7. магхаваттху
аппама̄дена магхава̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ веса̄лийам̣ упанисса̄йа кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣ вихаранто саккам̣ девара̄джа̄нам̣ а̄раббха катхеси.
веса̄лийан̃хи маха̄ли на̄ма личчхавӣ васати, со татха̄гатасса саккапан̃хасуттантадесанам̣ (дӣ. ни. 2.344 а̄дайо) сутва̄ ‘‘самма̄самбуддхо саккасампаттим̣ махатим̣ катва̄ катхеси, ‘дисва̄ ну кхо катхеси, уда̄ху адисва̄. джа̄на̄ти ну кхо саккам̣, уда̄ху но’ти пуччхисса̄ми на’’нти чинтеси. атха кхо, маха̄ли, личчхавӣ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди, екамантам̣ нисинно кхо, маха̄ли, личчхавӣ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘дит̣т̣хо кхо, бханте, бхагавата̄ сакко дева̄наминдо’’ти? ‘‘дит̣т̣хо кхо ме, маха̄ли, сакко дева̄наминдо’’ти. ‘‘со хи нуна, бханте, саккапатирӯпако бхависсати. дуддасо хи, бханте, сакко дева̄наминдо’’ти. ‘‘саккан̃ча кхва̄хам̣, маха̄ли, паджа̄на̄ми саккакаран̣е ча дхамме, йесам̣ дхамма̄нам̣ сама̄диннатта̄ сакко саккаттам̣ аджджхага̄, тан̃ча паджа̄на̄ми’’.
сакко, маха̄ли, дева̄наминдо пуббе мануссабхӯто сама̄но магхо на̄ма ма̄н̣аво ахоси, тасма̄ ‘‘магхава̄’’ти вуччати.
сакко, маха̄ли, дева̄наминдо пуббе мануссабхӯто сама̄но пуре да̄нам̣ ада̄си, тасма̄ ‘‘пуриндадо’’ти вуччати.
сакко, маха̄ли, дева̄наминдо пуббе мануссабхӯто сама̄но саккаччам̣ да̄нам̣ ада̄си, тасма̄ ‘‘сакко’’ти вуччати.
сакко, маха̄ли, дева̄наминдо пуббе мануссабхӯто сама̄но а̄васатхам̣ ада̄си, тасма̄ ‘‘ва̄саво’’ти вуччати.
сакко, маха̄ли, дева̄наминдо сахассампи аттхам̣ мухуттена чинтети, тасма̄ ‘‘сахассаккхо’’ти вуччати.
саккасса, маха̄ли, дева̄наминдасса суджа̄ на̄ма асуракан̃н̃а̄, паджа̄пати, тасма̄ ‘‘суджампатӣ’’ти вуччати.
сакко, маха̄ли, дева̄наминдо дева̄нам̣ та̄ватим̣са̄нам̣ иссарийа̄дхипаччам̣ раджджам̣ ка̄рети, тасма̄ ‘‘дева̄наминдо’’ти вуччати.
саккасса, маха̄ли, дева̄наминдасса пуббе мануссабхӯтасса сатта ватапада̄ни саматта̄ни сама̄динна̄ни ахесум̣, йесам̣ сама̄диннатта̄ сакко саккаттам̣ аджджхага̄. катама̄ни сатта ватапада̄ни? йа̄ваджӣвам̣ ма̄та̄петтибхаро ассам̣, йа̄ваджӣвам̣ куле джет̣т̣ха̄пача̄йӣ ассам̣, йа̄ваджӣвам̣ сан̣хава̄чо ассам̣, йа̄ваджӣвам̣ аписун̣ава̄чо ассам̣, йа̄ваджӣвам̣ вигатамаламаччхерена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васеййам̣, муттача̄го пайатапа̄н̣и восаггарато йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гарато ассам̣. йа̄ваджӣвам̣ саччава̄чо ассам̣, йа̄ваджӣвам̣ аккодхано ассам̣, ‘‘сачепи ме кодхо уппаджджеййа, кхиппамева на пат̣ивинеййа’’нти. саккасса, маха̄ли, дева̄наминдасса пуббе мануссабхӯтасса има̄ни сатта ватапада̄ни саматта̄ни сама̄динна̄ни ахесум̣, йесам̣ сама̄диннатта̄ сакко саккаттам̣ аджджхага̄ти.
‘‘ма̄та̄петтибхарам̣ джантум̣, куле джет̣т̣ха̄пача̄йинам̣;
сан̣хам̣ сакхиласамбха̄сам̣, песун̣еййаппаха̄йинам̣.
