8. са̄рипуттаттхераваттху
аса̄ре са̄раматиноти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто аггаса̄вакехи ниведитам̣ сан̃чайасса ана̄гаманам̣ а̄раббха катхеси.
татра̄йам̣ анупуббикатха̄ – амха̄кан̃хи саттха̄ ито каппасатасахасса̄дхика̄нам̣ чатуннам̣ асан̇кхйеййа̄нам̣ маттхаке амараватийа̄ на̄ма нагаре сумедхо на̄ма бра̄хман̣акума̄ро хутва̄ саббасиппесу ниппхаттим̣ патва̄ ма̄та̄питӯнам̣ аччайена анекакот̣исан̇кхйам̣ дханам̣ париччаджитва̄ исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ химаванте васанто джха̄на̄бхин̃н̃а̄ ниббаттетва̄ а̄ка̄сена гаччханто дӣпан̇карадасабаласса судассанавиха̄рато раммаватӣнагарам̣ пависанаттха̄йа маггам̣ содхайама̄нам̣ джанам̣ дисва̄ сайампи екам̣ падесам̣ гахетва̄ маггам̣ содхети. тасмим̣ асодхитейева а̄гатасса саттхуно атта̄нам̣ сетум̣ катва̄ калале аджиначаммам̣ аттхаритва̄ ‘‘саттха̄ саса̄вакасан̇гхо калалам̣ анаккамитва̄ мам̣ аккаманто гаччхатӯ’’ти нипанно. саттха̄ра̄ там̣ дисва̄ва ‘‘буддхан̇куро еса, ана̄гате каппасатасахасса̄дхика̄нам̣ чатуннам̣ асан̇кхйеййа̄нам̣ парийоса̄не готамо на̄ма буддхо бхависсатӣ’’ти бйа̄като. тасса саттхуно апарабха̄ге ‘‘кон̣д̣ан̃н̃о ман̇гало сумано ревато собхито аномадассӣ падумо на̄радо падумуттаро сумедхо суджа̄то пийадассӣ аттхадассӣ дхаммадассӣ сиддхаттхо тиссо пхуссо випассӣ сикхӣ вессабхӯ какусандхо кон̣а̄гамано кассапо’’ти локам̣ обха̄сетва̄ уппанна̄нам̣ имесампи тевӣсатийа̄ буддха̄нам̣ сантике ладдхабйа̄каран̣о, ‘‘даса па̄рамийо, даса упапа̄рамийо, даса параматтхапа̄рамийо’’ти саматтим̣са па̄рамийо пӯретва̄ вессантараттабха̄ве т̣хито патхавикампана̄ни маха̄да̄на̄ни датва̄ путтада̄рам̣ париччаджитва̄ а̄йупарийоса̄не туситапуре ниббаттитва̄ таттха йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ даса сахассачаккава̄л̣адевата̄хи саннипатитва̄ –
‘‘ка̄ло дева маха̄вӣра, уппаджджа ма̄тукуччхийам̣;
садевакам̣ та̄райанто, буджджхассу аматам̣ пада’’нти. (бу. вам̣. 1.67) –
вутте –
‘‘ка̄лам̣ десан̃ча дӣпан̃ча, кулам̣ ма̄тарамева ча;
име пан̃ча вилокетва̄, уппаджджати маха̄йасо’’ти. –
пан̃ча маха̄вилокана̄ни вилокетва̄ тато чуто сакйара̄джакуле пат̣исандхим̣ гахетва̄ дасама̄саччайена ма̄тукуччхито виджа̄йи. сол̣асавассака̄ле таттха маха̄сампаттийа̄ парихарийама̄но ануккамена бхадрайоббанам̣ патва̄ тин̣н̣ам̣ утӯнам̣ ануччхавикесу тӣсу па̄са̄десу девалокасирим̣ вийа раджджасирим̣ анубхаванто уййа̄накӣл̣а̄йа гаманасамайе ануккамена джин̣н̣абйа̄дхиматасан̇кха̄те тайо девадӯте дисва̄ сан̃джа̄тасам̣вего ниваттитва̄ чатуттхава̄ре паббаджитам̣ дисва̄, ‘‘са̄дху паббаджджа̄’’ти паббаджджа̄йа ручим̣ уппа̄детва̄ уййа̄нам̣ гантва̄ таттха дивасам̣ кхепетва̄ ман̇галапоккхаран̣ӣтӣре нисинно каппакавесам̣ гахетва̄ а̄гатена виссакаммена девапуттена алан̇катапат̣ийатто ра̄хулакума̄расса джа̄таса̄санам̣ сутва̄ путтасинехасса балавабха̄вам̣ н̃атва̄, ‘‘йа̄ва идам̣ бандханам̣ на вад̣д̣хати, та̄вадева нам̣ чхиндисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ са̄йам̣ нагарам̣ пависанто –
‘‘ниббута̄ нӯна са̄ ма̄та̄, ниббуто нӯна со пита̄;
ниббута̄ нӯна са̄ на̄рӣ, йасса̄йам̣ ӣдисо патӣ’’ти. –
киса̄готамийа̄ на̄ма питуччха̄дхӣта̄йа бха̄ситам̣ имам̣ га̄тхам̣ сутва̄, ‘‘ахам̣ има̄йа ниббутападам̣ са̄вито’’ти мутта̄ха̄рам̣ омун̃читва̄ тасса̄ песетва̄ аттано бхаванам̣ пависитва̄ сирисайане нисинно ниддопагата̄нам̣ на̄т̣акиттхӣнам̣ виппака̄рам̣ дисва̄ ниббиннахадайо чханнам̣ ут̣т̣ха̄петва̄ кан̣д̣акам̣ а̄хара̄петва̄ там̣ а̄руйха чханнасаха̄йо дасасахассачаккава̄л̣адевата̄хи паривуто маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамитва̄ анома̄надӣтӣре паббаджитва̄ ануккамена ра̄джагахам̣ гантва̄ таттха пин̣д̣а̄йа чаритва̄ пан̣д̣авапаббатапаббха̄ре нисинно магадхаран̃н̃а̄ раджджена нимантийама̄но там̣ пат̣иккхипитва̄ саббан̃н̃утам̣ патва̄ аттано виджитам̣ а̄гаманаттха̄йа тена гахитапат̣ин̃н̃о а̄л̣а̄ран̃ча удакан̃ча упасан̇камитва̄ тесам̣ сантике адхигатависесам̣ аналан̇каритва̄ чхаббасса̄ни маха̄падха̄нам̣ падахитва̄ виса̄кхапун̣н̣амадивасе па̄това суджа̄та̄йа диннапа̄йасам̣ парибхун̃джитва̄ неран̃джара̄йа надийа̄ суван̣н̣апа̄тим̣ пава̄хетва̄ неран̃джара̄йа надийа̄ тӣре маха̄ванасан̣д̣е на̄на̄сама̄паттӣхи дивасабха̄гам̣ вӣтина̄метва̄ са̄йанхасамайе соттийена диннам̣ тин̣ам̣ гахетва̄ ка̄л̣ена на̄гара̄джена абхиттхутагун̣о бодхиман̣д̣ам̣ а̄руйха тин̣а̄ни сантхаритва̄ ‘‘на та̄вимам̣ паллан̇кам̣ бхиндисса̄ми, йа̄ва ме анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ на муччиссатӣ’’ти пат̣ин̃н̃ам̣ катва̄ пураттха̄бхимукхо нисӣдитва̄ сӯрийе анаттхан̇гамитейева ма̄рабалам̣ видхамитва̄ пат̣хамайа̄ме пуббенива̄сан̃а̄н̣ам̣, маджджхимайа̄ме чутӯпапа̄тан̃а̄н̣ам̣ патва̄ паччхимайа̄ма̄васа̄не паччайа̄ка̄ре н̃а̄н̣ам̣ ота̄ретва̄ арун̣уггамане дасабалачатувеса̄раджджа̄дисаббагун̣апат̣иман̣д̣итам̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ пат̣ивиджджхитва̄ саттасатта̄хам̣ бодхиман̣д̣е вӣтина̄метва̄ ат̣т̣хаме сатта̄хе аджапа̄ланигродхамӯле нисинно дхаммагамбхӣрата̄паччавеккхан̣ена аппоссуккатам̣ а̄паджджама̄но дасасахассачаккава̄л̣амаха̄брахмапарива̄рена сахампатибрахмуна̄ а̄йа̄читадхаммадесано буддхачаккхуна̄ локам̣ волокетва̄ брахмуно аджджхесанам̣ адхива̄сетва̄, ‘‘касса ну кхо ахам̣ пат̣хамам̣ дхаммам̣ десеййа’’нти олокенто а̄л̣а̄рудака̄нам̣ ка̄лакатабха̄вам̣ н̃атва̄ пан̃чаваггийа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ бахӯпака̄ратам̣ ануссаритва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ ка̄сипурам̣ гаччханто антара̄магге упакена саддхим̣ мантетва̄ а̄са̄л̣хипун̣н̣амадивасе исипатане мигада̄йе пан̃чаваггийа̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ патва̄ те анануччхавикена самуда̄ча̄рена самуда̄чаранте сан̃н̃а̄петва̄ ан̃н̃а̄такон̣д̣ан̃н̃аппамукхе ат̣т̣ха̄раса брахмакот̣ийо аматапа̄нам̣ па̄йенто дхаммачаккам̣ паваттетва̄ паваттитаварадхаммачакко пан̃чамийам̣ паккхасса саббепи те бхиккхӯ арахатте патит̣т̣ха̄петва̄ там̣ дивасамева йасакулапуттасса упаниссайасампаттим̣ дисва̄ там̣ раттибха̄ге ниббиндитва̄ гехам̣ паха̄йа никкхантам̣ дисва̄, ‘‘ехи йаса̄’’ти паккоситва̄ тасмим̣йева раттибха̄ге сота̄паттипхалам̣ па̄петва̄ пунадивасе арахаттам̣ па̄петва̄ апарепи тасса саха̄йаке чатупан̣н̣а̄са джане ехибхиккхупаббаджджа̄йа пабба̄джетва̄ арахаттам̣ па̄песи.
