5. косамбакаваттху
паре ча на виджа̄нантӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто косамбаке бхиккхӯ а̄раббха катхеси.
косамбийан̃хи гхосита̄ра̄ме пан̃часатапан̃часатапарива̄ра̄ две бхиккхӯ вихарим̣су винайадхаро ча дхаммакатхико ча. тесу дхаммакатхико екадивасам̣ сарӣравалан̃джам̣ катва̄ удакакот̣т̣хаке а̄чаманаудака̄васесам̣ бха̄джане т̣хапетва̄ва никкхами. паччха̄ винайадхаро таттха павит̣т̣хо там̣ удакам̣ дисва̄ никкхамитва̄ итарам̣ пуччхи, ‘‘а̄вусо, тайа̄ удакам̣ т̣хапита’’нти? ‘‘а̄ма, а̄вусо’’ти. ‘‘ким̣ панеттха а̄паттибха̄вам̣ на джа̄на̄сӣ’’ти? ‘‘а̄ма, на джа̄на̄мӣ’’ти. ‘‘хоти, а̄вусо, еттха а̄паттӣ’’ти. ‘‘тена хи пат̣икарисса̄ми на’’нти. ‘‘саче пана те, а̄вусо, асан̃чичча ассатийа̄ катам̣, наттхи а̄паттӣ’’ти. со тасса̄ а̄паттийа̄ ана̄паттидит̣т̣хи ахоси. винайадхаропи аттано нисситака̄нам̣ ‘‘айам̣ дхаммакатхико а̄паттим̣ а̄паджджама̄нопи на джа̄на̄тӣ’’ти а̄рочеси. те тасса нисситаке дисва̄ ‘‘тумха̄кам̣ упаджджха̄йо а̄паттим̣ а̄паджджитва̄пи а̄паттибха̄вам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти а̄хам̣су. те гантва̄ аттано упаджджха̄йасса а̄рочесум̣. со евама̄ха – ‘‘айам̣ винайадхаро пуббе ана̄паттӣти ватва̄ ида̄ни а̄паттӣти вадати, муса̄ва̄дӣ есо’’ти. те гантва̄ ‘‘тумха̄кам̣ упаджджха̄йо муса̄ва̄дӣ’’ти а̄хам̣су. те евам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ калахам̣ вад̣д̣хайим̣су. като винайадхаро ока̄сам̣ лабхитва̄ дхаммакатхикасса а̄паттийа̄ адассане уккхепанӣйакаммамака̄си. тато пат̣т̣ха̄йа тесам̣ паччайада̄йака̄ упат̣т̣ха̄ка̄пи две кот̣т̣ха̄са̄ ахесум̣, ова̄дапат̣игга̄хака̄ бхиккхунийопи а̄раккхадевата̄пи та̄сам̣ сандит̣т̣хасамбхатта̄ а̄ка̄сат̣т̣хадевата̄пӣти йа̄ва брахмалока̄ саббепи путхуджджана̄ две паккха̄ ахесум̣. ча̄тумаха̄ра̄джикам̣ а̄дим̣ катва̄ йа̄ва аканит̣т̣хабха̄вана̄ пана еканинна̄дам̣ кола̄халам̣ агама̄си.
