13. сат̣т̣хикӯт̣апетаваттху

йа̄вадева анаттха̄йа̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто сат̣т̣хикӯт̣апетам̣ а̄раббха катхеси.

пуриманайенева хи маха̄моггалла̄наттхеро лаккхан̣аттхерена саддхим̣ гиджджхакӯт̣а̄ ороханто ан̃н̃атарасмим̣ падесе ситам̣ па̄тва̄ка̄си. тхерена ситака̄ран̣ам̣ пут̣т̣хо ‘‘бхагавато сантике мам̣ пуччхеййа̄сӣ’’ти ватва̄ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ нисиннака̄ле пуна пут̣т̣хо а̄ха – ‘‘ахам̣, а̄вусо, екам̣ петам̣ аддасам̣ тига̄вутаппама̄н̣ена аттабха̄вена, тасса сат̣т̣хи айакӯт̣асахасса̄ни а̄дитта̄ни сампаджджалита̄ни упариматтхаке патитва̄ патитва̄ ут̣т̣хаханти сӣсам̣ бхинданти, бхиннам̣ бхиннам̣ пуна самут̣т̣хахати, имина̄ аттабха̄вена майа̄ еварӯпо аттабха̄во на дит̣т̣хапуббо, ахам̣ там̣ дисва̄ ситам̣ па̄тва̄ка̄си’’нти. петаваттхусмин̃хи –

‘‘сат̣т̣хи кӯт̣асахасса̄ни, парипун̣н̣а̄ни саббасо;

сӣсе туйхам̣ нипатанти, вобхиндантева маттхака’’нти. (пе. ва. 808, 810, 813) а̄ди –

имамева петам̣ сандха̄йа вуттам̣. саттха̄ тхерасса катхам̣ сутва̄ва, ‘‘бхиккхаве, майа̄песа сатто бодхиман̣д̣е нисинненева дит̣т̣хо ‘йе ча пана ме вачанам̣ на саддахеййум̣, тесам̣ ахита̄йа бхавеййа̄’ти паресам̣ анукампа̄йа на катхесим̣, ида̄ни пана моггалла̄насса саккхӣ хутва̄ катхемӣ’’ти а̄ха. там̣ сутва̄ бхиккхӯ тасса пуббакаммам̣ пуччхим̣су. саттха̄пи несам̣ катхеси –

