12. аттавагго

1. бодхира̄джакума̄раваттху

атта̄нан̃чети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ бхесакал̣а̄ване вихаранто бодхира̄джакума̄рам̣ а̄раббха катхеси.

со кира патхавӣтале ан̃н̃ехи па̄са̄дехи асадисарӯпам̣ а̄ка̄се уппатама̄нам̣ вийа коканудам̣ на̄ма па̄са̄дам̣ ка̄ретва̄ вад̣д̣хаким̣ пуччхи – ‘‘ким̣ тайа̄ ан̃н̃аттха̄пи еварӯпо па̄са̄до катапуббо, уда̄ху пат̣хамасиппамева те ида’’нти. ‘‘пат̣хамасиппамева, дева̄’’ти ча вутте чинтеси – ‘‘саче айам̣ ан̃н̃ассапи еварӯпам̣ па̄са̄дам̣ кариссати, айам̣ па̄са̄до аначчхарийо бхависсати. имам̣ майа̄ ма̄ретум̣ ва̄ хаттхапа̄де ва̄сса чхиндитум̣ аккхӣни ва̄ уппа̄т̣етум̣ ват̣т̣ати, евам̣ ан̃н̃асса па̄са̄дам̣ на кариссатӣ’’ти. со таматтхам̣ аттано пийасаха̄йакасса сан̃джӣвакапуттасса на̄ма ма̄н̣авакасса катхеси. со чинтеси – ‘‘ниссам̣сайам̣ еса вад̣д̣хаким̣ на̄сессати, анаггхо сиппӣ, со майи пассанте ма̄ нассату, сан̃н̃амасса дасса̄мӣ’’ти. со там̣ упасан̇камитва̄ ‘‘па̄са̄де те каммам̣ нит̣т̣хитам̣, но’’ти пуччхитва̄ ‘‘нит̣т̣хита’’нти вутте ‘‘ра̄джакума̄ро там̣ на̄сетука̄мо атта̄нам̣ раккхеййа̄сӣ’’ти а̄ха. вад̣д̣хакӣпи ‘‘бхаддакам̣ те, са̄ми, катам̣ мама а̄рочентена, ахаметтха каттаббам̣ джа̄нисса̄мӣ’’ти ватва̄ ‘‘ким̣, самма, амха̄кам̣ па̄са̄де каммам̣ нит̣т̣хита’’нти ра̄джакума̄рена пут̣т̣хо ‘‘на та̄ва, дева, нит̣т̣хитам̣, баху авасит̣т̣ха’’нти а̄ха. ким̣ каммам̣ на̄ма авасит̣т̣ханти? паччха̄, дева, а̄чиккхисса̄ми, да̄рӯни та̄ва а̄хара̄петха̄ти. ким̣ да̄рӯни на̄ма̄ти? нисса̄ра̄ни суккхада̄рӯни, дева̄ти. со а̄хара̄петва̄ ада̄си. атха нам̣ а̄ха – ‘‘дева, те ито пат̣т̣ха̄йа мама сантикам̣ на̄гантаббам̣. ким̣ ка̄ран̣а̄? сукхумакаммам̣ каронтасса хи ан̃н̃ехи саддхим̣ саллапантасса ме каммавиккхепо хоти, а̄ха̄равела̄йам̣ пана ме бхарийа̄ва а̄ха̄рам̣ а̄хариссатӣ’’ти. ра̄джакума̄ропи ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣и. сопи екасмим̣ габбхе нисӣдитва̄ та̄ни да̄рӯни таччхетва̄ аттано путтада̄расса анто нисӣданайоггам̣ гарул̣асакун̣ам̣ катва̄ а̄ха̄равела̄йа пана бхарийам̣ а̄ха – ‘‘гехе виджджама̄накам̣ саббам̣ виккин̣итва̄ хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти. ра̄джакума̄ропи вад̣д̣хакисса аниккхаманаттха̄йа гехам̣ париккхипитва̄ а̄раккхам̣ т̣хапеси. вад̣д̣хакӣпи сакун̣асса нит̣т̣хитака̄ле ‘‘аджджа саббепи да̄раке гахетва̄ а̄гаччхеййа̄сӣ’’ти бхарийам̣ ватва̄ бхуттапа̄тара̄со путтада̄рам̣ сакун̣асса куччхийам̣ нисӣда̄петва̄ ва̄тапа̄нена никкхамитва̄ пала̄йи. со тесам̣, ‘‘дева, вад̣д̣хакӣ пала̄йатӣ’’ти канданта̄нам̣йева гантва̄ химаванте отаритва̄ екам̣ нагарам̣ ма̄петва̄ кат̣т̣хава̄ханара̄джа̄ на̄ма джа̄то.

ра̄джакума̄ропи ‘‘па̄са̄дамахам̣ карисса̄мӣ’’ти саттха̄рам̣ нимантетва̄ па̄са̄де чатуджджа̄тийагандхехи парибхан̣д̣икам̣ катва̄ пат̣хамаумма̄рато пат̣т̣ха̄йа челапат̣икам̣ паттхари. со кира апуттако, тасма̄ ‘‘сача̄хам̣ путтам̣ ва̄ дхӣтарам̣ ва̄ лаччха̄ми, саттха̄ имам̣ аккамиссатӣ’’ти чинтетва̄ паттхари. со саттхари а̄гате саттха̄рам̣ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ паттам̣ гахетва̄ ‘‘пависатха, бханте’’ти а̄ха. саттха̄ на па̄виси, со дутийампи татийампи йа̄чи. саттха̄ апависитва̄ва а̄нандаттхерам̣ олокеси. тхеро олокитасан̃н̃а̄йева ваттха̄нам̣ анаккаманабха̄вам̣ н̃атва̄ там̣ ‘‘сам̣харату, ра̄джакума̄ра, дусса̄ни, на бхагава̄ челапат̣икам̣ аккамиссати, паччхимаджанатам̣ татха̄гато олокетӣ’’ти дусса̄ни сам̣хара̄песи. со дусса̄ни сам̣харитва̄ саттха̄рам̣ антонивесанам̣ павесатва̄ йа̄гукхаджджакена самма̄нетва̄ екамантам̣ нисинно вандитва̄ а̄ха – ‘‘бханте, ахам̣ тумха̄кам̣ упака̄рако тиккхаттум̣ саран̣ам̣ гато, куччхигато ча кирамхи екава̄рам̣ саран̣ам̣ гато, дутийам̣ тарун̣ада̄ракака̄ле, татийам̣ вин̃н̃убха̄вам̣ паттака̄ле. тасса ме касма̄ челапат̣икам̣ на аккамиттха̄’’ти? ‘‘ким̣ пана твам̣, кума̄ра, чинтетва̄ чела̄ни аттхарӣ’’ти? ‘‘саче путтам̣ ва̄ дхӣтарам̣ ва̄ лаччха̄ми, саттха̄ ме челапат̣икам̣ аккамиссатӣ’’ти идам̣ чинтетва̄, бхантети. тенева̄хам̣ там̣ на аккаминти. ‘‘ким̣ пана̄хам̣, бханте, путтам̣ ва̄ дхӣтарам̣ ва̄ нева лаччха̄мӣ’’ти? ‘‘а̄ма, кума̄ра̄’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄’’ти? ‘‘пуримакааттабха̄ве джа̄йа̄йа саддхим̣ пама̄дам̣ а̄паннатта̄’’ти. ‘‘касмим̣ ка̄ле, бханте’’ти? атхасса саттха̄ атӣтам̣ а̄харитва̄ дассеси –

атӣте кира анекасата̄ манусса̄ махатийа̄ на̄ва̄йа самуддам̣ паккхандим̣су. на̄ва̄ самуддамаджджхе бхиджджи. две джайампатика̄ екам̣ пхалакам̣ гахетва̄ антарадӣпакам̣ пависим̣су, сеса̄ саббе таттхева марим̣су. тасмим̣ кхо пана дӣпаке маха̄сакун̣асан̇гхо васати. те ан̃н̃ам̣ кха̄дитаббакам̣ адисва̄ чха̄таджджхатта̄ сакун̣аан̣д̣а̄ни ан̇га̄ресу пачитва̄ кха̄дим̣су, тесу аппахонтесу сакун̣аччха̄пе гахетва̄ кха̄дим̣су. евам̣ пат̣хамавайепи маджджхимавайепи паччхимавайепи кха̄дим̣суйева. екасмимпи вайе аппама̄дам̣ на̄паджджим̣су, екопи ча несам̣ аппама̄дам̣ на̄паджджи.

