4. маха̄каппинаттхераваттху

дхаммапӣти сукхам̣ сетӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто маха̄каппинаттхерам̣ а̄раббха катхеси.

татра̄йам̣ анупуббӣ катха̄ – атӣте кира а̄йасма̄ маха̄каппино падумуттарабуддхасса па̄дамӯле ката̄бхинӣха̄ро сам̣са̄ре сам̣саранто ба̄ра̄н̣асито авидӯре екасмим̣ песака̄рага̄ме джет̣т̣хакапесака̄ро хутва̄ ниббатти. тада̄ сахассаматта̄ паччекабуддха̄ ат̣т̣ха ма̄се химаванте васитва̄ вассике чатта̄ро ма̄се джанападе васанти. те екава̄рам̣ ба̄ра̄н̣асийа̄ авидӯре отаритва̄ ‘‘сена̄санакаран̣аттха̄йа хаттхакаммам̣ йа̄чатха̄’’ти ран̃н̃о сантикам̣ ат̣т̣ха паччекабуддхе пахин̣им̣су. тада̄ пана ран̃н̃о ваппаман̇галака̄ло хоти. со ‘‘паччекабуддха̄ кира а̄гата̄’’ти сутва̄ тасмим̣ кхан̣е никкхамитва̄ а̄гатака̄ран̣ам̣ пуччхитва̄ ‘‘аджджа, бханте, ока̄со наттхи, све амха̄кам̣ ваппаман̇галам̣, татийадивасе карисса̄мӣ’’ти ватва̄ паччекабуддхе анимантетва̄ва па̄виси. паччекабуддха̄ ‘‘ан̃н̃аттха гамисса̄ма̄’’ти паккамим̣су. тасмим̣ кхан̣е джет̣т̣хапесака̄расса бхарийа̄ кеначидева каран̣ӣйена ба̄ра̄н̣асим̣ гаччхантӣ те паччекабуддхе дисва̄ вандитва̄ ‘‘ким̣, бханте, авела̄йа, аййа̄, а̄гата̄’’ти пуччхитва̄ а̄дито пат̣т̣ха̄йа катхесум̣. там̣ паваттим̣ сутва̄ саддха̄сампанна̄ н̃а̄н̣асампанна̄ иттхӣ ‘‘све, бханте, амха̄кам̣ бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти нимантеси. ‘‘бахука̄ майам̣ бхагинӣ’’ти. ‘‘киттака̄, бханте’’ти? ‘‘сахассаматта̄’’ти. ‘‘бханте, имасмим̣ га̄ме сахассапесака̄ра̄ васимха. екеко екекасса бхиккхам̣ дассати, бхиккхам̣ адхива̄сетха, ахамева во васанат̣т̣ха̄нампи ка̄ресса̄мӣ’’ти а̄ха. паччекабуддха̄ адхива̄сайим̣су.

са̄ га̄мам̣ пависитва̄ уггхосеси – ‘‘ахам̣ сахассаматте паччекабуддхе дисва̄ нимантайим̣, аййа̄нам̣ нисӣданат̣т̣ха̄нам̣ сам̣видахатха, йа̄губхатта̄дӣни сампа̄детха̄’’ти. га̄мамаджджхе ман̣д̣апам̣ ка̄ретва̄ а̄сана̄ни пан̃н̃а̄петва̄ пунадивасе паччекабуддхе нисӣда̄петва̄ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена паривиситва̄ бхаттакичча̄васа̄не тасмим̣ га̄ме сабба̄ иттхийо а̄да̄йа та̄хи саддхим̣ паччекабуддхе вандитва̄, ‘‘бханте, тема̄сам̣ васанаттха̄йа пат̣ин̃н̃ам̣ детха̄’’ти тесам̣ пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ пуна га̄ме уггхосеси – ‘‘аммата̄та̄, екекакулато екеко пурисо пхарасува̄сиа̄дӣни гахетва̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ даббасамбха̄ре а̄харитва̄ аййа̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ каротӯ’’ти. га̄мава̄сино тасса̄йева вачанам̣ сутва̄ екеко екекам̣ катва̄ саддхим̣ раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄нехи пан̣н̣аса̄ласахассам̣ ка̄ретва̄ аттано аттано пан̣н̣аса̄ла̄йам̣ вассӯпагате паччекабуддхе ‘‘ахам̣ саккаччам̣ упат̣т̣хахисса̄ми, ахам̣ саккаччам̣ упат̣т̣хахисса̄мӣ’’ти упат̣т̣хахим̣су. вассам̣вут̣т̣хака̄ле ‘‘аттано аттано пан̣н̣аса̄ла̄йа вассам̣вут̣т̣ха̄нам̣ паччекабуддха̄нам̣ чӣвараса̄т̣аке саджджетха̄’’ти сама̄дапетва̄ екекасса сахассасахассамӯлам̣ чӣварам̣ да̄песи. паччекабуддха̄ вут̣т̣хавасса̄ анумоданам̣ катва̄ паккамим̣су.

