2. мат̣т̣хакун̣д̣алӣваттху

2. манопуббан̇гама̄ дхамма̄ти дутийага̄тха̄пи са̄ваттхийам̣йева мат̣т̣хакун̣д̣алим̣ а̄раббха бха̄сита̄.

са̄ваттхийам̣ кира адиннапуббако на̄ма бра̄хман̣о ахоси. тена кассачи кин̃чи на диннапуббам̣, тена там̣ ‘‘адиннапуббако’’твева сан̃джа̄ним̣су. тасса екапуттако ахоси пийо мана̄по. атхасса пиландханам̣ ка̄ретука̄мо ‘‘саче суван̣н̣ака̄ре ка̄ресса̄ми, бхаттаветанам̣ да̄таббам̣ бхависсатӣ’’ти сайамева суван̣н̣ам̣ кот̣т̣етва̄ мат̣т̣ха̄ни кун̣д̣ала̄ни катва̄ ада̄си. тенасса путто мат̣т̣хакун̣д̣алӣтвева пан̃н̃а̄йиттха. тасса сол̣асавассикака̄ле пан̣д̣урого удапа̄ди. тасса ма̄та̄ путтам̣ олокетва̄, ‘‘бра̄хман̣а, путтасса те рого уппанно, тикиччха̄пехи на’’нти а̄ха. ‘‘бхоти саче веджджам̣ а̄несса̄ми, бхаттаветанам̣ да̄таббам̣ бхависсати; ким̣ твам̣ мама дханаччхедам̣ на олокессасӣ’’ти? ‘‘атха нам̣ ким̣ кариссаси, бра̄хман̣а̄’’ти? ‘‘йатха̄ ме дханаччхедо на хоти, татха̄ карисса̄мӣ’’ти. со веджджа̄нам̣ сантикам̣ гантва̄ ‘‘асукарогасса на̄ма тумхе ким̣ бхесаджджам̣ каротха̄’’ти пуччхи. атхасса те йам̣ ва̄ там̣ ва̄ руккхатача̄дим̣ а̄чиккханти. со тама̄харитва̄ путтасса бхесаджджам̣ кароти. там̣ каронтассевасса рого балава̄ ахоси, атекиччхабха̄вам̣ упа̄гами. бра̄хман̣о тасса дуббалабха̄вам̣ н̃атва̄ екам̣ веджджам̣ паккоси. со там̣ олокетва̄ва ‘‘амха̄кам̣ екам̣ киччам̣ аттхи, ан̃н̃ам̣ веджджам̣ паккоситва̄ тикиччха̄пехӣ’’ти там̣ паха̄йа никкхами. бра̄хман̣о тасса маран̣асамайам̣ н̃атва̄ ‘‘имасса дассанаттха̄йа а̄гата̄ антогехе са̄патеййам̣ пассиссанти, бахи нам̣ карисса̄мӣ’’ти путтам̣ нӣхаритва̄ бахиа̄л̣инде нипаджджа̄песи.

