19. тиссабуддхавам̣саван̣н̣ана̄
тасса пана сиддхаттхасса бхагавато апарабха̄ге еко каппо буддхасун̃н̃о ахоси. ито два̄навутикаппаматтхаке тиссо, пхуссоти екасмим̣ каппе две буддха̄ ниббаттим̣су. таттха тиссо на̄ма маха̄пурисо па̄рамийо пӯретва̄ туситапуре ниббаттитва̄ тато чавитва̄ кхемаканагаре джанасандхасса на̄ма ран̃н̃о аггамахесийа̄ падумадаласадисанайана̄йа падума̄на̄ма̄йа девийа̄ куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ гахетва̄ дасаннам̣ ма̄са̄нам̣ аччайена аномуййа̄не ма̄тукуччхито никкхами. саттавассасахасса̄ни ага̄рам̣ аджджха̄васи. тасса гуха̄села-на̄рисайа-нисабхана̄мака̄ тайо па̄са̄да̄ ахесум̣. субхадда̄девиппамукха̄ни теттим̣са иттхисахасса̄ни ахесум̣.
со чатта̄ри нимитта̄ни дисва̄ субхадда̄девийа̄ путте а̄нандакума̄ре уппанне сонуттарам̣ на̄ма ануттарам̣ туран̇гаварама̄руйха маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамитва̄ паббаджи. там̣ манусса̄нам̣ кот̣и анупаббаджи. со техи паривуто ат̣т̣ха ма̄се падха̄начарийам̣ чаритва̄ виса̄кхапун̣н̣ама̄йа вӣранигаме вӣрасет̣т̣хисса дхӣта̄йа диннам̣ мадхупа̄йа̄сам̣ парибхун̃джитва̄ салалаване дива̄виха̄рам̣ вӣтина̄метва̄ са̄йанхасамайе виджитасан̇га̄макена на̄ма йавапа̄лена упанӣта̄ ат̣т̣ха тин̣амут̣т̣хийо гахетва̄ асанабодхим̣ упасан̇камитва̄ чатта̄лӣсахаттхавиттхатам̣ тин̣асантхарам̣ сантхаритва̄ таттха паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ сама̄рам̣ ма̄рабалам̣ видхамитва̄ адхигатасаббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣о – ‘‘анекаджа̄тисам̣са̄рам̣…пе… тан̣ха̄нам̣ кхайамаджджхага̄’’ти уда̄нам̣ уда̄нетва̄ саттасатта̄хам̣ бодхисамӣпейева вӣтина̄метва̄ йасаватӣ нагаре брахмадевам̣ удайан̃ча две ра̄джапутте сапарива̄ре упаниссайасампанне а̄ка̄сена гантва̄ йасаватӣмигада̄йе отаритва̄ уййа̄напа̄лена ра̄джапутте паккоса̄петва̄ тесам̣ сапарива̄ра̄нам̣ ависа̄рина̄ бйа̄пина̄ мадхурена брахмассарена дасасахассилокадха̄тум̣ вин̃н̃а̄пентова дхаммачаккам̣ паваттеси, тада̄ кот̣исата̄нам̣ пат̣хамо дхамма̄бхисамайо ахоси. тена вуттам̣ –
1. ‘‘сиддхаттхасса апарена, асамо аппат̣ипуггало;
анантатеджо амитайасо, тиссо локаггана̄йако.
2. ‘‘тамандхака̄рам̣ видхамитва̄, обха̄сетва̄ садевакам̣;
анукампако маха̄вӣро, локе уппаджджи чаккхума̄.
3. ‘‘тасса̄пи атула̄ иддхи, атулам̣ сӣлам̣ сама̄дхи ча;
саббаттха па̄рамим̣ гантва̄, дхаммачаккам̣ паваттайи.
4. ‘‘со буддхо дасасахассимхи, вин̃н̃а̄песи гирам̣ сучим̣;
кот̣исата̄ни абхисамим̣су, пат̣хаме дхаммадесане’’ти.
таттха саббаттха̄ти саббесу дхаммесу па̄рам̣ гантва̄. дасасахассимхӣти дасасахассийам̣ атха̄парена самайена тиссена саттха̄ра̄ саддхим̣ паббаджита̄нам̣ бхиккхӯнам̣ кот̣и маха̄пурисасса ган̣ава̄сам̣ паха̄йа бодхимӯламупагаманасамайе ан̃н̃атра гата̄. са̄ тиссена самма̄самбуддхена дхаммачаккам̣ паваттита’’нти сутва̄ йасаватӣмигада̄йам̣ а̄гантва̄ дасабаламабхива̄детва̄ там̣ парива̄ретва̄ нисӣди. тесам̣ бхагава̄ дхаммам̣ десеси, тада̄ навутийа̄ кот̣ӣнам̣ дутийа̄бхисамайо ахоси. пуна маха̄ман̇галасама̄гаме ман̇галапарийоса̄не сат̣т̣хийа̄ кот̣ӣнам̣ татийо абхисамайо ахоси. тена вуттам̣ –
5. ‘‘дутийо навутикот̣ӣнам̣, татийо сат̣т̣хикот̣ийо;
бандхана̄то памочеси, сатте нарамарӯ тада̄’’ти.