атӣте кира ба̄ра̄н̣асийам̣ са̄л̣иттакасиппе ниппхаттим̣ патто еко пӣт̣хасаппи ахоси. со нагарадва̄ре екасса ват̣аруккхасса хет̣т̣ха̄ нисинно саккхара̄ни кхипитва̄ тасса пан̣н̣а̄ни чхинданто ‘‘хаттхирӯпакам̣ но дассехи, ассарӯпакам̣ но дассехӣ’’ти га̄мада̄ракехи вуччама̄но иччхитиччхита̄ни рӯпа̄ни дассетва̄ тесам̣ сантика̄ кха̄данӣйа̄дӣни лабхати. атхекадивасам̣ ра̄джа̄ уййа̄нам̣ гаччханто там̣ падесам̣ па̄пун̣и. да̄рака̄ пӣт̣хасаппим̣ па̄рохантаре катва̄ пала̄йим̣су. ран̃н̃о т̣хитамаджджханхике руккхамӯлам̣ павит̣т̣хасса чхидда̄вачхиддаччха̄йа̄ сарӣрам̣ пхари. со ‘‘ким̣ ну кхо ета’’нти уддхам̣ олокенто руккхапан̣н̣есу хаттхирӯпака̄дӣни дисва̄ ‘‘кассетам̣ камма’’нти пуччхитва̄ ‘‘пӣт̣хасаппино’’ти сутва̄ там̣ паккоса̄петва̄ а̄ха – ‘‘майхам̣ пурохито атимукхаро аппаматтакепи вутте бахум̣ бхан̣анто мам̣ упаддавети, саккхиссаси тасса мукхе на̄л̣иматта̄ аджалан̣д̣ика̄ кхипиту’’нти? ‘‘саккхисса̄ми, дева. аджалан̣д̣ика̄ а̄хара̄петва̄ пурохитена саддхим̣ тумхе антоса̄н̣ийам̣ нисӣдатха, ахаметтха каттаббам̣ джа̄нисса̄мӣ’’ти. атха ра̄джа̄ татха̄ ка̄реси. итаро каттарийаггена са̄н̣ийа̄ чхиддам̣ катва̄ пурохитасса ран̃н̃а̄ саддхим̣ катхентасса мукхе виват̣аматте екекам̣ аджалан̣д̣икам̣ кхипи. пурохито мукхам̣ павит̣т̣хам̣ павит̣т̣хам̣ гили. пӣт̣хасаппӣ кхӣн̣а̄су аджалан̣д̣ика̄су са̄н̣им̣ ча̄леси. ра̄джа̄ та̄йа сан̃н̃а̄йа аджалан̣д̣ика̄нам̣ кхӣн̣абха̄вам̣ н̃атва̄ а̄ха – ‘‘а̄чарийа, ахам̣ тумхехи саддхим̣ катхенто катхам̣ ниттхаритум̣ на саккхисса̄ми, тумхе атимукхарата̄йа на̄л̣иматта̄ аджалан̣д̣ика̄ гиланта̄пи тун̣хӣбха̄вам̣ на̄паджджатха̄’’ти. бра̄хман̣о ман̇гуубха̄вам̣ а̄паджджитва̄ тато пат̣т̣ха̄йа мукхам̣ виваритва̄ ран̃н̃а̄ саддхим̣ саллапитум̣ насаккхи. ра̄джа̄ пӣт̣хасаппигун̣ам̣ ануссаритва̄ там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘там̣ нисса̄йа ме сукхам̣ ладдха’’нти тут̣т̣хо тасса саббат̣т̣хакам̣ на̄ма дханам̣ датва̄ нагарасса чатӯсу диса̄су чатта̄ро варага̄ме ада̄си. таматтхам̣ видитва̄ ран̃н̃о аттхадхамма̄нуса̄сако амаччо имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘са̄дху кхо сиппакам̣ на̄ма, апи йа̄диса кӣдисам̣;

пасса кхан̃джаппаха̄рена, ладдха̄ га̄ма̄ чатуддиса̄’’ти. (джа̄. 1.1.107);

со пана амаччо тена самайена айамева бхагава̄ ахоси. атхеко пурисо пӣт̣хасаппина̄ ладдхасампаттим̣ дисва̄ чинтеси – ‘‘айам̣ на̄ма пӣт̣хасаппӣ хутва̄ имам̣ сиппам̣ нисса̄йа маха̄сампаттим̣ патто, майа̄петам̣ сиккхитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. со там̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ ‘‘идам̣ ме, а̄чарийа, сиппам̣ детха̄’’ти а̄ха. ‘‘на сакка̄, та̄та, да̄ту’’нти. со тена пат̣иккхитто ‘‘хоту, а̄ра̄дхесса̄ми на’’нти тасса хаттхапа̄дапарикамма̄дӣни каронто чирассам̣ там̣ а̄ра̄дхетва̄ пунаппунам̣ йа̄чи, пӣт̣хасаппӣ ‘‘айам̣ ме ативийа упака̄ро’’ти там̣ пат̣иба̄хитум̣ асакконто сиппам̣ сиккха̄петва̄ ‘‘ниппханнам̣ те, та̄та, сиппам̣, ида̄ни ким̣ кариссасӣ’’ти а̄ха. ‘‘бахи гантва̄ сиппам̣ вӣмам̣сисса̄мӣ’’ти. ‘‘ким̣ кариссасӣ’’ти? ‘‘га̄вим̣ ва̄ мануссам̣ ва̄ пахаритва̄ ма̄ресса̄мӣ’’ти. ‘‘та̄та̄, га̄вим̣ ма̄рентасса сатам̣ дан̣д̣о хоти мануссам̣ ма̄рентасса сахассам̣, твам̣ сапуттада̄ропи там̣ ниттхаритум̣ на саккхиссаси, ма̄ винасса, йамхи пахат̣е дан̣д̣о наттхи, та̄дисам̣ нима̄та̄питикам̣ кан̃чи упадха̄рехӣ’’ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти саккхара̄ уччхан̇ге катва̄ та̄дисам̣ упадха̄райама̄но вичаранто га̄вим̣ дисва̄ ‘‘айам̣ саса̄мика̄’’ти пахаритум̣ на висахи, мануссам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ сама̄та̄питико’’ти пахаритум̣ на висати.

