9. суманама̄ла̄ка̄раваттху

тан̃ча каммам̣ катам̣ са̄дхӯти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто суманам̣ на̄ма ма̄ла̄ка̄рам̣ а̄раббха катхеси.

со кира девасикам̣ бимбиса̄рара̄джа̄нам̣ па̄това ат̣т̣хахи суманапуппхана̄л̣ӣхи упат̣т̣хаханто ат̣т̣ха каха̄пан̣е лабхати. атхекадивасам̣ тасмим̣ пуппха̄ни гахетва̄ нагарам̣ павит̣т̣хаматте бхагава̄ маха̄бхиккхусан̇гхапаривуто чхаббан̣н̣арам̣сийо виссаджджетва̄ махата̄ буддха̄нубха̄вена махатийа̄ буддхалӣл̣а̄йа нагарам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. бхагава̄ хи екада̄ чхаббан̣н̣арам̣сийо чӣварена пат̣иччха̄детва̄ ан̃н̃атаро пин̣д̣апа̄тико вийа чарати тим̣сайоджанамаггам̣ ан̇гулима̄ласса паччуггаманам̣ гаччханто вийа, екада̄ чхаббан̣н̣арам̣сийо виссаджджетва̄ капилаваттхуппавесана̄дӣсу вийа. тасмимпи дивасе сарӣрато чхаббан̣н̣арам̣сийо виссадждженто махантена буддха̄нубха̄вена махатийа̄ буддхалӣл̣а̄йа ра̄джагахам̣ па̄виси. ма̄ла̄ка̄ро бхагавато ратанаггхийасадисам̣ аттабха̄вам̣ дисва̄ дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣аасӣта̄нубйан̃джанасарӣрасобхаггам̣ олокетва̄ пасанначитто ‘‘ким̣ ну кхо саттху адхика̄рам̣ каромӣ’’ти чинтетва̄ ан̃н̃ам̣ апассанто ‘‘имехи пуппхехи бхагавантам̣ пӯджесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ пуна чинтеси – ‘‘има̄ни ран̃н̃о нибаддхам̣ упат̣т̣ха̄напуппха̄ни, ра̄джа̄ има̄ни алабханто мам̣ бандха̄пеййа ва̄ гха̄та̄пеййа ва̄ рат̣т̣хато ва̄ пабба̄джеййа, ким̣ ну кхо каромӣ’’ти? атхасса етадахоси ‘‘ра̄джа̄ мам̣ гха̄тету ва̄ бандха̄пету ва̄ рат̣т̣хато пабба̄джету ва̄, со хи майхам̣ дадама̄нопи имасмим̣ аттабха̄ве джӣвитаматтам̣ дханам̣ дадеййа, саттхупӯджа̄ пана ме анека̄су каппакот̣ӣсу алам̣ хита̄йа чева сукха̄йа ча̄’’ти аттано джӣвитам̣ татха̄гатасса париччаджи.

