11. на̄радабуддхавам̣саван̣н̣ана̄
падумабуддхе пана париниббуте тасса са̄сане ча антарахите вассасатасахасса̄йука̄ манусса̄ ануккамена париха̄йама̄на̄ дасавасса̄йука̄ ахесум̣. пуна вад̣д̣хитва̄ асан̇кхйеййа̄йука̄ хутва̄ париха̄йама̄на̄ навутивассасахасса̄йука̄ ахесум̣. тада̄ дасабаладхаро тевиджджо чатувеса̄раджджависа̄радо вимуттиса̄радо на̄радо на̄ма нарасаттуттамо саттха̄ локе удапа̄ди. со чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни каппасатасахассан̃ча па̄рамийо пӯретва̄ туситабхаване ниббаттитва̄ тато чавитва̄ дхан̃н̃аватӣ на̄ма нагаре сакавӣрийавиджитава̄судевасса судевасса на̄ма ран̃н̃о куле аггамахесийа̄ нирӯпама̄йа анома̄йа на̄ма девийа̄ куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ аггахеси. со дасаннам̣ ма̄са̄нам̣ аччайена дханан̃джайуййа̄не ма̄тукуччхито никкхами. на̄маггахан̣адивасе пана на̄макаран̣е кайирама̄не сакаладжамбудӣпе манусса̄нам̣ упабхогаккхама̄ни анурӯпа̄ни а̄бхаран̣а̄ни а̄ка̄сато каппаруккха̄дӣхи патим̣су. тенасса нара̄нам̣ араха̄ни а̄бхаран̣а̄ни ада̄сӣти ‘‘на̄радо’’ти на̄мам̣ акам̣су.
со нававассасахасса̄ни ага̄рамаджджхе васи. виджито виджита̄вӣ виджита̄бхира̄моти тин̣н̣ам̣ утӯнам̣ ануччхавика̄ тайо па̄са̄да̄ ахесум̣. тасса на̄радакума̄расса куласӣла̄ча̄рарӯпасампаннам̣ манонукӯлам̣ виджитасенам̣ на̄ма ативийа дхан̃н̃ам̣ кхаттийакан̃н̃ам̣ аггамахесим̣ акам̣су. там̣ а̄дим̣ катва̄ вӣсатисахасса̄дхикам̣ иттхӣнам̣ сатасахассам̣ ахоси. тасса̄ виджитасена̄йа девийа̄ саббалока̄нандакаре нандуттаракума̄ре на̄ма джа̄те со чатта̄ри нимитта̄ни дисва̄ чатуран̇гинийа̄ махатийа̄ сена̄йа паривуто на̄на̄вира̄гатануваравасананивасано а̄муккамутта̄ха̄раман̣икун̣д̣ало варакейӯрамакут̣акат̣акадхаро парамасурабхигандхакусумасамалан̇като падаса̄ва уййа̄нам̣ гантва̄ сабба̄бхаран̣а̄ни омун̃читва̄ бхан̣д̣а̄га̄рикасса хаттхе датва̄ сайамева вималанӣлакувалайадаласадисена̄тиниситена̄сина̄ парамаручираратанавичиттам̣ сакесамакут̣ам̣ чхиндитва̄ гаганатале кхипи. там̣ сакко девара̄джа̄ суван̣н̣ачан̇кот̣акена пат̣иггахетва̄ та̄ватим̣сабхаванам̣ нетва̄ тийоджануббедхам̣ синерумуддхани саттаратанамайам̣ четийам̣ ака̄си.
