10. падумабуддхавам̣саван̣н̣ана̄

аномадассисса пана бхагавато апарабха̄ге вассасатасахасса̄йука̄ манусса̄ ануккамена париха̄йитва̄ дасавасса̄йука̄ хутва̄ пуна ануккамена вад̣д̣хитва̄ асан̇кхйеййа̄йука̄ хутва̄ пуна париха̄йама̄на̄ вассасатасахасса̄йука̄ ахесум̣. татха̄ падумо на̄ма саттха̄ локе уппаджджи. сопи па̄рамийо пӯретва̄ туситапуре ниббаттитва̄ тато чавитва̄ чампаканагаре асамасса на̄ма ран̃н̃о куле рӯпа̄дӣхи асама̄йа асама̄йа на̄ма аггамахесийа̄ куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ аггахеси. со дасаннам̣ ма̄са̄нам̣ аччайена чампакуййа̄не ма̄тукуччхито никкхами. джа̄те пана кума̄ре а̄ка̄сато сакаладжамбудӣпе самуддапарийанте падумавассам̣ нипати. тенасса на̄маггахан̣адивасе на̄мам̣ ган̣ханта̄ немиттака̄ ча н̃а̄така̄ ча ‘‘маха̄падумакума̄ро’’твева на̄мамакам̣су. со дасавассасахасса̄ни ага̄рам̣ аджджха̄васи. нандуттара-васуттара-йасуттара̄на̄мака̄ тайо па̄са̄да̄ ахесум̣. уттара̄девиппамукха̄ни теттим̣са иттхисахасса̄ни паччупат̣т̣хита̄ни ахесум̣.

атха маха̄сатто уттара̄йа на̄ма маха̄девийа̄ раммакума̄ре на̄ма уппанне чатта̄ри нимитта̄ни дисва̄ а̄джан̃н̃аратхена маха̄бхиниккхаманам̣ никкхами. там̣ паббаджантам̣ ека̄ пурисакот̣и анупаббаджи. со техи паривуто ат̣т̣ха ма̄се падха̄начарийам̣ чаритва̄ виса̄кхапун̣н̣ама̄йа дхан̃н̃аватӣнагаре судхан̃н̃асет̣т̣хисса дхӣта̄йа дхан̃н̃аватийа̄ на̄ма диннам̣ мадхупа̄йа̄сам̣ парибхун̃джитва̄ маха̄са̄лаване дива̄виха̄рам̣ вӣтина̄метва̄ са̄йанхасамайе титтхака̄джӣвакена динна̄ ат̣т̣ха тин̣амут̣т̣хийо гахетва̄ маха̄сон̣абодхим̣ упасан̇камитва̄ ат̣т̣хаттим̣сахаттхавиттхатам̣ тин̣асантхаракам̣ пан̃н̃апетва̄ паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ чатуран̇гавӣрийам̣ адхит̣т̣ха̄йа ма̄рабалам̣ видхамитва̄ тӣсу йа̄месу тиссо виджджа̄ саччхикатва̄ – ‘‘анекаджа̄тисам̣са̄рам̣…пе… тан̣ха̄нам̣ кхайамаджджхага̄’’ти (дха. па. 153-154) уда̄нам̣ уда̄нетва̄ саттасатта̄хам̣ бодхисамӣпейева вӣтина̄метва̄ брахмуно а̄йа̄чанам̣ адхива̄сетва̄ дхаммадесана̄йа бха̄джанабхӯте пуггале упапариккханто аттана̄ саха паббаджите кот̣исан̇кхе бхиккхӯ дисва̄ тан̇кхан̣ейева анилапатхена гантва̄ дхан̃н̃аватӣнагарасамӣпе дханан̃джайуййа̄не отаритва̄ техи паривуто тесам̣ маджджхе дхаммачаккам̣ паваттеси. тада̄ кот̣исата̄нам̣ абхисамайо ахоси. тена вуттам̣ –

1. ‘‘аномадассисса апарена, самбуддхо двипадуттамо;

падумо на̄ма на̄мена, асамо аппат̣ипуггало.

2. ‘‘тасса̄пи асамам̣ сӣлам̣, сама̄дхипи анантако;

асан̇кхйеййам̣ н̃а̄н̣аварам̣, вимуттипи анӯпама̄.

3. ‘‘тасса̄пи атулатеджасса, дхаммачаккаппаваттане;

абхисамайа̄ тайо а̄сум̣, маха̄тамапава̄хана̄’’ти.

таттха асамам̣ сӣланти ан̃н̃есам̣ сӣлена асадисам̣, уттамам̣ сет̣т̣ханти аттхо. сама̄дхипи анантакоти сама̄дхипи аппамеййо, тасса анантабха̄во локавиваран̣айамакапа̄т̣иха̄рийа̄дӣсу дат̣т̣хаббо. н̃а̄н̣аваранти саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣, аса̄дха̄ран̣ан̃а̄н̣а̄ни ва̄. вимуттипӣти арахаттапхалавимуттипи бхагавато. анӯпама̄ти упама̄вирахита̄. атулатеджасса̄ти атулан̃а̄н̣атеджасса. ‘‘атулан̃а̄н̣атеджа̄’’типи па̄т̣хо. тасса ‘‘тайо абхисамайа̄’’ти имина̄ уттарападена самбандхо дат̣т̣хаббо. маха̄тамапава̄хана̄ти маха̄мохавина̄сака̄, мохандхака̄равиддхам̣сака̄ти аттхо.