со ‘‘йа̄ва ме пасаннам̣ читтам̣ на патикут̣ати, там̣ та̄вадева пӯджам̣ карисса̄мӣ’’ти хат̣т̣хатут̣т̣хо удаггудагго саттха̄рам̣ пӯджеси. катхам̣? пат̣хамам̣ та̄ва двева пуппхамут̣т̣хийо татха̄гатасса упари кхипи, та̄ упариматтхаке вита̄нам̣ хутва̄ ат̣т̣хам̣су. апара̄ две мут̣т̣хийо кхипи, та̄ даккхин̣ахаттхапассена ма̄ла̄пат̣аччханнена отаритва̄ ат̣т̣хам̣су. апара̄ две мут̣т̣хийо кхипи, та̄ пит̣т̣хипассена отаритва̄ татхева ат̣т̣хам̣су. апара̄ две мут̣т̣хийо кхипи, та̄ ва̄махаттхапассена отаритва̄ татхева ат̣т̣хам̣су. евам̣ ат̣т̣ха на̄л̣ийо ат̣т̣ха мут̣т̣хийо хутва̄ чатӯсу т̣ха̄несу татха̄гатам̣ париккхипим̣су. пурато гаманадва̄раматтамева ахоси. пуппха̄нам̣ ван̣т̣а̄ни анто ахесум̣, патта̄ни бахимукха̄ни. бхагава̄ раджатапаттапариккхитто вийа хутва̄ па̄йа̄си. пуппха̄ни ачиттака̄нипи сачиттакам̣ нисса̄йа сачиттака̄ни вийа абхиджджитва̄ апатитва̄ саттха̄ра̄ саддхим̣йева гаччханти, т̣хитат̣хитат̣т̣ха̄не тит̣т̣ханти. саттху сарӣрато сатасахассавиджджулата̄ вийа рам̣сийо никкхамим̣су. пурато ча паччхато ча даккхин̣ато ча ва̄мато ча сӣсаматтхакато ча нирантарам̣ никкхантарам̣сӣсу ека̄пи саммукхасаммукхат̣т̣ха̄ненева апала̄йитва̄ сабба̄пи саттха̄рам̣ тиккхаттум̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ тарун̣ата̄лаккхандхаппама̄н̣а̄ хутва̄ пурато ева дха̄ванти. сакаланагарам̣ сан̇кхубхи. антонагаре нава кот̣ийо, бахинагаре нава кот̣ийоти ат̣т̣ха̄расасу кот̣ӣсу екопи пурисо ва̄ иттхӣ ва̄ бхиккхам̣ гахетва̄ аниккханто на̄ма наттхи. маха̄джано сӣхана̄дам̣ наданто челуккхепасахасса̄ни каронто саттху пуратова гаччхати. саттха̄пи ма̄ла̄ка̄расса гун̣ам̣ па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ тига̄вутаппама̄н̣е нагаре бхеричаран̣амаггенева ачари. ма̄ла̄ка̄расса сакаласарӣрам̣ пан̃чаван̣н̣а̄йа пӣтийа̄ парипӯри.

со тхокан̃н̃ева татха̄гатена саддхим̣ чаритва̄ маносила̄расе нимугго вийа буддхарасмӣнам̣ анто павит̣т̣хо саттха̄рам̣ тхометва̄ вандитва̄ туччхапаччхимева гахетва̄ гехам̣ агама̄си. атха нам̣ бхарийа̄ пуччхи ‘‘кахам̣ пуппха̄нӣ’’ти? ‘‘саттха̄ ме пӯджито’’ти. ‘‘ран̃н̃о да̄ни ким̣ кариссасӣ’’ти? ‘‘ра̄джа̄ мам̣ гха̄тету ва̄ рат̣т̣хато ва̄ нӣхарату, ахам̣ джӣвитам̣ париччаджитва̄ саттха̄рам̣ пӯджесим̣, саббапуппха̄ни ат̣т̣ха мут̣т̣хийова ахесум̣, еварӯпа̄ на̄ма пӯджа̄ джа̄та̄. маха̄джано уккут̣т̣хисахасса̄ни каронто саттха̄ра̄ саддхим̣ чарати, йо еса маха̄джанасса уккут̣т̣хисаддо, тасмим̣ т̣ха̄не есо’’ти. атхасса бхарийа̄ андхаба̄лата̄йа еварӯпе па̄т̣иха̄рийе паса̄дам̣ на̄ма аджанетва̄ там̣ аккоситва̄ парибха̄ситва̄ ‘‘ра̄джа̄но на̄ма чан̣д̣а̄, саким̣ куддха̄ хаттхапа̄да̄диччхеданена бахумпи анаттхам̣ каронти, тайа̄ катакаммена майхампи анаттхо сийа̄’’ти путте а̄да̄йа ра̄джакулам̣ гантва̄ ран̃н̃а̄ паккоситва̄ ‘‘ким̣ ета’’нти пуччхита̄ а̄ха – ‘‘мама са̄мико тумха̄кам̣ упат̣т̣ха̄напуппхехи саттха̄рам̣ пӯджетва̄ туччхахаттхо гхарам̣ а̄гантва̄ ‘кахам̣ пуппха̄нӣ’ти майа̄ пут̣т̣хо идам̣ на̄ма вадеси, ахам̣ там̣ парибха̄ситва̄ ‘ра̄джа̄но на̄ма чан̣д̣а̄, саким̣ куддха̄ хаттхапа̄да̄диччхеданена бахумпи анаттхам̣ каронти, тайа̄ катакаммена майхампи анаттхо сийа̄’ти там̣ чхад̣д̣етва̄ идха̄гата̄, тена катам̣ каммам̣ сукатам̣ ва̄ хоту, дуккат̣ам̣ ва̄, тассеветам̣, майа̄ тасса чхад̣д̣итабха̄вам̣ джа̄на̄хи, дева̄’’ти. ра̄джа̄ пат̣хамадассаненева сота̄паттипхалам̣ патто саддхо пасанно арийаса̄вако чинтеси – ‘‘ахо айам̣ иттхӣ андхаба̄ла̄, еварӯпе гун̣е паса̄дам̣ на уппа̄десӣ’’ти. со куддхо вийа хутва̄, ‘‘амма, ким̣ вадеси, майхам̣ упат̣т̣ха̄напуппхехи тена пӯджа̄ ката̄’’ти? ‘‘а̄ма, дева̄’’ти. ‘‘бхаддакам̣ те катам̣ там̣ чхад̣д̣ентийа̄, мама пуппхехи пӯджа̄ка̄расса ахам̣ каттаббайуттакам̣ джа̄нисса̄мӣ’’ти там̣ уййоджетва̄ вегена саттху сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ саттха̄ра̄ саддхим̣йева вичари.