га̄мава̄синопи идам̣ пун̃н̃акаммам̣ катва̄ ито чута̄ та̄ватим̣сабхаване ниббаттитва̄ ган̣адевапутта̄ на̄ма ахесум̣. те таттха диббасампаттим̣ анубхавитва̄ кассапасамма̄самбуддхака̄ле ба̄ра̄н̣асийам̣ кут̣умбикагехесу ниббаттим̣су. джет̣т̣хакапесака̄ро джет̣т̣хакакут̣умбикасса путто ахоси. бхарийа̄писса джет̣т̣хакакут̣умбикассева дхӣта̄ ахоси. та̄ сабба̄пи вайаппатта̄ паракулам̣ гаччхантийо тесам̣ тесам̣йева геха̄ни агамим̣су. атхекадивасам̣ виха̄ре дхаммассаванам̣ сан̇гхут̣т̣хам̣. ‘‘саттха̄ дхаммам̣ десессатӣ’’ти сутва̄ саббепи те кут̣умбика̄ ‘‘дхаммам̣ сосса̄ма̄’’ти бхарийа̄хи саддхим̣ виха̄рам̣ агамим̣су. тесам̣ виха̄рамаджджхам̣ павит̣т̣хаккхан̣е вассам̣ ут̣т̣хахи. йесам̣ кулӯпака̄ ва̄ н̃а̄тиса̄ман̣ера̄дайо ва̄ аттхи, те тесам̣ паривен̣а̄ни пависим̣су. те пана татха̄рӯпа̄нам̣ наттхита̄йа каттхачи, пависитум̣ ависаханта̄ виха̄рамаджджхейева ат̣т̣хам̣су. атха не джет̣т̣хакакут̣умбико а̄ха – ‘‘пассатха амха̄кам̣ виппака̄рам̣, кулапуттехи на̄ма еттакена ладжджитум̣ йутта’’нти. ‘‘аййа, ким̣ пана карома̄’’ти? ‘‘майам̣ висса̄сикат̣т̣ха̄насса абха̄вена имам̣ виппака̄рам̣ патта̄, саббе дханам̣ сам̣харитва̄ паривен̣ам̣ карома̄’’ти. ‘‘са̄дху, аййа̄’’ти джет̣т̣хако сахассам̣ ада̄си, сеса̄ пан̃ча пан̃ча сата̄ни. иттхийо ад̣д̣хатеййа̄ни ад̣д̣хатеййа̄ни сата̄ни. те там̣ дханам̣ сам̣харитва̄ сахассакӯт̣а̄га̄рапарива̄рам̣ саттху васанаттха̄йа маха̄паривен̣ам̣ на̄ма а̄рабхим̣су. навакаммасса махантата̄йа дхане аппахонте пуббе диннадханато пуна упад̣д̣хӯпад̣д̣хам̣ адам̣су. нит̣т̣хите паривен̣е виха̄рамахам̣ каронта̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ датва̄ вӣсатийа̄ бхиккхусахасса̄нам̣ чӣвара̄ни саджджим̣су.