маха̄пурисо пана девадатта̄ни ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни паридахитва̄ таттхева уййа̄не паббаджи. пурисасатасахасса̄ ча там̣ анупаббаджим̣су. со сатта̄хам̣ таттхева падха̄начарийам̣ чаритва̄ виса̄кхапун̣н̣ама̄йа виджитасена̄йа аггамахесийа̄ диннам̣ па̄йа̄сам̣ парибхун̃джитва̄ таттхева уййа̄не дива̄виха̄рам̣ катва̄ судассануййа̄напа̄лена динна̄ ат̣т̣ха тин̣амут̣т̣хийо гахетва̄ маха̄сон̣абодхим̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ ат̣т̣хапан̣н̣а̄сахаттхавиттхатам̣ тин̣асантхарам̣ сантхаритва̄ нисӣдитва̄ ма̄рабалам̣ видхамитва̄ тӣсу йа̄месу тиссо виджджа̄ уппа̄детва̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ пат̣ивиджджхитва̄ – ‘‘анекаджа̄тисам̣са̄рам̣…пе… тан̣ха̄нам̣ кхайамаджджхага̄’’ти уда̄нам̣ уда̄нетва̄ саттасатта̄ха̄ни вӣтина̄метва̄ брахмуно йа̄чито пат̣ин̃н̃ам̣ датва̄ дханан̃джайуййа̄не аттана̄ саха паббаджитехи сатасахассабхиккхӯхи паривуто таттха дхаммачаккам̣ паваттеси. тада̄ кот̣исатасахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахоси. тена вуттам̣ –
1. ‘‘падумасса апарена, самбуддхо двипадуттамо;
на̄радо на̄ма на̄мена, асамо аппат̣ипуггало.
2. ‘‘со буддхо чаккаваттисса, джет̣т̣хо дайитаорасо;
а̄муккама̄ла̄бхаран̣о, уййа̄нам̣ упасан̇ками.
3. ‘‘таттха̄си руккхо йасавипуло, абхирӯпо брахма̄ сучи;
тамаджджхаппатва̄ упанисӣди, маха̄сон̣асса хет̣т̣хато.
4. ‘‘таттха н̃а̄н̣аваруппаджджи, анантам̣ ваджирӯпамам̣;
тена вичини сан̇кха̄ре, уккуджджамавакуджджакам̣.
5. ‘‘таттха саббакилеса̄ни, асесамабхива̄хайи;
па̄пун̣ӣ кевалам̣ бодхим̣, буддхан̃а̄н̣е ча чуддаса.
6. ‘‘па̄пун̣итва̄на самбодхим̣, дхаммачаккам̣ паваттайи;
кот̣исатасахасса̄нам̣, пат̣хама̄бхисамайо ахӯ’’ти.
таттха чаккаваттисса̄ти чаккаваттиран̃н̃о. джет̣т̣хоти пуббаджо. дайитаорасоти дайито пийо орасо путто, дайито ораси гахетва̄ ла̄лито путто дайитаорасо на̄ма. а̄муккама̄ла̄бхаран̣оти а̄муккамутта̄ха̄ракейӯракат̣акамакут̣акун̣д̣алама̄ло. уййа̄нанти бахинагаре дханан̃джайуййа̄нам̣ на̄ма̄ра̄мам̣ агама̄си.
таттха̄си руккхоти тасмим̣ уййа̄не еко кира руккхо раттасон̣о на̄ма ахоси. со кира навутихаттхуббедхо самават̣т̣аккхандхо сампаннавивидхавит̣апаса̄кхо нӣлабахалавипулапала̄со сандаччха̄йо девата̄дхивут̣т̣хатта̄ вигатавивидхавихагаган̣асан̃ча̄ро дхаран̣ӣталатилакабхӯто тарураджджам̣ вийа курума̄но парамараман̣ӣйадассано раттакусумасамалан̇катасаббаса̄кхо девамануссанайанараса̄йанабхӯто ахоси. йасавипулоти випулайасо, саббалокавикхйа̄то аттано сампаттийа̄ саббаттха па̄кат̣о виссутоти аттхо. кечи ‘‘таттха̄си руккхо випуло’’ти пат̣ханти. браха̄ти маханто, дева̄нам̣ па̄риччхаттакасадисоти аттхо. тамаджджхаппатва̄ти там̣ сон̣аруккхам̣ патва̄ адхипатва̄ упагамма̄ти аттхо. хет̣т̣хатоти тасса руккхасса хет̣т̣ха̄.