там̣ дивасам̣ бхагава̄ балавапаччӯсасамайе маха̄карун̣а̄сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа пуббабуддхесу ката̄дхика̄ра̄нам̣ уссаннакусаламӯла̄нам̣ венеййабандхава̄нам̣ дассанаттхам̣ буддхачаккхуна̄ локам̣ волокенто дасасахассачаккава̄л̣есу н̃а̄н̣аджа̄лам̣ паттхари. мат̣т̣хакун̣д̣алӣ бахиа̄л̣инде нипанна̄ка̄ренева тасса анто пан̃н̃а̄йи. саттха̄ там̣ дисва̄ тасса антогеха̄ нӣхаритва̄ таттха нипаджджа̄питабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘аттхи ну кхо майхам̣ еттха гатапаччайена аттхо’’ти упадха̄ренто идам̣ аддаса – айам̣ ма̄н̣аво майи читтам̣ паса̄детва̄ ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣садевалоке тим̣сайоджанике канакавима̄не ниббаттиссати, аччхара̄сахассапарива̄ро бхависсати, бра̄хман̣опи там̣ джха̄петва̄ роданто а̄л̣а̄хане вичариссати. девапутто тига̄вутаппама̄н̣ам̣ сат̣т̣хисакат̣абха̄ра̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣итам̣ аччхара̄сахассапарива̄рам̣ аттабха̄вам̣ олокетва̄ ‘‘кена ну кхо каммена майа̄ айам̣ сирисампатти ладдха̄’’ти олокетва̄ майи читтаппаса̄дена ладдхабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘айам̣ бра̄хман̣о дханаччхедабхайена мама бхесаджджамакатва̄ ида̄ни а̄л̣а̄ханам̣ гантва̄ родати, виппака̄раппаттам̣ нам̣ карисса̄мӣ’’ти питари роданте мат̣т̣хакун̣д̣аливан̣н̣ена а̄гантва̄ а̄л̣а̄ханасса̄видӯре нипаджджитва̄ родиссати. атха нам̣ бра̄хман̣о ‘‘коси тва’’нти пуччхиссати. ‘‘ахам̣ те путто мат̣т̣хакун̣д̣алӣ’’ти а̄чиккхиссати. ‘‘кухим̣ ниббаттосӣ’’ти? ‘‘та̄васим̣сабхаване’’ти. ‘‘ким̣ каммам̣ катва̄’’ти вутте майи читтаппаса̄дена ниббаттабха̄вам̣ а̄чиккхиссати. бра̄хман̣о ‘‘тумхесу читтам̣ паса̄детва̄ сагге ниббатто на̄ма аттхӣ’’ти мам̣ пуччхиссати. атхасса̄хам̣ ‘‘еттака̄ни сата̄ни ва̄ сахасса̄ни ва̄ сатасахасса̄ни ва̄ти на сакка̄ ган̣ана̄ париччхиндиту’’нти ватва̄ дхаммападе га̄тхам̣ бха̄сисса̄ми. га̄тха̄парийоса̄не чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо бхависсати, мат̣т̣ха кун̣д̣алӣ сота̄панно бхависсати. татха̄ адиннапуббако бра̄хман̣о. ити имам̣ кулапуттам̣ нисса̄йа маха̄дхамма̄бхисамайо бхависсатӣти дисва̄ пунадивасе катасарӣрапат̣иджаггано маха̄бхиккхусан̇гхапаривуто са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа пависитва̄ анупуббена бра̄хман̣асса гехадва̄рам̣ гато.

тасмим̣ кхан̣е мат̣т̣хакун̣д̣алӣ антогеха̄бхимукхо нипанно хоти. атхасса саттха̄ аттано апассанабха̄вам̣ н̃атва̄ екам̣ расмим̣ виссаджджеси. ма̄н̣аво ‘‘ким̣ обха̄со на̄месо’’ти париваттетва̄ нипаннова саттха̄рам̣ дисва̄, ‘‘андхаба̄лапитарам̣ нисса̄йа еварӯпам̣ буддхам̣ упасан̇камитва̄ ка̄йавеййа̄ват̣икам̣ ва̄ ка̄тум̣ да̄нам̣ ва̄ да̄тум̣ дхаммам̣ ва̄ сотум̣ на̄латтхам̣, ида̄ни ме хаттха̄пи анадхипатеййа̄, ан̃н̃ам̣ каттаббам̣ наттхӣ’’ти манамева паса̄деси. саттха̄ ‘‘алам̣ еттакена читтаппаса̄дена имасса̄’’ти пакка̄ми. со татха̄гате чаккхупатхам̣ виджахантейева пасаннамано ка̄лам̣ катва̄ суттаппабуддхо вийа девалоке тим̣сайоджанике канакавима̄не ниббатти.