саттха̄ идам̣ тасса пуббакаммам̣ дассетва̄ ‘‘саче хи твам̣, кума̄ра, тада̄ екасмимпи вайе бхарийа̄йа саддхим̣ аппама̄дам̣ а̄паджджисса, екасмимпи вайе путто ва̄ дхӣта̄ ва̄ уппаджджеййа. саче пана во екопи аппаматто абхависса, там̣ пат̣ичча путто ва̄ дхӣта̄ ва̄ уппаджджисса. кума̄ра, атта̄нан̃хи пийам̣ ман̃н̃ама̄нена тӣсупи вайесу аппаматтена атта̄ раккхитаббо, евам̣ асакконтена екавайепи раккхитаббойева̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

157. ‘‘атта̄нан̃че пийам̣ джан̃н̃а̄, раккхеййа нам̣ сураккхитам̣;

тин̣н̣ам̣ ан̃н̃атарам̣ йа̄мам̣, пат̣иджаггеййа пан̣д̣ито’’ти.

таттха йа̄манти саттха̄ аттано дхаммиссарата̄йа десана̄кусалата̄йа ча идха тин̣н̣ам̣ вайа̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ вайам̣ йа̄манти катва̄ десеси, тасма̄ еваметтха аттхо ведитаббо. саче атта̄нам̣ пийам̣ джа̄неййа, раккхеййа нам̣ сураккхитанти йатха̄ со сураккхито хоти, евам̣ нам̣ раккхеййа. таттха саче гӣхӣ сама̄но ‘‘атта̄нам̣ раккхисса̄мӣ’’ти упарипа̄са̄датале сусам̣вутам̣ габбхам̣ пависитва̄ сампанна̄раккхо хутва̄ васантопи, паббаджито хутва̄ сусам̣вуте пихитадва̄рава̄тапа̄не лен̣е вихарантопи атта̄нам̣ на раккхатийева. гихӣ пана сама̄но йатха̄балам̣ да̄насӣла̄дӣни пун̃н̃а̄ни каронто, паббаджито ва̄ пана ваттапат̣иваттапарийаттиманасика̄ресу уссуккам̣ а̄паджджанто атта̄нам̣ раккхати на̄ма. евам̣ тӣсу вайесу асакконто ан̃н̃атарасмимпи вайе пан̣д̣итапурисо атта̄нам̣ пат̣иджаггатийева. саче хи гихибхӯто пат̣хамавайе кхид̣д̣а̄пасутата̄йа кусалам̣ ка̄тум̣ на саккоти, маджджхимавайе аппаматтена хутва̄ кусалам̣ ка̄таббам̣. саче маджджхимавайе путтада̄рам̣ посенто кусалам̣ ка̄тум̣ на саккоти, паччхимавайе ка̄таббамева. евампи каронтена атта̄ пат̣иджаггитова хоти. евам̣ акаронтасса пана атта̄ пийо на̄ма на хоти, апа̄йапара̄йан̣амева нам̣ кароти. саче пана паббаджито пат̣хамавайе саджджха̄йам̣ каронто дха̄ренто ва̄ченто ваттапат̣иваттам̣ каронто пама̄дам̣ а̄паджджати, маджджхимавайе аппаматтена саман̣адхаммо ка̄таббо. саче пат̣хамавайе уггахитапарийаттийа̄ ат̣т̣хакатхам̣ виниччхайам̣ ка̄ран̣а̄ка̄ран̣ан̃ча пуччханто маджджхимавайе пама̄дам̣ а̄паджджати, паччхимавайе аппаматтена саман̣адхаммо ка̄таббойева. евампи каронтена атта̄ пат̣иджаггитова хоти. евам̣ акаронтасса пана атта̄ пийо на̄ма на хоти, паччха̄нута̄пенева нам̣ та̄петӣти.

десана̄васа̄не бодхира̄джакума̄ро сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, сампаттапариса̄йапи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

бодхира̄джакума̄раваттху пат̣хамам̣.

2. упанандасакйапуттаттхераваттху

атта̄намева пат̣хаманти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто упанандам̣ сакйапуттам̣ а̄раббха катхеси.

со кира тхеро дхаммакатхам̣ катхетум̣ чхеко. тасса аппиччхата̄дипат̣исам̣йуттам̣ дхаммакатхам̣ сутва̄ бахӯ бхиккху там̣ тичӣварехи пӯджетва̄ дхутан̇га̄ни сама̄дийим̣су. техи виссат̣т̣хапариккха̄ре сойева ган̣хи. со екасмим̣ антовассе упакат̣т̣хе джанападам̣ агама̄си. атха нам̣ екасмим̣ виха̄ре дахараса̄ман̣ера̄ дхаммакатхикапемена, ‘‘бханте, идха вассам̣ упетха̄’’ти вадим̣су. ‘‘идха киттакам̣ васса̄ва̄сикам̣ лаббхатӣ’’ти пуччхитва̄ техи ‘‘екеко са̄т̣ако’’ти вутте таттха упа̄хана̄ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ виха̄рам̣ агама̄си. дутийам̣ виха̄рам̣ гантва̄ ‘‘идха ким̣ лаббхатӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘две са̄т̣ака̄’’ти вутте каттарайат̣т̣хим̣ т̣хапеси. татийам̣ виха̄рам̣ гантва̄ ‘‘идха ким̣ лаббхатӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘тайо са̄т̣ака̄’’ти вутте таттха удакатумбам̣ т̣хапеси. чатуттхам̣ виха̄рам̣ гантва̄ ‘‘идха ким̣ лаббхатӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘чатта̄ро са̄т̣ака̄’’ти вутте ‘‘са̄дху идха васисса̄мӣ’’ти таттха вассам̣ упагантва̄ гахат̣т̣ха̄нан̃чева бхиккхӯнан̃ча дхаммакатхам̣ катхеси. те нам̣ бахӯхи ваттхехи чева чӣварехи ча пӯджесум̣. со вут̣т̣хавассо итаресупи виха̄ресу са̄санам̣ песетва̄ ‘‘майа̄ париккха̄расса т̣хапитатта̄ васса̄ва̄сикам̣ ладдхаббам̣, там̣ ме пахин̣антӯ’’ти саббам̣ а̄хара̄петва̄ йа̄накам̣ пӯретва̄ па̄йа̄си.

