20. пхуссабуддхавам̣саван̣н̣ана̄

тасса тиссасса бхагавато апарабха̄ге ануккамена париха̄йитва̄ пуна вад̣д̣хитва̄ апаримита̄йука̄ хутва̄ анупуббена ха̄йитва̄ навутивассасахасса̄йукесу джа̄тесу тасмим̣йева каппе пхуссо на̄ма саттха̄ локе уппаджджи. сопи бхагава̄ па̄рамийо пӯретва̄ туситапуре ниббаттитва̄ тато чавитва̄ ка̄сиканагаре джайасенаран̃н̃о аггамахесийа̄ сирима̄йа на̄ма девийа̄ куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ гахетва̄ дасаннам̣ ма̄са̄нам̣ аччайена сиримуййа̄не ма̄тукуччхито никкхами. со нававассасахасса̄ни ага̄рам̣ аджджха̄васи. тасса кира гарул̣апаккха-хам̣са-суван̣н̣абха̄ра̄ти тайо па̄са̄да̄ ахесум̣. киса̄готамиппамукха̄ни тим̣са иттхисахасса̄ни паччупат̣т̣хита̄ни ахесум̣.

со чатта̄ри нимитта̄ни дисва̄ киса̄готамийа̄ анупаме на̄ма путте уппанне алан̇катагаджавараккхандхагато маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамитва̄ паббаджи. там̣ паббаджитам̣ джанакот̣и анупаббаджи. со техи паривуто чха ма̄се падха̄начарийам̣ чаритва̄ тато ган̣ам̣ паха̄йа сатта̄хам̣ екачарийам̣ анубрӯхайама̄но васитва̄ виса̄кхапун̣н̣ама̄йа ан̃н̃атаре нагаре ан̃н̃атарасса сет̣т̣хино дхӣта̄йа сиривад̣д̣ха̄йа на̄ма диннам̣ мадхупа̄йа̄сам̣ парибхун̃джитва̄ сим̣сапа̄ване дива̄виха̄рам̣ вӣтина̄метва̄ са̄йанхасамайе сиривад̣д̣хена на̄ма упа̄сакена динна̄ ат̣т̣ха тин̣амут̣т̣хийо гахетва̄ а̄малакабодхим̣ упасан̇камитва̄ сама̄рам̣ ма̄рабалам̣ видхамитва̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ патва̄ – ‘‘анекаджа̄тисам̣са̄рам̣…пе… тан̣ха̄нам̣ кхайамаджджхага̄’’ти уда̄нам̣ уда̄нетва̄ саттасатта̄хам̣ бодхисамӣпейева вӣтина̄метва̄ аттана̄ саддхим̣ паббаджита̄нам̣ бхиккхӯнам̣ кот̣ӣнам̣ дхаммапат̣иведхасаматтхатам̣ дисва̄ а̄ка̄сена гантва̄ сан̇кассанагаре исипатане мигада̄йе отаритва̄ тесам̣ маджджхе дхаммачаккам̣ паваттеси. тада̄ кот̣исатасахасса̄нам̣ пат̣хамо абхисамайо ахоси. тена вуттам̣ –

1. ‘‘таттхева ман̣д̣акаппамхи, аху саттха̄ ануттаро;

анӯпамо асамасамо, пхуссо локаггана̄йако.

2. ‘‘сопи саббам̣ тамам̣ хантва̄, виджат̣етва̄ маха̄джат̣ам̣;

садевакам̣ таппайанто, абхивасси аматамбуна̄.

3. ‘‘дхаммачаккам̣ паваттенте, пхуссе наккхаттаман̇гале;

кот̣исатасахасса̄нам̣, пат̣хама̄бхисамайо ахӯ’’ти.