евам̣ локе екасат̣т̣хийа̄ арахантесу джа̄тесу вут̣т̣хавассо пава̄ретва̄, ‘‘чаратха, бхиккхаве, ча̄рика’’нти сат̣т̣хи бхиккхӯ диса̄су песетва̄ сайам̣ урувелам̣ гаччханто антара̄магге каппа̄сикаванасан̣д̣е тим̣са джане бхаддаваггийакума̄ре винеси. тесу саббапаччхимако сота̄панно саббуттамо ана̄га̄мӣ ахоси. те саббепи ехибхиккхубха̄венева пабба̄джетва̄ диса̄су песетва̄ сайам̣ урувелам̣ гантва̄ ад̣д̣худ̣д̣ха̄ни па̄т̣иха̄рийасахасса̄ни дассетва̄ урувелакассапа̄дайо сахассаджат̣илапарива̄ре тебха̄тикаджат̣иле винетва̄ ехибхиккхубха̄венева пабба̄джетва̄ гайа̄сӣсе нисӣда̄петва̄ а̄диттапарийа̄йадесана̄йа (маха̄ва. 54; сам̣. ни. 4.28) арахатте патит̣т̣ха̄петва̄ тена арахантасахассена паривуто ‘‘бимбиса̄раран̃н̃о диннам̣ пат̣ин̃н̃ам̣ мочесса̄мӣ’’ти ра̄джагаханагарӯпача̄ре лат̣т̣хивануййа̄нам̣ гантва̄, ‘‘саттха̄ кира а̄гато’’ти сутва̄ два̄дасанахутехи бра̄хман̣агахапатикехи саддхим̣ а̄гатасса ран̃н̃о мадхурадхаммакатхам̣ катхенто ра̄джа̄нам̣ ека̄дасахи нахутехи саддхим̣ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄петва̄ еканахутам̣ саран̣есу патит̣т̣ха̄петва̄ пунадивасе саккена девара̄джена ма̄н̣авакаван̣н̣ам̣ гахетва̄ абхиттхутагун̣о ра̄джагаханагарам̣ пависитва̄ ра̄джанивесане катабхаттакиччо вел̣увана̄ра̄мам̣ пат̣иггахетва̄ таттхева ва̄сам̣ каппеси. таттха нам̣ са̄рипуттамоггалла̄на̄ упасан̇камим̣су.
татра̄йам̣ анупуббикатха̄ – ануппаннейева хи буддхе ра̄джагахато авидӯре упатиссага̄мо колитага̄моти две бра̄хман̣ага̄ма̄ ахесум̣. тесу упатиссага̄ме са̄рийа̄ на̄ма бра̄хман̣ийа̄ габбхасса патит̣т̣хитадивасейева колитага̄ме моггалийа̄ на̄ма бра̄хман̣ийа̄пи габбхо патит̣т̣ха̄си. та̄ни кира двепи кула̄ни йа̄ва саттама̄ кулапариват̣т̣а̄ а̄баддхапат̣ибаддхасаха̄йака̄нева ахесум̣, та̄сам̣ двиннампи екадивасамева габбхапариха̄рам̣ адам̣су. та̄ убхопи дасама̄саччейена путте виджа̄йим̣су. на̄маггахан̣адивасе са̄рийа̄ бра̄хман̣ийа̄ путтасса упатиссага̄маке джет̣т̣хакуласса путтатта̄ упатиссоти на̄мам̣ карим̣су, итарасса колитага̄ме джет̣т̣хакуласса путтатта̄ колитоти на̄мам̣ карим̣су. те убхопи вуд̣д̣химанва̄йа саббасиппа̄нам̣ па̄рам̣ агамам̣су. упатиссама̄н̣авасса кӣл̣анаттха̄йа надим̣ ва̄ уййа̄нам̣ ва̄ гаманака̄ле пан̃ча суван̣н̣асивикасата̄ни парива̄ра̄ни хонти, колитама̄н̣авасса пан̃ча а̄джан̃н̃айуттаратхасата̄ни. двепи джана̄ пан̃чапан̃чама̄н̣авакасатапарива̄ра̄ хонти. ра̄джагахе ча анусам̣ваччхарам̣ гираггасамаджджо на̄ма ахоси. тесам̣ двиннампи екат̣т̣ха̄нейева ман̃чам̣ бандханти. двепи екато нисӣдитва̄ самаджджам̣ пассанта̄ хаситаббат̣т̣ха̄не хасанти, сам̣вегат̣т̣ха̄не сам̣ведженти, да̄йам̣ да̄тум̣ йуттат̣т̣ха̄не да̄йам̣ денти. тесам̣ имина̄ва нийа̄мена екадивасам̣ самаджджам̣ пассанта̄нам̣ парипа̄кагататта̄ н̃а̄н̣асса пуримадивасесу вийа хаситаббат̣т̣ха̄не ха̄со ва̄ сам̣вегат̣т̣ха̄не сам̣вего ва̄ да̄тум̣ йуттат̣т̣ха̄не да̄нам̣ ва̄ на̄хоси. двепи пана джана̄ евам̣ чинтайим̣су – ‘‘киметтха олокетаббам̣ аттхи, саббепиме аппатте вассасате аппан̣н̣аттикабха̄вам̣ гамиссанти, амхехи пана екам̣ моккхадхаммам̣ парийеситум̣ ват̣т̣атӣ’’ти а̄рамман̣ам̣ гахетва̄ нисӣдим̣су. тато колито упатиссам̣ а̄ха – ‘‘самма упатисса, на твам̣ ан̃н̃есу дивасесу вийа хат̣т̣хапахат̣т̣хо, ида̄ни анаттаманадха̄тукоси, ким̣ те саллаккхита’’нти? ‘‘самма колита, етесам̣ волокане са̄ро наттхи, нираттхакаметам̣, аттано моккхадхаммам̣ гавеситум̣ ват̣т̣атӣ’’ти идам̣ чинтайанто нисинномхи. твам̣ пана касма̄ анаттаманосӣти? сопи татхева а̄ха. атхасса аттана̄ саддхим̣ екаджджха̄сайатам̣ н̃атва̄ упатиссо а̄ха – ‘‘амха̄кам̣ убхиннампи сучинтикам̣, моккхадхаммам̣ пана гавесантехи ека̄ паббаджджа̄ ладдхум̣ ват̣т̣ати. касса сантике паббаджа̄ма̄’’ти?
тена кхо пана самайена сан̃чайо на̄ма парибба̄джако ра̄джагахе пат̣ивасати махатийа̄ парибба̄джакапариса̄йа саддхим̣. те ‘‘тасса сантике паббаджисса̄ма̄’’ти пан̃чама̄н̣авакасата̄ни ‘‘сивика̄йо ча ратхе ча гахетва̄ гаччхатха̄’’ти уййоджетва̄ ека̄йа сивика̄йа екена ратхена гантва̄ сан̃чайасса сантике паббаджим̣су. тесам̣ паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа сан̃чайо атирекала̄бхаггайасаггаппатто ахоси. те катипа̄хенева саббам̣ сан̃чайасса самайам̣ паримаддитва̄, ‘‘а̄чарийа, тумха̄кам̣ джа̄нанасамайо еттакова, уда̄ху уттаримпи аттхӣ’’ти пуччхим̣су. ‘‘еттакова саббам̣ тумхехи н̃а̄та’’нти вутте чинтайим̣су – ‘‘евам̣ сати имасса сантике брахмачарийава̄со нираттхако, майам̣ йам̣ моккхадхаммам̣ гавеситум̣ никкханта̄, со имасса сантике уппа̄детум̣ на сакка̄, маха̄ кхо пана джамбудӣпо, га̄манигамара̄джадха̄нийо чаранта̄ аддха̄ моккхадхаммадесакам̣ кан̃чи а̄чарийам̣ лабхисса̄ма̄’’ти. тато пат̣т̣ха̄йа, ‘‘йаттха йаттха пан̣д̣ита̄ саман̣абра̄хман̣а̄ аттхӣ’’ти ваданти, таттха таттха гантва̄ са̄каччхам̣ каронти. техи пут̣т̣хам̣ пан̃хам̣ ан̃н̃е катхетум̣ на сакконти, те пана тесам̣ пан̃хам̣ виссадждженти. евам̣ сакаладжамбудӣпам̣ паригган̣хитва̄ ниваттитва̄ сакат̣т̣ха̄намева а̄гантва̄, ‘‘самма колита, амхесу йо пат̣хамам̣ аматам̣ адхигаччхати, со итарасса а̄рочетӯ’’ти катикам̣ акам̣сум̣.