атхекасмим̣ виха̄ре две дахарабхиккхӯ две са̄т̣аке екан̃ча камбалам̣ лабхитва̄ ‘‘туйхам̣ са̄т̣ака̄ хонту, майхам̣ камбало’’ти бха̄джетум̣ асакконта̄ маггасамӣпе нисӣдитва̄ виваданти. те там̣ тхерам̣ а̄гаччхантам̣ дисва̄, ‘‘бханте, тумхе но бха̄джетва̄ детха̄’’ти вадим̣су. тумхейева бха̄джетха̄ти. на саккома, бханте, тумхейева но бха̄джетва̄ детха̄ти. тена хи мама вачане т̣хассатха̄ти. а̄ма, т̣хасса̄ма̄ти. ‘‘тена хи са̄дхӯ’’ти тесам̣ две са̄т̣аке датва̄ ‘‘айам̣ дхаммакатхам̣ катхента̄нам̣ амха̄кам̣ па̄рупана̄рахо’’ти махаггхам̣ камбалам̣ а̄да̄йа пакка̄ми. дахарабхиккхӯ виппат̣иса̄рино хутва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ таматтхам̣ а̄рочесум̣. саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева тумха̄кам̣ сантакам̣ гахетва̄ тумхе виппат̣иса̄рино кароти, пуббепи ака̄сийева̄’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари –

атӣтасмим̣ анутӣрача̄рӣ ча гамбхӣрача̄рӣ ча̄ти две удда̄ махантам̣ рохитамаччхам̣ лабхитва̄ ‘‘майхам̣ сӣсам̣ хоту, тава нан̇гут̣т̣ха’’нти вива̄да̄панна̄ бха̄джетум̣ асакконта̄ екам̣ син̇га̄лам̣ дисва̄ а̄хам̣су – ‘‘ма̄тула, имам̣ но бха̄джетва̄ дехӣ’’ти. ахам̣ ран̃н̃а̄ виниччхайат̣т̣ха̄не т̣хапито, таттха чирам̣ нисӣдитва̄ джан̇гхавиха̄раттха̄йа а̄гатомхи, ида̄ни ме ока̄со наттхӣти. ма̄тула, ма̄ евам̣ каротха, бха̄джетва̄ ева но детха̄ти. мама вачане т̣хассатха̄ти. т̣хасса̄ма, ма̄тула̄ти. ‘‘тена хи са̄дхӯ’’ти со сӣсам̣ чхиндитва̄ екаманте ака̄си, нан̇гут̣т̣хам̣ екаманте. катва̄ ча пана, ‘‘та̄та̄, йена во анутӣре чаритам̣, со нан̇гут̣т̣хам̣ ган̣ха̄ту. йена гамбхӣре чаритам̣, тасса сӣсам̣ хоту. айам̣ пана маджджхимо кхан̣д̣о мама виниччхайадхамме т̣хитасса бхависсатӣ’’ти те сан̃н̃а̄пенто –

‘‘анутӣрача̄ри нан̇гут̣т̣хам̣, сӣсам̣ гамбхӣрача̄рино;

ачча̄йам̣ маджджхимо кхан̣д̣о, дхаммат̣т̣хасса бхависсатӣ’’ти. (джа̄. 1.7.33) –

имам̣ га̄тхам̣ ватва̄ маджджхимакхан̣д̣ам̣ а̄да̄йа пакка̄ми. тепи виппат̣иса̄рино там̣ олокетва̄ ат̣т̣хам̣су.

саттха̄ имам̣ атӣтам̣ дассетва̄ ‘‘евамеса атӣтепи тумхе виппат̣иса̄рино ака̄сийева̄’’ти те бхиккхӯ сан̃н̃а̄петва̄ упанандам̣ гараханто, ‘‘бхиккхаве, парам̣ овадантена на̄ма пат̣хамамева атта̄ патирӯпе патит̣т̣ха̄петаббо’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

158. ‘‘атта̄намева пат̣хамам̣, патирӯпе нивесайе;

атхан̃н̃амануса̄сеййа, на килиссеййа пан̣д̣ито’’ти.

таттха патирӯпе нивесайети ануччхавике гун̣е патит̣т̣ха̄пеййа. идам̣ вуттам̣ хоти – йо аппиччхата̄дигун̣ехи ва̄ арийавам̣сапат̣ипада̄дӣхи ва̄ парам̣ ануса̄ситука̄мо, со атта̄намева пат̣хамам̣ тасмим̣ гун̣е патит̣т̣ха̄пеййа. евам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ атхан̃н̃ам̣ техи гун̣ехи ануса̄сеййа. атта̄нан̃хи таттха анивесетва̄ кевалам̣ парамева ануса̄сама̄но парато ниндам̣ лабхитва̄ килиссати на̄ма, таттха атта̄нам̣ нивесетва̄ ануса̄сама̄но парато пасам̣сам̣ лабхати, тасма̄ на килиссати на̄ма. евам̣ каронто пан̣д̣ито на килиссеййа̄ти.

десана̄васа̄не те бхиккхӯ сота̄паттипхале патит̣т̣хахим̣су, маха̄джанасса̄пи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

упанандасакйапуттаттхераваттху дутийам̣.

3. падха̄никатиссаттхераваттху

атта̄нан̃чети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто падха̄никатиссаттхерам̣ а̄раббха катхеси.

со кира саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ пан̃часате бхиккхӯ а̄да̄йа аран̃н̃е вассам̣ упагантва̄, ‘‘а̄вусо, дхарама̄накасса буддхасса сантике во каммат̣т̣ха̄нам̣ гахитам̣, аппаматта̄ва саман̣адхаммам̣ каротха̄’’ти овадитва̄ сайам̣ гантва̄ нипаджджитва̄ супати. те бхиккхӯ пат̣хамайа̄ме чан̇камитва̄ маджджхимайа̄ме виха̄рам̣ пависанти. со нидда̄йитва̄ пабуддхака̄ле тесам̣ сантикам̣ гантва̄ ‘‘ким̣ тумхе ‘нипаджджитва̄ нидда̄йисса̄ма̄’ти а̄гата̄, сӣгхам̣ никкхамитва̄ саман̣адхаммам̣ каротха̄’’ти ватва̄ сайам̣ гантва̄ татхева супати. итаре маджджхимайа̄ме бахи чан̇камитва̄ паччхимайа̄ме виха̄рам̣ пависанти. со пунапи пабуджджхитва̄ тесам̣ сантикам̣ гантва̄ те виха̄ра̄ нӣхаритва̄ сайам̣ пуна гантва̄ татхева супати. тасмим̣ ниччака̄лам̣ евам̣ каронте те бхиккхӯ саджджха̄йам̣ ва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ манасика̄тум̣ на̄саккхим̣су, читтам̣ ан̃н̃атхаттам̣ агама̄си. те ‘‘амха̄кам̣ а̄чарийо ативийа а̄раддхавӣрийо, паригган̣хисса̄ма на’’нти паригган̣ханта̄ тасса кирийам̣ дисва̄ ‘‘нат̣т̣хамха̄, а̄вусо, а̄чарийо но туччхаравам̣ раватӣ’’ти вадим̣су. тесам̣ ативийа нидда̄йа киламанта̄нам̣ екабхиккхупи висесам̣ ниббаттетум̣ на̄саккхи. те вут̣т̣хавасса̄ саттху сантикам̣ гантва̄ саттха̄ра̄ катапат̣исантха̄ра̄ ‘‘ким̣, бхиккхаве, аппаматта̄ хутва̄ саман̣адхаммам̣ кариттха̄’’ти пуччхита̄ таматтхам̣ а̄рочесум̣. саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепеса тумха̄кам̣ антара̄йамака̄сийева̄’’ти ватва̄ техи йа̄чито –