бра̄хман̣описса сарӣрам̣ джха̄петва̄ а̄л̣а̄хане роданапара̄йан̣о ахоси, девасикам̣ а̄л̣а̄ханам̣ гантва̄ родати – ‘‘кахам̣ екапуттака, кахам̣ екапуттака̄’’ти. девапуттопи аттано сампаттим̣ олокетва̄, ‘‘кена ме каммена ладдха̄’’ти упадха̄ренто ‘‘саттхари манопаса̄дена̄’’ти н̃атва̄ ‘‘айам̣ бра̄хман̣о мама апха̄сукака̄ле бхесаджджамака̄ретва̄ ида̄ни а̄л̣а̄ханам̣ гантва̄ родати, виппака̄раппаттамева нам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти мат̣т̣хакун̣д̣аливан̣н̣ена а̄гантва̄ а̄л̣а̄ханасса̄видӯре ба̄ха̄ паггайха роданто ат̣т̣ха̄си. бра̄хман̣о там̣ дисва̄ ‘‘ахам̣ та̄ва путтасокена рода̄ми, еса киматтхам̣ родати, пуччхисса̄ми на’’нти пуччханто имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘алан̇като мат̣т̣хакун̣д̣алӣ,

ма̄ладха̄рӣ харичандануссадо;

ба̄ха̄ паггайха кандаси,

ванамаджджхе ким̣ дуккхито тува’’нти. (ви. ва. 1207; пе. ва. 186);

со ма̄н̣аво а̄ха –

‘‘сован̣н̣амайо пабхассаро,

уппанно ратхапан̃джаро мама;

тасса чаккайугам̣ на винда̄ми,

тена дуккхена джаха̄ми джӣвита’’нти. (ва. 1208; пе. ва. 187);

атха нам̣ бра̄хман̣о а̄ха –

‘‘сован̣н̣амайам̣ ман̣имайам̣,

лохитакамайам̣ атха рӯпийамайам̣;

а̄чиккха ме бхадда ма̄н̣ава,

чаккайугам̣ пат̣ипа̄дайа̄ми те’’ти. (ви. ва. 1209; пе. ва. 188);

там̣ сутва̄ ма̄н̣аво ‘‘айам̣ бра̄хман̣о путтасса бхесаджджамакатва̄ путтапатирӯпакам̣ мам̣ дисва̄ роданто ‘суван̣н̣а̄димайам̣ ратхачаккам̣ каромӣ’ти вадати, хоту нигган̣хисса̄ми на’’нти чинтетва̄ ‘‘кӣва махантам̣ ме чаккайугам̣ кариссасӣ’’ти ватва̄ ‘‘йа̄ва махантам̣ а̄кан̇кхаси, та̄ва махантам̣ карисса̄мӣ’’ти вутте ‘‘чандимасӯрийехи ме аттхо, те ме дехӣ’’ти йа̄чанто а̄ха –

‘‘со ма̄н̣аво тасса па̄вади,

чандасӯрийа̄ убхайеттха диссаре;

сован̣н̣амайо ратхо мама,

тена чаккайугена собхатӣ’’ти. (ви. ва. 1210; пе. ва. 189);

атха нам̣ бра̄хман̣о а̄ха –

‘‘ба̄ло кхо твам̣ аси ма̄н̣ава,

йо твам̣ паттхайасе апаттхийам̣;

ман̃н̃а̄ми тувам̣ мариссаси,

на хи твам̣ лаччхаси чандасӯрийе’’ти. (ви. ва. 1211; пе. ва. 190);

атха нам̣ ма̄н̣аво а̄ха –

‘‘ким̣ пана пан̃н̃а̄йама̄нассаттха̄йа роданто ба̄ло хоти, уда̄ху апан̃н̃а̄йама̄нассаттха̄йа̄’’ти ватва̄ –

‘‘гамана̄гаманампи диссати,

ван̣н̣адха̄ту убхайаттха вӣтхийа̄;

пето ка̄лакато на диссати,

ко нидха кандатам̣ ба̄лйатаро’’ти. (ви. ва. 1212; пе. ва. 191);