атхеко ан̃н̃атаро бхиккху татха̄гатамупасан̇камитва̄ уккхепака̄нам̣ винайадхараантева̄сика̄нам̣ ‘‘дхаммикенева̄йам̣ винайакаммена уккхитто’’ти ладдхин̃ча, уккхитта̄нуваттака̄нам̣ дхаммакатхикаантева̄сика̄нам̣ пана ‘‘адхаммикенева каммена уккхитто’’ти ладдхин̃ча, уккхепакехи ва̄рийама̄на̄нампи ча тесам̣ там̣ анупарива̄ретва̄ вичаран̣абха̄ван̃ча а̄рочеси бхагава̄ ‘‘самагга̄ кира хонтӯ’’ти две ва̄ре песетва̄ ‘‘на иччханти, бханте, самагга̄ бхавиту’’нти сутва̄ татийава̄ре ‘‘бхинно бхиккхусан̇гхо, бхинно бхиккхусан̇гхо’’ти тесам̣ сантикам̣ гантва̄ уккхепака̄нам̣ уккхепане, итаресан̃ча а̄паттийа̄ адассане а̄дӣнавам̣ катхетва̄ пуна тесам̣ таттхева екасӣма̄йам̣ упосатха̄дӣни ануджа̄нитва̄ бхаттагга̄дӣсу бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ ‘‘а̄санантарика̄йа нисӣдитабба’’нти (маха̄ва. 456) бхаттагге ваттам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ‘‘ида̄нипи бхан̣д̣анаджа̄та̄ва вихарантӣ’’ти сутва̄ таттха гантва̄ ‘‘алам̣, бхиккхаве, ма̄ бхан̣д̣ана’’нтиа̄дӣни ватва̄, ‘‘бхиккхаве, бхан̣д̣анакалахавиггахавива̄да̄ на̄мете анаттхака̄рака̄. калахам̣ нисса̄йа хи лат̣укика̄пи сакун̣ика̄ хаттхина̄гам̣ джӣвитаккхайам̣ па̄песӣ’’ти лат̣укикаджа̄такам̣ (джа̄. 1.5.39 а̄дайо) катхетва̄, ‘‘бхиккхаве, самагга̄ хотха, ма̄ вивадатха. вива̄дам̣ нисса̄йа хи анекасатасахасса̄ ват̣т̣ака̄пи джӣвитаккхайам̣ патта̄’’ти ват̣т̣акаджа̄такам̣ (джа̄. 1.1.118) катхеси. евампи тесу бхагавато вачанам̣ ана̄дийантесу ан̃н̃атарена дхаммава̄дина̄ татха̄гатасса вихесам̣ аниччхантена ‘‘а̄гамету, бханте бхагава̄, дхаммаса̄ми, аппоссукко, бханте бхагава̄, дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рамануйутто вихарату, майамева тена бхан̣д̣анена калахена виггахена вива̄дена пан̃н̃а̄йисса̄ма̄’’ти (маха̄ва. 457; ма. ни. 3.236) вутте атӣтам̣ а̄хари –
бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатто на̄ма ка̄сира̄джа̄ ахоси. брахмадаттена дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о раджджам̣ аччхиндитва̄ ан̃н̃а̄такавесена васантасса питуно ма̄ритабха̄ван̃чева дӣгха̄вукума̄рена аттано джӣвите динне тато пат̣т̣ха̄йа тесам̣ самаггабха̄ван̃ча катхетва̄ ‘‘тесан̃хи на̄ма, бхиккхаве, ра̄джӯнам̣ а̄диннадан̣д̣а̄нам̣ а̄диннасаттха̄нам̣ еварӯпам̣ кхантисораччам̣ бхависсати. идха кхо там̣, бхиккхаве, собхетха, йам̣ тумхе евам̣ сва̄кха̄те дхаммавинайе паббаджита̄ сама̄на̄ кхама̄ ча бхавеййа̄тха сората̄ ча̄’’ти овадитва̄пи нева те самагге ка̄тум̣ асаккхи. со та̄йа а̄кин̣н̣авиха̄рата̄йа уккан̣т̣хито ‘‘ахам̣ кхо ида̄ни а̄кин̣н̣о дуккхам̣ вихара̄ми, име ча бхиккхӯ мама вачанам̣ на каронти. йам̣нӯна̄хам̣ екакова ган̣амха̄ вӯпакат̣т̣хо вихареййа’’нти чинтетва̄ косамбийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ анапалокетва̄ бхиккхусан̇гхам̣ екакова аттано паттачӣварама̄да̄йа ба̄лакалон̣акага̄мам̣ гантва̄ таттха бхагуттхерасса екача̄рикаваттам̣ катхетва̄ па̄чинавам̣самигада̄йе тин̣н̣ам̣ кулапутта̄нам̣ са̄маггийа̄нисам̣сам̣ катхетва̄ йена па̄лилеййакам̣ аттхи, тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ па̄лилеййакам̣ упанисса̄йа раккхитаванасан̣д̣е бхаддаса̄ламӯле па̄лилеййакена хаттхина̄ упат̣т̣хийама̄но пха̄сукам̣ васса̄ва̄сам̣ васи.