‘‘ама̄та̄питарасам̣вад̣д̣хо, ана̄черакуле васам̣;

на̄йам̣ ка̄лам̣ ака̄лам̣ ва̄, абхиджа̄на̄ти куккут̣о’’ти. (джа̄. 1.1.119) –

имам̣ ака̄лара̄викуккут̣аджа̄такам̣ виттха̄ретва̄ катхеси. ‘‘тада̄ хи со куккут̣о айам̣ падха̄никатиссаттхеро ахоси, име пан̃ча сата̄ бхиккхӯ те ма̄н̣ава̄ ахесум̣, диса̄па̄моккхо а̄чарийо ахамева̄’’ти саттха̄ имам̣ джа̄такам̣ виттха̄ретва̄, ‘‘бхиккхаве, парам̣ овадантена на̄ма атта̄ суданто ка̄таббо. евам̣ оваданто хи суданто хутва̄ дамети на̄ма̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

159. ‘‘атта̄нан̃че татха̄ кайира̄, йатха̄н̃н̃амануса̄сати;

суданто вата даметха, атта̄ хи кира дуддамо’’ти.

тассаттхо – йо хи бхиккху ‘‘пат̣хамайа̄ма̄дӣсу чан̇камитабба’’нти ватва̄ парам̣ овадати, сайам̣ чан̇камана̄дӣни адхит̣т̣хаханто атта̄нан̃че татха̄ кайира̄, йатха̄н̃н̃амануса̄сати, евам̣ санте суданто вата даметха̄ти йена гун̣ена парам̣ ануса̄сати, тена аттана̄ суданто хутва̄ дамеййа. атта̄ хи кира дуддамоти айан̃хи атта̄ на̄ма дуддамо. тасма̄ йатха̄ со суданто хоти, татха̄ даметабботи.

десана̄васа̄не пан̃ча сата̄пи те бхиккхӯ арахаттам̣ па̄пун̣им̣сӯти.

падха̄никатиссаттхераваттху татийам̣.

4. кума̄ракассапама̄тутхерӣваттху

атта̄ хи аттано на̄тхоти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто кума̄ракассапаттхерасса ма̄тарам̣ а̄раббха катхеси.

са̄ кира ра̄джагаханагаре сет̣т̣хидхӣта̄ вин̃н̃утам̣ паттака̄лато пат̣т̣ха̄йа паббаджджам̣ йа̄чи. атха са̄ пунаппунам̣ йа̄чама̄на̄пи ма̄та̄питӯнам̣ сантика̄ паббаджджам̣ алабхитва̄ вайаппатта̄ патикулам̣ гантва̄ патидевата̄ хутва̄ ага̄рам̣ аджджха̄васи. атхасса̄ на чирассева куччхисмим̣ габбхо патит̣т̣хахи. са̄ габбхасса патит̣т̣хитабха̄вам̣ аджа̄нитва̄ва са̄микам̣ а̄ра̄дхетва̄ паббаджджам̣ йа̄чи. атха нам̣ со махантена сакка̄рена бхиккхунупассайам̣ нетва̄ аджа̄нанто девадаттапаккхика̄нам̣ бхиккхунӣнам̣ сантике пабба̄джеси. апарена самайена бхиккхунийо тасса̄ габбхинибха̄вам̣ н̃атва̄ та̄хи ‘‘ким̣ ида’’нти вутта̄ на̄хам̣, аййе, джа̄на̄ми ‘‘киметам̣’’, сӣлам̣ вата ме арогамева̄ти. бхиккхунийо там̣ девадаттасса сантикам̣ нетва̄ ‘‘айам̣ бхиккхунӣ саддха̄паббаджита̄, имисса̄ майам̣ габбхасса патит̣т̣хитабха̄вам̣ джа̄на̄ма, ка̄лам̣ на джа̄на̄ма, ким̣ да̄ни карома̄’’ти пуччхим̣су. девадатто ‘‘ма̄ майхам̣ ова̄дака̄рика̄нам̣ бхиккхунӣнам̣ айасо уппаджджатӯ’’ти еттакамева чинтетва̄ ‘‘уппабба̄джетха на’’нти а̄ха. там̣ сутва̄ са̄ дахара̄ ма̄ мам̣, аййе, на̄сетха, на̄хам̣ девадаттам̣ уддисса паббаджита̄, етха, мам̣ саттху сантикам̣ джетаванам̣ нетха̄ти. та̄ там̣ а̄да̄йа джетаванам̣ гантва̄ саттху а̄рочесум̣. саттха̄ ‘‘тасса̄ гихика̄ле габбхо патит̣т̣хито’’ти джа̄нантопи парава̄дамочанаттхам̣ ра̄джа̄нам̣ пасенадикосалам̣ маха̄ана̄тхапин̣д̣икам̣ чӯл̣аана̄тхапин̣д̣икам̣ виса̄кха̄упа̄сикам̣ ан̃н̃а̄ни ча маха̄кула̄ни паккоса̄петва̄ упа̄литтхерам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха, имисса̄ дахара̄йа бхиккхунийа̄ чатупарисамаджджхе каммам̣ парисодхехӣ’’ти. тхеро ран̃н̃о пурато виса̄кхам̣ паккоса̄петва̄ там̣ адхикаран̣ам̣ пат̣иччха̄песи. са̄ са̄н̣ипа̄ка̄рам̣ париккхипа̄петва̄ антоса̄н̣ийам̣ тасса̄ хаттхапа̄дана̄бхиударапарийоса̄на̄ни олокетва̄ ма̄садивасе сама̄нетва̄ ‘‘гихибха̄ве има̄йа габбхо ладдхо’’ти н̃атва̄ тхерасса таматтхам̣ а̄рочеси. атхасса̄ тхеро парисамаджджхе парисуддхабха̄вам̣ патит̣т̣ха̄песи. са̄ апарена самайена падумуттарабуддхасса па̄дамӯле паттхитапаттханам̣ маха̄нубха̄вам̣ путтам̣ виджа̄йи.

атхекадивасам̣ ра̄джа̄ бхиккхунупассайасамӣпена гаччханто да̄ракасаддам̣ сутва̄ ‘‘ким̣ ида’’нти пуччхитва̄, ‘‘дева, екисса̄ бхиккхунийа̄ путто джа̄то, тассеса саддо’’ти вутте там̣ кума̄рам̣ аттано гхарам̣ нетва̄ дха̄тӣнам̣ ада̄си. на̄маггахан̣адивасе часса кассапоти на̄мам̣ катва̄ кума̄рапариха̄рена вад̣д̣хитатта̄ кума̄ракассапоти сан̃джа̄ним̣су. со кӣл̣а̄ман̣д̣але да̄раке пахаритва̄ ‘‘нимма̄та̄питикенамха̄ пахат̣а̄’’ти вутте ра̄джа̄нам̣ упасан̇камитва̄, ‘‘дева, мам̣ ‘нимма̄та̄питико’ти ваданти, ма̄тарам̣ ме а̄чиккхатха̄’’ти пуччхитва̄ ран̃н̃а̄ дха̄тийо дассетва̄ ‘‘има̄ те ма̄таро’’ти вутте ‘‘на еттика̄ ме ма̄таро, ека̄йа ме ма̄тара̄ бхавитаббам̣, там̣ ме а̄чиккхатха̄’’ти а̄ха. ра̄джа̄ ‘‘на сакка̄ имам̣ ван̃чету’’нти чинтетва̄, та̄та, тава ма̄та̄ бхиккхунӣ, твам̣ майа̄ бхиккхунупассайа̄ а̄нӣтоти. со та̄ватакенева самуппаннасам̣вего хутва̄, ‘‘та̄та, пабба̄джетха ма’’нти а̄ха. ра̄джа̄ ‘‘са̄дху, та̄та̄’’ти там̣ махантена сакка̄рена саттху сантике пабба̄джеси. со ладдхӯпасампадо кума̄ракассапаттхероти пан̃н̃а̄йи. со саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ ва̄йамитва̄ висесам̣ ниббаттетум̣ асакконто ‘‘пуна каммат̣т̣ха̄нам̣ висесетва̄ гахесса̄мӣ’’ти саттху сантикам̣ гантва̄ андхаване виха̄си.