джет̣т̣хакакут̣умбикасса пана бхарийа̄ саббехи сама̄нам̣ акатва̄ аттано пан̃н̃а̄йа т̣хита̄ ‘‘атирекатарам̣ катва̄ саттха̄рам̣ пӯджесса̄мӣ’’ти аноджапуппхаван̣н̣ена сахассамӯлена са̄т̣акена саддхим̣ аноджапуппхачан̇кот̣акам̣ гахетва̄ анумоданака̄ле саттха̄рам̣ аноджапуппхехи пӯджетва̄ там̣ са̄т̣акам̣ саттху па̄дамӯле т̣хапетва̄, ‘‘бханте, ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не аноджапуппхаван̣н̣ам̣йева ме сарӣрам̣ хоту, аноджа̄ ева ча ме на̄мам̣ хотӯ’’ти паттханам̣ пат̣т̣хапеси. саттха̄ ‘‘евам̣ хотӯ’’ти анумоданам̣ ака̄си. те саббепи йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ тато чута̄ девалоке ниббаттитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де девалока̄ чавитва̄ джет̣т̣хакакут̣умбико куккут̣аватӣнагаре ра̄джакуле ниббаттитва̄ вайаппатто маха̄каппинара̄джа̄ на̄ма ахоси, сеса̄ амаччакуле ниббаттим̣су. джет̣т̣хакакут̣умбикасса бхарийа̄ маддарат̣т̣хе са̄галанагаре ра̄джакуле ниббатти, аноджапуппхаван̣н̣амевасса̄ сарӣрам̣ ахоси, аноджа̄твевасса̄ на̄мам̣ карим̣су. са̄ вайаппатта̄ маха̄каппинаран̃н̃о гехам̣ гантва̄ аноджа̄девӣ на̄ма ахоси. сеситтхийопи амаччакулесу ниббаттитва̄ вайаппатта̄ тесам̣йева амаччапутта̄нам̣ геха̄ни агамам̣су. те саббе ран̃н̃о сампаттисадисам̣ сампаттим̣ анубхавим̣су. йада̄ ра̄джа̄ сабба̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣ито хаттхим̣ абхирухитва̄ вичари, тада̄ тепи татхева вичаранти. тасмим̣ ассена ва̄ ратхена ва̄ вичаранте тепи татхева вичаранти? евам̣ те екато хутва̄ ката̄нам̣ пун̃н̃а̄нам̣ а̄нубха̄вена екатова сампаттим̣ анубхавим̣су. ран̃н̃о пана бало, балава̄хано, пуппхо, пуппхава̄хано, супаттоти пан̃ча асса̄ хонти. ра̄джа̄ тесу супаттам̣ ассам̣ сайам̣ а̄рохати, итаре чатта̄ро асса̄роха̄нам̣ са̄сана̄харан̣аттха̄йа ада̄си. ра̄джа̄ те па̄това бходжетва̄ ‘‘гаччхатха две ва̄ тӣн̣и ва̄ йоджана̄ни а̄хин̣д̣итва̄ буддхасса ва̄ дхаммасса ва̄ сан̇гхасса ва̄ уппаннабха̄вам̣ н̃атва̄ майхам̣ сукхаса̄санам̣ а̄харатха̄’’ти песеси. те чатӯхи два̄рехи никкхамитва̄ тӣн̣и йоджана̄ни а̄хин̣д̣итва̄ са̄санам̣ алабхитва̄ пачча̄гаччханти.