евам̣ тесу катикам̣ катва̄ вихарантесу саттха̄ вутта̄нуккамена ра̄джагахам̣ патва̄ вел̣уванам̣ пат̣иггахетва̄ вел̣уване вихарати. тада̄ ‘‘чаратха, бхиккхаве, ча̄рикам̣ бахуджанахита̄йа̄’’ти ратанаттайагун̣апака̄санаттхам̣ уййоджита̄нам̣ екасат̣т̣хийа̄ араханта̄нам̣ антаре пан̃чаваггийа̄нам̣ аббхантаро ассаджиттхеро пат̣иниваттитва̄ ра̄джагахам̣ а̄гато, пунадивасе па̄това паттачӣварама̄да̄йа ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. тасмим̣ самайе упатиссапарибба̄джакопи па̄това бхаттакиччам̣ катва̄ парибба̄джака̄ра̄мам̣ гаччханто тхерам̣ дисва̄ чинтеси – ‘‘майа̄ еварӯпо паббаджито на̄ма на дит̣т̣хапуббойева, йе локе араханто ва̄ арахаттамаггам̣ ва̄ сама̄панна̄, айам̣ тесам̣ бхиккхӯнам̣ ан̃н̃атаро, йам̣нӯна̄хам̣ имам̣ бхиккхум̣ упасан̇камитва̄ пуччхеййам̣ – ‘кам̣си твам̣, а̄вусо, уддисса паббаджито, ко ва̄ те саттха̄, касса ва̄ твам̣ дхаммам̣ рочесӣ’’’ти? атхасса етадахоси – ‘‘ака̄ло кхо имам̣ бхиккхум̣ пан̃хам̣ пуччхитум̣, антарагхарам̣ павит̣т̣хо пин̣д̣а̄йа чарати, йам̣нӯна̄хам̣ имам̣ бхиккхум̣ пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандхеййам̣, аттхикехи упан̃н̃а̄там̣ магга’’нти. со тхерам̣ ладдхапин̣д̣апа̄там̣ ан̃н̃атарам̣ ока̄сам̣ гаччхантам̣ дисва̄ нисӣдитука̄матан̃часса н̃атва̄ аттано парибба̄джакапӣт̣хакам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ада̄си, со бхаттакиччапарийоса̄неписса аттано кун̣д̣ика̄йа удакам̣ ада̄си.
евам̣ а̄чарийаваттам̣ катва̄ катабхаттакиччена тхерена саддхим̣ мадхурапат̣исантха̄рам̣ катва̄ евама̄ха – ‘‘виппасанна̄ни кхо пана те, а̄вусо, индрийа̄ни, парисуддхо чхавиван̣н̣о парийода̄то, кам̣си твам̣, а̄вусо, уддисса паббаджито, ко ва̄ те саттха̄, касса ва̄ твам̣ дхаммам̣ рочесӣ’’ти пуччхи. тхеро чинтеси – ‘‘име парибба̄джака̄ на̄ма са̄санасса пат̣ипаккхабхӯта̄, имасса са̄санасса гамбхӣратам̣ дассесса̄мӣ’’ти. аттано навакабха̄вам̣ дассенто а̄ха – ‘‘ахам̣ кхо, а̄вусо, наво ачирапаббаджито, адхуна̄гато имам̣ дхаммавинайам̣, на та̄ва̄хам̣ саккхисса̄ми виттха̄рена дхаммам̣ десету’’нти. парибба̄джако – ‘‘ахам̣ упатиссо на̄ма, твам̣ йатха̄саттийа̄ аппам̣ ва̄ бахум̣ ва̄ вада, етам̣ найасатена найасахассена пат̣ивиджджхитум̣ майхам̣ бха̄ро’’ти чинтетва̄ а̄ха –
‘‘аппам̣ ва̄ бахум̣ ва̄ бха̄сассу, аттхам̣йева ме брӯхи;
аттхенева ме аттхо, ким̣ ка̄хаси бйан̃джанам̣ баху’’нти. (маха̄ва. 60);
евам̣ вутте тхеро – ‘‘йе дхамма̄ хетуппабхава̄’’ти (маха̄ва. 60; апа. тхера 1.1.286) га̄тхама̄ха. парибба̄джако пат̣хамапададвайамева сутва̄ сахассанайапат̣иман̣д̣ите сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, итарам̣ пададвайам̣ сота̄паннака̄ле нит̣т̣ха̄песи. со сота̄панно хутва̄ упаривисесе аппаваттанте ‘‘бхависсати еттха ка̄ран̣а’’нти саллаккхетва̄ тхерам̣ а̄ха – ‘‘бханте, ма̄ упари дхаммадесанам̣ вад̣д̣хайиттха, еттакамева хоту, кухим̣ амха̄кам̣ саттха̄ васатӣ’’ти? ‘‘вел̣уване, а̄вусо’’ти. ‘‘тена хи, бханте, тумхе пурато йа̄тха, майхам̣ еко саха̄йако аттхи, амхехи ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ катика̄ ката̄ ‘амхесу йо аматам̣ пат̣хамам̣ адхигаччхати, со итарасса а̄рочетӯ’ти. ахам̣ там̣ пат̣ин̃н̃ам̣ мочетва̄ саха̄йакам̣ гахетва̄ тумха̄кам̣ гатамаггенева саттху сантикам̣ а̄гамисса̄мӣти пан̃чапатит̣т̣хитена тхерасса па̄десу нипатитва̄ тиккхаттум̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ тхерам̣ уййоджетва̄ парибба̄джака̄ра̄ма̄бхимукхо агама̄си’’.
атха кхо колитапарибба̄джако там̣ дӯратова а̄гаччхантам̣ дисва̄, ‘‘аджджа майхам̣ саха̄йакасса мукхаван̣н̣о на ан̃н̃адивасесу вийа, аддха̄ тена аматам̣ адхигатам̣ бхависсатӣ’’ти амата̄дхигамам̣ пуччхи. сописса ‘‘а̄ма̄вусо, аматам̣ адхигата’’нти пат̣иджа̄нитва̄ тамева га̄тхам̣ абха̄си. га̄тха̄парийоса̄не колито сота̄паттипхале патит̣т̣хахитва̄ а̄ха – ‘‘кухим̣ кира, самма, амха̄кам̣ саттха̄ васатӣ’’ти? ‘‘вел̣уване кира, самма, евам̣ но а̄чарийена ассаджиттхерена катхита’’нти. ‘‘тена хи, самма, а̄йа̄ма, саттха̄рам̣ пассисса̄ма̄’’ти. са̄рипуттаттхеро ча на̄меса сада̄пи а̄чарийапӯджакова, тасма̄ саха̄йам̣ евама̄ха – ‘‘самма, амхехи адхигатам̣ аматам̣ амха̄кам̣ а̄чарийасса сан̃чайапарибба̄джакасса̄пи катхесса̄ма, буджджхама̄но пат̣ивиджджхиссати, аппат̣ивиджджханто амха̄кам̣ саддахитва̄ саттху, сантикам̣ гамиссати, буддха̄нам̣ десанам̣ сутва̄ маггапхалапат̣иведхам̣ кариссатӣ’’ти. тато двепи джана̄ сан̃чайасса сантикам̣ агамам̣су.
сан̃чайо те дисва̄ва – ‘‘ким̣, та̄та̄, кочи во аматамаггадесако ладдхо’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, а̄чарийа, ладдхо, буддхо локе уппанно, дхаммо локе уппанно, сан̇гхо локе уппанно, тумхе туччхе аса̄ре вичаратха, тасма̄ етха, саттху сантикам̣ гамисса̄ма̄’’ти. ‘‘гаччхатха тумхе, на̄хам̣ саккхисса̄мӣ’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄хи’’? ‘‘ахам̣ маха̄джанасса а̄чарийо хутва̄ вичарим̣, вичарантасса ме антева̄сикава̄со ча̄т̣ийа̄ удан̃чанабха̄ваппатти вийа хоти, на саккхисса̄махам̣ антева̄сикава̄сам̣ васиту’’нти. ‘‘ма̄ евам̣ кариттха, а̄чарийа̄’’ти. ‘‘хоту, та̄та̄, гаччхатха тумхе, на̄хам̣ саккхисса̄мӣ’’ти. а̄чарийа, локе буддхасса уппаннака̄лато пат̣т̣ха̄йа маха̄джано гандхама̄ла̄дихаттхо гантва̄ тамева пӯджессати, майампи таттхева гамисса̄ма. ‘‘тумхе ким̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘та̄та̄, ким̣ ну кхо имасмим̣ локе дандха̄ бахӯ, уда̄ху пан̣д̣ита̄’’ти. ‘‘дандха̄, а̄чарийа, бахӯ, пан̣д̣ита̄ ча на̄ма катипайа̄ ева хонтӣ’’ти. ‘‘тена хи, та̄та̄, пан̣д̣ита̄ пан̣д̣итасса саман̣асса готамасса сантикам̣ гамиссанти, дандха̄ дандхасса мама сантикам̣ а̄гамиссанти, гаччхатха тумхе, на̄хам̣ гамисса̄мӣ’’ти. те ‘‘пан̃н̃а̄йиссатха тумхе, а̄чарийа̄’’ти паккамим̣су. тесу гаччхантесу сан̃чайасса париса̄ бхиджджи, тасмим̣ кхан̣е а̄ра̄мо туччхо ахоси. со туччхам̣ а̄ра̄мам̣ дисва̄ ун̣хам̣ лохитам̣ чхад̣д̣еси. техипи саддхим̣ гаччхантесу пан̃часу парибба̄джакасатесу сан̃чайасса ад̣д̣хатеййасата̄ни ниваттим̣су, атха кхо те аттано антева̄сикехи ад̣д̣хатеййехи парибба̄джакасатехи саддхим̣ вел̣уванам̣ агамам̣су.
саттха̄ чатупарисамаджджхе нисинно дхаммам̣ десенто те дӯратова дисва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ете, бхиккхаве, две саха̄йака̄ а̄гаччханти колито ча упатиссо ча, етам̣ ме са̄вакайугам̣ бхависсати аггам̣ бхаддайуга’’нти. те саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, нисӣдитва̄ ча пана бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘лабхеййа̄ма майам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджам̣, лабхеййа̄ма упасампада’’нти. ‘‘етха, бхиккхаво’’ти бхагава̄ авоча – ‘‘сва̄ккха̄то дхаммо, чаратха брахмачарийам̣ самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти. саббепи иддхимайапаттачӣварадхара̄ сат̣т̣хивассикаттхера̄ вийа ахесум̣.