‘‘маччхеравинайе йуттам̣, саччам̣ кодха̄бхибхум̣ нарам̣;
там̣ ве дева̄ та̄ватим̣са̄, а̄ху саппурисо итӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.257) –
идам̣, маха̄ли, саккена магхама̄н̣авака̄ле катакамманти ватва̄ пуна тена ‘‘катхам̣, бханте, магхама̄н̣аво пат̣ипаджджӣ’’ти? тасса пат̣ипаттим̣ виттха̄рато сотука̄мена пут̣т̣хо ‘‘тена хи, маха̄ли, сун̣а̄хӣ’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари –
атӣте магадхарат̣т̣хе мачалага̄ме магхо на̄ма ма̄н̣аво га̄макаммакаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ аттано т̣хитат̣т̣ха̄нам̣ па̄дантена пам̣сум̣ вийӯхитва̄ раман̣ӣйам̣ катва̄ ат̣т̣ха̄си. апаро там̣ ба̄хуна̄ пахаритва̄ тато апанетва̄ сайам̣ таттха ат̣т̣ха̄си. со тасса акуджджхитва̄ва ан̃н̃ам̣ т̣ха̄нам̣ раман̣ӣйам̣ катва̄ т̣хито. татопи нам̣ ан̃н̃о а̄гантва̄ ба̄хуна̄ пахаритва̄ апанетва̄ сайам̣ ат̣т̣ха̄си. со тассапи акуджджхитва̄ва ан̃н̃ам̣ т̣ха̄нам̣ раман̣ӣйам̣ катва̄ т̣хито, ити там̣ гехато никкханта̄ никкханта̄ пуриса̄ ба̄хуна̄ пахаритва̄ т̣хитат̣хитат̣т̣ха̄нато апанесум̣. со ‘‘саббепете мам̣ нисса̄йа сукхита̄ джа̄та̄, имина̄ каммена майхам̣ сукхада̄йакена пун̃н̃акаммена бхавитабба’’нти чинтетва̄, пунадивасе куда̄лам̣ а̄да̄йа кхаламан̣д̣аламаттам̣ т̣ха̄нам̣ раман̣ӣйам̣ ака̄си. саббе гантва̄ таттхева ат̣т̣хам̣су. атха несам̣ сӣтасамайе аггим̣ катва̄ ада̄си, гимхака̄ле удакам̣. тато ‘‘раман̣ӣйам̣ т̣ха̄нам̣ на̄ма саббесам̣ пийам̣, кассачи аппийам̣ на̄ма наттхи, ито пат̣т̣ха̄йа майа̄ маггам̣ самам̣ каронтена вичаритум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄, па̄това никкхамитва̄, маггам̣ самам̣ каронто чхиндитва̄, харитаббайуттака̄ руккхаса̄кха̄ харанто вичарати. атха нам̣ апаро дисва̄ а̄ха – ‘‘самма, ким̣ каросӣ’’ти? ‘‘майхам̣ саггага̄минам̣ маггам̣ кароми, самма̄’’ти. ‘‘тена хи ахампи те саха̄йо хомӣ’’ти. ‘‘хохи, самма, сагго на̄ма бахӯнампи мана̄по сукхабахуло’’ти. тато пат̣т̣ха̄йа две джана̄ ахесум̣. те дисва̄ татхева пуччхитва̄ ча сутва̄ ча апаропи тесам̣ саха̄йо джа̄то, евам̣ апаропи апаропӣти саббепи теттим̣са джана̄ джа̄та̄. те саббепи куда̄ла̄дихаттха̄ маггам̣ самам̣ каронта̄ екайоджанадвийоджанаматтат̣т̣ха̄нам̣ гаччханти.
те дисва̄ га̄мабходжако чинтеси – ‘‘име манусса̄ айоге йутта̄, саче име аран̃н̃ато маччхамам̣са̄дӣни ва̄ а̄хареййум̣. сурам̣ ва̄ катва̄ пивеййум̣, ан̃н̃ам̣ ва̄ та̄дисам̣ каммам̣ кареййум̣, ахампи кин̃чи кин̃чи лабхеййа’’нти. атха не паккоса̄петва̄ пуччхи – ‘‘ким̣ каронта̄ вичаратха̄’’ти? ‘‘саггамаггам̣, са̄мӣ’’ти. ‘‘гхара̄ва̄сам̣ васантехи на̄ма евам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, аран̃н̃ато маччхамам̣са̄дӣни а̄харитум̣, сурам̣ катва̄ па̄тум̣, на̄наппака̄ре ча камманте ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. те тасса вачанам̣ пат̣иккхипим̣су, евам̣ пунаппунам̣ вуччама̄на̄пи пат̣иккхипим̣суйева. со куджджхитва̄ ‘‘на̄сесса̄ми не’’ти ран̃н̃о сантикам̣ гантва̄, ‘‘чоре те, дева, ваггабандханена вичаранте пасса̄мӣ’’ти ватва̄, ‘‘гаччха, те гахетва̄ а̄нехӣ’’ти вутте татха̄ катва̄ саббе те бандхитва̄ а̄нетва̄ ран̃н̃о дассеси. ра̄джа̄ авӣмам̣ситва̄ва ‘‘хаттхина̄ мадда̄петха̄’’ти а̄н̣а̄песи. магхо сеса̄нам̣ ова̄дамада̄си – ‘‘самма̄, т̣хапетва̄ меттам̣ ан̃н̃о амха̄кам̣ авассайо наттхи, тумхе каттхачи копам̣ акатва̄ ран̃н̃е ча га̄мабходжаке ча мадданахаттхимхи ча аттани ча меттачиттена самачитта̄ва хотха̄’’ти. те татха̄ карим̣су. атха несам̣ метта̄нубха̄вена хаттхӣ уппасан̇камитумпи на висахи. ра̄джа̄ таматтхам̣ сутва̄ бахӯ мануссе дисва̄ маддитум̣ на висахиссати? ‘‘гаччхатха, не килан̃джена пат̣иччха̄детва̄ мадда̄петха̄’’ти а̄ха. те килан̃джена пат̣иччха̄детва̄ маддитум̣ песийама̄нопи хаттхӣ дӯратова пат̣икками.
