3. кун̣д̣алакеситтхерӣваттху

йо ча га̄тха̄сатам̣ бха̄сети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто кун̣д̣алакесим̣ а̄раббха катхеси.

ра̄джагахе кира ека̄ сет̣т̣хидхӣта̄ сол̣асавассуддесика̄ абхирӯпа̄ ахоси дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄. тасмин̃ча вайе т̣хита̄ на̄рийо пурисаджджха̄сайа̄ хонти пурисалола̄. атха нам̣ ма̄та̄питаро саттабхӯмикасса па̄са̄дасса упариматале сиригаббхе нива̄са̄песум̣. екамевасса̄ да̄сим̣ парича̄рикам̣ адам̣су. атхекам̣ кулапуттам̣ чоракаммам̣ каронтам̣ гахетва̄ паччха̄ба̄хам̣ бандхитва̄ чатукке чатукке каса̄хи пахаритва̄ а̄гха̄танам̣ найим̣су. сет̣т̣хидхӣта̄ маха̄джанасса саддам̣ сутва̄ ‘‘ким̣ ну кхо ета’’нти па̄са̄датале т̣хатва̄ олокентӣ там̣ дисва̄ пат̣ибаддхачитта̄ хутва̄ там̣ паттхайама̄на̄ а̄ха̄рам̣ пат̣иккхипитва̄ ман̃чаке нипаджджи. атха нам̣ ма̄та̄ пуччхи – ‘‘ким̣ идам̣, амма̄’’ти? ‘‘саче етам̣ ‘чоро’ти гахетва̄ ниййама̄нам̣ пурисам̣ лабхисса̄ми, джӣвисса̄ми. но че лабхисса̄ми, джӣвитам̣ ме наттхи, идхева марисса̄мӣ’’ти. ‘‘амма, ма̄ евам̣ кари, амха̄кам̣ джа̄тийа̄ ча готтена ча бхогена ча садисам̣ ан̃н̃ам̣ са̄микам̣ лабхиссасӣ’’ти. ‘‘майхам̣ ан̃н̃ена киччам̣ наттхи, имам̣ алабхама̄на̄ марисса̄мӣ’’ти. ма̄та̄ дхӣтарам̣ сан̃н̃а̄петум̣ асакконтӣ питуно а̄рочеси. сопи нам̣ сан̃н̃а̄петум̣ асакконто ‘‘ким̣ сакка̄ ка̄ту’’нти чинтетва̄ там̣ чорам̣ гахетва̄ гаччхантасса ра̄джапурисасса сахассабхан̣д̣икам̣ песеси – ‘‘имам̣ гахетва̄ етам̣ пурисам̣ майхам̣ дехӣ’’ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти каха̄пан̣е гахетва̄ там̣ мун̃читва̄ ан̃н̃ам̣ ма̄ретва̄ ‘‘ма̄рито, дева, чоро’’ти ран̃н̃о а̄рочеси. сет̣т̣хипи тасса дхӣтарам̣ ада̄си.

са̄ тато пат̣т̣ха̄йа ‘‘са̄микам̣ а̄ра̄дхесса̄мӣ’’ти сабба̄бхаран̣апат̣иман̣д̣ита̄ сайамева тасса йа̄гуа̄дӣни сам̣видахати, чоро катипа̄хаччайена чинтеси – ‘‘када̄ ну кхо имам̣ ма̄ретва̄ етисса̄ а̄бхаран̣а̄ни гахетва̄ екасмим̣ сура̄гехе виккин̣итва̄ кха̄дитум̣ лабхисса̄мӣ’’ти? со ‘‘аттхеко упа̄йо’’ти чинтетва̄ а̄ха̄рам̣ пат̣иккхипитва̄ ман̃чаке нипаджджи, атха нам̣ са̄ упасан̇камитва̄ ‘‘ким̣ те, са̄ми, руджджатӣ’’ти пуччхи. ‘‘на кин̃чи ме, бхаддети, каччи пана ме ма̄та̄питаро туйхам̣ куддха̄’’ти? ‘‘на куджджханти, бхадде’’ти. атха ‘‘ким̣ на̄мета’’нти? ‘‘бхадде, ахам̣ там̣ дивасам̣ бандхитва̄ ниййама̄но чорапапа̄те адхиваттха̄йа девата̄йа баликаммам̣ пат̣иссун̣итва̄ джӣвитам̣ лабхим̣, твампи майа̄ тасса̄ ева а̄нубха̄вена ладдха̄, ‘там̣ ме девата̄йа баликаммам̣ т̣хапита’нти чинтеми, бхадде’’ти. ‘‘са̄ми, ма̄ чинтайи, карисса̄ми баликаммам̣, вадехи, кенаттхо’’ти? ‘‘апподакамадхупа̄йасена ча ла̄джапан̃чамакапуппхехи ча̄’’ти. ‘‘са̄дху, са̄ми, ахам̣ пат̣ийа̄десса̄мӣ’’ти са̄ саббам̣ баликаммам̣ пат̣ийа̄детва̄ ‘‘ехи, са̄ми, гаччха̄ма̄’’ти а̄ха. ‘‘тена хи, бхадде, тава н̃а̄таке ниваттетва̄ махаггха̄ни ваттха̄бхаран̣а̄ни гахетва̄ атта̄нам̣ алан̇карохи, хасанта̄ кӣл̣анта̄ сукхам̣ гамисса̄ма̄’’ти. са̄ татха̄ ака̄си.