атхекадивасам̣ ра̄джа̄ супаттам̣ ассам̣ а̄руйха амаччасахассапаривуто уййа̄нам̣ гаччханто килантарӯпе пан̃часатава̄н̣иджаке нагарам̣ пависанте дисва̄ ‘‘име аддха̄накиланта̄, аддха̄ имесам̣ сантика̄ екам̣ бхаддакам̣ са̄санам̣ сосса̄мӣ’’ти те паккоса̄петва̄ ‘‘куто а̄гаччхатха̄’’ти пуччхи. ‘‘аттхи, дева, ито вӣсатийоджанасатаматтхаке са̄ваттхи на̄ма нагарам̣, тато а̄гаччха̄ма̄’’ти. ‘‘аттхи пана во падесе кин̃чи са̄санам̣ уппанна’’нти. ‘‘дева, ан̃н̃ам̣ кин̃чи наттхи, самма̄самбуддхо пана уппанно’’ти. ра̄джа̄ та̄вадева пан̃чаван̣н̣а̄йа пӣтийа̄ пхут̣т̣хасарӣро кин̃чи саллаккхетум̣ асакконто мухуттам̣ вӣтина̄метва̄, ‘‘та̄та̄, ким̣ вадетха̄’’ти пуччхи. ‘‘буддхо, дева, уппанно’’ти. ра̄джа̄ дутийампи татийампи татхева вӣтина̄метва̄ чатуттхе ва̄ре ‘‘ким̣ вадетха, та̄та̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘буддхо, дева, уппанно’’ти вутте, ‘‘та̄та̄, во сатасахассам̣ дада̄мӣ’’ти ватва̄ ‘‘ан̃н̃ампи кин̃чи са̄санам̣ аттхӣ’’ти пуччхи. ‘‘аттхи, дева, дхаммо уппанно’’ти. ра̄джа̄ тампи сутва̄ пуриманайенева тайо ва̄ре вӣтина̄метва̄ чатуттхе ва̄ре ‘‘дхаммо уппанно’’ти вутте ‘‘идха̄пи во сатасахассам̣ даммӣ’’ти ватва̄ ‘‘апарампи са̄санам̣ аттхи, та̄та̄’’ти пуччхи. ‘‘аттхи, дева, сан̇гхаратанам̣ уппанна’’нти. ра̄джа̄ тампи сутва̄ тайо ва̄ре вӣтина̄метва̄ чатуттхе ва̄ре ‘‘сан̇гхо’’ти паде вутте ‘‘идха̄пи во сатасахассам̣ даммӣ’’ти ватва̄ амаччасахассам̣ олокетва̄, ‘‘та̄та̄, ким̣ кариссатха̄’’ти пуччхи. ‘‘дева, тумхе ким̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘ахам̣, та̄та̄, ‘буддхо уппанно, дхаммо уппанно, сан̇гхо уппанно’ти сутва̄ на пуна ниваттисса̄ми, саттха̄рам̣ уддисса гантва̄ тасса сантике паббаджисса̄мӣ’’ти. ‘‘майампи, дева, тумхехи саддхим̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ра̄джа̄ суван̣н̣апат̣т̣е аккхара̄ни ликха̄петва̄ ва̄н̣иджаке а̄ха – ‘‘аноджа̄ на̄ма девӣ тумха̄кам̣ тӣн̣и сатасахасса̄ни дассати, еван̃ча пана нам̣ вадеййа̄тха ‘ран̃н̃о кира те иссарийам̣ виссат̣т̣хам̣, йатха̄сукхам̣ сампаттим̣ парибхун̃джа̄хӣ’ти, саче пана во ‘ра̄джа̄ каха’нти пуччхати, ‘саттха̄рам̣ уддисса паббаджисса̄мӣти ватва̄ гато’ти а̄рочеййа̄тха̄’’ти. амачча̄пи аттано аттано бхарийа̄нам̣ татхева са̄санам̣ пахин̣им̣су. ра̄джа̄ ва̄н̣иджаке уййоджетва̄ ассам̣ абхируйха амаччасахассапаривуто там̣ кхан̣ам̣йева никкхами.