ра̄джа̄ там̣ паваттим̣ сутва̄ ‘‘ка̄ран̣енеттха бхавитабба’’нти те паккоса̄петва̄ пуччхи – ‘‘та̄та̄, мам̣ нисса̄йа тумхе ким̣ на лабхатха̄’’ти? ‘‘ким̣ на̄метам̣, дева̄’’ти? ‘‘тумхе кира ваггабандханена чора̄ хутва̄ аран̃н̃е вичаратха̄’’ти? ‘‘ко евама̄ха, дева̄’’ти? ‘‘га̄мабходжако, та̄та̄’’ти. ‘‘на майам̣, дева, чора̄, майам̣ пана аттано саггамаггам̣ содхента̄ идан̃чидан̃ча карома, га̄мабходжако амхе акусалакирийа̄йа нийоджетва̄ аттано вачанам̣ акаронте на̄сетука̄мо куджджхитва̄ евама̄ха̄’’ти. атха ра̄джа̄ тесам̣ катхам̣ сутва̄ соманассаппатто хутва̄, ‘‘та̄та̄, айам̣ тираччха̄но тумха̄кам̣ гун̣е джа̄на̄ти, ахам̣ мануссабхӯто джа̄нитум̣ на̄саккхим̣, кхаматха ме’’ти. еван̃ча пана ватва̄ сапуттада̄рам̣ га̄мабходжакам̣ тесам̣ да̄сам̣, хаттхим̣ а̄роханийам̣, тан̃ча га̄мам̣ йатха̄сукхам̣ парибхогам̣ катва̄ ада̄си. те ‘‘идхева но катапун̃н̃асса̄нисам̣со дит̣т̣хо’’ти бхиййосоматта̄йа пасаннама̄наса̄ хутва̄ там̣ хаттхим̣ ва̄рена ва̄рена абхируйха гаччханта̄ мантайим̣су ‘‘ида̄ни амхехи атирекатарам̣ пун̃н̃ам̣ ка̄таббам̣, ким̣ карома? чатумаха̄патхе тха̄варам̣ катва̄ маха̄джанасса виссаманаса̄лам̣ карисса̄ма̄’’ти. те вад̣д̣хаким̣ паккоса̄петва̄ са̄лам̣ пат̣т̣хапесум̣. ма̄туга̄месу пана вигатаччхандата̄йа тасса̄ са̄ла̄йа ма̄туга̄ма̄нам̣ паттим̣ на̄дам̣су.
магхасса пана гехе нанда̄, читта̄, судхамма̄, суджа̄ти чатассо иттхийо хонти. та̄су судхамма̄ вад̣д̣хакина̄ саддхим̣ екато хутва̄, ‘‘бха̄тика, имисса̄ са̄ла̄йа мам̣ джет̣т̣хикам̣ карохӣ’’ти ватва̄ лан̃джам̣ ада̄си. со ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ пат̣хамамева кан̣н̣икаттха̄йа руккхам̣ суккха̄петва̄ таччхетва̄ виджджхитва̄ кан̣н̣икам̣ нит̣т̣ха̄петва̄, ‘‘судхамма̄ на̄ма айам̣ са̄ла̄’’ти аккхара̄ни чхиндитва̄ ваттхена паливет̣хетва̄ т̣хапеси. атха не вад̣д̣хакӣ са̄лам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ кан̣н̣ика̄ропанадивасе ‘‘ахо, аййа̄, екам̣ каран̣ӣйам̣ на саримха̄’’ти а̄ха. ‘‘ким̣ на̄ма, бхо’’ти? ‘‘кан̣н̣ика’’нти. ‘‘хоту там̣ а̄харисса̄ма̄’’ти. ‘‘ида̄ни чхиннаруккхена ка̄тум̣ на сакка̄, пуббейева там̣ чхиндитва̄ таччхетва̄ виджджхитва̄ т̣хапитакан̣н̣ика̄ ладдхум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. ‘‘ида̄ни ким̣ ка̄табба’’нти? ‘‘саче кассачи гехе нит̣т̣ха̄петва̄ т̣хапита̄ викка̄йикакан̣н̣ика̄ аттхи, са̄ парийеситабба̄’’ти. те парийесанта̄ судхамма̄йа гехе дисва̄ сахассам̣ датва̄пи мӯлена на лабхим̣су. ‘‘саче мам̣ са̄ла̄йа паттим̣ каротха, дасса̄мӣ’’ти вутте пана ‘‘майам̣ ма̄туга̄ма̄нам̣ паттим̣ на дамма̄’’ти а̄хам̣су.