н̃а̄н̣аваруппаджджӣти н̃а̄н̣аварам̣ удапа̄ди. анантанти аппамеййам̣ аппама̄н̣ам̣. ваджирӯпаманти ваджирасадисам̣ тикхин̣ам̣, аничча̄нупассана̄дикасса випассана̄н̃а̄н̣ассетам̣ адхивачанам̣. тена вичини сан̇кха̄рети тена випассана̄н̃а̄н̣ена рӯпа̄дике сан̇кха̄ре вичини. уккуджджамавакуджджаканти сан̇кха̄ра̄нам̣ удайан̃ча вайан̃ча вичинӣти аттхо. тасма̄ паччайа̄ка̄рам̣ саммаситва̄ а̄на̄па̄начатуттхаджджха̄нато вут̣т̣ха̄йа пан̃часу кхандхесу абхинивиситва̄ удайаббайавасена самапан̃н̃а̄са лаккхан̣а̄ни дисва̄ йа̄ва готрабхун̃а̄н̣ам̣ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арийамагга̄нуккамена сакале буддхагун̣е пат̣илабхӣти аттхо.
таттха̄ти сон̣аруккхе. саббакилеса̄нӣти саббепи килесе, лин̇гавипарийа̄сам̣ катва̄ вуттам̣. кечи ‘‘таттха саббакилесехӣ’’ти пат̣ханти. асесанти ниравасесам̣. абхива̄хайӣти маггодхина̄ ча килесодхина̄ ча саббе килесе абхива̄хайи, вина̄самупанесӣти аттхо. бодхӣти арахаттамагган̃а̄н̣ам̣. буддхан̃а̄н̣е ча чуддаса̄ти буддхан̃а̄н̣а̄ни чуддаса. та̄ни катама̄нӣти? маггапхалан̃а̄н̣а̄ни ат̣т̣ха, чха аса̄дха̄ран̣ан̃а̄н̣а̄нӣти евамима̄ни чуддаса буддхан̃а̄н̣а̄ни на̄ма, ча-саддо сампин̣д̣анаттхо, тена апара̄нипи чатассо пат̣исамбхида̄н̃а̄н̣а̄ни чатувеса̄раджджан̃а̄н̣а̄ни чатуйонипариччхедакан̃а̄н̣а̄ни пан̃чагатипариччхедакан̃а̄н̣а̄ни дасабалан̃а̄н̣а̄ни сакале ча буддхагун̣е па̄пун̣ӣти аттхо.
евам̣ буддхаттам̣ патва̄ брахма̄йа̄чанам̣ адхива̄сетва̄ дханан̃джайуййа̄не аттана̄ саха паббаджите сатасахассабхиккхӯ саммукхе катва̄ дхаммачаккам̣ паваттеси. тада̄ кот̣исатасахассасса пат̣хама̄бхисамайо ахоси. тада̄ кира маха̄дон̣анагаре дон̣о на̄ма на̄гара̄джа̄ ган̇га̄тӣре пат̣ивасати махиддхико маха̄нубха̄во маха̄джанена саккато гарукато ма̄нито пӯджито. со йасмим̣ висайе джанападава̄сино манусса̄ тасса баликаммам̣ на каронти, тесам̣ висайам̣ авассена ва̄ ативассена ва̄ саккхаравассена ва̄ вина̄сети.
атха тӣрадассано на̄радо саттха̄ дон̣асса на̄гара̄джасса винайане бахӯнам̣ па̄н̣ӣнам̣ упаниссайам̣ дисва̄ махата̄ бхиккхусан̇гхена парива̄рито тасса на̄гара̄джасса нива̄сат̣т̣ха̄намагама̄си. тато там̣ манусса̄ дисва̄ евама̄хам̣су – ‘‘бхагава̄, еттха гхорависо уггатеджо махиддхико маха̄нубха̄во на̄гара̄джа̄ пат̣ивасати, со там̣ ма̄ вихет̣хессати на гантабба’’нти. бхагава̄ пана тесам̣ вачанам̣ асун̣анто вийа агама̄си. гантва̄ ча таттхасса на̄гара̄джасса сакка̄раттха̄йа кате парамасурабхигандхе пуппхасантхаре нисӣди. маха̄джано кира ‘‘на̄радасса ча мунира̄джасса дон̣асса ча на̄гара̄джасса двиннампи йуддхам̣ пассисса̄ма̄’’ти саннипати.