там̣ сутва̄ бра̄хман̣о ‘‘йуттам̣ еса вадатӣ’’ти саллаккхетва̄ –

‘‘саччам̣ кхо вадеси ма̄н̣ава,

ахамева кандатам̣ ба̄лйатаро;

чандам̣ вийа да̄рако рудам̣,

петам̣ ка̄лаката̄бхипаттхайи’’нти. (ви. ва. 1213; пе. ва. 192) –

ватва̄ тасса катха̄йа ниссоко хутва̄ ма̄н̣авасса тхутим̣ каронто има̄ га̄тха̄ абха̄си –

‘‘а̄диттам̣ вата мам̣ сантам̣, гхатаситтам̣ва па̄вакам̣;

ва̄рина̄ вийа осин̃чам̣, саббам̣ нибба̄пайе дарам̣.

‘‘аббахӣ вата ме саллам̣, сокам̣ хадайанисситам̣;

йо ме сокапаретасса, путтасокам̣ апа̄нуди.

‘‘сва̄хам̣ аббӯл̣хасаллосми, сӣтибхӯтосми ниббуто;

на соча̄ми на рода̄ми, тава сутва̄на ма̄н̣ава̄’’ти. (ви. ва. 1214-1216; пе. ва. 193-195);

атха нам̣ ‘‘ко на̄ма тва’’нти пуччханто –

‘‘девата̄нуси гандхаббо, аду сакко пуриндадо;

ко ва̄ твам̣ касса ва̄ путто, катхам̣ джа̄нему там̣ майа’’нти. (ви. ва. 1217; пе. ва. 196) –

а̄ха. атхасса ма̄н̣аво –

‘‘йан̃ча кандаси йан̃ча родаси,

путтам̣ а̄л̣а̄хане сайам̣ дахитва̄;

сва̄хам̣ кусалам̣ каритва̄ каммам̣,

тидаса̄нам̣ сахабйатам̣ гато’’ти. (ви. ва. 1218; пе. ва. 197) –

а̄чиккхи. атха нам̣ бра̄хман̣о а̄ха –

‘‘аппам̣ ва̄ бахум̣ ва̄ на̄ддаса̄ма,

да̄нам̣ дадантасса саке ага̄ре;

упосатхакаммам̣ ва̄ та̄дисам̣,

кена каммена гатоси девалока’’нти. (ви. ва. 1219; пе. ва. 198);

ма̄н̣аво а̄ха –

‘‘а̄ба̄дхикохам̣ дуккхито гила̄но,

а̄тӯрарӯпомхи саке нивесане;

буддхам̣ вигатараджам̣ витин̣н̣акан̇кхам̣,

аддаккхим̣ сугатам̣ аномапан̃н̃ам̣.

‘‘сва̄хам̣ мудитадхано пасанначитто,

ан̃джалим̣ акарим̣ татха̄гатасса;

та̄хам̣ кусалам̣ каритва̄на каммам̣,

тидаса̄нам̣ сахабйатам̣ гато’’ти. (ви. ва. 1220-1221; пе. ва. 199-200);

тасмим̣ катхентейева бра̄хман̣асса сакаласарӣрам̣ пӣтийа̄ парипӯри. со там̣ пӣтим̣ паведенто –

‘‘аччхарийам̣ вата аббхутам̣ вата,

ан̃джаликаммасса айамӣдисо випа̄ко;

ахампи памудитамано пасанначитто,

аджджева буддхам̣ саран̣ам̣ ваджа̄мӣ’’ти. (ви. ва. 1222; пе. ва. 201) –

а̄ха. атха нам̣ ма̄н̣аво –

‘‘аджджева буддхам̣ саран̣ам̣ ваджа̄хи,

дхамман̃ча сан̇гхан̃ча пасанначитто;

татхева сиккха̄пада̄ни пан̃ча,

акхан̣д̣апхулла̄ни сама̄дийассу.

