3. тиссаттхераваттху

аккоччхи манти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто тиссаттхерам̣ а̄раббха катхеси.

со кира̄йасма̄ тиссаттхеро бхагавато питуччха̄путто ахоси, махаллакака̄ле паббаджитва̄ буддха̄нам̣ уппаннала̄бхасакка̄рам̣ парибхун̃джанто тхӯласарӣро а̄кот̣итапачча̄кот̣итехи чӣварехи нива̄сетва̄ йебхуййена виха̄рамаджджхе упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ нисӣдати. татха̄гатам̣ дассанаттха̄йа а̄гата̄ а̄гантукабхиккхӯ там̣ дисва̄ ‘‘еко маха̄тхеро бхависсатӣ’’ти сан̃н̃а̄йа тасса сантикам̣ гантва̄ ваттам̣ а̄пуччханти, па̄дасамба̄хана̄дӣни а̄пуччханти. со тун̣хӣ ахоси. атха нам̣ еко дахарабхиккху ‘‘кативасса̄ тумхе’’ти пуччхитва̄ ‘‘вассам̣ наттхи, махаллакака̄ле паббаджита̄ майа’’нти вутте, ‘‘а̄вусо, дуббинӣта, махаллака, аттано пама̄н̣ам̣ на джа̄на̄си, еттаке маха̄тхере дисва̄ са̄мӣчикаммаматтампи на кароси, ватте а̄пуччхийама̄не тун̣хӣ хоси, куккуччаматтампи те наттхӣ’’ти аччхарам̣ пахари. со кхаттийама̄нам̣ джанетва̄ ‘‘тумхе касса сантикам̣ а̄гата̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘саттху сантика’’нти вутте ‘‘мам̣ пана ‘ко есо’ти саллаккхетха, мӯламева во чхиндисса̄мӣ’’ти ватва̄ руданто дуккхӣ думмано саттху сантикам̣ агама̄си. атха нам̣ саттха̄ ‘‘ким̣ ну твам̣ тисса дуккхӣ думмано ассумукхо родама̄но а̄гатосӣ’’ти пуччхи. тепи бхиккхӯ ‘‘еса гантва̄ кин̃чи а̄лол̣ам̣ кареййа̄’’ти тенева саддхим̣ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. со саттха̄ра̄ пуччхито ‘‘име мам̣, бханте, бхиккхӯ аккосантӣ’’ти а̄ха. ‘‘кахам̣ пана твам̣ нисинносӣ’’ти? ‘‘виха̄рамаджджхе упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣, бханте’’ти. ‘‘име те бхиккхӯ а̄гаччханта̄ дит̣т̣ха̄’’ти? ‘‘а̄ма, дит̣т̣ха̄, бханте’’ти. ‘‘ким̣ ут̣т̣ха̄йа те паччуггаманам̣ ката’’нти? ‘‘на катам̣, бханте’’ти. ‘‘париккха̄раггахан̣ам̣ а̄пуччхита’’нти? ‘‘на̄пуччхитам̣, бханте’’ти. ‘‘ваттам̣ ва̄ па̄нӣйам̣ ва̄ а̄пуччхита’’нти. ‘‘на̄пуччхитам̣ бханте’’ти? ‘‘а̄санам̣ нӣхаритва̄ абхива̄детва̄ па̄дасамба̄ханам̣ ката’’нти? ‘‘на катам̣, бханте’’ти. ‘‘тисса махаллакабхиккхӯнам̣ саббам̣ етам̣ ваттам̣ ка̄таббам̣, етам̣ ваттам̣ акаронтена виха̄рамаджджхе нисӣдитум̣ на ват̣т̣ати, тавева досо, ете бхиккхӯ кхама̄пехӣ’’ти? ‘‘ете мам̣, бханте, аккосим̣су, на̄хам̣ ете кхама̄пемӣ’’ти. ‘‘тисса ма̄ евам̣ кари, тавева досо, кхама̄пехи не’’ти? ‘‘на кхама̄пеми, бханте’’ти. атха саттха̄ ‘‘дуббачо еса, бханте’’ти бхиккхӯхи вутте ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева дуббачо еса, пуббепи еса дуббачойева̄’’ти ватва̄ ‘‘ида̄ни та̄васса, бханте, дуббачабха̄во амхехи н̃а̄то, атӣте еса ким̣ ака̄сӣ’’ти вутте ‘‘тена хи, бхиккхаве, сун̣а̄тха̄’’ти ватва̄ атӣтама̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ ба̄ра̄н̣асиран̃н̃е раджджам̣ ка̄ренте девило на̄ма та̄пасо ат̣т̣ха ма̄се химаванте васитва̄ лон̣амбиласеванаттха̄йа чатта̄ро ма̄се нагарамупанисса̄йа васитука̄мо химавантато а̄гантва̄ нагарадва̄ре да̄раке дисва̄ пуччхи – ‘‘имам̣ нагарам̣ сампаттапаббаджита̄ каттха васантӣ’’ти? ‘‘кумбхака̄раса̄ла̄йам̣, бханте’’ти. та̄пасо кумбхака̄раса̄лам̣ гантва̄ два̄ре т̣хатва̄ ‘‘саче те бхаггава агару, васеййа̄ма екараттим̣ са̄ла̄йа’’нти а̄ха. кумбхака̄ро ‘‘майхам̣ раттим̣ са̄ла̄йам̣ киччам̣ наттхи, махатӣ са̄ла̄, йатха̄сукхам̣ васатха, бханте’’ти са̄лам̣ ниййа̄деси. тасмим̣ пависитва̄ нисинне апаропи на̄радо на̄ма та̄пасо химавантато а̄гантва̄ кумбхака̄рам̣ екараттива̄сам̣ йа̄чи. кумбхака̄ро ‘‘пат̣хамам̣ а̄гато имина̄ саддхим̣ екато васитука̄мо бхавеййа ва̄ но ва̄, атта̄нам̣ паримочесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ ‘‘саче, бханте, пат̣хамам̣ упагато рочессати, тасса ручийа̄ васатха̄’’ти а̄ха. со тамупасан̇камитва̄ ‘‘саче те, а̄чарийа агару, майан̃четтха екараттим̣ васеййа̄ма̄’’ти йа̄чи. ‘‘махатӣ са̄ла̄, пависитва̄ екаманте васа̄хӣ’’ти вутте пависитва̄ пуретарам̣ павит̣т̣хасса девиласса апарабха̄ге нисӣди. убхопи са̄ран̣ӣйакатхам̣ катхетва̄ нипаджджим̣су.