атха несам̣ париса̄йа чаритавасена саттха̄ дхаммадесанам̣ вад̣д̣хеси. т̣хапетва̄ две аггаса̄ваке авасеса̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су, аггаса̄вака̄нам̣ пана упаримаггаттайакиччам̣ на нит̣т̣ха̄си. ким̣ ка̄ран̣а̄? са̄вакапа̄рамин̃а̄н̣асса махантата̄йа. атха̄йасма̄ маха̄моггалла̄но паббаджитадивасато саттаме дивасе магадхарат̣т̣хе каллава̄лага̄макам̣ упанисса̄йа вихаранто тхинамиддхе оккаманте саттха̄ра̄ сам̣веджито тхинамиддхам̣ винодетва̄ татха̄гатена диннам̣ дха̄тукаммат̣т̣ха̄нам̣ сун̣антова упаримаггаттайакиччам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ са̄вакапа̄рамин̃а̄н̣асса маттхакам̣ патто. са̄рипуттаттхеропи паббаджитадивасато ад̣д̣хама̄сам̣ атиккамитва̄ саттха̄ра̄ саддхим̣ тамева ра̄джагахам̣ упанисса̄йа сӯкаракхатален̣е вихаранто аттано бха̄гинеййасса дӣгханакхапарибба̄джакасса ведана̄париггахасуттанте десийама̄не сутта̄нуса̄рена н̃а̄н̣ам̣ песетва̄ парасса вад̣д̣хитабхаттам̣ парибхун̃джанто вийа са̄вакапа̄рамин̃а̄н̣асса маттхакам̣ патто. нану ча̄йасма̄ маха̄пан̃н̃о, атха касма̄ маха̄моггалла̄нато чиратарена са̄вакапа̄рамин̃а̄н̣ам̣ па̄пун̣ӣти? парикаммамахантата̄йа. йатха̄ хи дуггатаманусса̄ йаттха каттхачи гантука̄ма̄ кхиппамева никкхаманти, ра̄джӯнам̣ пана хаттхива̄ханакаппана̄дим̣ махантам̣ парикаммам̣ ладдхум̣ ват̣т̣ати, евам̣сампадамидам̣ ведитаббам̣.
там̣ дивасан̃н̃ева пана саттха̄ вад̣д̣хама̄накаччха̄йа̄йа вел̣уване са̄вакасаннипа̄там̣ катва̄ двиннам̣ тхера̄нам̣ аггаса̄вакат̣т̣ха̄нам̣ датва̄ па̄тимоккхам̣ уддиси. бхиккхӯ уджджха̄йим̣су – ‘‘саттха̄ мукхолоканена бхиккхам̣ дети, аггаса̄вакат̣т̣ха̄нам̣ дадантена на̄ма пат̣хамам̣ паббаджита̄нам̣ пан̃чаваггийа̄нам̣ да̄тум̣ ват̣т̣ати, ете анолокентена йасатхераппамукха̄нам̣ пан̃чапан̣н̣а̄сабхиккхӯнам̣ да̄тум̣ ват̣т̣ати, ете анолокентена бхаддаваггийа̄нам̣ тим̣саджана̄нам̣, ете анолокентена урувелакассапа̄дӣнам̣ тебха̄тика̄нам̣, ете пана еттаке маха̄тхере паха̄йа саббапаччха̄ паббаджита̄нам̣ аггаса̄вакат̣т̣ха̄нам̣ дадантена мукхам̣ олокетва̄ динна’’нти. саттха̄, ‘‘ким̣ катхетха, бхиккхаве’’ти пуччхитва̄, ‘‘идам̣ на̄ма̄’’ти вутте ‘‘на̄хам̣, бхиккхаве, мукхам̣ олокетва̄ бхиккхам̣ деми, етесам̣ пана аттана̄ аттана̄ паттхитапаттхитамева деми. ан̃н̃а̄такон̣д̣ан̃н̃о хи екасмим̣ сассе нава ва̄ре аггасассада̄нам̣ даданто аггаса̄вакат̣т̣ха̄нам̣ паттхетва̄ на̄да̄си, аггадхаммам̣ пана арахаттам̣ саббапат̣хамам̣ пат̣ивиджджхитум̣ паттхетва̄ ада̄сӣ’’ти. ‘‘када̄ пана бхагава̄’’ти? ‘‘сун̣иссатха, бхиккхаве’’ти. ‘‘а̄ма, бханте’’ти, бхагава̄ атӣтам̣ а̄хари –
бхиккхаве, ито еканавутикаппе випассӣ на̄ма бхагава̄ локе удапа̄ди. тада̄ маха̄ка̄л̣о чӯл̣ака̄л̣оти двебха̄тика̄ кут̣умбика̄ махантам̣ са̄ликкхеттам̣ вапа̄песум̣. атхекадивасам̣ чӯл̣ака̄л̣о са̄ликкхеттам̣ гантва̄ екам̣ са̄лигаббхам̣ пха̄летва̄ кха̄ди, там̣ атимадхурам̣ ахоси. со буддхаппамукхасса сан̇гхасса са̄лигаббхада̄нам̣ да̄тука̄мо хутва̄ джет̣т̣хабха̄тикам̣ упасан̇камитва̄, ‘‘бха̄тика, са̄лигаббхам̣ пха̄летва̄ буддха̄нам̣ ануччхавикам̣ катва̄ пача̄петва̄ да̄нам̣ дема̄’’ти а̄ха. ‘‘ким̣ вадеси, та̄та, са̄лигаббхам̣ пха̄летва̄ да̄нам̣ на̄ма нева атӣте бхӯтапуббам̣, на ана̄гатепи бхависсати, ма̄ сассам̣ на̄сайӣ’’ти; вуттопи со пунаппунам̣ йа̄чийева. атха нам̣ бха̄та̄, ‘‘тена хи са̄ликкхеттам̣ две кот̣т̣ха̄се катва̄ мама кот̣т̣ха̄сам̣ ана̄маситва̄ аттано кот̣т̣ха̄се кхетте йам̣ иччхаси, там̣ карохӣ’’ти а̄ха. со ‘‘са̄дхӯ’’ти кхеттам̣ вибхаджитва̄ бахӯ мануссе хаттхакаммам̣ йа̄читва̄ са̄лигаббхам̣ пха̄летва̄ нирудакена кхӣрена пача̄петва̄ саппимадхусаккхара̄дӣхи йоджетва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса да̄нам̣ датва̄ бхаттакиччапарийоса̄не – ‘‘идам̣, бханте, мама аггада̄нам̣ аггадхаммасса саббапат̣хамам̣ пат̣иведха̄йа сам̣ваттатӯ’’ти а̄ха. саттха̄ ‘‘евам̣ хотӯ’’ти анумоданамака̄си.
со кхеттам̣ гантва̄ олокенто сакалаккхеттам̣ кан̣н̣икабаддхехи вийа са̄лисӣсехи сан̃чханнам̣ дисва̄ пан̃чавидхапӣтим̣ пат̣илабхитва̄, ‘‘ла̄бха̄ вата ме’’ти чинтетва̄ путхукака̄ле путхукаггам̣ на̄ма ада̄си, га̄мава̄сӣхи саддхим̣ аггасассада̄нам̣ на̄ма ада̄си, ла̄йане ла̄йанаггам̣, вен̣икаран̣е вен̣аггам̣, кала̄па̄дӣсу кала̄паггам̣, кхалаггам̣, кхалабхан̣д̣аггам̣, кот̣т̣хагганти. евам̣ екасассе нава ва̄ре аггада̄нам̣ ада̄си. тасса саббава̄ресу гахитагахитат̣т̣ха̄нам̣ парипӯри, сассам̣ атирекам̣ ут̣т̣ха̄насампаннам̣ ахоси. дхаммо хи на̄меса атта̄нам̣ раккхантам̣ раккхати. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘дхаммо хаве раккхати дхаммача̄рим̣,
дхаммо сучин̣н̣о сукхама̄ваха̄ти;
еса̄нисам̣со дхамме сучин̣н̣е,
на дуггатим̣ гаччхати дхаммача̄рӣ’’ти. (тхерага̄. 303; джа̄. 1.10.102) –
‘‘евамеса випассӣсамма̄самбуддхака̄ле аггадхаммам̣ пат̣хамам̣ пат̣ивиджджхитум̣ паттхенто нава ва̄ре аггада̄на̄ни ада̄си. ито сатасахассакаппаматтхаке пана хам̣саватӣнагаре падумуттарасамбуддхака̄лепи сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ датва̄ тасса бхагавато па̄дамӯле нипаджджитва̄ аггадхаммасса пат̣хамам̣ пат̣ивиджджханаттхамева паттханам̣ т̣хапеси. ити имина̄ паттхитамева майа̄ диннам̣, на̄хам̣, бхиккхаве, мукхам̣ олокетва̄ демӣ’’ти.