па̄н̣а̄типа̄та̄ вирамассу кхиппам̣,

локе адиннам̣ париваджджайассу;

амаджджапо ма̄ ча муса̄ бхан̣а̄хи,

сакена да̄рена ча хохи тут̣т̣хо’’ти. (ви. ва. 1223-1224; пе. ва. 202-203) –

а̄ха. со ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ има̄ га̄тха̄ абха̄си –

‘‘аттхака̄моси ме йаккха, хитака̄моси девате;

кароми туйхам̣ вачанам̣, твам̣си а̄чарийо мама.

‘‘упеми саран̣ам̣ буддхам̣, дхамман̃ча̄пи ануттарам̣;

сан̇гхан̃ча нарадевасса, гаччха̄ми саран̣ам̣ ахам̣.

‘‘па̄н̣а̄типа̄та̄ вирама̄ми кхиппам̣,

локе адиннам̣ париваджджайа̄ми;

амаджджапо но ча муса̄ бхан̣а̄ми,

сакена да̄рена ча хоми тут̣т̣хо’’ти. (ви. ва. 1225-1227; пе. ва. 204-206);

атха нам̣ девапутто, ‘‘бра̄хман̣а, те гехе бахум̣ дханам̣ аттхи, саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ да̄нам̣ дехи, дхаммам̣ сун̣а̄хи, пан̃хам̣ пуччха̄хӣ’’ти ватва̄ таттхева антарадха̄йи.

бра̄хман̣опи гехам̣ гантва̄ бра̄хман̣им̣ а̄мантетва̄, ‘‘бхадде, ахам̣ аджджа саман̣ам̣ готамам̣ нимантетва̄ пан̃хам̣ пуччхисса̄ми, сакка̄рам̣ карохӣ’’ти ватва̄ виха̄рам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ нева абхива̄детва̄ на пат̣исантха̄рам̣ катва̄ екамантам̣ т̣хито, ‘‘бхо готама, адхива̄сехи аджджатана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти а̄ха. саттха̄ адхива̄сеси. со саттху адхива̄санам̣ видитва̄ вегена̄гантва̄ саке нивесане пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйан̃ча пат̣ийа̄да̄песи. саттха̄ бхиккхусан̇гхапаривуто тасса гехам̣ гантва̄ пан̃н̃атта̄сане нисӣди. бра̄хман̣о саккаччам̣ паривиси, маха̄джано саннипати. миччха̄дит̣т̣хикена кира татха̄гате нимантите две джанака̄йа̄ саннипатанти миччха̄дит̣т̣хика̄ ‘‘аджджа саман̣ам̣ готамам̣ пан̃хам̣ пуччхана̄йа вихет̣хийама̄нам̣ пассисса̄ма̄’’ти саннипатанти, самма̄дит̣т̣хика̄ ‘‘аджджа буддхависайам̣ буддхалӣл̣ам̣ пассисса̄ма̄’’ти саннипатанти. атха кхо бра̄хман̣о катабхаттакиччам̣ татха̄гатамупасан̇камитва̄ нӣча̄сане нисинно пан̃хам̣ пуччхи – ‘‘бхо готама, тумха̄кам̣ да̄нам̣ адатва̄ пӯджам̣ акатва̄ дхаммам̣ асутва̄ упосатхава̄сам̣ аваситва̄ кевалам̣ манопаса̄даматтенева сагге ниббатта̄ на̄ма хонтӣ’’ти? ‘‘бра̄хман̣а, касма̄ мам̣ пуччхаси, нану те путтена мат̣т̣хакун̣д̣алина̄ майи манам̣ паса̄детва̄ аттано сагге ниббаттабха̄во катхито’’ти? ‘‘када̄, бхо готама̄’’ти? нану твам̣ аджджа суса̄нам̣ гантва̄ канданто авидӯре ба̄ха̄ паггайха кандантам̣ екам̣ ма̄н̣авам̣ дисва̄ ‘‘алан̇като мат̣т̣хакун̣д̣алӣ, ма̄ладха̄рӣ харичандануссадо’’ти двӣхи джанехи катхитакатхам̣ пака̄сенто саббам̣ мат̣т̣хакун̣д̣аливаттхум̣ катхеси. теневетам̣ буддхабха̄ситам̣ на̄ма джа̄там̣.