саттха̄пи там̣ дивасам̣ паччӯсака̄ле локам̣ волокенто маха̄каппинара̄джа̄нам̣ сапарива̄рам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ маха̄каппино ва̄н̣иджака̄нам̣ сантика̄ тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ уппаннабха̄вам̣ сутва̄ тесам̣ вачанам̣ тӣхи сатасахассехи пӯджетва̄ раджджам̣ паха̄йа амаччасахассехи паривуто мам̣ уддисса паббаджитука̄мо све никкхамиссати. со сапарива̄ро саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣иссати, паччуггаманамасса карисса̄мӣ’’ти пунадивасе чаккаваттӣ вийа кхуддакага̄мабходжакам̣ паччуггаччханто сайамева паттачӣварам̣ гахетва̄ вӣсайоджанасатам̣ маггам̣ паччуггантва̄ чандабха̄га̄йа надийа̄ тӣре нигродхаруккхамӯле чхаббан̣н̣арасмийо виссадждженто нисӣди. ‘‘ра̄джа̄пи а̄гаччханто екам̣ надим̣ патва̄ ‘‘ка̄ на̄меса̄’’ти пуччхи. ‘‘апараччха̄ на̄ма, дева̄’’ти. ‘‘кимасса̄ парима̄н̣ам̣, та̄та̄’’ти? ‘‘гамбхӣрато га̄вутам̣, путхулато две га̄вута̄ни, дева̄’’ти. ‘‘аттхи панеттха на̄ва̄ ва̄ ул̣умпо ва̄’’ти? ‘‘наттхи, дева̄’’ти. ‘‘на̄ва̄дӣни олокенте амхе джа̄ти джарам̣ упанети, джара̄ маран̣ам̣. ахам̣ ниббематико хутва̄ тӣн̣и ратана̄ни уддисса никкханто, тесам̣ ме а̄нубха̄вена имам̣ удакам̣ удакам̣ вийа ма̄ ахосӣ’’ти тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ гун̣ам̣ а̄ваджджетва̄ ‘‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо’’ти буддха̄нуссатим̣ ануссаранто сапарива̄ро ассасахассена удакапит̣т̣хим̣ паккханди. синдхава̄ пит̣т̣хипа̄са̄н̣е вийа паккхандим̣су. кхура̄нам̣ агга̄ нева темим̣су.

со там̣ уттаритва̄ пурато гаччханто апарампи надим̣ дисва̄ ‘‘айам̣ ка̄ на̄ма̄’’ти пуччхи. ‘‘нӣлава̄хинӣ на̄ма, дева̄’’ти. ‘‘кимасса̄ парима̄н̣а’’нти? ‘‘гамбхӣратопи путхулатопи ад̣д̣хайоджанам̣, дева̄’’ти. сесам̣ пуримасадисамева. там̣ пана надим̣ дисва̄ ‘‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо’’ти дхамма̄нуссатим̣ ануссаранто паккханди. тампи атиккамитва̄ гаччханто апарампи надим̣ дисва̄ ‘‘айам̣ ка̄ на̄ма̄’’ти пуччхи. ‘‘чандабха̄га̄ на̄ма, дева̄’’ти. ‘‘кимасса̄ парима̄н̣а’’нти? ‘‘гамбхӣратопи путхулатопи йоджанам̣, дева̄’’ти. сесам̣ пуримасадисамева. имам̣ пана надим̣ дисва̄ ‘‘суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’’ти сан̇гха̄нуссатим̣ ануссаранто паккханди. там̣ пана надим̣ атиккамитва̄ гаччханто саттху сарӣрато никкханта̄ чхаббан̣н̣арасмийо аддаса. нигродхаруккхасса са̄кха̄вит̣апапала̄са̄ни сован̣н̣амайа̄ни вийа ахесум̣. ра̄джа̄ чинтеси – ‘‘айам̣ пана обха̄со нева чандасса, на сӯрийасса, на девама̄рабрахмана̄гасупан̣н̣а̄дӣнам̣ ан̃н̃атарасса, аддха̄ ахам̣ саттха̄рам̣ уддисса а̄гаччханто маха̄готамабуддхена дит̣т̣хо бхависса̄мӣ’’ти. со та̄вадева ассапит̣т̣хито отаритва̄ онатасарӣро расмиануса̄рена саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ маносила̄расе нимуджджанто вийа буддхарасмӣнам̣ анто пависитва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди саддхим̣ амаччасахассена, саттха̄ тасса анупуббим̣ катхам̣ катхеси. десана̄васа̄не ра̄джа̄ сапарива̄ро сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. атха саббева ут̣т̣хахитва̄ паббаджджам̣ йа̄чим̣су. саттха̄ ‘‘а̄гамиссати ну кхо имесам̣ кулапутта̄нам̣ иддхимайапаттачӣвара’’нти упадха̄ренто ‘‘име кулапутта̄ паччекабуддхасахассасса чӣварасахассам̣ адам̣су, кассапасамма̄самбуддхака̄ле вӣсатийа̄ бхиккхусахасса̄нампи вӣсатичӣварасахасса̄нипи адам̣су. аначчхарийам̣ имесам̣ иддхимайапаттачӣвара̄гамана’’нти н̃атва̄ даккхин̣ахаттхам̣ паса̄ретва̄ ‘‘етха, бхиккхаво, чаратха брахмачарийам̣ самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти а̄ха. те та̄вадева ат̣т̣хапариккха̄радхара̄ вассасат̣т̣хикаттхера̄ вийа хутва̄ веха̄сам̣ аббхуггантва̄ паччорохитва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ нисӣдим̣су.