таттха таттхева ман̣д̣акаппамхӣти йасмим̣ каппе две буддха̄ уппаджджанти, со ‘‘ман̣д̣акаппо’’ти хет̣т̣ха̄ вутто. виджат̣етва̄ти пат̣ивиссаджджетва̄. маха̄джат̣анти еттха джат̣а̄ти тан̣ха̄йетам̣ адхивачанам̣. са̄ хи рӯпа̄дӣсу а̄рамман̣есу хет̣т̣хупарийавасена пунаппунам̣ уппаджджанато сам̣сиббанато суттагумбаджа̄лапӯвасан̇кха̄та̄ джат̣а̄ вийа̄ти джат̣а̄ти вуттам̣, там̣ маха̄джат̣ам̣. садеваканти садевакам̣ локам̣. абхивассӣти па̄васси. аматамбуна̄ти аматасан̇кха̄тена дхаммакатха̄салилена таппайанто па̄вассӣти аттхо.

йада̄ пана ба̄ра̄н̣асӣнагаре сиривад̣д̣хо на̄ма ра̄джа̄ махантам̣ бхогаккхандхам̣ паха̄йа та̄пасапаббаджджам̣ паббаджи. тена саха паббаджита̄нам̣ та̄паса̄нам̣ навутисатасахасса̄ни ахесум̣. тесам̣ бхагава̄ дхаммам̣ десеси. тада̄ навутийа̄ сатасахасса̄нам̣ дутийа̄бхисамайо ахоси. йада̄ пана аттано путтасса анупамакума̄расса дхаммам̣ десеси, тада̄ асӣтийа̄ сатасахасса̄нам̣ татийо абхисамайо ахоси. тена вуттам̣ –

4. ‘‘навутисатасахасса̄нам̣, дутийа̄бхисамайо аху;

асӣтисатасахасса̄нам̣, татийа̄бхисамайо ахӯ’’ти.

тато апарена самайена кан̣н̣акуджджанагаре сураккхито ра̄джапутто ча пурохитапутто дхаммасенакума̄ро ча пхуссе самма̄самбуддхе аттано нагарам̣ сампатте сат̣т̣хийа̄ пурисасатасахассехи саддхим̣ паччуггантва̄ вандитва̄ нимантетва̄ сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ датва̄ дасабаласса дхаммакатхам̣ сутва̄ бхагавати пасӣдитва̄ те сапарива̄ра̄ паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. тесам̣ сат̣т̣хийа̄ бхиккхусатасахасса̄нам̣ маджджхе бхагава̄ па̄тимоккхам̣ уддиси, со пат̣хамо саннипа̄то ахоси. пуна ка̄синагаре джайасенаран̃н̃о сат̣т̣химатта̄нам̣ н̃а̄тӣнам̣ сама̄гаме буддхавам̣сам̣ десеси, там̣ сутва̄ пан̃н̃а̄сасатасахасса̄ни ехибхиккхупаббаджджа̄йа паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. тесам̣ маджджхагато бхагава̄ па̄тимоккхам̣ уддиси, со дутийо саннипа̄то ахоси. пуна маха̄ман̇галасама̄гаме ман̇галакатхам̣ сутва̄ чатта̄лӣсапурисасатасахасса̄ни паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. тесам̣ маджджхагато сугато па̄тимоккхам̣ уддиси, со татийо саннипа̄то ахоси. тена вуттам̣ –

5. ‘‘саннипа̄та̄ тайо а̄сум̣, пхуссассапи махесино;

кхӣн̣а̄сава̄нам̣ вимала̄нам̣, сантачитта̄на та̄динам̣.

6. ‘‘сат̣т̣хисатасахасса̄нам̣, пат̣хамо а̄си сама̄гамо;

пан̃н̃а̄сасатасахасса̄нам̣, дутийо а̄си сама̄гамо.

7. ‘‘чатта̄лӣсасатасахасса̄нам̣, татийо а̄си сама̄гамо;

анупа̄да̄ вимутта̄нам̣, воччхиннапат̣исандхина’’нти.