косамбива̄синопи кхо упа̄сака̄ виха̄рам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ апассанта̄ ‘‘кухим̣, бханте, саттха̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘па̄лилеййакаванасан̣д̣ам̣ гато’’ти. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄’’ти? ‘‘амхе самагге ка̄тум̣ ва̄йами, майам̣ пана на самагга̄ ахумха̄’’ти. ‘‘ким̣, бханте, тумхе саттху сантике паббаджитва̄ тасмим̣ са̄маггим̣ каронте самагга̄ на̄хуваттха̄’’ти? ‘‘евама̄вусо’’ти. ‘‘манусса̄ име саттху сантике паббаджитва̄ тасмим̣ са̄маггим̣ каронтепи самагга̄ на джа̄та̄, майам̣ име нисса̄йа саттха̄рам̣ дат̣т̣хум̣ на лабхимха̄, имесам̣ нева а̄санам̣ дасса̄ма, на абхива̄дана̄дӣни карисса̄ма̄’’ти тато пат̣т̣ха̄йа тесам̣ са̄мӣчиматтампи на карим̣су. те аппа̄ха̄рата̄йа суссама̄на̄ катипа̄хенева уджука̄ хутва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ аччайам̣ десетва̄ кхама̄петва̄ ‘‘упа̄сака̄ майам̣ самагга̄ джа̄та̄, тумхепи но пуримасадиса̄ хотха̄’’ти а̄хам̣су. ‘‘кхама̄пито пана во, бханте, саттха̄’’ти. ‘‘на кхама̄пито, а̄вусо’’ти. ‘‘тена хи саттха̄рам̣ кхама̄петха, саттху кхама̄питака̄ле майампи тумха̄кам̣ пуримасадиса̄ бхависса̄ма̄’’ти. те антовассабха̄вена саттху сантикам̣ гантум̣ ависаханта̄ дуккхена там̣ антовассам̣ вӣтина̄месум̣. саттха̄ пана тена хаттхина̄ упат̣т̣хийама̄но сукхам̣ васи. сопи хи хаттхина̄го ган̣ам̣ паха̄йа пха̄сувиха̄раттха̄йева там̣ ванасан̣д̣ам̣ па̄виси.
йатха̄ха – ‘‘ахам̣ кхо а̄кин̣н̣о вихара̄ми хаттхӣхи хаттхӣнӣхи хаттхикалабхехи хаттхиччха̄пехи, чхиннагга̄ни чева тин̣а̄ни кха̄да̄ми, обхаггобхагган̃ча ме са̄кха̄бхан̇гам̣ кха̄данти, а̄вила̄ни ча па̄нӣйа̄ни пива̄ми, ога̄ха̄ часса ме уттин̣н̣асса хаттхинийо ка̄йам̣ упанигхам̣сантийо гаччханти, йам̣нӯна̄хам̣ екова ган̣амха̄ вӯпакат̣т̣хо вихареййа’’нти (маха̄ва. 467; уда̄. 35). атха кхо со хаттхина̄го йӯтха̄ апаккамма йена па̄лилеййакам̣ раккхитаванасан̣д̣ам̣ бхаддаса̄ламӯлам̣, йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пана бхагавантам̣ вандитва̄ олокенто ан̃н̃ам̣ кин̃чи адисва̄ бхаддаса̄ламӯлам̣ па̄денева пахаранто таччхетва̄ сон̣д̣а̄йа са̄кхам̣ гахетва̄ саммаджджи. тато пат̣т̣ха̄йа сон̣д̣а̄йа гхат̣ам̣ гахетва̄ па̄нӣйам̣ парибходжанӣйам̣ упат̣т̣ха̄пети, ун̣ходакена аттхе сати ун̣ходакам̣ пат̣ийа̄дети. катхам̣? хаттхена кат̣т̣ха̄ни гхам̣ситва̄ аггим̣ сампа̄дети, таттха да̄рӯни паккхипанто аггим̣ джа̄летва̄ таттха па̄са̄н̣е паккхипитва̄ пачитва̄ да̄рудан̣д̣акена пават̣т̣етва̄ париччхинна̄йа кхуддакасон̣д̣ика̄йа кхипати, тато хаттхам̣ ота̄ретва̄ удакасса таттабха̄вам̣ джа̄нитва̄ гантва̄ саттха̄рам̣ вандати. саттха̄ ‘‘удакам̣ те та̄питам̣ па̄лилеййака̄’’ти ватва̄ таттха гантва̄ нха̄йати. атхасса на̄на̄видха̄ни пхала̄ни а̄харитва̄ дети. йада̄ пана саттха̄ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависати, тада̄ саттху паттачӣварама̄да̄йа кумбхе патит̣т̣хапетва̄ саттха̄ра̄ саддхим̣йева гаччхати. саттха̄ га̄мӯпача̄рам̣ патва̄ ‘‘па̄лилеййака ито пат̣т̣ха̄йа тайа̄ гантум̣ на сакка̄, а̄ха̄ра ме паттачӣвара’’нти а̄хара̄петва̄ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. сопи йа̄ва саттху никкхамана̄ таттхева т̣хатва̄ а̄гаманака̄ле паччуггаманам̣ катва̄ пуриманайенева паттачӣварам̣ гахетва̄ васанат̣т̣ха̄не ота̄ретва̄ ваттам̣ дассетва̄ са̄кха̄йа бӣджати, раттим̣ ва̄л̣амигапарипантханива̄ран̣аттхам̣ махантам̣ дан̣д̣ам̣ сон̣д̣а̄йа гахетва̄ ‘‘саттха̄рам̣ раккхисса̄мӣ’’ти йа̄ва арун̣уггамана̄ ванасан̣д̣асса антарантарена вичарати, тато пат̣т̣ха̄йайева кира со ванасан̣д̣о па̄лилеййакараккхитаванасан̣д̣о на̄ма джа̄то. арун̣е уггате мукходакада̄нам̣ а̄дим̣ катва̄ теневӯпа̄йена саббаватта̄ни кароти.
атхеко маккат̣о там̣ хаттхим̣ ут̣т̣ха̄йа самут̣т̣ха̄йа дивасе дивасе татха̄гатасса а̄бхисама̄ча̄рикам̣ каронтам̣ дисва̄ ‘‘ахампи кин̃чидева карисса̄мӣ’’ти вичаранто екадивасам̣ ниммаккхикам̣ дан̣д̣акамадхум̣ дисва̄ дан̣д̣акам̣ бхан̃джитва̄ дан̣д̣акенева саддхим̣ мадхупат̣алам̣ саттху сантикам̣ а̄харитва̄ кадалипаттам̣ чхиндитва̄ таттха т̣хапетва̄ ада̄си. саттха̄ ган̣хи. маккат̣о ‘‘кариссати ну кхо парибхогам̣ на кариссатӣ’’ти олокенто гахетва̄ нисиннам̣ дисва̄ ‘‘ким̣ ну кхо’’ти чинтетва̄ дан̣д̣акот̣ийам̣ гахетва̄ париваттетва̄ упадха̄ренто ан̣д̣ака̄ни дисва̄ та̄ни сан̣икам̣ апанетва̄ пуна ада̄си. саттха̄ парибхогамака̄си. со тут̣т̣хама̄насо там̣ там̣ са̄кхам̣ гахетва̄ наччантова ат̣т̣ха̄си. атхасса гахитаса̄кха̄пи аккантаса̄кха̄пи бхиджджим̣су. со екасмим̣ кха̄н̣уматтхаке патитва̄ нивит̣т̣хагатто саттхари пасанненева читтена ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване тим̣сайоджанике канакавима̄не ниббатти, аччхара̄сахассапарива̄ро маккат̣адевапутто на̄ма ахоси.