атха нам̣ кассапабуддхака̄ле екато саман̣адхаммам̣ катва̄ ана̄га̄мипхалам̣ патва̄ брахмалоке ниббаттабхиккху брахмалокато а̄гантва̄ паннараса пан̃хе пуччхитва̄ ‘‘име пан̃хе т̣хапетва̄ саттха̄рам̣ ан̃н̃о бйа̄ка̄тум̣ саматтхо на̄ма наттхи, гаччха, саттху сантике имесам̣ аттхам̣ угган̣ха̄’’ти уййоджеси. со татха̄ катва̄ пан̃хависсаджджана̄васа̄не арахаттам̣ па̄пун̣и. тасса пана никкхантадивасато пат̣т̣ха̄йа два̄даса васса̄ни ма̄тубхиккхунийа̄ аккхӣхи ассӯни паваттим̣су. са̄ путтавийогадуккхита̄ ассутинтенева мукхена бхиккха̄йа чарама̄на̄ антаравӣтхийам̣ тхерам̣ дисва̄ва, ‘‘путта, путта̄’’ти виравантӣ там̣ ган̣хитум̣ упадха̄вама̄на̄ париваттитва̄ пати. са̄ тханехи кхӣрам̣ мун̃чантехи ут̣т̣хахитва̄ аллачӣвара̄ гантва̄ тхерам̣ ган̣хи. со чинтеси – ‘‘сача̄йам̣ мама сантика̄ мадхуравачанам̣ лабхиссати, винассиссати. тхаддхамева катва̄ има̄йа саддхим̣ саллаписса̄мӣ’’ти. атха нам̣ а̄ха – ‘‘ким̣ каронтӣ вичараси, синехаматтампи чхиндитум̣ на саккосӣ’’ти. са̄ ‘‘ахо каккхал̣а̄ тхерасса катха̄’’ти чинтетва̄ ‘‘ким̣ вадеси, та̄та̄’’ти ватва̄ пунапи тена татхева вутта̄ чинтеси – ‘‘ахам̣ имасса ка̄ран̣а̄ два̄даса васса̄ни ассӯни сандха̄ретум̣ на саккоми, айам̣ паневам̣ тхаддхахадайо, ким̣ ме имина̄’’ти путтасинехам̣ чхиндитва̄ там̣дивасамева арахаттам̣ па̄пун̣и.

апарена самайена дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, девадаттена евам̣ упаниссайасампанно кума̄ракассапо ча тхерӣ ча на̄сита̄, саттха̄ пана тесам̣ патит̣т̣ха̄ джа̄то, ахо буддха̄ на̄ма лока̄нукампака̄’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева ахам̣ имесам̣ паччайо патит̣т̣ха̄ джа̄то, пуббепи несам̣ ахам̣ патит̣т̣ха̄ ахосим̣йева̄’’ти ватва̄ –

‘‘нигродхамева севеййа, на са̄кхамупасам̣васе;

нигродхасмим̣ матам̣ сеййо, йан̃че са̄кхасми джӣвита’’нти. (джа̄. 1.1.12; 1.10.81) –

имам̣ нигродхаджа̄такам̣ виттха̄рена катхетва̄ ‘‘тада̄ са̄кхамиго девадатто ахоси, париса̄писса девадаттапариса̄, ва̄раппатта̄ мигадхену тхерӣ ахоси, путто кума̄ракассапо, габбхинӣмигийа̄ джӣвитам̣ париччаджитва̄ гато нигродхамигара̄джа̄ пана ахамева̄’’ти джа̄такам̣ самодха̄нетва̄ путтасинехам̣ чхиндитва̄ тхерийа̄ аттана̄ва аттано патит̣т̣ха̄накатабха̄вам̣ пака̄сенто, ‘‘бхиккхаве, йасма̄ парасса аттани т̣хитена саггапара̄йан̣ена ва̄ маггапара̄йан̣ена ва̄ бхавитум̣ на сакка̄, тасма̄ атта̄ва аттано на̄тхо, паро ким̣ кариссатӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

160. ‘‘атта̄ хи аттано на̄тхо, ко хи на̄тхо паро сийа̄;

аттана̄ хи судантена, на̄тхам̣ лабхати дуллабха’’нти.

таттха на̄тхоти патит̣т̣ха̄. идам̣ вуттам̣ хоти – йасма̄ аттани т̣хитена аттасампаннена кусалам̣ катва̄ саггам̣ ва̄ па̄пун̣итум̣, маггам̣ ва̄ бха̄ветум̣, пхалам̣ ва̄ саччхика̄тум̣ сакка̄. тасма̄ хи атта̄ва аттано патит̣т̣ха̄ хоти, паро ко на̄ма касса патит̣т̣ха̄ сийа̄. аттана̄ ева хи судантена ниббисеванена арахаттапхаласан̇кха̄там̣ дуллабхам̣ на̄тхам̣ лабхати. арахаттан̃хи сандха̄йа идха ‘‘на̄тхам̣ лабхати дуллабха’’нти вуттам̣.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

кума̄ракассапама̄тутхерӣваттху чатуттхам̣.

5. маха̄ка̄лаупа̄сакаваттху

аттана̄ хи катам̣ па̄панти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ маха̄ка̄лам̣ на̄ма сота̄паннаупа̄сакам̣ а̄раббха катхеси.

со кира ма̄сасса ат̣т̣хадивасесу упосатхико хутва̄ виха̄ре саббараттим̣ дхаммакатхам̣ сун̣а̄ти. атха раттим̣ чора̄ екасмим̣ гехе сандхим̣ чхиндитва̄ бхан̣д̣акам̣ гахетва̄ лохабха̄джанасаддена пабуддхехи са̄микехи анубаддха̄ гахитабхан̣д̣ам̣ чхад̣д̣етва̄ пала̄йим̣су. са̄мика̄пи те анубандхим̣суйева, те диса̄ паккхандим̣су. еко пана виха̄рамаггам̣ гахетва̄ маха̄ка̄ласса раттим̣ дхаммакатхам̣ сутва̄ па̄това поккхаран̣итӣре мукхам̣ дховантасса пурато бхан̣д̣икам̣ чхад̣д̣етва̄ пала̄йи. чоре анубандхитва̄ а̄гатаманусса̄ бхан̣д̣икам̣ дисва̄ ‘‘твам̣ но гехасандхим̣ чхиндитва̄ бхан̣д̣икам̣ харитва̄ дхаммам̣ сун̣анто вийа вичарасӣ’’ти там̣ гахетва̄ потхетва̄ ма̄ретва̄ чхад̣д̣етва̄ агамим̣су. атха нам̣ па̄това па̄нӣйагхат̣ам̣ а̄да̄йа гата̄ дахараса̄ман̣ера̄ дисва̄ ‘‘виха̄ре дхаммакатхам̣ сутва̄ сайитаупа̄сако айуттам̣ маран̣ам̣ лабхатӣ’’ти ватва̄ саттху а̄рочесум̣. саттха̄ ‘‘а̄ма, бхиккхаве, имасмим̣ аттабха̄ве ка̄лена аппатирӯпам̣ маран̣ам̣ ладдхам̣, пуббе катакаммасса пана тена йуттамева ладдха’’нти ватва̄ техи йа̄чито тасса пуббакаммам̣ катхеси –