сайанака̄ле на̄радо девиласса нипаджджанат̣т̣ха̄нан̃ча два̄ран̃ча саллаккхетва̄ нипаджджи. со пана девило нипаджджама̄но аттано нипаджджанат̣т̣ха̄не анипаджджитва̄ два̄рамаджджхе тирийам̣ нипаджджи. на̄радо раттим̣ никкхаманто тасса джат̣а̄су акками. ‘‘ко мам̣ аккамӣ’’ти ча вутте, ‘‘а̄чарийа, аха’’нти а̄ха. ‘‘кӯт̣аджат̣ила, аран̃н̃ато а̄гантва̄ мама джат̣а̄су аккамасӣ’’ти. ‘‘а̄чарийа, тумха̄кам̣ идха нипаннабха̄вам̣ на джа̄на̄ми, кхаматха ме’’ти ватва̄ тасса кандантассева бахи никкхами. итаро ‘‘айам̣ пависантопи мам̣ аккамеййа̄’’ти париваттетва̄ па̄дат̣т̣ха̄не сӣсам̣ катва̄ нипаджджи. на̄радопи пависанто ‘‘пат̣хамам̣па̄хам̣ а̄чарийе апараджджхим̣, ида̄нисса па̄дапассена пависисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ а̄гаччханто гӣва̄йа акками. ‘‘ко есо’’ти ча вутте ‘‘ахам̣, а̄чарийа̄’’ти ватва̄ ‘‘кӯт̣аджат̣ила, пат̣хамам̣ мама джат̣а̄су аккамитва̄ ида̄ни гӣва̄йа аккамаси, абхисаписса̄ми та’’нти вутте, ‘‘а̄чарийа, майхам̣ досо наттхи, ахам̣ тумха̄кам̣ евам̣ нипаннабха̄вам̣ на джа̄на̄ми, ‘пат̣хамампи ме апараддхам̣, ида̄ни па̄дапассена пависисса̄мӣ’ти павит̣т̣хомхи, кхаматха ме’’ти а̄ха. ‘‘кӯт̣аджат̣ила, абхисаписса̄ми та’’нти. ‘‘ма̄ евам̣ кариттха а̄чарийа̄’’ти. со тасса вачанам̣ ана̄дийитва̄ –