саттха̄ ран̃н̃о читтаппаса̄дам̣ н̃атва̄ бхеричаран̣авӣтхийа̄ нагарам̣ чаритва̄ ран̃н̃о гхарадва̄рам̣ агама̄си. ра̄джа̄ паттам̣ гахетва̄ саттха̄рам̣ гехам̣ павесетука̄мо ахоси. саттха̄ пана ра̄джан̇ган̣ейева нисӣдана̄ка̄рам̣ дассеси. ра̄джа̄ там̣ н̃атва̄ ‘‘сӣгхам̣ ман̣д̣апам̣ каротха̄’’ти тан̇кхан̣ан̃н̃ева ман̣д̣апам̣ ка̄ра̄песи. нисӣди саттха̄ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. касма̄ пана саттха̄ ра̄джагехам̣ на па̄виси?

евам̣ кирасса ахоси – ‘‘сача̄хам̣ анто пависитва̄ нисӣдеййам̣, маха̄джано мам̣ дат̣т̣хум̣ на лабхеййа, ма̄ла̄ка̄расса гун̣о па̄кат̣о на бхавеййа, ра̄джан̇ган̣е пана мам̣ нисиннам̣ маха̄джано дат̣т̣хум̣ лабхиссати, ма̄ла̄ка̄расса гун̣о па̄кат̣о бхависсатӣ’’ти. гун̣аванта̄нан̃хи гун̣ам̣ буддха̄ ева па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ сакконти, авасесаджано гун̣аванта̄нам̣ гун̣ам̣ катхенто маччхара̄йати. чатта̄ро пуппхапат̣а̄ чатуддисам̣ ат̣т̣хам̣су. маха̄джано саттха̄рам̣ парива̄реси. ра̄джа̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена̄ха̄рена паривиси. саттха̄ бхаттакичча̄васа̄не анумоданам̣ катва̄ пуриманайенева чатӯхи пуппхапат̣ехи париккхитто сӣхана̄дам̣ наданто маха̄джанена паривуто виха̄рам̣ агама̄си. ра̄джа̄ саттха̄рам̣ анугантва̄ ниватто ма̄ла̄ка̄рам̣ паккоса̄петва̄ ‘‘мама а̄харитапуппхехи кинти катва̄ саттха̄рам̣ пӯджесӣ’’ти пуччхи. ма̄ла̄ка̄ро ‘‘ра̄джа̄ мам̣ гха̄тету ва̄ рат̣т̣хато ва̄ пабба̄джетӯти джӣвитам̣ париччаджитва̄ пӯджесим̣ дева̄’’ти а̄ха. ра̄джа̄ ‘‘твам̣ маха̄пурисо на̄ма̄’’ти ватва̄ ат̣т̣ха хаттхӣ ча ассе ча да̄се ча да̄сийо ча маха̄паса̄дхана̄ни ча ат̣т̣ха каха̄пан̣асахасса̄ни ча ра̄джакулато нӣхаритва̄ сабба̄лан̇ка̄раппат̣иман̣д̣ита̄ ат̣т̣ха на̄рийо ча ат̣т̣ха га̄маваре ча̄ти идам̣ саббат̣т̣хакам̣ на̄ма да̄нам̣ ада̄си.