‘‘йасакулапуттаппамукха̄ пан̃чапан̃н̃а̄са джана̄ ким̣ каммам̣ карим̣су, бханте’’ти? ‘‘етепи екасса буддхасса сантике арахаттам̣ паттхента̄ бахум̣ пун̃н̃акаммам̣ катва̄ апарабха̄ге ануппанне буддхе саха̄йака̄ хутва̄ ваггабандханена пун̃н̃а̄ни каронта̄ ана̄тхаматасарӣра̄ни пат̣иджагганта̄ вичарим̣су. те екадивасам̣ сагаббхам̣ иттхим̣ ка̄лакатам̣ дисва̄, ‘джха̄песса̄ма̄’ти суса̄нам̣ харим̣су. тесу пан̃ча джане ‘тумхе джха̄петха̄’ти суса̄не т̣хапетва̄ сеса̄ га̄мам̣ павит̣т̣ха̄. йасада̄рако там̣ матасарӣрам̣ сӯлехи виджджхитва̄ париваттетва̄ париваттетва̄ джха̄пенто асубхасан̃н̃ам̣ пат̣илабхи, итаресампи чатуннам̣ джана̄нам̣ – ‘пассатха, бхо, имам̣ сарӣрам̣ таттха таттха виддхам̣ситачаммам̣, кабарагорӯпам̣ вийа асучим̣ дуггандхам̣ пат̣икӯла’нти дассеси. тепи таттха асубхасан̃н̃ам̣ пат̣илабхим̣су. те пан̃чапи джана̄ га̄мам̣ гантва̄ сесасаха̄йака̄нам̣ катхайим̣су. йасо пана да̄рако гехам̣ гантва̄ ма̄та̄питӯнан̃ча бхарийа̄йа ча катхеси. те саббепи асубхам̣ бха̄вайим̣су. идаметесам̣ пуббакаммам̣. тенева йасасса иттха̄га̄ре суса̄насан̃н̃а̄ уппаджджи, та̄йа ча упаниссайасампаттийа̄ саббесампи висеса̄дхигамо ниббатти. евам̣ имепи аттана̄ паттхитамева лабхим̣су. на̄хам̣ мукхам̣ олокетва̄ даммӣ’’ти.
‘‘бхаддаваггийасаха̄йака̄ пана ким̣ каммам̣ карим̣су, бханте’’ти? ‘‘етепи пуббабуддха̄нам̣ сантике арахаттам̣ паттхетва̄ пун̃н̃а̄ни катва̄ апарабха̄ге ануппанне буддхе тим̣са дхутта̄ хутва̄ тун̣д̣илова̄дам̣ сутва̄ сат̣т̣хивассасахасса̄ни пан̃ча сӣла̄ни раккхим̣су. евам̣ имепи аттана̄ паттхитамева лабхим̣су. на̄хам̣ мукхам̣ олокетва̄ даммӣ’’ти.
‘‘урувелакассапа̄дайо пана ким̣ каммам̣ карим̣су, бханте’’ти? ‘‘тепи арахаттамева паттхетва̄ пун̃н̃а̄ни карим̣су. ито хи двенавутикаппе тиссо пхуссоти две буддха̄ уппаджджим̣су. пхуссабуддхасса махиндо на̄ма ра̄джа̄ пита̄ ахоси. тасмим̣ пана самбодхим̣ патте ран̃н̃о канит̣т̣хапутто пат̣хамааггаса̄вако пурохитапутто дутийааггаса̄вако ахоси. ра̄джа̄ саттху сантикам̣ гантва̄ – ‘джет̣т̣хапутто ме буддхо, канит̣т̣хапутто пат̣хамааггаса̄вако, пурохитапутто дутийааггаса̄вако’ти те олокетва̄, ‘мамева буддхо, мамева дхаммо, мамева сан̇гхо, намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса̄’ти тиккхаттум̣ уда̄нам̣ уда̄нетва̄ саттху па̄дамӯле нипаджджитва̄, ‘бханте, ида̄ни ме навутивассасахассапарима̄н̣асса а̄йуно кот̣ийам̣ нисӣдитва̄ нидда̄йанака̄ло вийа ан̃н̃есам̣ гехадва̄рам̣ агантва̄ йа̄ва̄хам̣ джӣва̄ми, та̄ва ме чатта̄ро паччайе адхива̄сетха̄’ти пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ нибаддхам̣ буддхупат̣т̣ха̄нам̣ кароти. ран̃н̃о пана апарепи тато путта̄ ахесум̣. тесу джет̣т̣хасса пан̃ча йодхасата̄ни парива̄ра̄ни, маджджхимасса тӣн̣и, канит̣т̣хасса две. те ‘майампи бха̄тикам̣ бходжесса̄ма̄’ти питарам̣ ока̄сам̣ йа̄читва̄ алабхама̄на̄ пунаппунам̣ йа̄чанта̄пи алабхитва̄ паччанте купите тасса вӯпасаманаттха̄йа песита̄ паччантам̣ вӯпасаметва̄ питу сантикам̣ а̄гамим̣су. атха не пита̄ а̄лин̇гитва̄ сӣсе чумбитва̄, ‘варам̣ во, та̄та̄, даммӣ’ти а̄ха.
‘‘те ‘са̄дху дева̄’ти варам̣ гахитакам̣ катва̄ пуна катипа̄хаччайена питара̄ ‘ган̣хатха, та̄та̄, вара’нти вутта̄, ‘‘дева, амха̄кам̣ ан̃н̃ена кеначи аттхо наттхи, ито пат̣т̣ха̄йа майам̣ бха̄тикам̣ бходжесса̄ма, имам̣ но варам̣ дехӣ’’ти а̄хам̣су. ‘на деми, та̄та̄’ти. ‘ниччака̄лам̣ аденто сатта сам̣ваччхара̄ни детха, дева̄’ти. ‘на деми, та̄та̄’ти. ‘тена хи чха пан̃ча чатта̄ри тӣн̣и две екам̣ сам̣ваччхарам̣ детха, дева̄’ти. ‘на деми, та̄та̄’ти. ‘тена хи, дева, сатта ма̄се детха̄’ти. ‘чха ма̄се пан̃ча ма̄се чатта̄ро ма̄се тайо ма̄се детха, дева̄’ти. ‘на деми, та̄та̄’ти. ‘хоту, дева, екекасса но екекам̣ ма̄сам̣ катва̄ тайо ма̄се детха̄’ти. ‘са̄дху, та̄та̄, тена хи тайо ма̄се бходжетха̄’ти а̄ха. те тут̣т̣ха̄ ра̄джа̄нам̣ вандитва̄ сакат̣т̣ха̄намева гата̄. тесам̣ пана тин̣н̣ампи екова кот̣т̣ха̄га̄рико, екова а̄йуттако, тасса два̄дасанахута̄ пурисапарива̄ра̄. те те паккоса̄петва̄, ‘майам̣ имам̣ тема̄сам̣ даса сӣла̄ни гахетва̄ две ка̄са̄ва̄ни нива̄сетва̄ саттха̄ра̄ сахава̄сам̣ васисса̄ма, тумхе еттакам̣ на̄ма да̄наваттам̣ гахетва̄ девасикам̣ навутисахасса̄нам̣ бхиккхӯнам̣ йодхасахассасса ча саббам̣ кха̄данӣйабходжанӣйам̣ паваттеййа̄тха. майан̃хи ито пат̣т̣ха̄йа на кин̃чи ваккха̄ма̄’ти вадим̣су.
‘‘те тайопи джана̄ парива̄расахассам̣ гахетва̄ даса сӣла̄ни сама̄да̄йа ка̄са̄йаваттха̄ни нива̄сетва̄ виха̄рейева васим̣су. кот̣т̣ха̄га̄рико ча а̄йуттако ча екато хутва̄ тин̣н̣ам̣ бха̄тика̄нам̣ кот̣т̣ха̄га̄рехи ва̄рена ва̄рена да̄наваттам̣ гахетва̄ да̄нам̣ денти, каммака̄ра̄нам̣ пана путта̄ йа̄губхатта̄дӣнам̣ аттха̄йа роданти. те тесам̣ бхиккхусан̇гхе ана̄гатейева йа̄губхатта̄дӣни денти. бхиккхусан̇гхасса бхаттакичча̄васа̄не кин̃чи атирекам̣ на бхӯтапуббам̣. те ‘апарабха̄ге да̄рака̄нам̣ дема̄’ти аттана̄пи гахетва̄ кха̄дим̣су. манун̃н̃ам̣ а̄ха̄рам̣ дисва̄ адхива̄сетум̣ на̄саккхим̣су. те пана чатура̄сӣтисахасса̄ ахесум̣. те сан̇гхасса диннада̄наваттам̣ кха̄дитва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ петтивисайе ниббаттим̣су. тебха̄тика̄ пана пурисасахассена саддхим̣ ка̄лам̣ катва̄ девалоке ниббаттитва̄ девалока̄ мануссалокам̣, мануссалока̄ девалокам̣ сам̣саранта̄ двенавутикаппе кхепесум̣. ‘евам̣ те тайо бха̄таро арахаттам̣ паттхента̄ тада̄ калйа̄н̣акаммам̣ карим̣су. те аттана̄ паттхитамева лабхим̣су. на̄хам̣ мукхам̣ олокетва̄ даммӣ’’’ти.