атха ахина̄го мунина̄гам̣ татха̄ нисиннам̣ дисва̄ маккхам̣ асахама̄но сандиссама̄нака̄йо хутва̄ падхӯпа̄йи. дасабалопи падхӯпа̄йи. пуна на̄гара̄джа̄ паджджали. мунира̄джа̄пи паджджали. атха со на̄гара̄джа̄ дасабаласса сарӣрато никкханта̄хи дхӯмаджа̄ла̄хи ативийа килантасарӣро дуккхам̣ асахама̄но ‘‘висавегена нам̣ ма̄ресса̄мӣ’’ти висам̣ виссаджджеси. висасса вегена сакалопи джамбудӣпо винассеййа. там̣ пана висам̣ дасабаласса сарӣре екаломампи кампетум̣ на̄саккхи. атха со на̄гара̄джа̄ – ‘‘ка̄ ну кхо саман̣асса паваттӣ’’ти олокенто сарадасамайе сӯрийам̣ вийа чандам̣ вийа ча парипун̣н̣ам̣ чхаббан̣н̣а̄хи буддхарасмӣхи вирочама̄нам̣ виппасаннаваданасобхам̣ бхагавантам̣ дисва̄ – ‘‘ахо! махиддхико вата̄йам̣ саман̣о, майа̄ пана аттано балам̣ аджа̄нантена апараддха’’нти чинтетва̄ та̄н̣ам̣ гавесӣ бхагавантам̣йева саран̣амупаган̃чхи. атха на̄радо мунира̄джа̄ там̣ на̄гара̄джам̣ винетва̄ таттха саннипатитасса маха̄джанасса читтаппаса̄данаттхам̣ йамакапа̄т̣иха̄рийам̣ ака̄си. тада̄ па̄н̣ӣнам̣ навутикот̣исахасса̄ни арахатте патит̣т̣хахим̣су. со дутийо абхисамайо ахоси. тена вуттам̣ –
7. ‘‘маха̄дон̣ам̣ на̄гара̄джам̣, винайанто маха̄муни;
па̄т̣ихерам̣ тада̄ка̄си, дассайанто садеваке.
8. ‘‘тада̄ деваманусса̄нам̣, тамхи дхаммаппака̄сане;
навутикот̣исахасса̄ни, тарим̣су саббасам̣сайа’’нти.
таттха па̄т̣ихерам̣ тада̄ка̄сӣти ака̄си йамакапа̄т̣иха̄рийанти аттхо. айамева ва̄ па̄т̣хо. ‘‘тада̄ деваманусса̄ ва̄’’типи па̄т̣хо. таттха деваманусса̄нанти са̄миаттхе паччаттам̣. тасма̄ дева̄нам̣ манусса̄нан̃ча навутикот̣исахасса̄нӣти аттхо. тарим̣сӯти атиккамим̣су.
йада̄ пана аттано путтам̣ нандуттаракума̄рам̣ овади, тада̄ асӣтийа̄ кот̣исахасса̄нам̣ татийа̄бхисамайо ахоси. тена вуттам̣ –
9. ‘‘йамхи ка̄ле маха̄вӣро, овадӣ сакаматраджам̣;
асӣтикот̣исахасса̄нам̣, татийа̄бхисамайо ахӯ’’ти.