атха не вад̣д̣хакӣ а̄ха – ‘‘аййа̄, тумхе ким̣ катхетха, т̣хапетва̄ брахмалокам̣ ан̃н̃ам̣ ма̄туга̄марахитат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма наттхи, ган̣хатха кан̣н̣икам̣. евам̣ санте амха̄кам̣ каммам̣ нит̣т̣хам̣ гамиссатӣ’’ти. те ‘‘са̄дхӯ’’ти кан̣н̣икам̣ гахетва̄ са̄лам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ тидха̄ вибхаджим̣су. екасмим̣ кот̣т̣ха̄се иссара̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ карим̣су, екасмим̣ дуггата̄нам̣, екасмим̣ гила̄на̄нам̣. теттим̣са джана̄ теттим̣са пхалака̄ни пан̃н̃апетва̄ хаттхисса сан̃н̃ам̣ адам̣су – ‘‘а̄гантуко а̄гантва̄ йасса аттхатапхалаке нисӣдати, там̣ гахетва̄ пхалакаса̄микассева гехе патит̣т̣хапехи, тасса па̄дапарикаммапит̣т̣хипарикаммапа̄нӣйакха̄данӣйабходжанӣйасайана̄ни сабба̄ни пхалакаса̄микассева бха̄ро бхависсатӣ’’ти. хаттхӣ а̄гата̄гатам̣ гахетва̄ пхалакаса̄микассева гхарам̣ нети. со тасса там̣ дивасам̣ каттаббам̣ кароти. магхо са̄ла̄йа авидӯре ковил̣а̄раруккхам̣ ропетва̄ тасса мӯле па̄са̄н̣апхалакам̣ аттхари. са̄лам̣ павит̣т̣хапавит̣т̣ха̄ джана̄ кан̣н̣икам̣ олокетва̄ аккхара̄ни ва̄четва̄, ‘‘судхамма̄ на̄меса̄ са̄ла̄’’ти ваданти. теттим̣саджана̄нам̣ на̄мам̣ на пан̃н̃а̄йати. нанда̄ чинтеси – ‘‘име са̄лам̣ каронта̄ амхе апаттика̄ карим̣су, судхамма̄ пана аттано бйаттата̄йа кан̣н̣икам̣ катва̄ паттика̄ джа̄та̄, майа̄пи кин̃чи ка̄тум̣ ват̣т̣ати, ким̣ ну кхо карисса̄мӣ’’ти? атхасса̄ етадахоси – ‘‘са̄лам̣ а̄гата̄гата̄нам̣ па̄нӣйан̃чева нха̄нодакан̃ча ладдхум̣ ват̣т̣ати, поккхаран̣им̣ кхан̣а̄песса̄мӣ’’ти. са̄ поккхаран̣им̣ ка̄реси. читта̄ чинтеси – ‘‘судхамма̄йа кан̣н̣ика̄ динна̄, нанда̄йа поккхаран̣ӣ ка̄рита̄, майа̄пи кин̃чи ка̄тум̣ ват̣т̣ати, ким̣ ну кхо карисса̄мӣ’’ти? атхасса̄ етадахоси – ‘‘са̄лам̣ а̄гата̄гатехи па̄нӣйам̣ пивитва̄ нхатва̄ гаманака̄лепи ма̄лам̣ пиландхитва̄ гантум̣ ват̣т̣ати, пуппха̄ра̄мам̣ ка̄ра̄песса̄мӣ’’ти. са̄ раман̣ӣйам̣ пуппха̄ра̄мам̣ ка̄реси. йебхуййена тасмим̣ а̄ра̄ме ‘‘асуко на̄ма пуппхӯпагапхалӯпагаруккхо наттхӣ’’ти на̄хоси.
суджа̄ пана ‘‘ахам̣ магхасса ма̄туладхӣта̄ чева па̄дапарича̄рика̄ ча, етена катам̣ каммам̣ майхамева, майа̄ катам̣ етассева̄’’ти чинтетва̄, кин̃чи акатва̄ аттабха̄вамева ман̣д̣айама̄на̄ ка̄лам̣ вӣтина̄меси. магхопи ма̄та̄питуупат̣т̣ха̄нам̣ куле джет̣т̣ха̄пача̄йанакаммам̣ саччава̄чам̣ апхарусава̄чам̣ апи, сун̣ава̄чам̣ маччхеравинайам̣ аккодхананти има̄ни сатта ватапада̄ни пӯретва̄ –
‘‘ма̄та̄петтибхарам̣ джантум̣, куле джет̣т̣ха̄пача̄йинам̣;
сан̣хам̣ сакхиласамбха̄сам̣, песун̣еййаппаха̄йинам̣.
‘‘маччхеравинайе йуттам̣, саччам̣ кодха̄бхибхум̣ нарам̣;
там̣ ве дева̄ та̄ватим̣са̄, а̄ху ‘саппурисо’итӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.257) –
евам̣ пасам̣сийабха̄вам̣ а̄паджджитва̄ джӣвитапарийоса̄не та̄ватим̣сабхаване сакко девара̄джа̄ хутва̄ ниббатти, теписса саха̄йака̄ таттхева ниббаттим̣су, вад̣д̣хакӣ виссакаммадевапутто хутва̄ ниббатти. тада̄ та̄ватим̣сабхаване асура̄ васанти. те ‘‘абхинава̄ девапутта̄ ниббатта̄’’ти диббапа̄нам̣ саджджайим̣су. сакко аттано париса̄йа кассачи апиванаттха̄йа сан̃н̃амада̄си. асура̄ диббапа̄нам̣ пивитва̄ маджджим̣су. сакко ‘‘ким̣ ме имехи са̄дха̄ран̣ена раджджена̄’’ти аттано париса̄йа сан̃н̃ам̣ датва̄ те па̄десу га̄ха̄петва̄ маха̄самудде кхипа̄песи. те авам̣сира̄ самудде патим̣су. атха несам̣ пун̃н̃а̄нубха̄вена синеруно хет̣т̣химатале асуравима̄нам̣ на̄ма ниббатти, читтапа̄т̣али на̄ма ниббатти.