татха̄гатасса таттха хаттхина̄гена упат̣т̣хийама̄насса васанабха̄во сакаладжамбудӣпе па̄кат̣о ахоси. са̄ваттхинагарато ‘‘ана̄тхапин̣д̣ико виса̄кха̄ ча маха̄упа̄сика̄’’тиевама̄дӣни маха̄кула̄ни а̄нандаттхерасса са̄санам̣ пахин̣им̣су ‘‘саттха̄рам̣ но, бханте, дассетха̄’’ти. диса̄ва̄синопи пан̃часата̄ бхиккхӯ вут̣т̣хавасса̄ а̄нандаттхерам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘чирассута̄ но, а̄вусо а̄нанда, бхагавато саммукха̄ дхаммӣ катха̄, са̄дху майам̣, а̄вусо а̄нанда, лабхеййа̄ма бхагавато саммукха̄ дхаммим̣ катхам̣ савана̄йа̄’’ти йа̄чим̣су. тхеро те бхиккхӯ а̄да̄йа таттха гантва̄ ‘‘тема̄сам̣ екавиха̄рино татха̄гатасса сантикам̣ еттакехи бхиккхӯхи саддхим̣ упасан̇камитум̣ айутта’’нти чинтетва̄ те бхиккхӯ бахи т̣хапетва̄ екакова саттха̄рам̣ упасан̇ками. па̄лилеййако там̣ дисва̄ дан̣д̣ама̄да̄йа паккханди. саттха̄ олокетва̄ апехи ‘‘апехи па̄лилеййака, ма̄ нива̄райи, буддхупат̣т̣ха̄ко есо’’ти а̄ха. со таттхева дан̣д̣ам̣ чхад̣д̣етва̄ паттачӣварапат̣иггахан̣ам̣ а̄пуччхи. тхеро на̄да̄си. на̄го ‘‘саче уггахитаватто бхависсати, саттху нисӣданапа̄са̄н̣апхалаке аттано париккха̄рам̣ на т̣хапессатӣ’’ти чинтеси. тхеро паттачӣварам̣ бхӯмийам̣ т̣хапеси. ваттасампанна̄ хи гарӯнам̣ а̄сане ва̄ сайане ва̄ аттано париккха̄рам̣ на т̣хапенти.
тхеро саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. саттха̄ ‘‘а̄нанда, екова а̄гатосӣ’’ти пуччхитва̄ пан̃часатехи бхиккхӯхи саддхим̣ а̄гатабха̄вам̣ сутва̄ ‘‘кахам̣ панете’’ти ватва̄ ‘‘тумха̄кам̣ читтам̣ аджа̄нанто бахи т̣хапетва̄ а̄гатомхӣ’’ти вутте ‘‘паккоса̄хи не’’ти а̄ха. тхеро татха̄ ака̄си. те бхиккхӯ а̄гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. саттха̄ техи саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ техи бхиккхӯхи, ‘‘бханте бхагава̄, хи буддхасукхума̄ло чева кхаттийасукхума̄ло ча, тумхехи тема̄сам̣ екакехи тит̣т̣хантехи нисӣдантехи ча дуккарам̣ катам̣, ваттапат̣иваттака̄ракопи мукходака̄дида̄йакопи на̄хоси ман̃н̃е’’ти вутте, ‘‘бхиккхаве, па̄лилеййакахаттхина̄ мама саббакичча̄ни ката̄ни. еварӯпан̃хи саха̄йам̣ лабхантена екатова васитум̣ йуттам̣, алабхантасса екача̄рикабха̄вова сеййо’’ти ватва̄ има̄ на̄гавагге тиссо га̄тха̄ абха̄си –
‘‘саче лабхетха нипакам̣ саха̄йам̣,
саддхим̣чарам̣ са̄дхувиха̄ри дхӣрам̣;
абхибхуййа сабба̄ни париссайа̄ни,
чареййа тенаттамано сатӣма̄.
‘‘но че лабхетха нипакам̣ саха̄йам̣,
саддхим̣чарам̣ са̄дхувиха̄ри дхӣрам̣;
ра̄джа̄ва рат̣т̣хам̣ виджитам̣ паха̄йа,
еко чаре ма̄тан̇гаран̃н̃ева на̄го.