йада̄ пана тхуллакот̣т̣хитанагаре бхаддаса̄ло ча виджитамитто ча две бра̄хман̣асаха̄йака̄ аматарахадам̣ гавесама̄на̄ парисати нисиннам̣ ативиса̄радам̣ на̄радасамма̄самбуддхам̣ аддасам̣су. те бхагавато ка̄йе дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣а̄ни дисва̄ – ‘‘айам̣ локе виват̣аччхадо самма̄самбуддхо’’ти нит̣т̣хам̣ гантва̄ бхагавати сан̃джа̄тасаддха̄ сапарива̄ра̄ бхагавато сантике паббаджим̣су. тесу паббаджитва̄ арахаттам̣ паттесу бхагава̄ бхиккхӯнам̣ кот̣исатасахассамаджджхе па̄тимоккхам̣ уддиси, со пат̣хамо саннипа̄то ахоси. тена вуттам̣ –
10. ‘‘саннипа̄та̄ тайо а̄сум̣, на̄радасса махесино;
кот̣исатасахасса̄нам̣, пат̣хамо а̄си сама̄гамо’’ти.
йасмим̣ самайе на̄радо самма̄самбуддхо н̃а̄тисама̄гаме аттано пан̣идха̄нато пат̣т̣ха̄йа буддхавам̣сам̣ катхеси, тада̄ навутикот̣ибхиккхусахасса̄нам̣ дутийо саннипа̄то ахоси. тена вуттам̣ –
11. ‘‘йада̄ буддхо буддхагун̣ам̣, санида̄нам̣ пака̄сайи;
навутикот̣исахасса̄ни, самим̣су вимала̄ тада̄’’ти.
таттха вимала̄ти вигатамала̄, кхӣн̣а̄сава̄ти аттхо.
йада̄ пана маха̄дон̣ана̄гара̄джасса винайане пасанно верочано на̄ма на̄гара̄джа̄ ган̇га̄йа надийа̄ тига̄вутаппама̄н̣ам̣ саттаратанамайам̣ ман̣д̣апам̣ нимминитва̄ сапарива̄рам̣ бхагавантам̣ таттха нисӣда̄петва̄ сапарива̄ро саджанападе аттано да̄наггадассанаттха̄йа нимантетва̄ на̄гана̄т̣ака̄ни ча та̄л̣а̄вачаре вивидхавеса̄лан̇ка̄радхаре саннипа̄тетва̄ маха̄сакка̄рена бхагавато сапарива̄расса маха̄да̄нам̣ ада̄си. бходжана̄васа̄не бхагава̄ маха̄ган̇гам̣ ота̄ренто вийа анумоданамака̄си. тада̄ бхатта̄нумодане дхаммам̣ сутва̄ пасанна̄нам̣ ехибхиккхупаббаджджа̄йа паббаджита̄нам̣ асӣтибхиккхусатасахасса̄нам̣ маджджхе па̄тимоккхам̣ уддиси, со татийо саннипа̄то ахоси. тена вуттам̣ –
12. ‘‘йада̄ верочано на̄го, да̄нам̣ дада̄ти саттхуно;
тада̄ самим̣су джинапутта̄, асӣтисатасахассийо’’ти.
таттха асӣтисатасахассийоти сатасахасса̄нам̣ асӣтийо.
тада̄ амха̄кам̣ бодхисатто исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ химавантапассе ассамам̣ ма̄петва̄ пан̃часу абхин̃н̃а̄су ат̣т̣хасу сама̄паттӣсу ча чин̣н̣авасӣ хутва̄ пат̣ивасати. атха тасмим̣ анукампа̄йа на̄радо бхагава̄ асӣтийа̄ арахантакот̣ӣхи дасахи ча ана̄га̄мипхалат̣т̣хехи упа̄сакасахассехи паривуто там̣ ассамападам̣ агама̄си. та̄пасо бхагавантам̣ дисва̄ва памудитахадайо сапарива̄расса бхагавато нива̄саттха̄йа ассамам̣ ма̄петва̄ сакалараттим̣ саттхугун̣ам̣ киттетва̄ бхагавато дхаммакатхам̣ сутва̄ пунадивасе уттаракурум̣ гантва̄ тато а̄ха̄рам̣ а̄харитва̄ сапарива̄расса буддхасса маха̄да̄нам̣ ада̄си. евам̣ сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ датва̄ химавантато анаггхам̣ лохитачанданам̣ а̄харитва̄ тена лохитачанданена бхагавантам̣ пӯджеси. тада̄ нам̣ дасабало амаранарапаривуто дхаммакатхам̣ катхетва̄ – ‘‘ана̄гате готамо на̄ма буддхо бхависсатӣ’’ти бйа̄ка̄си. тена вуттам̣ –
13. ‘‘ахам̣ тена самайена, джат̣ило уггата̄пано;
анталиккхачаро а̄сим̣, пан̃ча̄бхин̃н̃а̄су па̄рагӯ.