дева̄сурасан̇га̄ме пана асуресу пара̄джитесу дасайоджанасахассам̣ та̄ватим̣садеванагарам̣ на̄ма ниббатти. тасса пана нагарасса па̄чӣнапаччхимадва̄ра̄нам̣ антара̄ дасайоджанасахассам̣ хоти, татха̄ даккхин̣уттарадва̄ра̄нам̣. там̣ кхо пана нагарам̣ два̄расахассайуттам̣ ахоси а̄ра̄мапоккхаран̣ипат̣иман̣д̣итам̣. тасса маджджхе са̄ла̄йа ниссандена тийоджанасатуббедхехи дхаджехи пат̣иман̣д̣ито саттаратанамайо саттайоджанасатуббедхо веджайанто на̄ма па̄са̄до угган̃чхи. суван̣н̣айат̣т̣хӣсу ман̣идхаджа̄ ахесум̣, ман̣ийат̣т̣хӣсу суван̣н̣адхаджа̄; пава̄л̣айат̣т̣хӣсу муттадхаджа̄, муттайат̣т̣хӣсу пава̄л̣адхаджа̄; саттаратанамайа̄су йат̣т̣хӣсу саттаратанадхаджа̄, маджджхе т̣хито дхаджо тийоджанасатуббедхо ахоси. ити са̄ла̄йа ниссандена йоджанасахассуббедхо па̄са̄до саттаратанамайова хутва̄ ниббатти, ковил̣а̄раруккхасса ниссандена саманта̄ тийоджанасатапариман̣д̣ало па̄риччхаттако ниббатти, па̄са̄н̣апхалакасса ниссандена па̄риччхаттакамӯле дӣгхато сат̣т̣хийоджана̄ путхулато пан̣н̣а̄сайоджана̄ бахалато пан̃чадасайоджана̄ джайасуманараттакамбалаван̣н̣а̄ пан̣д̣укамбаласила̄ ниббатти. таттха нисиннака̄ле упад̣д̣хака̄йо пависати, ут̣т̣хитака̄ле ӯнам̣ парипӯрати.
хаттхӣ пана ера̄ван̣о на̄ма девапутто хутва̄ ниббатти. девалокасмин̃хи тираччха̄нагата̄ на хонти. тасма̄ со уййа̄накӣл̣а̄йа никкхаманака̄ле аттабха̄вам̣ виджахитва̄ дийад̣д̣хайоджанасатико ера̄ван̣о на̄ма хаттхӣ ахоси. со теттим̣саджана̄нам̣ аттха̄йа теттим̣са кумбхе ма̄песи а̄ват̣т̣ена тига̄вутаад̣д̣хайоджанаппама̄н̣е, саббесам̣ маджджхе саккасса аттха̄йа судассанам̣ на̄ма тим̣сайоджаникам̣ кумбхам̣ ма̄песи. тасса упари два̄дасайоджанико ратанаман̣д̣апо хоти. таттха антарантара̄ саттаратанамайа̄ йоджануббедха̄ дхаджа̄ ут̣т̣хаханти. парийанте кин̇кин̣икаджа̄лам̣ оламбати. йасса мандава̄теритасса пан̃чан̇гикатӯрийасаддасам̣миссо диббагӣтасаддо вийа раво ниччхарати. ман̣д̣апамаджджхе саккассаттха̄йа йоджанико ман̣ипаллан̇ко пан̃н̃атто хоти, таттха сакко нисӣди. теттим̣са девапутта̄ аттано кумбхе ратанапаллан̇ке нисӣдим̣су. теттим̣са̄йа кумбха̄нам̣ екекасмим̣ кумбхе сатта сатта данте ма̄песи. тесу екеко пан̣н̣а̄сайоджана̄йа̄мо, екекасмин̃четтха данте сатта сатта поккхаран̣ийо хонти, екека̄йа поккхаран̣ийа̄ сатта сатта падуминӣгаччха̄ни, екекасмим̣ гаччхе сатта сатта пуппха̄ни хонти, екекасмим̣ пуппхе сатта сатта патта̄ни, екекасмим̣ патте сатта сатта девадхӣтаро наччанти. евам̣ саманта̄ пан̣н̣а̄сайоджанат̣ха̄несу хаттхидантесуйева нат̣асамаджджа̄ хонти. евам̣ махантам̣ йасам̣ анубхаванто сакко девара̄джа̄ вичарати.