тепи ва̄н̣иджака̄ ра̄джакулам̣ гантва̄ ран̃н̃а̄ пахитабха̄вам̣ а̄роча̄петва̄ девийа̄ ‘‘а̄гаччхантӯ’’ти вутте пависитва̄ вандитва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. атха не девӣ пуччхи – ‘‘та̄та̄, ким̣ ка̄ран̣а̄ а̄гата̄ттха̄’’ти? ‘‘майам̣ ран̃н̃а̄ тумха̄кам̣ сантикам̣ пахита̄, тӣн̣и кира но сатасахасса̄ни детха̄’’ти. ‘‘та̄та̄, атибахум̣ бхан̣атха, ким̣ тумхехи ран̃н̃о катам̣, кисмим̣ во ра̄джа̄ пасанно еттакам̣ дханам̣ да̄песӣ’’ти? ‘‘деви, на ан̃н̃ам̣ кин̃чи катам̣, ран̃н̃о пана екам̣ са̄санам̣ а̄рочайимха̄’’ти? ‘‘сакка̄ пана, та̄та̄, майхам̣ а̄рочету’’нти. ‘‘сакка̄, девӣ’’ти. ‘‘тена хи, та̄та̄, вадетха̄’’ти. ‘‘деви буддхо локе уппанно’’ти. са̄пи ‘‘там̣ сутва̄ пуриманайенева пӣтийа̄ пхут̣т̣хасарӣра̄ тиккхаттум̣ кин̃чи асаллаккхетва̄ чатуттхе ва̄ре ‘буддхо’ти падам̣ сутва̄, та̄та̄, имасмим̣ паде ран̃н̃а̄ ким̣ динна’’нти? ‘‘сатасахассам̣, девӣ’’ти. ‘‘та̄та̄, анануччхавикам̣ ран̃н̃а̄ катам̣ еварӯпам̣ са̄санам̣ сутва̄ тумха̄кам̣ сатасахассам̣ дадама̄нена. ахан̃хи во мама дуггатапан̣н̣а̄ка̄ре тӣн̣и сатасахасса̄ни дамми, апарампи тумхехи ран̃н̃о ким̣ а̄рочита’’нти? те идан̃чидан̃ча̄ти итара̄нипи две са̄сана̄ни а̄рочайим̣су. девӣ пуриманайенева пӣтийа̄ пхут̣т̣хасарӣра̄ тиккхаттум̣ кин̃чи асаллаккхетва̄ чатуттхе ва̄ре татхева сутва̄ тӣн̣и тӣн̣и сатасахасса̄ни да̄песи, евам̣ те сабба̄нипи два̄даса сатасахасса̄ни лабхим̣су.