тена самайена сунетто на̄ма паччекабуддхо там̣ нагарам̣ нисса̄йа пан̣н̣аса̄ла̄йа вихарати. со там̣ пин̣д̣а̄йа пависантам̣ нагарадва̄рантаре дисва̄ ‘‘айам̣ нима̄та̄питико, имасмим̣ пахат̣е дан̣д̣о наттхи, имам̣ пахаритва̄ сиппам̣ вӣмам̣сисса̄мӣ’’ти паччекабуддхасса даккхин̣акан̣н̣асотам̣ сандха̄йа саккхарам̣ кхипи. са̄ даккхин̣акан̣н̣асотена пависитва̄ ва̄мена никкхами, дуккха̄ ведана̄ уппаджджи. паччекабуддхо бхиккха̄йа чаритум̣ на̄саккхи, а̄ка̄сена пан̣н̣аса̄лам̣ гантва̄ паринибба̄йи. манусса̄ паччекабуддхе ана̄гаччханте ‘‘кин̃чи апха̄сукам̣ бхависсатӣ’’ти чинтетва̄ таттха гантва̄ там̣ париниббутам̣ дисва̄ родим̣су паридевим̣су. сопи маха̄джанам̣ гаччхантам̣ дисва̄ таттха гантва̄ паччекабуддхам̣ сан̃джа̄нитва̄ ‘‘айам̣ пин̣д̣а̄йа пависанто два̄рантаре мама саммукхӣбхӯто, ахам̣ аттано сиппам̣ вӣмам̣санто имам̣ пахари’’нти а̄ха. манусса̄ ‘‘имина̄ кира па̄пакена паччекабуддхо пахат̣о, ган̣хатха ган̣хатха̄’’ти потхетва̄ таттхева нам̣ джӣвитаккхайам̣ па̄песум̣. со авӣчимхи ниббаттитва̄ йа̄ва̄йам̣ маха̄патхавӣ йоджанаматтам̣ уссанна̄, та̄ва паччитва̄ випа̄ка̄васесена гиджджхакӯт̣аматтхаке сат̣т̣хикӯт̣апето хутва̄ ниббатти. саттха̄ тасса имам̣ пуббакаммам̣ катхетва̄, ‘‘бхиккхаве, ба̄ласса на̄ма сиппам̣ ва̄ иссарийам̣ ва̄ уппаджджама̄нам̣ анаттха̄йа уппаджджати. ба̄ло хи сиппам̣ ва̄ иссарийам̣ ва̄ лабхитва̄ аттано анаттхамева каротӣ’’ти анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха.

72. ‘‘йа̄вадева анаттха̄йа, н̃аттам̣ ба̄ласса джа̄йати;

ханти ба̄ласса суккам̣сам̣, муддхамасса випа̄тайа’’нти.

таттха йа̄вадева̄ти авадхипариччхеданаттхе нипа̄то. н̃аттанти джа̄нанасабха̄во. йам̣ сиппам̣ джа̄на̄ти, йамхи ва̄ иссарийе йасе сампаттийан̃ча т̣хито джанена н̃а̄йати, па̄кат̣о пан̃н̃а̄то хоти, тассетам̣ на̄мам̣. сиппам̣ ва̄ хи иссарийа̄дибха̄во ва̄ ба̄ласса анаттха̄йева джа̄йати. там̣ нисса̄йа со аттано анаттхамева кароти. хантӣти вина̄сети. суккам̣санти кусалакот̣т̣ха̄сам̣, ба̄ласса хи сиппам̣ ва̄ иссарийам̣ ва̄ уппаджджама̄нам̣ кусалакот̣т̣ха̄сам̣ гха̄тентамева уппаджджати. муддханти пан̃н̃а̄йетам̣ на̄мам̣. випа̄тайанти виддхам̣сайама̄нам̣. тасса хи там̣ суккам̣сам̣ ханантам̣ пан̃н̃а̄сан̇кха̄там̣ муддхам̣ випа̄тентам̣ виддхам̣сентамева хантӣти.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣су.

сат̣т̣хикӯт̣апетаваттху терасамам̣.