атӣте кира ба̄ра̄н̣асиран̃н̃о виджите екасса паччантага̄масса ат̣авимукхе чора̄ пахаранти. ра̄джа̄ ат̣авимукхе екам̣ ра̄джабхат̣ам̣ т̣хапеси, со бхатим̣ гахетва̄ мануссе орато па̄рам̣ нети, па̄рато орам̣ а̄нети. атхеко мануссо абхирӯпам̣ аттано бхарийам̣ чӯл̣айа̄накам̣ а̄ропетва̄ там̣ т̣ха̄нам̣ агама̄си. ра̄джабхат̣о там̣ иттхим̣ дисва̄ва сан̃джа̄тасинехо тена ‘‘ат̣авим̣ но, са̄ми, атикка̄мехӣ’’ти вуттепи ‘‘ида̄ни вика̄ло, па̄това атикка̄месса̄мӣ’’ти а̄ха. со сака̄ло, са̄ми, ида̄нева но нехӣти. ниватта, бхо, амха̄кам̣йева гехе а̄ха̄ро ча нива̄со ча бхависсатӣти. со нева ниваттитум̣ иччхи. итаро пуриса̄нам̣ сан̃н̃ам̣ датва̄ йа̄накам̣ ниватта̄петва̄ аниччхантассева два̄ракот̣т̣хаке нива̄сам̣ датва̄ а̄ха̄рам̣ пат̣ийа̄да̄песи. тасса пана гехе екам̣ ман̣иратанам̣ аттхи. со там̣ тасса йа̄накантаре паккхипа̄петва̄ паччӯсака̄ле чора̄нам̣ павит̣т̣хасаддам̣ ка̄реси. атхасса пуриса̄ ‘‘ман̣иратанам̣, са̄ми, чорехи хат̣а’’нти а̄рочесум̣. со га̄мадва̄ресу а̄раккхам̣ т̣хапетва̄ ‘‘антога̄мато никкхаманте вичинатха̄’’ти а̄ха. итаропи па̄това йа̄накам̣ йоджетва̄ па̄йа̄си. атхасса йа̄накам̣ содхента̄ аттана̄ т̣хапитам̣ ман̣иратанам̣ дисва̄ сантаджджетва̄ ‘‘твам̣ ман̣им̣ гахетва̄ пала̄йасӣ’’ти потхетва̄ ‘‘гахито но, са̄ми, чоро’’ти га̄мабходжакасса дассесум̣. со ‘‘бхатакасса вата ме гехе нива̄сам̣ датва̄ бхаттам̣ диннам̣, ман̣им̣ гахетва̄ гато, ган̣хатха нам̣ па̄папуриса’’нти потха̄петва̄ ма̄ретва̄ чхад̣д̣а̄песи. идам̣ тасса пуббакаммам̣. со тато чуто авӣчимхи ниббаттитва̄ таттха дӣгхараттам̣ паччитва̄ випа̄ка̄васесена аттабха̄васате татхева потхито маран̣ам̣ па̄пун̣и.

евам̣ саттха̄ маха̄ка̄ласса пуббакаммам̣ дассетва̄, ‘‘бхиккхаве, евам̣ име сатте аттана̄ катапа̄пакаммамева чатӯсу апа̄йесу абхиматтхатӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

161. ‘‘аттана̄ хи катам̣ па̄пам̣, аттаджам̣ аттасамбхавам̣;

абхиматтхати думмедхам̣, ваджирам̣васмамайам̣ ман̣и’’нти.

таттха ваджирам̣васмамайам̣ ман̣инти ваджирам̣ва асмамайам̣ ман̣им̣. идам̣ вуттам̣ хоти – йатха̄ па̄са̄н̣амайам̣ па̄са̄н̣асамбхавам̣ ваджирам̣ тамева асмамайам̣ ман̣им̣ аттано ут̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄насан̇кха̄там̣ па̄са̄н̣аман̣им̣ кха̄дитва̄ чхиддам̣ чхиддам̣ кхан̣д̣ам̣ кхан̣д̣ам̣ катва̄ апарибхогам̣ кароти, евамева аттана̄ катам̣ аттани джа̄там̣ аттасамбхавам̣ па̄пам̣ думмедхам̣ ниппан̃н̃ам̣ пуггалам̣ чатӯсу апа̄йесу абхиматтхати кантати виддхам̣сетӣти.

десана̄васа̄не сампаттабхиккхӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

маха̄ка̄лаупа̄сакаваттху пан̃чамам̣.

6. девадаттаваттху

йасса аччантадуссӣлйанти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто девадаттам̣ а̄раббха катхеси.

екасмин̃хи дивасе бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘а̄вусо, девадатто дуссӣло па̄падхаммо дуссӣлйака̄ран̣ена вад̣д̣хита̄йа тан̣ха̄йа аджа̄тасаттум̣ сан̇ган̣хитва̄ махантам̣ ла̄бхасакка̄рам̣ ниббаттетва̄ аджа̄тасаттум̣ питувадхе сама̄дапетва̄ тена саддхим̣ екато хутва̄ на̄наппака̄рена татха̄гатасса вадха̄йа парисаккатӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева, пуббепи девадатто на̄наппака̄рена майхам̣ вадха̄йа парисаккатӣ’’ти ватва̄ курун̇гамигаджа̄така̄дӣни (джа̄. 1.2.111-2) катхетва̄, ‘‘бхиккхаве, аччантадуссӣлапуггалам̣ на̄ма дуссӣлйака̄ран̣а̄ уппанна̄ тан̣ха̄ ма̄лува̄ вийа са̄лам̣ парийонандхитва̄ самбхан̃джама̄на̄ нирайа̄дӣсу паккхипатӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тха̄ма̄ха –

162. ‘‘йасса аччантадуссӣлйам̣, ма̄лува̄ са̄ламивоттхатам̣;

кароти со татхатта̄нам̣, йатха̄ нам̣ иччхатӣ дисо’’ти.