тада̄ пана тесам̣ а̄йуттако бимбиса̄ро ра̄джа̄ ахоси, кот̣т̣ха̄га̄рико виса̄кхо упа̄сако. тайо ра̄джакума̄ра̄ тайо джат̣ила̄ ахесум̣. тесам̣ каммака̄ра̄ тада̄ петесу ниббаттитва̄ сугатидуггативасена сам̣саранта̄ имасмим̣ каппе чатта̄ри буддхантара̄ни петалокейева ниббаттим̣су. те имасмим̣ каппе саббапат̣хамам̣ уппаннам̣ чатта̄лӣсавассасахасса̄йукам̣ какусандхам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄, ‘‘амха̄кам̣ а̄ха̄рам̣ лабханака̄лам̣ а̄чиккхатха̄’’ти пуччхим̣су. со ‘‘мама та̄ва ка̄ле на лабхиссатха, мама паччхато маха̄патхавийа̄ йоджанаматтам̣ абхирул̣ха̄йа кон̣а̄гамано на̄ма буддхо уппаджджиссати, там̣ пуччхеййа̄тха̄’’ти а̄ха. те таттакам̣ ка̄лам̣ кхепетва̄ тасмим̣ уппанне там̣ пуччхим̣су. сопи ‘‘мама ка̄ле на лабхиссатха, мама паччхато маха̄патхавийа̄ йоджанаматтам̣ абхирул̣ха̄йа кассапо на̄ма буддхо уппаджджиссати, там̣ пуччхеййа̄тха̄’’ти а̄ха. те таттакам̣ ка̄лам̣ кхепетва̄ тасмим̣ уппанне там̣ пуччхим̣су. сопи ‘‘мама ка̄ле на лабхиссатха, мама пана паччхато маха̄патхавийа̄ йоджанаматтам̣ абхирул̣ха̄йа готамо на̄ма буддхо уппаджджиссати, тада̄ тумха̄кам̣ н̃а̄тако бимбиса̄ро на̄ма ра̄джа̄ бхависсати, со саттху да̄нам̣ датва̄ тумха̄кам̣ паттим̣ па̄пессати, тада̄ лабхиссатха̄’’ти а̄ха. тесам̣ екам̣ буддхантарам̣ сведивасасадисам̣ ахоси. те татха̄гате уппанне бимбиса̄раран̃н̃а̄ пат̣хамадивасам̣ да̄не динне паттим̣ алабхитва̄ раттибха̄ге бхеравасаддам̣ катва̄ ран̃н̃о атта̄нам̣ дассайим̣су. со пунадивасе вел̣уванам̣ гантва̄ татха̄гатасса там̣ паваттим̣ а̄рочеси.
саттха̄, ‘‘маха̄ра̄джа, ито двенавутикаппаматтхаке пхуссабуддхака̄ле ете тава н̃а̄така̄, бхиккхусан̇гхасса диннада̄наваттам̣ кха̄дитва̄ петалоке ниббаттитва̄ сам̣саранта̄ какусандха̄дайо буддхе пуччхитва̄ техи идан̃чидан̃ча вутта̄ еттакам̣ ка̄лам̣ тава да̄нам̣ пачча̄сӣсама̄на̄ хиййо тайа̄ да̄не динне паттим̣ алабхама̄на̄ евамакам̣сӯ’’ти а̄ха. ‘‘ким̣ пана, бханте, ида̄нипи динне лабхиссантӣ’’ти? ‘‘а̄ма, маха̄ра̄джа̄’’ти. ра̄джа̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ нимантетва̄ пунадивасе маха̄да̄нам̣ датва̄, ‘‘бханте, ито тесам̣ пета̄нам̣ диббааннапа̄нам̣ сампаджджатӯ’’ти паттим̣ ада̄си, тесам̣ татхева ниббатти. пунадивасе нагга̄ хутва̄ атта̄нам̣ дассесум̣. ра̄джа̄ ‘‘аджджа, бханте, нагга̄ хутва̄ атта̄нам̣ дассесу’’нти а̄рочеси. ‘‘ваттха̄ни те на динна̄ни, маха̄ра̄джа̄’’ти. ра̄джа̄пи пунадивасе буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса чӣварада̄нам̣ датва̄, ‘‘ито тесам̣ пета̄нам̣ диббаваттха̄ни хонтӯ’’ти па̄песи. тан̇кхан̣ан̃н̃ева тесам̣ диббаваттха̄ни уппаджджим̣су. те петаттабха̄вам̣ виджахитва̄ диббаттабха̄ве сан̣т̣хахим̣су. саттха̄ анумоданам̣ каронто ‘‘тирокут̣т̣есу тит̣т̣хантӣ’’тиа̄дина̄ (кху. па̄. 7.1; пе. ва. 14) тирокут̣т̣а̄нумоданам̣ ака̄си. анумодана̄васа̄не чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси. ити саттха̄ тебха̄тикаджат̣ила̄нам̣ ваттхум̣ катхетва̄ имампи дхаммадесанам̣ а̄хари.
аггаса̄вака̄ пана, ‘‘бханте, ким̣ карим̣сӯ’’ти? ‘‘аггаса̄вакабха̄ва̄йа паттханам̣ карим̣су’’. ито каппасатасахасса̄дхикасса хи каппа̄нам̣ асан̇кхйеййасса маттхаке са̄рипутто бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле ниббатти, на̄мена сарадама̄н̣аво на̄ма ахоси. моггалла̄но гахапатимаха̄са̄лакуле ниббатти, на̄мена сиривад̣д̣ханакут̣умбико на̄ма ахоси. те убхопи сахапам̣сукӣл̣ака̄ саха̄йака̄ ахесум̣. тесу сарадама̄н̣аво питу аччайена кусалантакам̣ маха̄дханам̣ пат̣ипаджджитва̄ екадивасам̣ рахогато чинтеси – ‘‘ахам̣ идхалокаттабха̄вамева джа̄на̄ми, но паралокаттабха̄вам̣. джа̄тасатта̄нан̃ча маран̣ам̣ на̄ма дхувам̣, майа̄ екам̣ паббаджджам̣ паббаджитва̄ моккхадхаммагавесанам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. со саха̄йакам̣ упасан̇камитва̄ а̄ха – ‘‘самма сиривад̣д̣хана, ахам̣ паббаджитва̄ моккхадхаммам̣ гавесисса̄ми, твам̣ майа̄ саддхим̣ паббаджитум̣ саккхиссаси, на саккхиссасӣ’’ти? ‘‘на саккхисса̄ми, самма, твам̣йева паббаджа̄хӣ’’ти. со чинтеси – ‘‘паралокам̣ гаччханто саха̄йе ва̄ н̃а̄тимитте ва̄ гахетва̄ гато на̄ма наттхи, аттана̄ катам̣ аттанова хотӣ’’ти. тато ратанакот̣т̣ха̄га̄рам̣ вивара̄петва̄ капан̣аддхикаван̣иббакайа̄чака̄нам̣ маха̄да̄нам̣ датва̄ паббатапа̄дам̣ пависитва̄ исипаббаджджам̣ паббаджи. тасса еко две тайоти евам̣ анупаббаджджам̣ паббаджита̄ чатусаттатисахассаматта̄ джат̣ила̄ ахесум̣. со пан̃ча абхин̃н̃а̄, ат̣т̣ха ча сама̄паттийо ниббаттетва̄ тесам̣ джат̣ила̄нам̣ касин̣апарикаммам̣ а̄чиккхи. тепи саббе пан̃ча абхин̃н̃а̄ ат̣т̣ха ча сама̄паттийо ниббаттесум̣.
тена самайена аномадассӣ на̄ма самма̄самбуддхо локе удапа̄ди. нагарам̣ чандаватӣ на̄ма ахоси, пита̄ йасава̄ на̄ма кхаттийо, ма̄та̄ йасодхара̄ на̄ма девӣ, бодхи аджджунаруккхо, нисабхо ча аномо ча две аггаса̄вака̄, варун̣о на̄ма упат̣т̣ха̄ко, сундара̄ ча сумана̄ ча две аггаса̄вика̄ ахесум̣. а̄йу вассасатасахассам̣ ахоси, сарӣрам̣ ат̣т̣хапан̃н̃а̄сахаттхуббедхам̣, сарӣраппабха̄ два̄дасайоджанам̣ пхари, бхиккхусатасахассапарива̄ро ахоси. со екадивасам̣ паччӯсака̄ле маха̄карун̣а̄сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа локам̣ волокенто сарадата̄пасам̣ дисва̄, ‘‘аджджа майхам̣ сарадата̄пасассам̣ сантикам̣ гатапаччайена дхаммадесана̄ ча махатӣ бхависсати, со ча аггаса̄вакат̣т̣ха̄нам̣ паттхессати, тасса саха̄йако сиривад̣д̣ханакут̣умбико дутийаса̄вакат̣т̣ха̄нам̣, десана̄парийоса̄не часса парива̄ра̄ чатусаттатисахассаматта̄ джат̣ила̄ арахаттам̣ па̄пун̣иссанти, майа̄ таттха гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти аттано паттачӣварама̄да̄йа ан̃н̃ам̣ кан̃чи ана̄мантетва̄ сӣхо вийа екачаро хутва̄ сарадата̄пасасса антева̄сикесу пхала̄пхалаттха̄йа гатесу ‘‘буддхабха̄вам̣ ме джа̄на̄тӯ’’ти адхит̣т̣хахитва̄ пассантассева сарадата̄пасасса а̄ка̄сато отаритва̄ патхавийам̣ патит̣т̣ха̄си. сарадата̄пасо буддха̄нубха̄ван̃чева сарӣраниппхаттин̃часса дисва̄ лаккхан̣аманте саммаситва̄ ‘‘имехи лаккхан̣ехи саманна̄гато на̄ма ага̄рамаджджхе васанто ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ, паббаджанто локе виват̣т̣аччхадо саббан̃н̃убуддхо хоти. айам̣ пурисо ниссам̣сайам̣ буддхо’’ти джа̄нитва̄ паччуггаманам̣ катва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ агга̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ада̄си. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте агга̄сане. сарадата̄пасопи аттано ануччхавикам̣ а̄санам̣ гахетва̄ екамантам̣ нисӣди.