‘‘сахассарам̣сӣ сататеджо, сӯрийо тамавинодано;

па̄тодайанте сӯрийе, муддха̄ те пхалату саттадха̄’’ти. –

там̣ абхисапи ева. на̄радо, ‘‘а̄чарийа, майхам̣ досо наттхӣти мама вадантассева тумхе абхисапатха, йасса досо аттхи, тасса муддха̄ пхалату, ма̄ ниддосасса̄’’ти ватва̄ –

‘‘сахассарам̣сӣ сататеджо, сӯрийо тамавинодано;

па̄тодайанте сӯрийе, муддха̄ те пхалату саттадха̄’’ти. –

абхисапи. со пана маха̄нубха̄во атӣте чатта̄лӣса, ана̄гате чатта̄лӣса̄ти асӣтикаппе ануссарати. тасма̄ ‘‘касса ну кхо упари абхисапо патиссатӣ’’ти упадха̄ренто ‘‘а̄чарийасса̄’’ти н̃атва̄ тасмим̣ анукампам̣ пат̣ичча иддхибалена арун̣уггаманам̣ нива̄рети.

на̄гара̄ арун̣е ануггаччханте ра̄джадва̄рам̣ гантва̄, ‘‘дева, тайи раджджам̣ ка̄ренте арун̣о на ут̣т̣хахати, арун̣ам̣ но ут̣т̣ха̄пехӣ’’ти кандим̣су. ра̄джа̄ аттано ка̄йакамма̄дӣни олокенто кин̃чи айуттам̣ адисва̄ ‘‘ким̣ ну кхо ка̄ран̣а’’нти чинтетва̄ ‘‘паббаджита̄нам̣ вива̄дена бхавитабба’’нти парисан̇кама̄но ‘‘каччи имасмим̣ нагаре паббаджита̄ аттхӣ’’ти пуччхи. ‘‘хиййо са̄йам̣ кумбхака̄раса̄ла̄йам̣ а̄гата̄ аттхи дева̄’’ти вутте там̣кхан̣ан̃н̃ева ра̄джа̄ укка̄хи дха̄рийама̄на̄хи таттха гантва̄ на̄радам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисинно а̄ха –

‘‘камманта̄ наппаваттанти, джамбудӣпасса на̄рада;

кена локо тамобхӯто, там̣ ме аккха̄хи пуччхито’’ти.