таттха аччантадуссӣлйанти екантадуссӣлабха̄во. гихӣ ва̄ джа̄тито пат̣т̣ха̄йа даса акусалакаммапатхе каронто, паббаджито ва̄ упасампаннадивасато пат̣т̣ха̄йа гарука̄паттим̣ а̄паджджама̄но аччантадуссӣло на̄ма. идха пана йо двӣсу тӣсу аттабха̄весу дуссӣло, етасса гатийа̄ а̄гатам̣ дуссӣлабха̄вам̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. дуссӣлабха̄воти четтха дуссӣласса чха два̄ра̄ни нисса̄йа уппанна̄ тан̣ха̄ ведитабба̄. ма̄лува̄ са̄ламивоттхатанти йасса пуггаласса там̣ тан̣ха̄сан̇кха̄там̣ дуссӣлйам̣ йатха̄ на̄ма ма̄лува̄ са̄лам̣ оттхарантӣ деве вассанте паттехи удакам̣ сампат̣иччхитва̄ самбхан̃джанавасена саббаттхакамева парийонандхати, евам̣ аттабха̄вам̣ оттхатам̣ парийонандхитва̄ т̣хитам̣. со ма̄лува̄йа самбхан̃джитва̄ бхӯмийам̣ па̄тийама̄но руккхо вийа та̄йа дуссӣлйасан̇кха̄та̄йа тан̣ха̄йа самбхан̃джитва̄ апа̄йесу па̄тийама̄но, йатха̄ нам̣ анаттхака̄мо дисо иччхати, татха̄ атта̄нам̣ кароти на̄ма̄ти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

девадаттаваттху чхат̣т̣хам̣.

7. сан̇гхабхедапарисакканаваттху

сукара̄нӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто сан̇гхабхедапарисакканам̣ а̄раббха катхеси.

екадивасан̃хи девадатто сан̇гхабхеда̄йа парисакканто а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ пин̣д̣а̄йа чарантам̣ дисва̄ аттано адхиппа̄йам̣ а̄рочеси. там̣ сутва̄ тхеро саттху сантикам̣ гантва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха̄хам̣, бханте, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄висим̣. аддаса̄ кхо мам̣, бханте, девадатто ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чарантам̣. дисва̄ йена̄хам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ мам̣ етадавоча – ‘аджджатагге да̄на̄хам̣, а̄вусо а̄нанда, ан̃н̃атрева бхагавата̄ ан̃н̃атра бхиккхусан̇гхена упосатхам̣ карисса̄ми сан̇гхакамман̃ча̄’ти. аджджа бхагава̄ девадатто сан̇гхам̣ бхиндиссати, упосатхан̃ча кариссати сан̇гхакамма̄ни ча̄’’ти. евам̣ вутте саттха̄ –

‘‘сукарам̣ са̄дхуна̄ са̄дху, са̄дху па̄пена дуккарам̣;

па̄пам̣ па̄пена сукарам̣, па̄памарийехи дуккара’’нти. (уда̄. 48) –

имам̣ уда̄нам̣ уда̄нетва̄, ‘‘а̄нанда, аттано ахитакаммам̣ на̄ма сукарам̣, хитакаммамева дуккара’’нти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

163. ‘‘сукара̄ни аса̄дхӯни, аттано ахита̄ни ча;

йам̣ ве хитан̃ча са̄дхун̃ча, там̣ ве парамадуккара’’нти.

тассаттхо – йа̄ни камма̄ни аса̄дхӯни са̄ваджджа̄ни апа̄йасам̣ваттаникатта̄йева аттано ахита̄ни ча хонти, та̄ни сукара̄ни. йам̣ пана сугатисам̣ваттаникатта̄ аттано хитан̃ча анаваджджаттхена са̄дхун̃ча сугатисам̣ваттаникан̃чева нибба̄насам̣ваттаникан̃ча каммам̣, там̣ па̄чӣнанинна̄йа ган̇га̄йа уббаттетва̄ паччха̄мукхакаран̣ам̣ вийа атидуккаранти.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

сан̇гхабхедапарисакканаваттху саттамам̣.

8. ка̄латтхераваттху

йо са̄сананти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ка̄латтхерам̣ а̄раббха катхеси.

са̄ваттхийам̣ кирека̄ иттхӣ ма̄тут̣т̣ха̄не т̣хатва̄ там̣ тхерам̣ упат̣т̣хахи. тасса̄ пат̣ивиссакагехе манусса̄ саттху сантике дхаммам̣ сутва̄ а̄гантва̄ ‘‘ахо буддха̄ на̄ма аччхарийа̄, ахо дхаммадесана̄ мадхура̄’’ти пасам̣санти. са̄ иттхӣ тесам̣ катхам̣ сутва̄, ‘‘бханте, ахампи саттху дхаммадесанам̣ сотука̄ма̄’’ти тасса а̄рочеси. со ‘‘таттха ма̄ гамӣ’’ти там̣ нива̄реси. са̄ пунадивасе пунадивасепӣти йа̄вататийам̣ тена нива̄рийама̄на̄пи сотука̄ма̄ва ахоси. касма̄ со панетам̣ нива̄ресӣти? евам̣ кирасса ахоси – ‘‘саттху сантике дхаммам̣ сутва̄ майи бхиджджиссатӣ’’ти. са̄ екадивасам̣ па̄това бхуттапа̄тара̄са̄ упосатхам̣ сама̄дийитва̄, ‘‘амма, са̄дхукам̣ аййам̣ паривисеййа̄сӣ’’ти дхӣтарам̣ а̄н̣а̄петва̄ виха̄рам̣ агама̄си. дхӣта̄писса̄ там̣ бхиккхум̣ а̄гатака̄ле паривиситва̄ ‘‘кухим̣ маха̄упа̄сика̄’’ти вутта̄ ‘‘дхаммассавана̄йа виха̄рам̣ гата̄’’ти а̄ха. со там̣ сутва̄ва куччхийам̣ ут̣т̣хитена д̣а̄хена сантаппама̄но ‘‘ида̄ни са̄ майи бхинна̄’’ти вегена гантва̄ саттху сантике дхаммам̣ сун̣ама̄нам̣ дисва̄ саттха̄рам̣ а̄ха, ‘‘бханте, айам̣ иттхӣ дандха̄ сукхумам̣ дхаммакатхам̣ на джа̄на̄ти, имисса̄ кхандха̄дипат̣исам̣йуттам̣ сукхумам̣ дхаммакатхам̣ акатхетва̄ да̄накатхам̣ ва̄ сӣлакатхам̣ ва̄ катхетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. саттха̄ тассаджджха̄сайам̣ видитва̄ ‘‘твам̣ дуппан̃н̃о па̄пикам̣ дит̣т̣хим̣ нисса̄йа буддха̄нам̣ са̄санам̣ пат̣иккосаси. аттагха̄та̄йева ва̄йамасӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

164. ‘‘йо са̄санам̣ арахатам̣, арийа̄нам̣ дхаммаджӣвинам̣;

пат̣иккосати думмедхо, дит̣т̣хим̣ нисса̄йа па̄пикам̣;

пхала̄ни кат̣т̣хакассева, аттагха̄та̄йа пхаллатӣ’’ти.

тассаттхо – йо думмедхо пуггало аттано сакка̄раха̄нибхайена па̄пикам̣ дит̣т̣хим̣ нисса̄йа ‘‘дхаммам̣ ва̄ сосса̄ма, да̄нам̣ ва̄ дасса̄ма̄’’ти ваданте пат̣иккосанто арахатам̣ арийа̄нам̣ дхаммаджӣвинам̣ буддха̄нам̣ са̄санам̣ пат̣иккосати, тасса там̣ пат̣иккосанам̣ са̄ ча па̄пика̄ дит̣т̣хи вел̣усан̇кха̄тасса кат̣т̣хакасса пхала̄ни вийа хоти. тасма̄ йатха̄ кат̣т̣хако пхала̄ни ган̣ханто аттагха̄та̄йа пхаллати, аттано гха̄таттхамева пхалати, евам̣ сопи аттагха̄та̄йа пхаллатӣти. вуттампи четам̣ –

‘‘пхалам̣ ве кадалим̣ ханти, пхалам̣ вел̣ум̣ пхалам̣ нал̣ам̣;

сакка̄ро ка̄пурисам̣ ханти, габбхо ассатарим̣ йатха̄’’ти. (чӯл̣ава. 335; а. ни. 4.68);

десана̄васа̄не упа̄сика̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, сампаттапариса̄йапи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

ка̄латтхераваттху ат̣т̣хамам̣.