14. ‘‘тада̄па̄хам̣ асамасамам̣, сасан̇гхам̣ сапариджджанам̣;
аннапа̄нена таппетва̄, чанданена̄бхипӯджайим̣.
15. ‘‘сопи мам̣ тада̄ бйа̄ка̄си, на̄радо локана̄йако;
апаримеййито каппе, буддхо локе бхависсати.
16. ‘‘падха̄нам̣ падахитва̄на…пе… хесса̄ма саммукха̄ имам̣.
17. ‘‘тасса̄пи вачанам̣ сутва̄, бхиййо ха̄сетва ма̄насам̣;
адхит̣т̣хахим̣ ватам̣ уггам̣, дасапа̄рамипӯрийа̄’’ти.
таттха тада̄па̄ханти тада̄пи ахам̣. асамасаманти асама̄ на̄ма атӣта̄ буддха̄, техи асамехи самам̣ тулйам̣ асамасамам̣. атха ва̄ асама̄ висама̄, сама̄ ависама̄ са̄дхаво, тесу асамасамесу само ‘‘асамасамасамо’’ти ваттаббе екасса самасаддасса лопам̣ катва̄ вуттанти ведитаббам̣, асама̄висамасаманти аттхо. сапариджджананти саупа̄сакаджанам̣. ‘‘сопи мам̣ тада̄ нарамарӯнам̣, маджджхе бйа̄ка̄си чаккхума̄’’типи па̄т̣хо, со утта̄наттхова. бхиййо ха̄сетва ма̄насанти уттаримпи ха̄сетва̄ тосетва̄ хадайам̣. адхит̣т̣хахим̣ ватам̣ угганти уггам̣ ватам̣ адхит̣т̣ха̄сим̣. ‘‘уттарим̣ ватамадхит̣т̣ха̄сим̣, дасапа̄рамипӯрийа̄’’типи па̄т̣хо.
тасса пана бхагавато на̄радасса дхан̃н̃аватӣ на̄ма нагарам̣ ахоси, судево на̄ма кхаттийо пита̄, анома̄ на̄ма ма̄та̄, бхаддаса̄ло ча джитамитто ча две аггаса̄вака̄, ва̄сет̣т̣хо на̄ма упат̣т̣ха̄ко, уттара̄ ча пхаггунӣ ча две аггаса̄вика̄, маха̄сон̣аруккхо бодхи, сарӣрам̣ ат̣т̣ха̄сӣтихаттхуббедхам̣ ахоси. тасса сарӣраппабха̄ ниччам̣ йоджанам̣ пхарати, навутивассасахасса̄ни а̄йу, тасса пана виджитасена̄ на̄ма аггамахесӣ, нандуттаракума̄ро на̄масса путто ахоси, виджито виджита̄вӣ виджита̄бхира̄моти тайо па̄са̄да̄ ахесум̣. со нававассасахасса̄ни ага̄рам̣ аджджха̄васи. со падаса̄ва маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамӣти. тена вуттам̣ –
18. ‘‘нагарам̣ дхан̃н̃аватӣ на̄ма, судево на̄ма кхаттийо;
анома̄ на̄ма джаника̄, на̄радасса махесино.