а̄нандаттхеро чинтеси – ‘‘аджджа па̄това пат̣т̣ха̄йа сӣхана̄дасахасса̄ни чева челуккхепасахасса̄ни ча паваттанти, ко ну кхо ма̄ла̄ка̄расса випа̄ко’’ти? со саттха̄рам̣ пуччхи. атха нам̣ саттха̄ а̄ха – ‘‘а̄нанда, имина̄ ма̄ла̄ка̄рена аппаматтакам̣ каммам̣ ката’’нти ма̄ саллаккхеси, айан̃хи майхам̣ джӣвитам̣ париччаджитва̄ пӯджам̣ ака̄си. со евам̣ майи читтам̣ паса̄детва̄ –

‘‘каппа̄нам̣ сатасахассам̣, дуггатим̣ на гамиссати;

т̣хатва̄ девамануссесу, пхалам̣ етасса каммуно;

паччха̄ паччекасамбуддхо, сумано на̄ма бхависсатӣ’’ти. –

а̄ха. саттху пана виха̄рам̣ гантва̄ гандхакут̣ипависанака̄ле та̄ни пуппха̄ни два̄ракот̣т̣хаке патим̣су. са̄йанхасамайе бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘ахо аччхарийам̣ ма̄ла̄ка̄расса каммам̣, дхарама̄накабуддхасса джӣвитам̣ париччаджитва̄ пуппхапӯджам̣ катва̄ тан̇кхан̣ан̃н̃ева саббат̣т̣хакам̣ на̄ма лабхатӣ’’ти. саттха̄ гандхакут̣ито никкхамитва̄ тин̣н̣ам̣ гамана̄нам̣ ан̃н̃атарена гаманена дхаммасабхам̣ гантва̄ буддха̄сане нисӣдитва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте, ‘‘а̄ма, бхиккхаве, йасса каммасса кататта̄ паччха̄нутаппам̣ на хоти, ануссарита̄нуссаритаккхан̣е соманассамева уппаджджати, еварӯпам̣ каммам̣ каттаббамева̄’’ти анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –

68. ‘‘тан̃ча каммам̣ катам̣ са̄дху, йам̣ катва̄ на̄нутаппати;

йасса патӣто сумано, випа̄кам̣ пат̣исеватӣ’’ти.

таттха йам̣ катва̄ти йам̣ девамануссасампаттӣнан̃чева нибба̄насампаттийа̄ ча ниббаттанасаматтхам̣ сукхудрайам̣ каммам̣ катва̄ на̄нутаппати, атха кхо дит̣т̣хадхаммейева ануссарита̄нуссаритаккхан̣ейева пӣтивегена патӣто соманассавегена ча сумано хутва̄ а̄йатим̣ пӣтисоманассаджа̄то хутва̄ випа̄кам̣ пат̣исевати, там̣ каммам̣ катам̣ са̄дху бхаддаканти.

десана̄васа̄не чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахосӣти.

суманама̄ла̄ка̄раваттху навамам̣.