9. чӯл̣ака̄лаупа̄сакаваттху

аттана̄ хи катанти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто чӯл̣ака̄лам̣ упа̄сакам̣ а̄раббха катхеси.

екадивасан̃хи маха̄ка̄лаваттхусмим̣ вуттанайенева уман̇гачора̄ са̄микехи анубаддха̄ раттим̣ виха̄ре дхаммакатхам̣ сутва̄ па̄това виха̄ра̄ никкхамитва̄ са̄ваттхим̣ а̄гаччхантасса тасса упа̄сакасса пурато бхан̣д̣икам̣ чхад̣д̣етва̄ пала̄йим̣су. манусса̄ там̣ дисва̄ ‘‘айам̣ раттим̣ чоракаммам̣ катва̄ дхаммам̣ сун̣анто вийа чарати, ган̣хатха на’’нти там̣ потхайим̣су. кумбхада̄сийо удакатиттхам̣ гаччхама̄на̄ там̣ дисва̄ ‘‘апетха, са̄ми, на̄йам̣ еварӯпам̣ каротӣ’’ти там̣ мочесум̣. со виха̄рам̣ гантва̄, ‘‘бханте, ахамхи мануссехи на̄сито, кумбхада̄сийо ме нисса̄йа джӣвитам̣ ладдха’’нти бхиккхӯнам̣ а̄рочеси. бхиккхӯ татха̄гатасса таматтхам̣ а̄рочесум̣. саттха̄ тесам̣ катхам̣ сутва̄, ‘‘бхиккхаве, чӯл̣ака̄лаупа̄сако кумбхада̄сийо чева нисса̄йа, аттано ча акаран̣абха̄вена джӣвитам̣ лабхи. име хи на̄ма сатта̄ аттана̄ па̄пакаммам̣ катва̄ нирайа̄дӣсу аттана̄ва килиссанти, кусалам̣ катва̄ пана сугатин̃чева нибба̄нан̃ча гаччханта̄ аттана̄ва висуджджхантӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

165. ‘‘аттана̄ хи катам̣ па̄пам̣, аттана̄ сам̣килиссати;

аттана̄ акатам̣ па̄пам̣, аттана̄ва висуджджхати;

суддхӣ асуддхи паччаттам̣, на̄н̃н̃о ан̃н̃ам̣ висодхайе’’ти.

тассаттхо – йена аттана̄ акусалакаммам̣ катам̣ хоти, со чатӯсу апа̄йесу дуккхам̣ анубхаванто аттана̄ва сам̣килиссати. йена пана аттана̄ акатам̣ па̄пам̣, со сугатин̃чева нибба̄нан̃ча гаччханто аттана̄ва висуджджхати. кусалакаммасан̇кха̄та̄ суддхи акусалакаммасан̇кха̄та̄ ча асуддхи паччаттам̣ ка̄ракасатта̄нам̣ аттанийева випаччати. ан̃н̃о пуггало ан̃н̃ам̣ пуггалам̣ на висодхайе нева висодхети, на килесетӣти вуттам̣ хоти.

десана̄васа̄не чӯл̣ака̄ло сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, сампаттапариса̄йапи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

чӯл̣ака̄лаупа̄сакаваттху навамам̣.

10. аттадаттхаттхераваттху

аттадаттханти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто аттадаттхаттхерам̣ а̄раббха катхеси.

саттха̄ра̄ хи паринибба̄нака̄ле, ‘‘бхиккхаве, ахам̣ ито чатума̄саччайена паринибба̄йисса̄мӣ’’ти вутте уппаннасам̣вега̄ саттасата̄ путхуджджана̄ бхиккхӯ саттху сантикам̣ авиджахитва̄ ‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, карисса̄ма̄’’ти саммантайама̄на̄ вичаранти. аттадаттхаттхеро пана чинтеси – ‘‘саттха̄ кира чатума̄саччайена паринибба̄йиссати, ахан̃чамхи авӣтара̄го, саттхари дхарама̄нейева арахаттаттха̄йа ва̄йамисса̄мӣ’’ти. со бхиккхӯнам̣ сантикам̣ на гаччхати. атха нам̣ бхиккхӯ ‘‘касма̄, а̄вусо, твам̣ нева амха̄кам̣ сантикам̣ а̄гаччхаси, на кин̃чи мантесӣ’’ти ватва̄ саттху сантикам̣ нетва̄ ‘‘айам̣, бханте, евам̣ на̄ма каротӣ’’ти а̄рочайим̣су. со саттха̄ра̄пи ‘‘касма̄ евам̣ каросӣ’’ти вутте ‘‘тумхе кира, бханте, чатума̄саччайена паринибба̄йиссатха, ахам̣ тумхесу дхарантесуйева арахаттаппаттийа̄ ва̄йамисса̄мӣ’’ти. саттха̄ тасса са̄дхука̄рам̣ датва̄, ‘‘бхиккхаве, йасса майи синехо аттхи, тена аттадаттхена вийа бхавитум̣ ват̣т̣ати. на хи гандха̄дӣхи пӯджента̄ мам̣ пӯдженти, дхамма̄нудхаммапат̣ипаттийа̄ пана мам̣ пӯдженти. тасма̄ ан̃н̃енапи аттадаттхасадисенева бхавитабба’’нти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

166. ‘‘аттадаттхам̣ параттхена, бахуна̄пи на ха̄пайе;

аттадаттхамабхин̃н̃а̄йа, садаттхапасуто сийа̄’’ти.

тассаттхо – гихибхӯта̄ та̄ва ка̄кан̣икаматтампи аттано аттхам̣ сахассаматтена̄пи парасса аттхена на ха̄пайе. ка̄кан̣икаматтена̄пи хисса аттадаттхова кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ ниппха̄деййа, на параттхо. идам̣ пана евам̣ акатхетва̄ каммат̣т̣ха̄насӣсена катхитам̣, тасма̄ ‘‘аттадаттхам̣ на ха̄пемӣ’’ти бхиккхуна̄ на̄ма сан̇гхасса уппаннам̣ четийапат̣исан̇кхаран̣а̄дикиччам̣ ва̄ упаджджха̄йа̄диваттам̣ ва̄ на ха̄петаббам̣. а̄бхисама̄ча̄рикаваттан̃хи пӯрентойева арийапхала̄дӣни саччхикароти, тасма̄ айампи аттадаттхова. йо пана ачча̄раддхавипассако ‘‘аджджа ва̄ суве ва̄’’ти пат̣иведхам̣ паттхайама̄но вичарати, тена упаджджха̄йаватта̄дӣнипи ха̄петва̄ аттано киччамева ка̄таббам̣. еварӯпан̃хи аттадаттхамабхин̃н̃а̄йа ‘‘айам̣ ме аттано аттхо’’ти саллаккхетва̄, садаттхапасуто сийа̄ти тасмим̣ саке аттхе уййуттапайутто бхавеййа̄ти.

десана̄васа̄не со тхеро арахатте патит̣т̣хахи, сампаттабхиккхӯнампи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

аттадаттхаттхераваттху дасамам̣.

аттаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

два̄дасамо вагго.