атха не девӣ пуччхи – ‘‘ра̄джа̄ кахам̣, та̄та̄’’ти? деви, ‘‘саттха̄рам̣ уддисса ‘паббаджисса̄мӣ’ти гато’’ти. ‘‘майхам̣ тена ким̣ са̄санам̣ динна’’нти? ‘‘саббам̣ кира тена тумха̄кам̣ иссарийам̣ виссат̣т̣хам̣, тумхе кира йатха̄ручийа̄ сампаттим̣ анубхаватха̄’’ти. ‘‘амачча̄ пана кахам̣, та̄та̄’’ти? тепи ‘‘‘ран̃н̃а̄ саддхим̣йева паббаджисса̄ма̄’ти гата̄, девӣ’’ти. са̄ тесам̣ бхарийа̄йо паккоса̄петва̄, амма̄, тумха̄кам̣ са̄мика̄ ‘‘ран̃н̃а̄ саддхим̣ паббаджисса̄ма̄’’ти гата̄, ‘‘тумхе ким̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘ким̣ пана техи амха̄кам̣ са̄санам̣ пахитам̣, девӣ’’ти? ‘‘техи кира аттано сампатти тумха̄кам̣ виссат̣т̣ха̄, тумхе кира там̣ сампаттим̣ йатха̄ручи парибхун̃джатха̄’’ти. ‘‘тумхе пана, деви, ким̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘амма̄, со та̄ва ра̄джа̄ са̄санам̣ сутва̄ магге т̣хитакова тӣхи сатасахассехи тӣн̣и ратана̄ни пӯджетва̄ кхел̣апин̣д̣ам̣ вийа сампаттим̣ паха̄йа ‘паббаджисса̄мӣ’ти никкханто, майа̄ пана тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ са̄санам̣ сутва̄ тӣн̣и ратана̄ни навахи сатасахассехи пӯджита̄ни, на кхо панеса̄ сампатти на̄ма ран̃н̃ойева дуккха̄, майхампи дуккха̄йева. ко ран̃н̃а̄ чхад̣д̣итакхел̣апин̣д̣ам̣ джа̄н̣укехи патит̣т̣хахитва̄ мукхена ган̣хиссати, на майхам̣ сампаттийа̄ аттхо, ахампи саттха̄рам̣ уддисса гантва̄ паббаджисса̄мӣ’’ти. ‘‘деви, майампи тумхехева саддхим̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ‘‘саче саккотха, са̄дху, амма̄’’ти? ‘‘саккома, девӣ’’ти. ‘‘са̄дху, амма̄, тена хи етха̄’’ти ратхасахассам̣ йоджа̄петва̄ ратхам̣ а̄руйха та̄хи саддхим̣ никкхамитва̄ антара̄магге пат̣хамам̣ надим̣ дисва̄ йатха̄ ран̃н̃а̄ пут̣т̣хам̣, татхева пуччхитва̄ саббапаваттим̣ сутва̄ ‘‘ран̃н̃о гатамаггам̣ олокетха̄’’ти ватва̄ ‘‘синдхава̄нам̣ падавалан̃джам̣ на пасса̄ма, девӣ’’ти вутте ‘‘ра̄джа̄ тӣн̣и ратана̄ни уддисса никкханто саччакирийам̣ катва̄ гато бхависсати. ахампи тӣн̣и ратана̄ни уддисса никкханта̄, тесамева анубха̄вена идам̣ удакам̣ вийа ма̄ ахосӣ’’ти тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ гун̣ам̣ ануссаритва̄ ратхасахассам̣ песеси. удакам̣ пит̣т̣хипа̄са̄н̣асадисам̣ ахоси. чакка̄нам̣ аггагганемиват̣т̣ийо нева темим̣су. етенева упа̄йена итара̄ две надийо уттари.

атха саттха̄ тасса̄гаманабха̄вам̣ н̃атва̄ йатха̄ аттано сантике нисинна̄ бхиккхӯ на пан̃н̃а̄йанти, евамака̄си. са̄пи гаччхантӣ гаччхантӣ саттху сарӣрато никкханта̄ чхаббан̣н̣арасмийо дисва̄ татхева чинтетва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ т̣хита̄ пуччхи – ‘‘бханте, маха̄каппино тумха̄кам̣ уддисса никкханто а̄гатеттха ман̃н̃е, кахам̣ со, амха̄кампи нам̣ дассетха̄’’ти? ‘‘нисӣдатха та̄ва, идхева нам̣ пассиссатха̄’’ти. та̄ сабба̄пи тут̣т̣хачитта̄ ‘‘идхева кира нисинна̄ са̄мике пассисса̄ма̄’’ти нисӣдим̣су. саттха̄ та̄сам̣ анупуббим̣ катхам̣ катхеси, аноджа̄девӣ десана̄васа̄не сапарива̄ра̄ сота̄паттипхалам̣ па̄пун̣и. маха̄каппинаттхеро та̄сам̣ вад̣д̣хитадхаммадесанам̣ сун̣анто сапарива̄ро саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и. тасмим̣ кхан̣е саттха̄ та̄сам̣ те бхиккхӯ арахаттаппатте дассеси. та̄сам̣ кира а̄гатаккхан̣ейева аттано са̄мике ка̄са̄вадхаре мун̣д̣акасӣсе дисва̄ читтам̣ екаггам̣ на бхавеййа, тена маггапхала̄ни паттум̣ на саккун̣еййум̣. тасма̄ ачаласаддха̄йа патит̣т̣хитака̄ле та̄сам̣ те бхиккхӯ арахаттаппаттейева дассеси.