23. ‘‘бхаддаса̄ло джитамитто, ахесум̣ аггаса̄вака̄;
ва̄сет̣т̣хо на̄мупат̣т̣ха̄ко, на̄радасса махесино.
24. ‘‘уттара̄ пхаггунӣ чева, ахесум̣ аггаса̄вика̄;
бодхи тасса бхагавато, маха̄сон̣оти вуччати.
26. ‘‘ат̣т̣ха̄сӣтиратана̄ни, аччуггато маха̄муни;
кан̃чанаггхийасан̇ка̄со, дасасахассӣ вирочати.
27. ‘‘тасса бйа̄маппабха̄ ка̄йа̄, ниддха̄вати дисодисам̣;
нирантарам̣ дива̄раттим̣, йоджанам̣ пхарате сада̄.
28. ‘‘на кечи тена самайена, саманта̄ йоджане джана̄;
укка̄падӣпе уджджа̄ленти, буддхарам̣сӣхи оттхат̣а̄.
29. ‘‘навутивассасахасса̄ни, а̄йу виджджати та̄ваде;
та̄вата̄ тит̣т̣хама̄но со, та̄реси джанатам̣ бахум̣.
30. ‘‘йатха̄ ул̣ӯхи гаганам̣, вичиттам̣ упасобхати;
татхева са̄санам̣ тасса, арахантехи собхати.
31. ‘‘сам̣са̄расотам̣ таран̣а̄йа, сесаке пат̣ипаннаке;
дхаммасетум̣ дал̣хам̣ катва̄, ниббуто со нара̄сабхо.
32. ‘‘сопи буддхо асамасамо, тепи кхӣн̣а̄сава̄ атулатеджа̄;
саббам̣ тамантарахитам̣, нану ритта̄ саббасан̇кха̄ра̄’’ти.
таттха кан̃чанаггхийасан̇ка̄соти вивидхаратанавичиттакан̃чанамайаггхикасадисарӯпасобхо. дасасахассӣ вирочатӣти тасса пабха̄йа дасасахассӣпи локадха̄ту вирочати, вира̄джатӣти аттхо. тамеваттхам̣ пака̄сенто бхагава̄ ‘‘тасса бйа̄маппабха̄ ка̄йа̄, ниддха̄вати дисодиса’’нти а̄ха. таттха бйа̄маппабха̄ ка̄йа̄ти бйа̄маппабха̄ вийа̄ти бйа̄маппабха̄, амха̄кам̣ бхагавато бйа̄маппабха̄ вийа̄ти аттхо.
на кечӣти еттха на-ка̄ро пат̣иседхаттхо, тасса уджджа̄ленти-саддена самбандхо дат̣т̣хаббо. укка̄ти дан̣д̣адӣпика̄. укка̄ ва̄ падӣпе ва̄ кечипи джана̄ на уджджа̄ленти на паджджа̄ленти. касма̄ти че? буддхасарӣраппабха̄йа обха̄ситатта̄. буддхарам̣сӣхӣти буддхарасмӣхи. оттхат̣а̄ти адхигата̄.
ул̣ӯхӣти та̄ра̄хи, йатха̄ та̄ра̄хи гаганаталам̣ вичиттам̣ собхати, татхева тасса са̄санам̣ арахантехи вичиттам̣ упасобхатӣти аттхо. сам̣са̄расотам̣ таран̣а̄йа̄ти сам̣са̄раса̄гарасса таран̣аттхам̣. сесаке пат̣ипаннакети араханте т̣хапетва̄ калйа̄н̣апутхуджджанехи саддхим̣ сесе секкхапуггалети аттхо. дхаммасетунти маггасетум̣, сесапуггале сам̣са̄рато та̄ретум̣ дхаммасетум̣ т̣хапетва̄ катасаббакиччо хутва̄ паринибба̄йӣти аттхо. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттатта̄ саббаттха утта̄намева̄ти.
на̄радабуддхавам̣саван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нит̣т̣хито навамо буддхавам̣со.