таттха дутийо навутикот̣ӣнанти дутийо абхисамайо ахоси навутикот̣ипа̄н̣ӣнанти аттхо. бандхана̄тоти бандханато, дасахи сам̣йоджанехи паримочесӣти аттхо. ида̄ни паримочите сатте сарӯпато дассенто ‘‘нарамарӯ’’ти а̄ха. нарамарӯти нара̄маре.
йасаватӣнагаре кира антовассам̣ паббаджита̄нам̣ араханта̄нам̣ сатасахассехи паривуто пава̄реси, со пат̣хамо саннипа̄то ахоси. убхато суджа̄тасса суджа̄тасса на̄ма ран̃н̃о на̄рива̄ханакума̄ро на̄рива̄хананагарам̣ ануппатте бхагавати локана̄тхе сапарива̄ро паччуггантва̄ дасабалам̣ сабхиккхусан̇гхам̣ нимантетва̄ сатта̄хам̣ асадисада̄нам̣ датва̄ аттано раджджам̣ путтасса ниййа̄тетва̄ сапарива̄ро саббалока̄дхипатисса тиссасамма̄самбуддхасса сантике ехибхиккхупаббаджджа̄йа паббаджи. тасса кира са̄ паббаджджа̄ саббадиса̄су па̄кат̣а̄ ахоси. тасма̄ тато тато а̄гантва̄ на̄рива̄ханакума̄рам̣ маха̄джано анупаббаджи. тада̄ татха̄гато навутийа̄ бхиккхусатасахассасса маджджхагато па̄тимоккхам̣ уддиси, со дутийо саннипа̄то ахоси. пуна кхемаватӣнагаре н̃а̄тисама̄гаме буддхавам̣садхаммакатхам̣ сутва̄ асӣтисатасахасса̄ни тасса сантике паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су, техи паривуто сугато па̄тимоккхам̣ уддиси, со татийо саннипа̄то ахоси. тена вуттам̣ –
6. ‘‘саннипа̄та̄ тайо а̄сум̣, тиссе локаггана̄йаке;
кхӣн̣а̄сава̄нам̣ вимала̄нам̣, сантачитта̄на та̄динам̣.
7. ‘‘кхӣн̣а̄савасатасахасса̄нам̣, пат̣хамо а̄си сама̄гамо;
навутисатасахасса̄нам̣, дутийо а̄си сама̄гамо.
8. ‘‘асӣтисатасахасса̄нам̣, татийо а̄си сама̄гамо;
кхӣн̣а̄сава̄нам̣ вимала̄нам̣, пуппхита̄нам̣ вимуттийа̄’’ти.
тада̄ амха̄кам̣ бодхисатто йасаватӣнагаре суджа̄то на̄ма ра̄джа̄ хутва̄ иддхам̣ пхӣтам̣ джанападам̣ анекакот̣идханасанничайам̣ анура̄гамупагатахадайан̃ча париджанам̣ тин̣анал̣амива париччаджитва̄ джа̄тиа̄дӣсу сам̣виггахадайо никкхамитва̄ та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ махиддхико маха̄нубха̄во хутва̄ ‘‘буддхо локе уппанно’’ти сутва̄ пан̃чаван̣н̣а̄йа пӣтийа̄ пхут̣асарӣро хутва̄ сапатиссо тиссам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ чинтеси – ‘‘ханда̄хам̣ манда̄равапа̄риччхаттака̄дӣхи диббакусумехи бхагавантам̣ пӯджесса̄мӣ’’ти. атха со евам̣ чинтетва̄ иддхийа̄ саггалокам̣ гантва̄ читталата̄ванам̣ пависитва̄ падумапа̄риччхаттакаманда̄рава̄дӣхи диббакусумехи ратанамайам̣ чан̇кот̣акам̣ га̄вутаппама̄н̣ам̣ пӯретва̄ гахетва̄ гаганаталена а̄гантва̄ диббехи сурабхикусумехи бхагавантам̣ пӯджеси. екан̃ча ман̣идан̣д̣акам̣ суван̣н̣амайакан̣н̣икам̣ падумара̄гаман̣имайапан̣н̣ам̣ сугандхакесараччхаттам̣ вийа падумаччхаттам̣ бхагавато сираси дха̄райанто чатупарисамаджджхе ат̣т̣ха̄си. атха бхагава̄ нам̣ – ‘‘ито двенавуте каппе готамо на̄ма буддхо бхависсатӣ’’ти бйа̄ка̄си. тена вуттам̣ –
9. ‘‘ахам̣ тена самайена, суджа̄то на̄ма кхаттийо;
маха̄бхогам̣ чхад̣д̣айитва̄, паббаджим̣ исипаббаджам̣.