атха нам̣ со паббатапа̄дам̣ гатака̄ле а̄ха – ‘‘бхадде, ито парам̣ убхова джана̄ гамисса̄ма, сесаджанам̣ йа̄накена саддхим̣ ниватта̄петва̄ баликаммабха̄джанам̣ сайам̣ уккхипитва̄ ган̣ха̄хӣ’’ти. са̄ татха̄ ака̄си. чоро там̣ гахетва̄ чорапапа̄тапаббатам̣ абхирухи. тасса хи екена пассена манусса̄ абхируханти, екам̣ пассам̣ чхиннапапа̄там̣. паббатаматтхаке т̣хита̄ тена пассена чоре па̄тенти. те кхан̣д̣а̄кхан̣д̣ам̣ хутва̄ бхӯмийам̣ патанти. тасма̄ ‘‘чорапапа̄то’’ти вуччати. са̄ тасса паббатасса маттхаке т̣хатва̄ ‘‘баликаммам̣ те, са̄ми, карохӣ’’ти а̄ха. со тун̣хӣ ахоси. пуна та̄йа ‘‘касма̄, са̄ми, тун̣хӣбхӯтосӣ’’ти вутте там̣ а̄ха – ‘‘на майхам̣ баликамменаттхо, ван̃четва̄ пана там̣ а̄да̄йа а̄гатомхӣ’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄, са̄мӣ’’ти? ‘‘там̣ ма̄ретва̄ тава а̄бхаран̣а̄ни гахетва̄ пала̄йанаттха̄йа̄’’ти. са̄ маран̣абхайатаджджита̄ а̄ха – ‘‘са̄ми, ахан̃ча а̄бхаран̣а̄ни ча тава сантака̄нева, касма̄ евам̣ вадесӣ’’ти? со, ‘‘ма̄ евам̣ карохӣ’’ти, пунаппунам̣ йа̄чийама̄нопи ‘‘ма̄реми ева̄’’ти а̄ха. ‘‘евам̣ санте ким̣ те мама маран̣ена? има̄ни а̄бхаран̣а̄ни гахетва̄ майхам̣ джӣвитам̣ дехи, ито пат̣т̣ха̄йа мам̣ ‘мата̄’ти дха̄рехи, да̄сӣ ва̄ те хутва̄ каммам̣ карисса̄мӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘идам̣ суван̣н̣акейӯрам̣, мутта̄ вел̣урийа̄ бахӯ;

саббам̣ харассу бхадданте, мам̣ ча да̄сӣти са̄вайа̄’’ти. (апа. тхерӣ 2.3.27);

там̣ сутва̄ чоро ‘‘евам̣ кате твам̣ гантва̄ ма̄та̄питӯнам̣ а̄чиккхиссаси, ма̄ресса̄мийева, ма̄ твам̣ ба̄л̣хам̣ паридевасӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘ма̄ ба̄л̣хам̣ паридевеси, кхиппам̣ бандха̄хи бхан̣д̣икам̣;