тасмим̣ самайе чатусаттатисахассаджат̣ила̄ пан̣ӣтапан̣ӣта̄ни оджаванта̄ни пхала̄пхала̄ни гахетва̄ а̄чарийасса сантикам̣ сампатта̄ буддха̄нан̃чева а̄чарийасса ча нисинна̄санам̣ олокетва̄ а̄хам̣су – ‘‘а̄чарийа, майам̣ ‘имасмим̣ локе тумхехи махантатаро наттхӣ’ти вичара̄ма, айам̣ пана пурисо тумхехи махантатаро ман̃н̃е’’ти? ‘‘та̄та̄, ким̣ вадетха, са̄сапена саддхим̣ ат̣т̣хасат̣т̣хийоджанасатасахассуббедхам̣ синерум̣ самам̣ ка̄тум̣ иччхатха, саббан̃н̃убуддхена саддхим̣ мамам̣ упамам̣ ма̄ кариттха путтака̄’’ти. атха те та̄паса̄, ‘‘сача̄йам̣ иттарасатто абхависса, амха̄кам̣ а̄чарийо на еварӯпам̣ упамам̣ а̄харисса, йа̄ва маха̄ вата̄йам̣ пурисо’’ти саббева па̄десу нипатитва̄ сираса̄ вандим̣су. атха не а̄чарийо а̄ха – ‘‘та̄та̄, амха̄кам̣ буддха̄нам̣ ануччхавико деййадхаммо наттхи, саттха̄ ча бхиккха̄ча̄равела̄йам̣ идха̄гато, майам̣ йатха̄сатти йатха̄балам̣ деййадхаммам̣ дасса̄ма, тумхе йам̣ йам̣ пан̣ӣтам̣ пхала̄пхалам̣, там̣ там̣ а̄харатха̄’’ти а̄хара̄петва̄ хаттхе дховитва̄ сайам̣ татха̄гатасса патте патит̣т̣ха̄песи. саттха̄ра̄ пхала̄пхале пат̣иггахитаматте девата̄ диббоджам̣ паккхипим̣су. со та̄пасо удакампи сайамева парисса̄ветва̄ ада̄си. тато бхаттакиччам̣ катва̄ нисинне саттхари саббе антева̄сике паккоситва̄ саттху сантике са̄ран̣ӣйакатхам̣ катхенто нисӣди. саттха̄ ‘‘две аггаса̄вака̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ а̄гаччхантӯ’’ти чинтеси. те саттху читтам̣ н̃атва̄ сатасахассакхӣн̣а̄савапарива̄ра̄ а̄гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су.
тато сарадата̄пасо антева̄сике а̄мантеси – ‘‘та̄та̄, буддха̄нам̣ нисинна̄санампи нӣчам̣, саман̣асатасахасса̄нампи а̄санам̣ наттхи, аджджа тумхехи ул̣а̄рам̣ буддхасакка̄рам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, паббатапа̄дато ван̣н̣агандхасампанна̄ни пуппха̄ни а̄харатха̄’’ти. катханака̄ло папан̃чо вийа хоти, иддхимато пана иддхивисайо ачинтеййоти мухуттаматтенева те та̄паса̄ ван̣н̣агандхасампанна̄ни пуппха̄ни а̄харитва̄ буддха̄нам̣ йоджанаппама̄н̣ам̣ пуппха̄санам̣ пан̃н̃а̄песум̣. убхиннам̣ аггаса̄вака̄нам̣ тига̄вутам̣, сесабхиккхӯнам̣ ад̣д̣хайоджаника̄дибхедам̣, сан̇гханавакасса усабхаматтам̣ ахоси. ‘‘катхам̣ екасмим̣ ассамападе та̄ва маханта̄ни а̄сана̄ни пан̃н̃атта̄нӣ’’ти на чинтетаббам̣. иддхивисайо хеса. евам̣ пан̃н̃аттесу а̄санесу сарадата̄пасо татха̄гатасса пурато ан̃джалим̣ паггайха т̣хито, ‘‘бханте, майхам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа имам̣ пуппха̄санам̣ абхирухатха̄’’ти а̄ха. тена вуттам̣ –
‘‘на̄на̄пуппхан̃ча гандхан̃ча, сампа̄детва̄на екато;
пуппха̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄, идам̣ вачанамабрави.
‘‘идам̣ ме а̄санам̣ вӣра, пан̃н̃аттам̣ тавануччхавим̣;
мама читтам̣ паса̄денто, нисӣда пуппхама̄сане.
‘‘саттараттиндивам̣ буддхо, нисӣди пуппхама̄сане;
мама читтам̣ паса̄детва̄, ха̄сайитва̄ садеваке’’ти.
евам̣ нисинне саттхари две аггаса̄вака̄ сесабхиккхӯ ча аттано аттано патта̄сане нисӣдим̣су. сарадата̄пасо махантам̣ пуппхаччхаттам̣ гахетва̄ татха̄гатасса маттхаке дха̄ренто ат̣т̣ха̄си. саттха̄ ‘‘джат̣ила̄нам̣ айам̣ сакка̄ро махаппхало хотӯ’’ти ниродхасама̄паттим̣ сама̄паджджи. саттху сама̄паттим̣ сама̄паннабха̄вам̣ н̃атва̄ две аггаса̄вака̄пи сесабхиккхӯпи сама̄паттим̣ сама̄паджджим̣су. татха̄гате сатта̄хам̣ ниродхасама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ нисинне антева̄сика̄ бхиккха̄ча̄рака̄ле сампатте ванамӯлапхала̄пхалам̣ парибхун̃джитва̄ сесака̄ле буддха̄нам̣ ан̃джалим̣ паггайха тит̣т̣ханти. сарадата̄пасо пана бхиккха̄ча̄рампи агантва̄ пуппхаччхаттам̣ дха̄райама̄нова сатта̄хам̣ пӣтисукхена вӣтина̄меси. саттха̄ ниродхато вут̣т̣ха̄йа даккхин̣апассе нисиннам̣ пат̣хамааггаса̄вакам̣ нисабхаттхерам̣ а̄мантеси – ‘‘нисабха, сакка̄рака̄рака̄нам̣ та̄паса̄нам̣ пуппха̄сана̄нумоданам̣ карохӣ’’ти. тхеро чаккаваттиран̃н̃о сантика̄ пат̣иладдхамаха̄ла̄бхо маха̄йодхо вийа тут̣т̣хама̄насо са̄вакапа̄рамин̃а̄н̣е т̣хатва̄ пуппха̄сана̄нумоданам̣ а̄рабхи. тасса десана̄васа̄не дутийаса̄вакам̣ а̄мантеси – ‘‘твампи бхиккху дхаммам̣ десехӣ’’ти. аноматтхеро тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ саммаситва̄ дхаммам̣ катхеси. двиннам̣ аггаса̄вака̄нам̣ десана̄йа екасса̄пи абхисамайо на̄хоси. атха саттха̄ апарима̄н̣е буддхависайе т̣хатва̄ дхаммадесанам̣ а̄рабхи. десана̄парийоса̄не т̣хапетва̄ сарадата̄пасам̣ саббепи чатусаттатисахассаджат̣ила̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су, саттха̄ ‘‘етха, бхиккхаво’’ти хаттхам̣ паса̄реси. тесам̣ та̄вадева кесамассӯни антарадха̄йим̣су, ат̣т̣хапариккха̄ра̄ ка̄йе пат̣имукка̄ва ахесум̣.
сарадата̄пасо ‘‘касма̄ арахаттам̣ на патто’’ти? виккхиттачиттатта̄. со кира буддха̄нам̣ дутийа̄сане нисӣдитва̄ са̄вакапа̄рамин̃а̄н̣е т̣хатва̄ дхаммам̣ десайато аггаса̄вакасса дхаммадесанам̣ сотум̣ а̄раддхака̄лато пат̣т̣ха̄йа, ‘‘ахо вата̄хампи ана̄гате уппаджджанакабуддхасса са̄сане имина̄ са̄вакена пат̣иладдхадхурам̣ лабхеййа’’нти читтам̣ уппа̄деси. со тена паривитаккена маггапхалапат̣иведхам̣ ка̄тум̣ на̄саккхи. татха̄гатам̣ пана вандитва̄ саммукхе т̣хатва̄ а̄ха – ‘‘бханте, тумха̄кам̣ анантара̄сане нисинно бхиккху тумха̄кам̣ са̄сане ко на̄ма хотӣ’’ти? ‘‘майа̄ паваттитам̣ дхаммачаккам̣ анупаваттенто са̄вакапа̄рамин̃а̄н̣асса кот̣иппатто сол̣аса пан̃н̃а̄ пат̣ивиджджхитва̄ т̣хито майхам̣ са̄сане аггаса̄вако нисабхо на̄ма есо’’ти. ‘‘бханте, йва̄йам̣ майа̄ сатта̄хам̣ пуппхаччхаттам̣ дха̄рентена сакка̄ро като, ахам̣ имасса пхалена ан̃н̃ам̣ саккаттам̣ ва̄ брахматтам̣ ва̄ на паттхеми, ана̄гате пана айам̣ нисабхаттхеро вийа екасса буддхасса аггаса̄вако бхавеййа’’нти паттханам̣ ака̄синти. саттха̄ ‘‘самаджджхиссати ну кхо имасса пурисасса паттхана̄’’ти ана̄гатам̣сан̃а̄н̣ам̣ песетва̄ олокенто каппасатасахасса̄дхикам̣ екам̣ асан̇кхйеййам̣ атиккамитва̄ самиджджханабха̄вам̣ аддаса. дисва̄на сарадата̄пасам̣ а̄ха – ‘‘на те айам̣ паттхана̄ могха̄ бхависсати, ана̄гате пана каппасатасахасса̄дхикам̣ екам̣ асан̇кхйеййам̣ атиккамитва̄ готамо на̄ма буддхо уппаджджиссати, тасса ма̄та̄ маха̄ма̄йа̄ на̄ма девӣ бхависсати, пита̄ суддходано на̄ма маха̄ра̄джа̄, путто ра̄хуло на̄ма, упат̣т̣ха̄ко а̄нандо на̄ма, дутийааггаса̄вако моггалла̄но на̄ма, твам̣ панасса пат̣хамааггаса̄вако дхаммасена̄пати са̄рипутто на̄ма бхависсасӣ’’ти. евам̣ та̄пасам̣ бйа̄каритва̄ дхаммакатхам̣ катхетва̄ бхиккхусан̇гхапаривуто а̄ка̄сам̣ паккханди.
