7. чхаттапа̄н̣иупа̄сакаваттху

йатха̄пи ручирам̣ пуппханти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ са̄ваттхийам̣ вихаранто чхаттапа̄н̣иупа̄сакам̣ а̄раббха катхеси.

са̄ваттхийан̃хи чхаттапа̄н̣и на̄ма упа̄сако типит̣акадхаро ана̄га̄мӣ. со па̄това упосатхико хутва̄ саттху упат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. ана̄га̄миарийаса̄вака̄нан̃хи сама̄да̄навасена упосатхакаммам̣ на̄ма наттхи, маггенева тесам̣ брахмачарийан̃ча екабхаттикан̃ча а̄гатам̣. тенева̄ха – ‘‘гхат̣ика̄ро кхо, маха̄ра̄джа, кумбхака̄ро екабхаттико брахмача̄рӣ сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо’’ти (ма. ни. 2.288). евам̣ ана̄га̄мино пакатийа̄ва екабхаттика̄ ча брахмача̄рино ча хонти. сопи татхева упосатхико хутва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ дхаммакатхам̣ сун̣анто нисӣди. тасмим̣ самайе ра̄джа̄ пасенади косало саттху упат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. чхаттапа̄н̣и упа̄сако там̣ а̄гаччхантам̣ дисва̄ ‘‘ут̣т̣ха̄таббам̣ ну кхо, но’’ти чинтетва̄ – ‘‘ахам̣ аггара̄джасса сантике нисинно, тасса ме падесара̄джа̄нам̣ дисва̄ ут̣т̣ха̄тум̣ на йуттам̣, ра̄джа̄ кхо пана ме анут̣т̣хахантасса куджджхиссати, етасмим̣ куджджхантепи нева ут̣т̣хахисса̄ми. ра̄джа̄нам̣ дисва̄ ут̣т̣хахантена хи ра̄джа̄ гарукато хоти, но саттха̄, тасма̄ нева ут̣т̣хахисса̄мӣ’’ти на ут̣т̣хахи. пан̣д̣итапуриса̄ на̄ма гарутара̄нам̣ сантике нисӣдитва̄ анут̣т̣хахантам̣ дисва̄ на куджджханти. ра̄джа̄ пана там̣ анут̣т̣хахантам̣ дисва̄ купитама̄насо саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. саттха̄ купитабха̄вам̣ н̃атва̄, ‘‘маха̄ра̄джа, айам̣ чхаттапа̄н̣и упа̄сако пан̣д̣ито дит̣т̣хадхаммо типит̣акадхаро аттха̄наттхакусало’’ти упа̄сакасса гун̣ам̣ катхеси. ран̃н̃о тасса гун̣акатхам̣ сун̣антассева читтам̣ мудукам̣ джа̄там̣.

атхекадивасам̣ ра̄джа̄ упарипа̄са̄де т̣хито чхаттапа̄н̣им̣ упа̄сакам̣ катабхаттакиччам̣ чхаттама̄да̄йа упа̄ханама̄руйха ра̄джан̇ган̣ена гаччхантам̣ дисва̄ паккоса̄песи. со чхаттупа̄ханам̣ апанетва̄ ра̄джа̄намупасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ ра̄джа̄ а̄ха – ‘‘бхо упа̄сака, кинте чхаттупа̄ханам̣ апанӣта’’нти. ‘‘‘ра̄джа̄ паккосатӣ’ти сутва̄ апанетва̄ а̄гатомхӣ’’ти. ‘‘аджджа амха̄кам̣ ра̄джабха̄во тумхехи н̃а̄то бхависсатӣ’’ти. ‘‘сада̄пи майам̣, дева, тумха̄кам̣ ра̄джабха̄вам̣ джа̄на̄ма̄’’ти. ‘‘йади евам̣ касма̄ пуримадивасе саттху сантике нисинно мам̣ дисва̄ на ут̣т̣хахӣ’’ти? ‘‘маха̄ра̄джа, ахам̣ аггара̄джасса сантике нисинно, падесара̄джа̄нам̣ дисва̄ ут̣т̣хаханто саттхари ага̄равам̣ паведеййам̣, тасма̄ на ут̣т̣хахи’’нти. ‘‘хоту, бхо, тит̣т̣хатетам̣’’. ‘‘тумхе кира дит̣т̣хадхаммикасампара̄йика̄нам̣ аттха̄наттха̄нам̣ кусала̄ типит̣акадхара̄ амха̄кам̣ антепуре дхаммам̣ ва̄четха̄’’ти. ‘‘на саккоми, дева̄’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄’’ти? ‘‘ра̄джагехам̣ на̄ма маха̄са̄ваджджам̣, дуйуттасуйуттака̄ни гарука̄неттха, дева̄’’ти. ‘‘ма̄ евам̣ вадетха, ‘пуримадивасе мам̣ дисва̄ на ут̣т̣хитомхӣ’ти ма̄ куккуччам̣ каротха̄’’ти. ‘‘дева, гихӣнам̣ вичаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма маха̄са̄ваджджам̣, екам̣ паббаджитам̣ паккоса̄петва̄ дхаммам̣ ва̄ча̄петха̄’’ти. ра̄джа̄ ‘‘са̄дху, бхо, гаччхатха тумхе’’ти там̣ уййоджетва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ йа̄чи, ‘‘бханте, маллика̄ ча девӣ ва̄сабхакхаттийа̄ ча дхаммам̣ парийа̄пун̣исса̄ма̄ти ваданти, пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ нибаддхам̣ мама гехам̣ гантва̄ та̄сам̣ дхаммам̣ уддисатха̄’’ти. ‘‘буддха̄нам̣ нибаддхам̣ екат̣т̣ха̄нагаманам̣ на̄ма наттхи, маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘тена хи, бханте, ан̃н̃ам̣ екам̣ бхиккхум̣ детха̄’’ти. саттха̄ а̄нандаттхерасса бха̄рамака̄си. тхеро нибаддхам̣ гантва̄ та̄сам̣ уддесам̣ уддисати. та̄су маллика̄ саккаччам̣ гахетва̄ саджджха̄йитва̄ уддесам̣ пат̣иччха̄песи. ва̄сабхакхаттийа̄ пана нева саккаччам̣ ган̣ха̄ти, на саджджха̄йати, на уддесам̣ пат̣иччха̄петум̣ саккоти.