судхамма̄пи ка̄лам̣ катва̄ гантва̄ таттхева ниббатти. тасса̄ судхамма̄ на̄ма нава йоджанасатика̄ девасабха̄ ниббатти. тато раман̣ӣйатарам̣ кира ан̃н̃ам̣ т̣ха̄нам̣ на̄ма наттхи, ма̄сасса ат̣т̣ха дивасе дхаммассаванам̣ таттхева хоти. йа̄ваджджатана̄ ан̃н̃атарам̣ раман̣ӣйам̣ т̣ха̄нам̣ дисва̄, ‘‘судхамма̄ девасабха̄ вийа̄’’ти ваданти. нанда̄пи ка̄лам̣ катва̄ гантва̄ таттхева ниббатти, тасса̄ пан̃чайоджанасатика̄ нанда̄ на̄ма поккхаран̣ӣ ниббатти. читта̄пи ка̄лам̣ катва̄ гантва̄ таттхева ниббатти, тасса̄пи пан̃чайоджанасатикам̣ читталата̄ванам̣ на̄ма ниббатти, таттха уппаннапуббанимитте девапутте нетва̄ мохайама̄на̄ вичаранти. суджа̄ пана ка̄лам̣ катва̄ екисса̄ гирикандара̄йа ека̄ бакасакун̣ика̄ хутва̄ ниббатти. сакко аттано парича̄рика̄ олокенто ‘‘судхамма̄ идхева ниббатта̄, татха̄ нанда̄ ча читта̄ ча, суджа̄ ну кхо кухим̣ ниббатта̄’’ти чинтенто там̣ таттха ниббаттам̣ дисва̄, ‘‘ба̄ла̄ кин̃чи пун̃н̃ам̣ акатва̄ ида̄ни тираччха̄найонийам̣ ниббатта̄, ида̄ни пана там̣ пун̃н̃ам̣ ка̄ретва̄ идха̄нетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти аттабха̄вам̣ виджахитва̄ ан̃н̃а̄такавесена тасса̄ сантикам̣ гантва̄, ‘‘ким̣ каронтӣ идха вичарасӣ’’ти пуччхи. ‘‘ко пана твам̣, са̄мӣ’’ти? ‘‘ахам̣ те са̄мико магхо’’ти. ‘‘кухим̣ ниббаттоси, са̄мӣ’’ти? ‘‘ахам̣ та̄ватим̣садевалоке ниббатто’’. ‘‘тава саха̄йика̄нам̣ пана ниббаттат̣т̣ха̄нам̣ джа̄на̄сӣ’’ти? ‘‘на джа̄на̄ми, са̄мӣ’’ти. ‘‘та̄пи мамева сантике ниббатта̄, пассиссаси та̄ саха̄йика̄’’ти. ‘‘катха̄хам̣ таттха гамисса̄мӣ’’ти? сакко ‘‘ахам̣ там̣ таттха несса̄мӣ’’ти ватва̄ хаттхатале т̣хапетва̄ девалокам̣ нетва̄ нанда̄йа поккхаран̣ийа̄ тӣре виссаджджетва̄ итара̄сам̣ тиссаннам̣ а̄рочеси – ‘‘тумха̄кам̣ саха̄йикам̣ суджам̣ пассиссатха̄’’ти. ‘‘кухим̣ са̄, дева̄’’ти? ‘‘нанда̄йа поккхаран̣ийа̄ тӣре т̣хита̄’’ти а̄ха. та̄ тиссопи гантва̄, ‘‘ахо аййа̄йа еварӯпам̣ аттабха̄ваман̣д̣анасса пхалам̣, ида̄нисса̄ тун̣д̣ам̣ пассатха, па̄де пассатха, джан̇гха̄ пассатха, собхати ватасса̄ аттабха̄во’’ти кел̣им̣ катва̄ паккамим̣су.
пуна сакко тасса̄ сантикам̣ гантва̄, ‘‘дит̣т̣ха̄ те саха̄йика̄’’ти ватва̄ ‘‘дит̣т̣ха̄ мам̣ уппан̣д̣етва̄ гата̄, таттхева мам̣ нехӣ’’ти вутте там̣ таттхева нетва̄ удаке виссаджджетва̄, ‘‘дит̣т̣ха̄ те та̄сам̣ сампаттӣ’’ти пуччхи. ‘‘дит̣т̣ха̄, дева̄’’ти? ‘‘тайа̄пи таттха ниббаттанӯпа̄йам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. ‘‘ким̣ кароми, дева̄’’ти? ‘‘майа̄ диннам̣ ова̄дам̣ раккхиссасӣ’’ти. ‘‘раккхисса̄ми, дева̄’’ти. атхасса̄ пан̃ча сӣла̄ни датва̄, ‘‘аппаматта̄ раккха̄хӣ’’ти ватва̄ пакка̄ми. са̄ тато пат̣т̣ха̄йа сайам̣матамаччхакейева парийеситва̄ кха̄дати. сакко катипа̄хаччайена тасса̄ вӣмам̣санаттха̄йа гантва̄, ва̄лука̄пит̣т̣хе матамаччхако вийа хутва̄ утта̄но нипаджджи. са̄ там̣ дисва̄ ‘‘матамаччхако’’ти сан̃н̃а̄йа аггахеси. маччхо гиланака̄ле нан̇гут̣т̣хам̣ ча̄леси. са̄ ‘‘саджӣвамаччхако’’ти удаке виссаджджеси. со тхокам̣ вӣтина̄метва̄ пуна тасса̄ пурато утта̄но хутва̄ нипаджджи. пуна са̄ ‘‘матамаччхако’’ти сан̃н̃а̄йа гахетва̄ гиланака̄ле агганан̇гут̣т̣хам̣ ча̄леси. там̣ дисва̄ ‘‘саджӣвамаччхо’’ти виссаджджеси. евам̣ тиккхаттум̣ вӣмам̣ситва̄ ‘‘са̄дхукам̣ сӣлам̣ раккхатӣ’’ти атта̄нам̣ джа̄на̄петва̄ ‘‘ахам̣ тава вӣмам̣санаттха̄йа а̄гато, са̄дхукам̣ сӣлам̣ раккхаси, евам̣ раккхама̄на̄ на чирассева мама сантике ниббаттиссаси, аппаматта̄ хохӣ’’ти ватва̄ пакка̄ми.