на туйхам̣ джӣвитам̣ аттхи, саббам̣ ган̣ха̄ми бхан̣д̣ака’’нти. –

са̄ чинтеси – ‘‘ахо идам̣ каммам̣ бха̄рийам̣. пан̃н̃а̄ на̄ма на пачитва̄ кха̄данаттха̄йа ката̄, атха кхо вича̄ран̣аттха̄йа ката̄, джа̄нисса̄мисса каттабба’’нти, атха нам̣ а̄ха – ‘‘са̄ми, йада̄ твам̣ ‘чоро’ти гахетва̄ нӣйаси, тада̄хам̣ ма̄та̄питӯнам̣ а̄чиккхим̣, те сахассам̣ виссаджджетва̄ там̣ а̄хара̄петва̄ гехе карим̣су. тато пат̣т̣ха̄йа ахам̣ туйхам̣ упака̄рика̄, аджджа ме судит̣т̣хам̣ катва̄ атта̄нам̣ вандитум̣ дехӣ’’ти. со ‘‘са̄дху, бхадде, судит̣т̣хам̣ катва̄ ванда̄хӣ’’ти ватва̄ паббатанте ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ са̄ тиккхаттум̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ чатӯсу т̣ха̄несу вандитва̄, ‘‘са̄ми, идам̣ те паччхимадассанам̣, ида̄ни туйхам̣ ва̄ мама дассанам̣, майхам̣ ва̄ тава дассанам̣ наттхӣ’’ти пурато ча паччхато ча а̄лин̇гитва̄ паматтам̣ хутва̄ паббатанте т̣хитам̣ пит̣т̣хипассе т̣хатва̄ екена хаттхена кхандхе гахетва̄ екена пит̣т̣хикаччха̄йа гахетва̄ паббатапапа̄те кхипи. со паббатакуччхийам̣ пат̣ихато кхан̣д̣а̄кхан̣д̣икам̣ хутва̄ бхӯмийам̣ пати. чорапапа̄таматтхаке адхиваттха̄ девата̄ тесам̣ двиннампи кирийам̣ дисва̄ тасса̄ иттхийа̄ са̄дхука̄рам̣ датва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘на хи саббесу т̣ха̄несу, пурисо хоти пан̣д̣ито;

иттхӣпи пан̣д̣ита̄ хоти, таттха таттха вичаккхан̣а̄’’ти. (апа. тхерӣ 2.3.31);

са̄пи чорам̣ папа̄те кхипитва̄ чинтеси – ‘‘сача̄хам̣ гехам̣ гамисса̄ми, ‘са̄мико те кухи’нти пуччхиссанти, сача̄хам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄ ‘ма̄рито ме’ти ваккха̄ми, ‘дуббинӣте сахассам̣ датва̄ там̣ а̄хара̄петва̄ ида̄ни нам̣ ма̄ресӣ’ти мам̣ мукхасаттӣхи виджджхиссанти, ‘а̄бхаран̣аттха̄йа со мам̣ ма̄ретука̄мо ахосӣ’ти вуттепи на саддахиссанти, алам̣ ме гехена̄’’ти таттхева̄бхаран̣а̄ни чхад̣д̣етва̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ анупуббена вичарантӣ екам̣ парибба̄джака̄нам̣ ассамам̣ патва̄ вандитва̄ ‘‘майхам̣, бханте, тумха̄кам̣ сантике паббаджджам̣ детха̄’’ти а̄ха. атха нам̣ пабба̄джесум̣. са̄ паббаджитва̄ва пуччхи – ‘‘бханте, тумха̄кам̣ паббаджджа̄йа ким̣ уттама’’нти? ‘‘бхадде, дасасу ва̄ касин̣есу парикаммам̣ катва̄ джха̄нам̣ ниббаттетаббам̣, ва̄дасахассам̣ ва̄ угган̣хитаббам̣, айам̣ амха̄кам̣ паббаджджа̄йа уттаматтхо’’ти. ‘‘джха̄нам̣ та̄ва ниббаттетум̣ ахам̣ на саккхисса̄ми, ва̄дасахассам̣ пана угган̣хисса̄ми, аййа̄’’ти. атха нам̣ те ва̄дасахассам̣ угган̣ха̄петва̄ ‘‘уггахитам̣ те сиппам̣, ида̄ни твам̣ джамбудӣпатале вичаритва̄ аттана̄ саддхим̣ пан̃хам̣ катхетум̣ саматтхам̣ олокехӣ’’ти тасса хаттхе джамбуса̄кхам̣ датва̄ уййоджесум̣ – ‘‘гаччха, бхадде, саче кочи гихибхӯто тайа̄ саддхим̣ пан̃хам̣ катхетум̣ саккоти, тассева па̄дапарича̄рика̄ бхава̄хи, саче паббаджито саккоти, тасса сантике паббаджа̄хӣ’’ти.