тада̄ амха̄кам̣ бодхисатто ариндаманагаре виджита̄вӣ на̄ма кхаттийо хутва̄ тасса дхаммам̣ сутва̄ бхагавати пасӣдитва̄ тасса маха̄да̄нам̣ датва̄ маха̄раджджам̣ паха̄йа бхагавато сантике паббаджитва̄ тӣн̣и пит̣ака̄ни уггахетва̄ тепит̣акадхаро маха̄джанасса дхаммакатхам̣ катхеси, сӣлапа̄рамин̃ча пӯреси. сопи нам̣ ‘‘буддхо бхависсатӣ’’ти бйа̄ка̄си. тена вуттам̣ –

8. ‘‘ахам̣ тена самайена, виджита̄вӣ на̄ма кхаттийо;

чхад̣д̣айитва̄ маха̄раджджам̣, паббаджим̣ тасса сантике.

9. ‘‘сопи мам̣ буддхо бйа̄ка̄си, пхуссо локаггана̄йако;

двенавуте ито каппе, айам̣ буддхо бхависсати.

10. ‘‘падха̄нам̣ падахитва̄на…пе… дасапа̄рамипӯрийа̄.

12. ‘‘суттантам̣ винайан̃ча̄пи, наван̇гам̣ саттхуса̄санам̣;

саббам̣ парийа̄пун̣итва̄, собхайим̣ джинаса̄санам̣.

13. ‘‘таттхаппаматто вихаранто, брахмам̣ бха̄ветва бха̄ванам̣;

абхин̃н̃а̄па̄рамим̣ гантва̄, брахмалокамаган̃чхаха’’нти.

тасса пана бхагавато ка̄сикам̣ на̄ма нагарам̣ ахоси. джайасено на̄ма ра̄джа̄ пита̄, сирима̄ на̄ма ма̄та̄, сураккхито ча дхаммасено ча две аггаса̄вака̄, сабхийо на̄мупат̣т̣ха̄ко, ча̄ла̄ ча упача̄ла̄ ча две аггаса̄вика̄, а̄малакаруккхо бодхи, сарӣрам̣ ат̣т̣хапан̣н̣а̄сахаттхуббедхам̣ ахоси, а̄йу навутивассасахасса̄ни, киса̄готамӣ на̄ма аггамахесӣ, анупамо на̄масса путто, хаттхийа̄нена никкхами. тена вуттам̣ –

14. ‘‘ка̄сикам̣ на̄ма нагарам̣, джайасено на̄ма кхаттийо;

сирима̄ на̄ма джаника̄, пхуссасса̄пи махесино…пе. …;

бодхи тасса бхагавато, а̄ман̣д̣оти павуччати…пе….

22. ‘‘ат̣т̣хапан̣н̣а̄саратанам̣, сопи аччуггато муни;

собхате сатарам̣сӣва, ул̣ура̄джа̄ва пӯрито.

23. ‘‘навутивассасахасса̄ни, а̄йу виджджати та̄ваде;

та̄вата̄ тит̣т̣хама̄но со, та̄реси джанатам̣ бахум̣.

24. ‘‘овадитва̄ бахӯ сатте, санта̄ретва̄ бахӯ джане;

сопи саттха̄ атулайасо, ниббуто со саса̄вако’’ти.

таттха а̄ман̣д̣оти а̄малакаруккхо. овадитва̄ти ова̄дам̣ датва̄, ануса̄ситва̄ти аттхо. сопи саттха̄ атулайасоти сопи саттха̄ амитайасоти аттхо. ‘‘со джахитва̄ амитайасо’’типи па̄т̣хо, тасса со саббамева вуттаппака̄рам̣ висесам̣ хитва̄ти аттхо.

пхуссо кира самма̄самбуддхо кусина̄ра̄йам̣ сена̄ра̄ме паринибба̄йи. дха̄туйо кирасса виттха̄рика̄ ахесум̣. сесага̄тха̄су саббаттха па̄кат̣амева̄ти.

пхуссабуддхавам̣саван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нит̣т̣хито ат̣т̣ха̄расамо буддхавам̣со.