппаматтена атта̄ раккхитаббо, евам̣ асакконтена екавайепи раккхитаббойева̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

157. ‘‘атта̄нан̃че пийам̣ джан̃н̃а̄, раккхеййа нам̣ сураккхитам̣;

тин̣н̣ам̣ ан̃н̃атарам̣ йа̄мам̣, пат̣иджаггеййа пан̣д̣ито’’ти.

таттха йа̄манти саттха̄ аттано дхаммиссарата̄йа десана̄кусалата̄йа ча идха тин̣н̣ам̣ вайа̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ вайам̣ йа̄манти катва̄ десеси, тасма̄ еваметтха аттхо ведитаббо. саче атта̄нам̣ пийам̣ джа̄неййа, раккхеййа нам̣ сураккхитанти йатха̄ со сураккхито хоти, евам̣ нам̣ раккхеййа. таттха саче гӣхӣ сама̄но ‘‘атта̄нам̣ раккхисса̄мӣ’’ти упарипа̄са̄датале сусам̣вутам̣ габбхам̣ пависитва̄ сампанна̄раккхо хутва̄ васантопи, паббаджито хутва̄ сусам̣вуте пихитадва̄рава̄тапа̄не лен̣е вихарантопи атта̄нам̣ на раккхатийева. гихӣ пана сама̄но йатха̄балам̣ да̄насӣла̄дӣни пун̃н̃а̄ни каронто, паббаджито ва̄ пана ваттапат̣иваттапарийаттиманасика̄ресу уссуккам̣ а̄паджджанто атта̄нам̣ раккхати на̄ма. евам̣ тӣсу вайесу асакконто ан̃н̃атарасмимпи вайе пан̣д̣итапурисо атта̄нам̣ пат̣иджаггатийева. саче хи гихибхӯто пат̣хамавайе кхид̣д̣а̄пасутата̄йа кусалам̣ ка̄тум̣ на саккоти, маджджхимавайе аппаматтена хутва̄ кусалам̣ ка̄таббам̣. саче маджджхимавайе путтада̄рам̣ посенто кусалам̣ ка̄тум̣ на саккоти, паччхимавайе ка̄таббамева. евампи каронтена атта̄ пат̣иджаггитова хоти. евам̣ акаронтасса пана атта̄ пийо на̄ма на хоти, апа̄йапара̄йан̣амева нам̣ кароти. саче пана паббаджито пат̣хамавайе саджджха̄йам̣ каронто дха̄ренто ва̄ченто ваттапат̣иваттам̣ каронто пама̄дам̣ а̄паджджати, маджджхимавайе аппаматтена саман̣адхаммо ка̄таббо. саче пат̣хамавайе уггахитапарийаттийа̄ ат̣т̣хакатхам̣ виниччхайам̣ ка̄ран̣а̄ка̄ран̣ан̃ча пуччханто маджджхимавайе пама̄дам̣ а̄паджджати, паччхимавайе аппаматтена саман̣адхаммо ка̄таббойева. евампи каронтена атта̄ пат̣иджаггитова хоти. евам̣ акаронтасса пана атта̄ пийо на̄ма на хоти, паччха̄нута̄пенева нам̣ та̄петӣти.

десана̄васа̄не бодхира̄джакума̄ро сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, сампаттапариса̄йапи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

бодхира̄джакума̄раваттху пат̣хамам̣.