сарадата̄пасопи антева̄сикаттхера̄нам̣ сантикам̣ гантва̄ саха̄йакасса сиривад̣д̣ханакут̣умбикасса са̄санам̣ песеси, ‘‘бханте, мама саха̄йакасса вадетха, саха̄йакена те сарадата̄пасена аномадассӣбуддхасса па̄дамӯле ана̄гате уппаджджанакасса готамабуддхасса са̄сане пат̣хамааггаса̄вакат̣т̣ха̄нам̣ паттхитам̣, твам̣ дутийааггаса̄вакат̣т̣ха̄нам̣ паттхехӣ’’ти. еван̃ча пана ватва̄ тхерехи пуретарамева екапассена гантва̄ сиривад̣д̣ханасса нивесанадва̄ре ат̣т̣ха̄си. сиривад̣д̣хано ‘‘чирассам̣ вата ме аййо а̄гато’’ти а̄сане нисӣда̄петва̄ аттана̄ нӣча̄сане нисинно, ‘‘антева̄сикапариса̄ пана во, бханте, на пан̃н̃а̄йатӣ’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, самма, амха̄кам̣ ассамам̣ аномадассӣ буддхо а̄гато, майам̣ тасса аттано балена сакка̄рам̣ акаримха̄, саттха̄ саббесам̣ дхаммам̣ десеси, десана̄парийоса̄не т̣хапетва̄ мам̣ сеса̄ арахаттам̣ патва̄ паббаджим̣су. ахам̣ саттху пат̣хамааггаса̄вакам̣ нисабхаттхерам̣ дисва̄ ана̄гате уппаджджанакасса готамабуддхасса на̄ма са̄сане пат̣хамааггаса̄вакат̣т̣ха̄нам̣ паттхесим̣, твампи тасса са̄сане дутийааггаса̄вакат̣т̣ха̄нам̣ паттхехӣ’’ти. ‘‘майхам̣ буддхехи саддхим̣ паричайо наттхи, бханте’’ти. ‘‘буддхехи саддхим̣ катханам̣ майхам̣ бха̄ро хоту, твам̣ махантам̣ сакка̄рам̣ саджджехӣ’’ти.
сиривад̣д̣хано тасса вачанам̣ сутва̄ аттано нивесанадва̄ре ра̄джама̄нена ат̣т̣хакарӣсаматтам̣ т̣ха̄нам̣ саматалам̣ ка̄ретва̄ ва̄лукам̣ окира̄петва̄ ла̄джапан̃чама̄нипуппха̄ни викира̄петва̄ нӣлуппалаччхаданам̣ ман̣д̣апам̣ ка̄ретва̄ буддха̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ сесабхиккхӯнампи а̄сана̄ни пат̣ийа̄детва̄ махантам̣ сакка̄расамма̄нам̣ саджджетва̄ буддха̄нам̣ нимантанаттха̄йа сарадата̄пасасса сан̃н̃ам̣ ада̄си. та̄пасо буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ гахетва̄ тасса нивесанам̣ агама̄си. сиривад̣д̣ханопи паччуггаманам̣ катва̄ татха̄гатасса хаттхато паттам̣ гахетва̄ ман̣д̣апам̣ павесетва̄ пан̃н̃атта̄санесу нисиннасса буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса даккхин̣одакам̣ датва̄ пан̣ӣтена бходжанена паривиситва̄ бхаттакиччапарийоса̄не буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ маха̄рахехи ваттхехи аччха̄детва̄, ‘‘бханте, на̄йам̣ а̄раббхо аппаматтакат̣т̣ха̄наттха̄йа, имина̄ва нийа̄мена сатта̄хам̣ анукампам̣ каротха̄’’ти а̄ха. саттха̄ адхива̄сеси. со тенева нийа̄мена сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ паваттетва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ ан̃джалим̣ паггайха т̣хито а̄ха – ‘‘бханте, мама саха̄йо сарадата̄пасо йасса саттхусса пат̣хамааггаса̄вако бхавеййа’’нти паттхеси, ахампи ‘‘тассева дутийааггаса̄вако бхавеййа’’нти паттхемӣти.
саттха̄ ана̄гатам̣ олокетва̄ тасса паттхана̄йа самиджджханабха̄вам̣ дисва̄ бйа̄ка̄си – ‘‘твам̣ ито каппасатасахасса̄дхикам̣ асан̇кхйеййам̣ атиккамитва̄ готамабуддхасса дутийааггаса̄вако бхависсасӣ’’ти. буддха̄нам̣ бйа̄каран̣ам̣ сутва̄ сиривад̣д̣хано хат̣т̣хапахат̣т̣хо ахоси. саттха̄пи бхатта̄нумоданам̣ катва̄ сапарива̄ро виха̄рамева гато. ‘‘айам̣, бхиккхаве, мама путтехи тада̄ паттхитапаттхана̄. те йатха̄паттхитамева лабхим̣су. на̄хам̣ мукхам̣ олокетва̄ демӣ’’ти.
евам̣ вутте две аггаса̄вака̄ бхагавантам̣ вандитва̄, ‘‘бханте, майам̣ ага̄рийабхӯта̄ сама̄на̄ гираггасамаджджам̣ дассана̄йа гата̄’’ти йа̄ва ассаджиттхерасса сантика̄ сота̄паттипхалапат̣иведха̄ саббам̣ паччуппаннаваттхум̣ катхетва̄, ‘‘те майам̣, бханте, а̄чарийасса сан̃чайасса сантикам̣ гантва̄ там̣ тумха̄кам̣ па̄дамӯле а̄нетука̄ма̄ тасса ладдхийа̄ нисса̄рабха̄вам̣ катхетва̄ идха̄гамане а̄нисам̣сам̣ катхайимха̄. со ида̄ни майхам̣ антева̄сикава̄со на̄ма ча̄т̣ийа̄ удан̃чанабха̄ваппаттисадисо, на саккхисса̄ми антева̄сива̄сам̣ васиту’’нти ватва̄, ‘‘а̄чарийа, ида̄ни маха̄джано гандхама̄ла̄дихаттхо гантва̄ саттха̄рамева пӯджессати, тумхе катхам̣ бхависсатха̄’’ти вутте ‘‘ким̣ пана имасмим̣ локе пан̣д̣ита̄ бахӯ, уда̄ху дандха̄’’ти? ‘‘дандха̄’’ти катхите ‘‘тена хи пан̣д̣ита̄ пан̣д̣итасса саман̣асса готамасса сантикам̣ гамиссанти, дандха̄ дандхасса мама сантикам̣ а̄гамиссанти, гаччхатха тумхе’’ти ватва̄ ‘‘а̄гантум̣ на иччхи, бханте’’ти. там̣ сутва̄ саттха̄, ‘‘бхиккхаве, сан̃чайо аттано миччха̄дит̣т̣хита̄йа аса̄рам̣ са̄роти, са̄ран̃ча аса̄роти ган̣хи. тумхе пана аттано пан̣д̣итата̄йа са̄ран̃ча са̄рато, аса̄ран̃ча аса̄рато н̃атва̄ аса̄рам̣ паха̄йа са̄рамева ган̣хиттха̄’’ти ватва̄ има̄ га̄тха̄ абха̄си –
11. ‘‘аса̄ре са̄раматино, са̄ре ча̄са̄радассино;
те са̄рам̣ на̄дхигаччханти, миччха̄сан̇каппагочара̄.
12. ‘‘са̄ран̃ча са̄рато н̃атва̄, аса̄ран̃ча аса̄рато;
те са̄рам̣ адхигаччханти, самма̄сан̇каппагочара̄’’ти.
таттха аса̄ре са̄раматиноти чатта̄ро паччайа̄, дасаваттхука̄ миччха̄дит̣т̣хи, тасса̄ упаниссайабхӯта̄ дхаммадесана̄ти айам̣ аса̄ро на̄ма, тасмим̣ са̄радит̣т̣хиноти аттхо. са̄ре ча̄са̄радассиноти дасаваттхука̄ самма̄дит̣т̣хи, тасса̄ упаниссайабхӯта̄ дхаммадесана̄ти айам̣ са̄ро на̄ма, тасмим̣ ‘‘на̄йам̣ са̄ро’’ти аса̄радассино. те са̄ранти те пана там̣ миччха̄дит̣т̣хиггахан̣ам̣ гахетва̄ т̣хита̄ ка̄мавитакка̄дӣнам̣ васена миччха̄сан̇каппагочара̄ хутва̄ сӣласа̄рам̣, сама̄дхиса̄рам̣, пан̃н̃а̄са̄рам̣, вимуттиса̄рам̣, вимуттин̃а̄н̣адассанаса̄рам̣, ‘‘параматтхаса̄рам̣, нибба̄нан̃ча на̄дхигаччха’’нти. са̄ран̃ча̄ти тамева сӣласа̄ра̄диса̄рам̣ ‘‘са̄ро на̄ма̄йа’’нти, вуттаппака̄ран̃ча аса̄рам̣ ‘‘аса̄ро айа’’нти н̃атва̄. те са̄ранти те пан̣д̣ита̄ евам̣ самма̄дассанам̣ гахетва̄ т̣хита̄ неккхаммасан̇каппа̄дӣнам̣ васена самма̄сан̇каппагочара̄ хутва̄ там̣ вуттаппака̄рам̣ са̄рам̣ адхигаччхантӣти.
га̄тха̄парийоса̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣су. саннипатита̄нам̣ са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.
са̄рипуттаттхераваттху ат̣т̣хамам̣.