на̄радо саббам̣ там̣ паваттим̣ а̄чиккхитва̄ имина̄ ка̄ран̣ена ахам̣ имина̄ абхисапито, атха̄хам̣ ‘‘майхам̣ досо наттхи, йасса досо аттхи, тассева упари абхисапо пататӯ’’ти ватва̄ абхисапим̣. абхисапитва̄ ча пана ‘‘касса ну кхо упари абхисапо патиссатӣ’’ти упадха̄ренто ‘‘сӯрийуггаманавела̄йа а̄чарийасса муддха̄ саттадха̄ пхалиссатӣ’’ти дисва̄ етасмим̣ анукампам̣ пат̣ичча арун̣асса уггаманам̣ на демӣти. ‘‘катхам̣ пана асса, бханте, антара̄йо на бхавеййа̄’’ти. ‘‘саче мам̣ кхама̄пеййа, на бхавеййа̄’’ти. ‘‘тена хи кхама̄пехӣ’’ти вутте ‘‘есо, маха̄ра̄джа, мам̣ джат̣а̄су ча гӣва̄йа ча акками, на̄хам̣ етам̣ кӯт̣аджат̣илам̣ кхама̄пемӣ’’ти. ‘‘кхама̄пехи, бханте, ма̄ евам̣ кариттха̄’’ти. ‘‘на кхама̄пемӣ’’ти. ‘‘муддха̄ те саттадха̄ пхалиссатӣ’’ти вуттепи на кхама̄петийева. атха нам̣ ра̄джа̄ ‘‘на твам̣ аттано ручийа̄ кхама̄пессасӣ’’ти хаттхапа̄дакуччхигӣва̄су га̄ха̄петва̄ на̄радасса па̄дамӯле онама̄песи. на̄радопи ‘‘ут̣т̣хехи, а̄чарийа, кхама̄ми те’’ти ватва̄, ‘‘маха̄ра̄джа, на̄йам̣ йатха̄манена кхама̄пети, нагарасса авидӯре еко саро аттхи, таттха нам̣ сӣсе маттика̄пин̣д̣ам̣ катва̄ галаппама̄н̣е удаке т̣хапа̄пехӣ’’ти а̄ха. ра̄джа̄ татха̄ ка̄реси. на̄радо девилам̣ а̄мантетва̄, ‘‘а̄чарийа, майа̄ иддхийа̄ виссат̣т̣ха̄йа сӯрийасанта̄пе ут̣т̣хаханте удаке нимуджджитва̄ ан̃н̃ена т̣ха̄нена уттаритва̄ гаччхеййа̄сӣ’’ти а̄ха. ‘‘тасса сӯрийарам̣сӣхи сам̣пхут̣т̣хаматтова маттика̄пин̣д̣о саттадха̄ пхали, со нимуджджитва̄ ан̃н̃ена т̣ха̄нена пала̄йӣ’’ти.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ ‘‘тада̄, бхиккхаве, ра̄джа̄ а̄нандо ахоси, девило тиссо, на̄радо ахамева̄ти евам̣ тада̄песа дуббачойева̄’’ти ватва̄ тиссаттхерам̣ а̄мантетва̄, ‘‘тисса, бхиккхуно на̄ма ‘асукена̄хам̣ аккут̣т̣хо, асукена пахат̣о, асукена джито, асуко кхо ме бхан̣д̣ам̣ аха̄сӣ’ти чинтентасса верам̣ на̄ма на вӯпасаммати, евам̣ пана анупанайхантассева упасамматӣ’’ти ватва̄ има̄ га̄тха̄ абха̄си –

3. ‘‘аккоччхи мам̣ авадхи мам̣, аджини мам̣ аха̄си ме;

йе ча там̣ упанайханти, верам̣ тесам̣ на саммати.

4. ‘‘аккоччхи мам̣ авадхи мам̣, аджини мам̣ аха̄си ме;

йе ча там̣ нупанайханти, верам̣ тесӯпасамматӣ’’ти.

таттха аккоччхӣти аккоси. авадхӣти пахари. аджинӣти кӯт̣асаккхиота̄ран̣ена ва̄ ва̄дапат̣ива̄дена ва̄ каран̣уттарийакаран̣ена ва̄ аджеси. аха̄си мети мама сантакам̣ патта̄дӣсу кин̃чидева авахари. йе ча танти йе кечи девата̄ ва̄ манусса̄ ва̄ гахат̣т̣ха̄ ва̄ паббаджита̄ ва̄ там̣ ‘‘аккоччхи ма’’нтиа̄диваттхукам̣ кодхам̣ сакат̣адхурам̣ вийа наддхина̄ пӯтимаччха̄дӣни вийа ча куса̄дӣхи пунаппунам̣ вет̣хетва̄ упанайханти, тесам̣ саким̣ уппаннам̣ верам̣ на самматӣти вӯпасаммати. йе ча там̣ нупанайхантӣти асатийа̄ аманасика̄равасена ва̄ каммапаччавеккхан̣а̄дивасена ва̄ йе там̣ аккоса̄диваттхукам̣ кодхам̣ тайа̄пи кочи ниддосо пуримабхаве аккут̣т̣хо бхависсати, пахат̣о бхависсати, кӯт̣асаккхим̣ ота̄ретва̄ джито бхависсати, кассачи те пасайха кин̃чи аччхиннам̣ бхависсати, тасма̄ ниддосо хутва̄пи аккоса̄дӣни па̄пун̣а̄сӣти евам̣ на упанайханти. тесу пама̄дена уппаннампи верам̣ имина̄ анупанайханена нириндхано вийа джа̄таведо вӯпасамматӣти.

десана̄парийоса̄не сатасахассабхиккхӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣су. дхаммадесана̄ маха̄джанасса са̄ттхика̄ ахоси. дуббачопи суббачойева джа̄тоти.

тиссаттхераваттху татийам̣.