са̄ тато пат̣т̣ха̄йа пана сайам̣матамаччхам̣ лабхати ва̄, на ва̄. алабхама̄на̄ катипа̄хаччайенева сусситва̄ ка̄лам̣ катва̄ тасса сӣласса пхалена ба̄ра̄н̣асийам̣ кумбхака̄расса дхӣта̄ хутва̄ ниббатти. атхасса̄ паннарасасол̣асавассуддесикака̄ле сакко ‘‘кухим̣ ну кхо са̄ ниббатта̄’’ти а̄вадждженто дисва̄, ‘‘ида̄ни майа̄ таттха гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ел̣а̄лукаван̣н̣ена пан̃н̃а̄йама̄нехи саттахи ратанехи йа̄накам̣ пӯретва̄ там̣ па̄дженто ба̄ра̄н̣асим̣ пависитва̄, ‘‘аммата̄та̄, ел̣а̄лука̄ни ган̣хатха ган̣хатха̄’’ти уггхосенто вӣтхим̣ пат̣ипаджджи. муггама̄са̄дӣни гахетва̄ а̄гате пана ‘‘мӯлена на демӣ’’ти ватва̄, ‘‘катхам̣ десӣ’’ти вутте, ‘‘сӣлараккхика̄йа иттхийа̄ даммӣ’’ти а̄ха. ‘‘сӣлам̣ на̄ма, са̄ми, кӣдисам̣, ким̣ ка̄л̣ам̣, уда̄ху нӣла̄диван̣н̣а’’нти? ‘‘тумхе ‘сӣлам̣ кӣдиса’нтипи на джа̄на̄тха, кимева нам̣ раккхиссатха, сӣлараккхика̄йа пана дасса̄мӣ’’ти. ‘‘са̄ми, еса̄ кумбхака̄расса дхӣта̄ ‘сӣлам̣ раккха̄мӣ’ти вичарати, етисса̄ дехӣ’’ти. са̄пи нам̣ ‘‘тена хи майхам̣ дехи, са̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘ка̄си тва’’нти? ‘‘ахам̣ авиджахитапан̃часӣла̄’’ти. ‘‘туйхамевета̄ни майа̄ а̄нӣта̄нӣ’’ти йа̄накам̣ па̄дженто тасса̄ гхарам̣ гантва̄ ан̃н̃ехи ана̄харийам̣ катва̄ ел̣а̄лукаван̣н̣ена девадаттийам̣ дханам̣ датва̄ атта̄нам̣ джа̄на̄петва̄, ‘‘идам̣ те джӣвитавуттийа̄ дханам̣, пан̃часӣла̄ни акхан̣д̣а̄дӣни катва̄ раккха̄хӣ’’ти ватва̄ пакка̄ми.
са̄пи тато чавитва̄ асурабхаване асураджет̣т̣хакасса дхӣта̄ хутва̄ саккасса веригхаре ниббатти. двӣсу пана аттабха̄весу сӣласса сураккхитатта̄ абхирӯпа̄ ахоси суван̣н̣аван̣н̣а̄ аса̄дха̄ран̣а̄йа рӯпасирийа̄ саманна̄гата̄. вепачиттиасуриндо а̄гата̄гата̄нам̣ асура̄нам̣ ‘‘тумхе мама дхӣту ануччхавика̄ на хотха̄’’ти там̣ кассачи адатва̄, ‘‘мама дхӣта̄ аттана̄ва аттано ануччхавикам̣ са̄микам̣ гахессатӣ’’ти асурабалам̣ саннипа̄та̄петва̄, ‘‘туйхам̣ ануччхавикам̣ са̄микам̣ ган̣ха̄’’ти тасса̄, хаттхе пуппхада̄мам̣ ада̄си. тасмим̣ кхан̣е сакко тасса̄ ниббаттат̣т̣ха̄нам̣ олокенто там̣ паваттим̣ н̃атва̄, ‘‘ида̄ни майа̄ гантва̄ там̣ а̄нетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти махаллакаасураван̣н̣ам̣ нимминитва̄ гантва̄ парисапарийанте ат̣т̣ха̄си. са̄пи ито чито ча олокентӣ там̣ дит̣т̣хаматта̄ва пуббасаннива̄савасена уппаннена пемена махогхенева аджджхоттхат̣ахадайа̄ хутва̄, ‘‘есо ме са̄мико’’ти тасса упари пуппхада̄мам̣ кхипи. асура̄ ‘‘амха̄кам̣ ра̄джа̄ еттакам̣ ка̄лам̣ дхӣту ануччхавикам̣ алабхитва̄ ида̄ни лабхи, айамевасса дхӣту пита̄махато махаллако ануччхавико’’ти ладжджама̄на̄ апаккамим̣су. саккопи там̣ хаттхе гахетва̄ ‘‘саккохамасмӣ’’ти надитва̄ а̄ка̄се паккханди. асура̄ ‘‘ван̃читамха̄ джарасаккена̄’’ти там̣ анубандхим̣су. ма̄тали, сан̇га̄хако веджайантаратхам̣ а̄харитва̄ антара̄магге ат̣т̣ха̄си. сакко там̣ таттха а̄ропетва̄ деванагара̄бхимукхо па̄йа̄си. атхасса сиппаливанам̣ сампаттака̄ле ратхасаддам̣ сутва̄ бхӣта̄ гарул̣апотака̄ виравим̣су. тесам̣ саддам̣ сутва̄ сакко ма̄талим̣ пуччхи – ‘‘ке ете виравантӣ’’ти? ‘‘гарул̣апотака̄, дева̄’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄’’ти? ‘‘ратхасаддам̣ сутва̄ маран̣абхайена̄’’ти. ‘‘мам̣ екам̣ нисса̄йа еттако диджо ратхавегена вичун̣н̣ито ма̄ насси, ниваттехи ратха’’нти. сопи синдхавасахассасса дан̣д̣акасан̃н̃ам̣ датва̄ ратхам̣ ниваттеси. там̣ дисва̄ асура̄ ‘‘джарасакко асурапурато пат̣т̣ха̄йа пала̄йанто ида̄ни ратхам̣ ниваттеси, аддха̄ тена упаттхамбхо ладдхо бхависсатӣ’’ти ниваттетва̄ а̄гаманамаггенева асурапурам̣ пависитва̄ пуна сӣсам̣ на уккхипим̣су.
саккопи суджам̣ асуракан̃н̃ам̣ деванагарам̣ нетва̄ ад̣д̣хатеййа̄нам̣ аччхара̄кот̣ӣнам̣ джет̣т̣хикат̣т̣ха̄не т̣хапеси. са̄ саккам̣ варам̣ йа̄чи – ‘‘маха̄ра̄джа, мама имасмим̣ девалоке ма̄та̄питаро ва̄ бха̄тикабхагинийо ва̄ наттхи, йаттха йаттха гаччхаси, таттха таттха мам̣ гахетва̄ва гаччхеййа̄сӣ’’ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти тасса̄ пат̣ин̃н̃ам̣ ада̄си. тато пат̣т̣ха̄йа читтапа̄т̣алийа̄ пуппхита̄йа асура̄ ‘‘амха̄кам̣ ниббаттат̣т̣ха̄не диббапа̄риччхаттакасса пуппханака̄ло’’ти йуддхаттха̄йа саггам̣ абхируханти. сакко хет̣т̣ха̄самудде на̄га̄нам̣ а̄раккхам̣ ада̄си, тато супан̣н̣а̄нам̣, тато кумбхан̣д̣а̄нам̣, тато йаккха̄нам̣. тато чатуннам̣ маха̄ра̄джа̄нам̣. саббӯпари пана упаддаваниваттанаттха̄йа деванагарадва̄ресу ваджирахаттха̄ индапат̣има̄ т̣хапеси. асура̄ на̄га̄дайо джинитва̄ а̄гата̄пи индапат̣има̄ дӯрато дисва̄ ‘‘сакко никкханто’’ти пала̄йанти. евам̣, маха̄ли, магхо ма̄н̣аво аппама̄дапат̣ипадам̣ пат̣ипаджджи. евам̣ аппаматто панеса еварӯпам̣ иссарийам̣ патва̄ двӣсу девалокесу раджджам̣ ка̄реси. аппама̄до на̄меса буддха̄дӣхи пасаттхо. аппама̄дан̃хи нисса̄йа саббесампи локийалокуттара̄нам̣ висеса̄нам̣ адхигамо хотӣти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –
30. ‘‘аппама̄дена магхава̄, дева̄нам̣ сет̣т̣хатам̣ гато;
аппама̄дам̣ пасам̣санти, пама̄до гарахито сада̄’’ти.
таттха аппама̄дена̄ти мачалага̄ме бхӯмиппадесасодханам̣ а̄дим̣ катва̄ катена аппама̄дена. магхава̄ти ида̄ни ‘‘магхава̄’’типан̃н̃а̄то магхо ма̄н̣аво двиннам̣ девалока̄нам̣ ра̄джабха̄вена дева̄нам̣ сет̣т̣хатам̣ гато. пасам̣сантӣти буддха̄дайо пан̣д̣ита̄ аппама̄дамева тхоменти ван̣н̣айанти. ким̣ ка̄ран̣а̄? саббесам̣ локийалокуттара̄нам̣ висеса̄нам̣ пат̣ила̄бхака̄ран̣атта̄. пама̄до гарахито сада̄ти пама̄до пана техи арийехи ниччам̣ гарахито ниндито. ким̣ ка̄ран̣а̄? саббавипаттӣнам̣ мӯлабха̄вато. мануссадобхаггам̣ ва̄ хи апа̄йуппатти ва̄ сабба̄ пама̄дамӯлика̄йева̄ти.
га̄тха̄парийоса̄не маха̄ли личчхавӣ сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, сампаттапариса̄йапи бахӯ сота̄панна̄дайо джа̄та̄ти.
магхаваттху саттамам̣.