атхекадивасам̣ саттха̄ тхерам̣ пуччхи – ‘‘кима̄нанда, упа̄сика̄ дхаммам̣ парийа̄пун̣антӣ’’ти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘ка̄ саккаччам̣ ган̣ха̄тӣ’’ти? ‘‘маллика̄, бханте, саккаччам̣ ган̣ха̄ти, саккаччам̣ саджджха̄йати, саккаччам̣ уддесам̣ пат̣иччха̄петум̣ саккоти. тумха̄кам̣ пана н̃а̄тидхӣта̄ нева саккаччам̣ ган̣ха̄ти, на саджджха̄йати, на уддесам̣ пат̣иччха̄петум̣ саккотӣ’’ти. саттха̄ тхерасса вачанам̣ сутва̄, ‘‘а̄нанда, майа̄ катхитадхаммо на̄ма саккаччамасун̣антасса агган̣хантасса асаджджха̄йантасса адесентасса ван̣н̣асампаннам̣ агандхакапуппхам̣ вийа апхало хоти, саккаччам̣ пана савана̄дӣни каронтасса махаппхало хоти маха̄нисам̣со’’ти ватва̄ има̄ две га̄тха̄ абха̄си –

51. ‘‘йатха̄пи ручирам̣ пуппхам̣, ван̣н̣авантам̣ агандхакам̣;

евам̣ субха̄сита̄ ва̄ча̄, апхала̄ хоти акуббато.

52. ‘‘йатха̄пи ручирам̣ пуппхам̣, ван̣н̣авантам̣ сагандхакам̣;

евам̣ субха̄сита̄ ва̄ча̄, сапхала̄ хоти куббато’’ти.

таттха ручиранти собханам̣. ван̣н̣авантанти ван̣н̣асан̣т̣ха̄насампаннам̣, агандхаканти гандхавирахитам̣ па̄либхаддакагирикан̣н̣икаджайасумана̄дибхедам̣. евам̣ субха̄сита̄ ва̄ча̄ти субха̄сита̄ ва̄ча̄ на̄ма тепит̣акам̣ буддхавачанам̣. там̣ ван̣н̣асан̣т̣ха̄насампаннам̣ агандхакапуппхасадисам̣. йатха̄ пана агандхакапуппхам̣ йо нам̣ дха̄рети, тасса сарӣре гандхам̣ на пхарати, евам̣ етампи йо нам̣ саккаччам̣ савана̄дӣхи на сама̄чарати, тасса саккаччам̣ асама̄чарантасса йам̣ таттха каттаббам̣, там̣ акуббато сутагандхан̃ча ва̄ча̄гандхан̃ча пат̣ипаттигандхан̃ча на а̄вахати апхала̄ хоти. тена вуттам̣ – ‘‘евам̣ субха̄сита̄ ва̄ча̄, апхала̄ хоти акуббато’’ти. сагандхаканти чампаканӣлуппала̄дибхедам̣. еванти йатха̄ там̣ пуппхам̣ дха̄рентасса сарӣре гандхо пхарати, евам̣ тепит̣акабуддхавачанасан̇кха̄та̄ субха̄сита̄ ва̄ча̄пи. куббатоти йо саккаччам̣ савана̄дӣхи таттха каттаббам̣ кароти, са̄ асса пуггаласса сапхала̄ хоти, сутагандхава̄ча̄гандхапат̣ипаттигандха̄нам̣ а̄ваханато махаппхала̄ хоти, маха̄нисам̣са̄ти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни патта̄. десана̄ маха̄джанасса са̄ттхика̄ джа̄та̄ти.

чхаттапа̄н̣иупа̄сакаваттху саттамам̣.