там̣ катхетва̄ ча пана ‘‘на кхо, бра̄хман̣а, екасатам̣ ва̄ на двесатам̣, атха кхо майи манам̣ паса̄детва̄ сагге ниббатта̄нам̣ ган̣ана̄ на̄ма наттхӣ’’ти а̄ха. атха маха̄джано на ниббематико хоти, атхасса аниббематикабха̄вам̣ видитва̄ саттха̄ ‘‘мат̣т̣хакун̣д̣алидевапутто вима̄ненева саддхим̣ а̄гаччхатӯ’’ти адхит̣т̣ха̄си. со тига̄вутаппама̄н̣енева дибба̄бхаран̣апат̣иман̣д̣итена аттабха̄вена а̄гантва̄ вима̄нато оруйха саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ саттха̄ ‘‘твам̣ имам̣ сампаттим̣ ким̣ каммам̣ катва̄ пат̣илабхӣ’’ти пуччханто –

‘‘абхиккантена ван̣н̣ена, йа̄ твам̣ тит̣т̣хаси девате;

обха̄сентӣ диса̄ сабба̄, осадхӣ вийа та̄рака̄;

пуччха̄ми там̣ дева маха̄нубха̄ва, мануссабхӯто кимака̄си пун̃н̃а’’нти. –

га̄тхама̄ха. ‘‘девапутто айам̣ ме, бханте, сампатти тумхесу читтам̣ паса̄детва̄ ладдха̄’’ти. ‘‘майи читтам̣ паса̄детва̄ ладдха̄ те’’ти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. маха̄джано девапуттам̣ олокетва̄ ‘‘аччхарийа̄ вата, бхо, буддхагун̣а̄, адиннапуббакабра̄хман̣асса на̄ма путто ан̃н̃ам̣ кин̃чи пун̃н̃ам̣ акатва̄ саттхари читтам̣ паса̄детва̄ еварӯпам̣ сампаттим̣ пат̣илабхӣ’’ти тут̣т̣хим̣ паведеси.

атха несам̣ кусала̄кусалакаммакаран̣е манова пуббан̇гамо, манова сет̣т̣хо. пасаннена хи манена катам̣ каммам̣ девалокам̣ мануссалокам̣ гаччхантам̣ пуггалам̣ чха̄йа̄ва на виджахатӣти идам̣ ваттхум̣ катхетва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ патит̣т̣ха̄питаматтикам̣ са̄санам̣ ра̄джамудда̄йа лан̃чханто вийа дхаммара̄джа̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

2. ‘‘манопуббан̇гама̄ дхамма̄, маносет̣т̣ха̄ маномайа̄.

манаса̄ че пасаннена, бха̄сати ва̄ кароти ва̄;

тато нам̣ сукхаманвети, чха̄йа̄ва анапа̄йинӣ’’ти.