10. ‘‘майи паббаджите санте, уппаджджи локана̄йако;
буддхоти саддам̣ сутва̄на, пӣти ме упападжджатха.
11. ‘‘диббам̣ манда̄равам̣ пуппхам̣, падумам̣ па̄ричхаттакам̣;
убхо хаттхехи паггайха, дхунама̄но упа̄гамим̣.
12. ‘‘ча̄туван̣н̣апаривутам̣, тиссам̣ локаггана̄йакам̣;
тамахам̣ пуппхам̣ гахетва̄, маттхаке дха̄райим̣ джинам̣.
13. ‘‘сопи мам̣ буддхо бйа̄ка̄си, джанамаджджхе нисӣдийа;
двенавуте ито каппе, айам̣ буддхо бхависсати.
14. ‘‘падха̄нам̣ падахитва̄на…пе… хесса̄ма саммукха̄ имам̣.
15. ‘‘тасса̄пи вачанам̣ сутва̄, бхиййо читтам̣ паса̄дайим̣;
уттарим̣ ватамадхит̣т̣ха̄сим̣, дасапа̄рамипӯрийа̄’’ти.
таттха майи паббаджитети майи паббаджитабха̄вам̣ упагате. ‘‘мама паббаджитам̣ санта’’нти поттхакесу ликханти, со пама̄далекхоти ведитаббо. упападжджатха̄ти уппаджджиттха. убхо хаттхехӣти убхехи хаттхехи. паггайха̄ти гахетва̄на. дхунама̄ноти ва̄качӣра̄ни видхунама̄нова. ча̄туван̣н̣апаривутанти чатупарисапаривутам̣, кхаттийабра̄хман̣агахапатисаман̣апаривутанти аттхо. ‘‘чатуван̣н̣ехи паривута’’нти пат̣ханти кечи.
тасса пана бхагавато кхемам̣ на̄ма нагарам̣ ахоси. джанасандхо на̄ма кхаттийо пита̄, падума̄ на̄ма джаника̄, брахмадево ча удайо ча две аггаса̄вака̄, саман̇го на̄мупат̣т̣ха̄ко, пхусса̄ ча судатта̄ ча две аггаса̄вика̄, асанаруккхо бодхи, сарӣрам̣ сат̣т̣хихаттхуббедхам̣ ахоси, вассасатасахассам̣ а̄йу, субхадда̄ на̄ма аггамахесӣ, а̄нандо на̄ма путто, туран̇гайа̄нена никкхами. тена вуттам̣ –
16. ‘‘кхемакам̣ на̄ма нагарам̣, джанасандхо на̄ма кхаттийо;
падума̄ на̄ма джаника̄, тиссасса ча махесино.
21. ‘‘брахмадево ча удайо ча, ахесум̣ аггаса̄вака̄;
саман̇го на̄мупат̣т̣ха̄ко, тиссасса ча махесино.
22. ‘‘пхусса̄ чева судатта̄ ча, ахесум̣ аггаса̄вика̄;
бодхи тасса бхагавато, асаноти павуччати.
24. ‘‘со буддхо сат̣т̣хиратано, аху уччаттане джино;
анӯпамо асадисо, химава̄ вийа диссати.
25. ‘‘тасса̄пи атулатеджасса, а̄йу а̄си ануттаро;
вассасатасахасса̄ни, локе ат̣т̣ха̄си чаккхума̄.
26. ‘‘уттамам̣ паварам̣ сет̣т̣хам̣, анубхотва̄ маха̄йасам̣;
джалитва̄ аггиккхандхова, ниббуто со саса̄вако.
27. ‘‘вала̄хакова анилена, сӯрийена вийа уссаво;
андхака̄рова падӣпена, ниббуто со саса̄вако’’ти.
таттха уччаттанети уччабха̄вена. химава̄ вийа диссатӣти химава̄ва падиссати. айамева ва̄ па̄т̣хо. йатха̄ йоджана̄нам̣ сата̄нуччо химава̄ пан̃чапаббато судӯре т̣хита̄нампи уччабха̄вена ча соммабха̄вена ча атираман̣ӣйо хутва̄ диссати, евам̣ бхагава̄пи диссатӣти аттхо. ануттароти на̄тидӣгхо на̄тирассо. а̄йу вассасатасахассанти аттхо. уттамам̣ паварам̣ сет̣т̣ханти ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄ни. уссавоти химабинду вала̄хакауссаваандхака̄ра̄ вийа аниласӯрийадӣпехи аниччата̄ниласӯрийадӣпехи упаддуто париниббуто саса̄вако бхагава̄ти аттхо.
тиссо кира бхагава̄ сунандаватӣнагаре сунанда̄ра̄ме паринибба̄йи. сесаметтха га̄тха̄су па̄кат̣амева̄ти.
тиссабуддхавам̣саван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нит̣т̣хито саттарасамо буддхавам̣со.