та̄пи те дисва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄, ‘‘бханте, тумха̄кам̣ та̄ва паббаджитакиччам̣ маттхакам̣ патта’’нти ватва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ т̣хита̄ паббаджджам̣ йа̄чим̣су. евам̣ кира вутте ‘‘саттха̄ уппалаван̣н̣а̄йа а̄гаманам̣ чинтесӣ’’ти екачче ваданти. саттха̄ пана та̄ упа̄сика̄йо а̄ха – ‘‘са̄ваттхим̣ гантва̄ бхиккхунӣупассайе паббаджетха̄’’ти. та̄ анупуббена джанападача̄рикам̣ чарама̄на̄ антара̄магге маха̄джанена абхихат̣асакка̄расамма̄на̄ падаса̄ва вӣсайоджанасатикам̣ гантва̄ бхиккхунӣупассайе паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. саттха̄пи бхиккхусахассам̣ а̄да̄йа а̄ка̄сенева джетаванам̣ агама̄си. татра судам̣ а̄йасма̄ маха̄каппино раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄на̄дӣсу ‘‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’нти уда̄нам̣ уда̄ненто вичарати. бхиккхӯ бхагавато а̄рочесум̣ – ‘‘бханте, маха̄каппино ‘ахо сукхам̣, ахо сукха’нти уда̄нам̣ уда̄ненто вичарати, аттано ка̄масукхам̣ раджджасукхам̣ а̄раббха катхеси ман̃н̃е’’ти. саттха̄ там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘саччам̣ кира твам̣, каппина, ка̄масукхам̣ раджджасукхам̣ а̄раббха уда̄нам̣ уда̄несӣ’’ти. ‘‘бхагава̄ ме, бханте, там̣ а̄раббха уда̄набха̄вам̣ ва̄ ануда̄набха̄вам̣ ва̄ джа̄на̄тӣ’’ти? саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, мама путто ка̄масукхам̣ раджджасукхам̣ а̄раббха уда̄нам̣ уда̄нети, путтасса пана ме дхаммапӣти на̄ма дхаммарати на̄ма уппаджджати, со аматамаха̄нибба̄нам̣ а̄раббха ева уда̄нам̣ уда̄несӣ’’ти анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –

79. ‘‘дхаммапӣти сукхам̣ сети, виппасаннена четаса̄;

арийаппаведите дхамме, сада̄ рамати пан̣д̣ито’’ти.

таттха дхаммапӣтӣти дхаммапа̄йако, дхаммам̣ пивантоти аттхо. дхаммо ча на̄меса на сакка̄ бха̄джанена йа̄гуа̄дӣни вийа па̄тум̣? нававидхам̣ пана локуттарадхаммам̣ на̄мака̄йена пхусанто а̄рамман̣ато саччхикаронто парин̃н̃а̄бхисамайа̄дӣхи дуккха̄дӣни арийасачча̄ни пат̣ивиджджханто дхаммам̣ пивати на̄ма. сукхам̣ сетӣти десана̄маттамеветам̣, чатӯхипи ирийа̄патхехи сукхам̣ вихаратӣти аттхо. виппасаннена̄ти ана̄вилена нирупаккилесена. арийаппаведитети буддха̄дӣхи арийехи паведите сатипат̣т̣ха̄на̄дибхеде бодхипаккхийадхамме. сада̄ раматӣти еварӯпо дхаммапӣти виппасаннена четаса̄ вихаранто пан̣д̣иччена саманна̄гато сада̄ рамати абхираматӣти.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄панна̄дайо ахесунти.

маха̄каппинаттхераваттху чатуттхам̣.