са̄ на̄мена джамбупарибба̄джика̄ на̄ма хутва̄ тато никкхамитва̄ дит̣т̣хе дит̣т̣хе пан̃хам̣ пуччхантӣ вичарати. та̄йа саддхим̣ катхетум̣ саматтхо на̄ма на̄хоси. ‘‘ито джамбупарибба̄джика̄ а̄гаччхатӣ’’ти сутва̄ва манусса̄ пала̄йанти. са̄ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ бхиккха̄йа пависантӣ га̄мадва̄ре ва̄лукара̄сим̣ катва̄ таттха джамбуса̄кхам̣ т̣хапетва̄ ‘‘майа̄ саддхим̣ катхетум̣ саматтхо джамбуса̄кхам̣ маддатӯ’’ти ватва̄ га̄мам̣ па̄виси. там̣ т̣ха̄нам̣ упасан̇камитум̣ саматтхо на̄ма на̄хоси. са̄пи мила̄та̄йа джамбуса̄кха̄йа ан̃н̃ам̣ джамбуса̄кхам̣ ган̣ха̄ти, имина̄ нӣха̄рена вичарантӣ са̄ваттхим̣ патва̄ га̄мадва̄ре ва̄лукара̄сим̣ катва̄ джамбуса̄кхам̣ т̣хапетва̄ вуттанайенева ватва̄ бхиккха̄йа па̄виси. самбахула̄ га̄мада̄рака̄ джамбуса̄кхам̣ парива̄ретва̄ ат̣т̣хам̣су. тада̄ са̄рипуттаттхеро пин̣д̣а̄йа чаритва̄ катабхаттакиччо нагара̄ никкханто те да̄раке джамбуса̄кхам̣ парива̄ретва̄ т̣хите дисва̄ ‘‘ким̣ ида’’нти пуччхи. да̄рака̄ тхерасса там̣ паваттим̣ а̄чиккхим̣су. ‘‘тена хи да̄рака̄ имам̣ са̄кхам̣ маддатха̄’’ти. ‘‘бха̄йа̄ма, бханте’’ти. ‘‘ахам̣ пан̃хам̣ катхесса̄ми, маддатха тумхе’’ти. те тхерасса вачанена сан̃джа̄тусса̄ха̄ татха̄ катва̄ мадданта̄ джамбуса̄кхам̣ уккхипим̣су. парибба̄джика̄ а̄гантва̄ те парибха̄ситва̄ ‘‘тумхехи саддхим̣ мама пан̃хена киччам̣ наттхи, касма̄ ме са̄кхам̣ маддатха̄’’ти а̄ха. ‘‘аййенамха̄ мадда̄пита̄’’ти а̄хам̣су. ‘‘бханте, тумхехи ме са̄кха̄ мадда̄пита̄’’ти? ‘‘а̄ма, бхагинӣ’’ти. ‘‘тена хи майа̄ саддхим̣ пан̃хам̣ катхетха̄’’ти. ‘‘са̄дху катхесса̄мӣ’’ти.