таттха кин̃ча̄пи маноти ависесена саббампи чатубхӯмикачиттам̣ вуччати, имасмим̣ пана паде нийамийама̄нам̣ ваваттха̄пийама̄нам̣ париччхиджджийама̄нам̣ ат̣т̣хавидхам̣ ка̄ма̄вачаракусалачиттам̣ лаббхати. ваттхувасена пана̄харийама̄нам̣ татопи соманассасахагатам̣ н̃а̄н̣асампайуттачиттамева лаббхати. пуббан̇гама̄ти тена пат̣хамага̄мина̄ хутва̄ саманна̄гата̄. дхамма̄ти ведана̄дайо тайо кхандха̄. ете хи уппа̄дапаччайат̣т̣хена соманассасампайуттамано пуббан̇гамо етесанти манопуббан̇гама̄ на̄ма. йатха̄ хи бахӯсу екато хутва̄ маха̄бхиккхусан̇гхасса чӣварада̄на̄дӣни ва̄ ул̣а̄рапӯджа̄дхаммассавана̄дӣни ва̄ ма̄ла̄гандхасакка̄ракаран̣а̄дӣни ва̄ пун̃н̃а̄ни каронтесу ‘‘ко етесам̣ пуббан̇гамо’’ти вутте йо тесам̣ паччайо хоти, йам̣ нисса̄йа те та̄ни пун̃н̃а̄ни каронти, со тиссо ва̄ пхуссо ва̄ тесам̣ пуббан̇гамоти вуччати, евам̣сампадамидам̣ ведитаббам̣. ити уппа̄дапаччайат̣т̣хена мано пуббан̇гамо етесанти манопуббан̇гама̄. на хи те мане ануппаджджанте уппаджджитум̣ сакконти, мано пана екаччесу четасикесу ануппаджджантесупи уппаджджатийева. евам̣ адхипативасена пана мано сет̣т̣хо етесанти маносет̣т̣ха̄. йатха̄ хи ган̣а̄дӣнам̣ адхипати пурисо ган̣асет̣т̣хо сен̣исет̣т̣хоти вуччати, татха̄ тесампи манова сет̣т̣хо. йатха̄ пана суван̣н̣а̄дӣхи ниппха̄дита̄ни бхан̣д̣а̄ни суван̣н̣амайа̄дӣни на̄ма хонти, татха̄ етепи манато ниппханнатта̄ маномайа̄ на̄ма.

пасаннена̄ти анабхиджджха̄дӣхи гун̣ехи пасаннена. бха̄сати ва̄ кароти ва̄ти еварӯпена манена бха̄санто чатуббидхам̣ вачӣсучаритамева бха̄сати, каронто тивидхам̣ ка̄йасучаритамева кароти, абха̄санто акаронто та̄йа анабхиджджха̄дӣхи пасаннама̄насата̄йа тивидхам̣ маносучаритам̣ пӯрети. евамасса даса кусалакаммапатха̄ па̄рипӯрим̣ гаччханти.

тато нам̣ сукхаманветӣти тато тивидхасучаритато нам̣ пуггалам̣ сукха манвети. идха тебхӯмикампи кусалам̣ адхиппетам̣, тасма̄ тебхӯмикасучарита̄нубха̄вена сугатибхаве ниббаттам̣ пуггалам̣, дуггатийам̣ ва̄ сукха̄нубхаванат̣т̣ха̄не т̣хитам̣ ка̄йаваттхукампи итараваттхукампи аваттхукампӣти ка̄йикачетасикам̣ випа̄касукхам̣ анугаччхати, на виджахатӣти аттхо ведитаббо. йатха̄ ким̣? чха̄йа̄ва анапа̄йинӣти йатха̄ хи чха̄йа̄ на̄ма сарӣраппат̣ибаддха̄ сарӣре гаччханте гаччхати, тит̣т̣ханте тит̣т̣хати, нисӣданте нисӣдати, на саккоти, ‘‘сан̣хена ва̄ пхарусена ва̄ ниватта̄хӣ’’ти ватва̄ ва̄ потхетва̄ ва̄ ниватта̄петум̣. касма̄? сарӣраппат̣ибаддхатта̄. евамева имесам̣ дасаннам̣ кусалакаммапатха̄нам̣ а̄чин̣н̣асама̄чин̣н̣акусаламӯликам̣ ка̄ма̄вачара̄дибхедам̣ ка̄йикачетасикасукхам̣ гатагатат̣т̣ха̄не анапа̄йинӣ чха̄йа̄ вийа хутва̄ на виджахатӣти.

га̄тха̄парийоса̄не чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси, мат̣т̣хакун̣д̣алидевапутто сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, татха̄ адиннапуббако бра̄хман̣о. со та̄вамахантам̣ вибхавам̣ буддхаса̄сане виппакирӣти.

мат̣т̣хакун̣д̣алӣваттху дутийам̣.