‘‘екасса чаритам̣ сеййо,
наттхи ба̄ле саха̄йата̄;
еко чаре на ча па̄па̄ни кайира̄,
аппоссукко ма̄тан̇гаран̃н̃ева на̄го’’ти. (маха̄ва. 464; ма. ни. 3.237; дха. па. 328-330; су. ни. 45-46);
га̄тха̄парийоса̄не пан̃часата̄пи те бхиккхӯ арахатте патит̣т̣хахим̣су. а̄нандаттхеропи ана̄тхапин̣д̣ика̄дӣхи песитаса̄санам̣ а̄рочетва̄, ‘‘бханте, ана̄тхапин̣д̣икаппамукха̄ те пан̃ча арийаса̄вакакот̣ийо тумха̄кам̣ а̄гаманам̣ пачча̄сӣсантӣ’’ти а̄ха. саттха̄ ‘‘тена хи ган̣ха̄хи паттачӣвара’’нти паттачӣварам̣ га̄ха̄петва̄ никкхами. на̄го гантва̄ гатамагге тирийам̣ ат̣т̣ха̄си. ‘‘ким̣ кароти, бханте, на̄го’’ти? ‘‘тумха̄кам̣, бхиккхаве, бхиккхам̣ да̄тум̣ пачча̄сӣсати, дӣгхараттам̣ кхо пана̄йам̣ майхам̣ упака̄рако, на̄сса читтам̣ копетум̣ ват̣т̣ати, ниваттатха, бхиккхаве’’ти саттха̄ бхиккхӯ гахетва̄ ниватти. хаттхӣпи ванасан̣д̣ам̣ пависитва̄ панасакадалипхала̄дӣни на̄на̄пхала̄ни сам̣харитва̄ ра̄сим̣ катва̄ пунадивасе бхиккхӯнам̣ ада̄си. пан̃часата̄ бхиккхӯ сабба̄ни кхепетум̣ на̄саккхим̣су. бхаттакиччапарийоса̄не саттха̄ паттачӣварам̣ га̄хетва̄ никкхами. на̄го бхиккхӯнам̣ антарантарена гантва̄ саттху пурато тирийам̣ ат̣т̣ха̄си. ‘‘ким̣ кароти, бханте, на̄го’’ти? ‘‘айан̃хи бхиккхаве, тумхе песетва̄ мам̣ ниваттетука̄мо’’ти. атха нам̣ саттха̄ ‘‘па̄лилеййака, идам̣ пана мама аниваттагаманам̣, тава имина̄ аттабха̄вена джха̄нам̣ ва̄ випассанам̣ ва̄ маггапхалам̣ ва̄ наттхи, тит̣т̣ха тва’’нти а̄ха. там̣ сутва̄ на̄го мукхе сон̣д̣ам̣ паккхипитва̄ роданто паччхато паччхато агама̄си. со хи саттха̄рам̣ ниваттетум̣ лабханто тенева нийа̄мена йа̄ваджӣвам̣ пат̣иджаггеййа, саттха̄ пана там̣ га̄мӯпача̄рам̣ патва̄ ‘‘па̄лилеййака ито пат̣т̣ха̄йа тава абхӯми, манусса̄ва̄со сапарипантхо, тит̣т̣ха тва’’нти а̄ха. со родама̄но таттхева т̣хатва̄ саттхари чаккхупатхам̣ виджаханте хадайена пхалитена ка̄лам̣ катва̄ саттхари паса̄дена та̄ватим̣сабхаване тим̣сайоджанике канакавима̄не аччхара̄сахассамаджджхе ниббатти, па̄лилеййакадевапуттойевасса на̄мам̣ ахоси.
саттха̄пи анупуббена джетаванам̣ агама̄си. косамбака̄ бхиккхӯ ‘‘саттха̄ кира са̄ваттхим̣ а̄гато’’ти сутва̄ саттха̄рам̣ кхама̄петум̣ таттха агамам̣су. косалара̄джа̄ ‘‘те кира косамбака̄ бхан̣д̣анака̄рака̄ бхиккхӯ а̄гаччхантӣ’’ти сутва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘ахам̣, бханте, тесам̣ мама виджитам̣ пависитум̣ на дасса̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘маха̄ра̄джа, сӣлаванта̄ ете бхиккхӯ, кевалам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вива̄дена мама вачанам̣ на ган̣хим̣су, ида̄ни мам̣ кхама̄петум̣ а̄гаччханти, а̄гаччханту маха̄ра̄джа̄’’ти. ана̄тхапин̣д̣икопи ‘‘ахам̣, бханте, тесам̣ виха̄рам̣ пависитум̣ на дасса̄мӣ’’ти ватва̄ татхева бхагавата̄ пат̣иккхитто тун̣хӣ ахоси. са̄ваттхийам̣ ануппатта̄нам̣ пана тесам̣ бхагава̄ екаманте вивиттам̣ ка̄ра̄петва̄ сена̄санам̣ да̄песи. ан̃н̃е бхиккхӯ техи саддхим̣ нева екато нисӣданти, на тит̣т̣ханти, а̄гата̄гата̄ саттха̄рам̣ пуччханти – ‘‘катамете, бханте, бхан̣д̣анака̄рака̄ косамбака̄ бхиккхӯ’’ти? саттха̄ ‘‘ете’’ти дассети. ‘‘ете кира те, ете кира те’’ти а̄гата̄гатехи ан̇гулика̄ дассийама̄на̄ ладжджа̄йа сӣсам̣ уккхипитум̣ асакконта̄ бхагавато па̄дамӯле нипаджджитва̄ бхагавантам̣ кхама̄песум̣. саттха̄ ‘‘бха̄рийам̣ во, бхиккхаве, катам̣, тумхе хи на̄ма ма̄дисасса буддхасса сантике паббаджитва̄ майи са̄маггим̣ каронте мама вачанам̣ на кариттха, пора̄н̣акапан̣д̣ита̄пи ваджджхаппатта̄нам̣ ма̄та̄питӯнам̣ ова̄дам̣ сутва̄ тесу джӣвита̄ воропийама̄несупи там̣ анатиккамитва̄ паччха̄ двӣсу рат̣т̣хесу раджджам̣ ка̄райим̣сӯ’’ти ватва̄ пунадева косамбикаджа̄такам̣ (джа̄. 1.9.10 а̄дайо) катхетва̄ ‘‘евам̣, бхиккхаве, дӣгха̄вукума̄ро ма̄та̄питӯсу джӣвита̄ воропийама̄несупи тесам̣ ова̄дам̣ анатиккамитва̄ паччха̄ брахмадаттасса дхӣтарам̣ лабхитва̄ двӣсу ка̄сикосаларат̣т̣хесу раджджам̣ ка̄реси, тумхехи пана мама вачанам̣ акаронтехи бха̄рийам̣ ката’’нти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –
6. ‘‘паре ча на виджа̄нанти, майаметтха йама̄масе;
йе ча таттха виджа̄нанти, тато самманти медхага̄’’ти.
таттха парети пан̣д̣ите т̣хапетва̄ тато ан̃н̃е бхан̣д̣анака̄рака̄ паре на̄ма. те таттха сан̇гхамаджджхе кола̄халам̣ каронта̄ ‘‘майам̣ йама̄масе упарама̄ма винасса̄ма сататам̣ самитам̣ маччусантикам̣ гаччха̄ма̄’’ти на виджа̄нанти. йе ча таттха виджа̄нантӣти йе таттха пан̣д̣ита̄ ‘‘майам̣ маччусантикам̣ гаччха̄ма̄’’ти виджа̄нанти. тато самманти медхага̄ти еван̃хи те джа̄нанта̄ йонисоманасика̄рам̣ уппа̄детва̄ медхага̄нам̣ калаха̄нам̣ вӯпасама̄йа пат̣ипаджджанти. атха несам̣ та̄йа пат̣ипаттийа̄ те медхага̄ саммантӣти. атха ва̄ паре ча̄ти пуббе майа̄ ‘‘ма̄, бхиккхаве, бхан̣д̣ана’’нтиа̄дӣни ватва̄ овадийама̄на̄пи мама ова̄дасса апат̣иггахан̣ена атиккаманена ама̄мака̄ паре на̄ма. ‘‘майам̣ чханда̄дивасена миччха̄га̄хам̣ гахетва̄ еттха сан̇гхамаджджхе йама̄масе бхан̣д̣ана̄дӣнам̣ вуддхийа̄ ва̄йама̄ма̄’’ти на виджа̄нанти. ида̄ни пана йонисо паччавеккхама̄на̄ таттха тумха̄кам̣ антаре йе ча пан̣д̣итапуриса̄ ‘‘пуббе майам̣ чханда̄дивасена ва̄йаманта̄ айонисо пат̣ипанна̄’’ти виджа̄нанти, тато тесам̣ сантика̄ те пан̣д̣итапурисе нисса̄йа име да̄ни калахасан̇кха̄та̄ медхага̄ саммантӣти айаметтха аттхоти.
га̄тха̄парийоса̄не сампаттабхиккхӯ сота̄паттипхала̄дӣсу патит̣т̣хахим̣сӯти.
косамбакаваттху пан̃чамам̣.