са̄ вад̣д̣хама̄накаччха̄йа̄йа пан̃хам̣ пуччхитум̣ тхерасса сантикам̣ агама̄си, сакаланагарам̣ сан̇кхубхи. ‘‘двиннам̣ пан̣д̣ита̄нам̣ катхам̣ сун̣исса̄ма̄’’ти на̄гара̄ та̄йа саддхим̣йева гантва̄ тхерам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. парибба̄джика̄ тхерам̣ а̄ха – ‘‘бханте, пуччха̄ми те пан̃ха’’нти. ‘‘пуччха, бхагинӣ’’ти. са̄ ва̄дасахассам̣ пуччхи, пуччхитам̣ пуччхитам̣ тхеро виссаджджеси. атха нам̣ тхеро а̄ха – ‘‘еттака̄ ева те пан̃ха̄, ан̃н̃епи аттхӣ’’ти? ‘‘еттака̄ ева, бханте’’ти. ‘‘тайа̄ бахӯ пан̃ха̄ пут̣т̣ха̄, майампи екам̣ пуччха̄ма, виссаджджиссаси но’’ти? ‘‘джа̄нама̄на̄ виссаджджисса̄ми пуччхатха, бханте’’ти. тхеро ‘‘екам̣ на̄ма ки’’нти (кху. па̄. 4.1) пан̃хам̣ пуччхи. са̄ ‘‘евам̣ на̄меса виссаджджетаббо’’ти аджа̄нантӣ ‘‘ким̣ на̄метам̣, бханте’’ти пуччхи. ‘‘буддхапан̃хо на̄ма, бхагинӣ’’ти. ‘‘майхампи там̣ детха, бханте’’ти. ‘‘саче ма̄диса̄ бхависсаси, дасса̄мӣ’’ти. ‘‘тена хи мам̣ пабба̄джетха̄’’ти. тхеро бхиккхунӣнам̣ а̄чиккхитва̄ пабба̄джеси. са̄ паббаджитва̄ ладдхӯпасампада̄ кун̣д̣алакеситтхерӣ на̄ма хутва̄ катипа̄хаччайенева саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и.

бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘кун̣д̣алакеситтхерийа̄ дхаммассаванан̃ча бахум̣ наттхи, паббаджитакиччан̃часса̄ маттхакам̣ паттам̣, екена кира чорена саддхим̣ маха̄сан̇га̄мам̣ катва̄ джинитва̄ а̄гата̄’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте, ‘‘бхиккхаве, майа̄ деситадхаммам̣ ‘аппам̣ ва̄ бахум̣ ва̄’ти пама̄н̣ам̣ ма̄ ган̣хатха, анаттхакам̣ падасатампи сеййо на хоти, дхаммападам̣ пана екампи сеййова. авасесачоре джинантасса ча джайо на̄ма на хоти, аджджхаттикакилесачоре джинантассева пана джайо на̄ма хотӣ’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто има̄ га̄тха̄ абха̄си –

102. ‘‘йо ча га̄тха̄сатам̣ бха̄се, анаттхападасам̣хита̄;

екам̣ дхаммападам̣ сеййо, йам̣ сутва̄ упасаммати.

103. ‘‘йо сахассам̣ сахассена, сан̇га̄ме ма̄нусе джине;

екан̃ча джеййаматта̄нам̣, са ве сан̇га̄маджуттамо’’ти.

таттха га̄тха̄сатанти йо ча пуггало сатапариччхеда̄ бахӯпи га̄тха̄ бха̄сеййа̄ти аттхо. анаттхападасам̣хита̄ти а̄ка̄саван̣н̣ана̄дивасена анаттхакехи падехи сам̣хита̄. дхаммападанти аттхаса̄дхакам̣ кхандха̄дипат̣исам̣йуттам̣, ‘‘чатта̄рима̄ни парибба̄джака̄ дхаммапада̄ни. катама̄ни чатта̄ри? анабхиджджха̄ парибба̄джака̄ дхаммападам̣, абйа̄па̄до парибба̄джака̄ дхаммападам̣, самма̄сати парибба̄джака̄ дхаммападам̣, самма̄сама̄дхи парибба̄джака̄ дхаммапада’’нти (а. ни. 4.30) евам̣ вуттесу чатӯсу дхаммападесу екампи дхаммападам̣ сеййо. йо сахассам̣ сахассена̄ти йо еко сан̇га̄майодхо сахассена гун̣итам̣ сахассам̣ ма̄нусе екасмим̣ сан̇га̄ме джинеййа, дасамануссасатасахассам̣ джинитва̄ джайам̣ а̄хареййа, айампи сан̇га̄маджинатам̣ уттамо паваро на̄ма на хоти. екан̃ча джеййаматта̄нанти йо раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄несу аджджхаттикакаммат̣т̣ха̄нам̣ саммасанто аттано лобха̄дикилесаджайена атта̄нам̣ джинеййа. са ве сан̇га̄маджуттамоти со сан̇га̄маджина̄нам̣ уттамо паваро сан̇га̄масӣсайодхоти.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

кун̣д̣алакеситтхерӣваттху татийам̣.