атха̄парена самайена падумо бхагава̄ аттано канит̣т̣хабха̄тарам̣ са̄лакума̄ран̃ча упаса̄лакума̄ран̃ча н̃а̄тисама̄гаме сапарива̄ре пабба̄джетва̄ тесам̣ дхаммам̣ десенто навути кот̣ийо дхамма̄матам̣ па̄йеси. йада̄ пана рамматтхерасса дхаммам̣ десеси, тада̄ асӣтикот̣ӣнам̣ татийо абхисамайо ахоси. тена вуттам̣ –

4. ‘‘пат̣хама̄бхисамайе буддхо, кот̣исатамабодхайи;

дутийа̄бхисамайе дхӣро, навутикот̣имабодхайи.

5. ‘‘йада̄ ча падумо буддхо, овадӣ сакаматраджам̣;

тада̄ асӣтикот̣ӣнам̣, татийа̄бхисамайо ахӯ’’ти.

йада̄ пана субха̄витатто на̄ма ра̄джа̄ падумасса буддхасса буддхападумаваданасса сантике кот̣исатасахассапарива̄ро ехибхиккхупаббаджджа̄йа паббаджито, тасмим̣ саннипа̄те бхагава̄ па̄тимоккхам̣ уддиси, со пана пат̣хамо саннипа̄то ахоси.

атха̄парена самайена маха̄падумо мунивасабхо усабхасамагатӣ усабхаватӣнагарам̣ упанисса̄йа вассам̣ упаган̃чхи. нагарава̄сино манусса̄ бхагавантам̣ дассанака̄ма̄ упасан̇камим̣су. тесам̣ бхагава̄ дхаммам̣ десеси. таттха ча бахаво манусса̄ пасанначитта̄ паббаджим̣су. тато дасабало техи ча ан̃н̃ехи ча тӣхи бхиккхусатасахассехи саддхим̣ висуддхипава̄ран̣ам̣ пава̄реси. со дутийо саннипа̄то ахоси. йе пана таттха на паббаджим̣су, те катхина̄нисам̣сам̣ сутва̄ па̄т̣ипаде пан̃часу ма̄сесу пан̃ча̄нисам̣сада̄йакам̣ катхиначӣварамадам̣су. тато там̣ бхиккхӯ дхаммасена̄патим̣ аггаса̄вакам̣ виса̄ламатим̣ са̄латтхерам̣ катхинаттха̄раттхам̣ йа̄читва̄ катхиначӣварам̣ тасса̄дам̣су. тхерасса катхиначӣваре кайирама̄не бхиккхӯ сиббане саха̄йака̄ ахесум̣. падумо пана самма̄самбуддхо сӯчиччхидде сутта̄ни а̄вунитва̄ ада̄си. нит̣т̣хите пана чӣваре бхагава̄ тӣхи бхиккхусатасахассехи ча̄рикам̣ пакка̄ми.

атха̄парена самайена сӣхавиккантага̄мӣ пурисасӣхо вийа буддхасӣхо госин̇гаса̄лаванасадисе парамасурабхикусумапхалабха̄равинамитаса̄кха̄вит̣апе вималакамалакувалайасамалан̇кате сисирамадхурава̄рива̄хена парипӯрите руру-чамара-сӣха-бйаггха-аджа-хайа-гавайа-махим̣са̄ди вивидхамигаган̣авичарите сурабхикусумагандха̄вабаддхахадайа̄хи бхамарамадхукарайуватӣхи анубхӯтаппача̄ра̄хи самантато гумбагумба̄йама̄не пхаларасапамудитахадайа̄хи ка̄калисадисамадхуравирута̄хи кокилавадхӯхи упагӣйама̄не парамараман̣ӣйе вивитте виджане йога̄нукӯле паване васса̄ва̄самупаган̃чхи. тасмим̣ вихарантам̣ сапарива̄ракам̣ дасабалам̣ татха̄гатам̣ дхаммара̄джам̣ буддхасирийа̄ вирочама̄нам̣ дисва̄ манусса̄ тасса дхаммам̣ сутва̄ пасӣдитва̄ ехибхиккхупаббаджджа̄йа паббаджим̣су. тада̄ двӣхи бхиккхусатасахассехи паривуто пава̄реси. со татийо саннипа̄то ахоси. тена вуттам̣ –

6. ‘‘саннипа̄та̄ тайо а̄сум̣, падумасса махесино;

кот̣исатасахасса̄нам̣, пат̣хамо а̄си сама̄гамо.

7. ‘‘катхинаттха̄расамайе, уппанне катхиначӣваре;

дхаммасена̄патиттха̄йа, бхиккхӯ сиббим̣су чӣварам̣.

8. ‘‘тада̄ те вимала̄ бхиккхӯ, чхал̣абхин̃н̃а̄ махиддхика̄;

тӣн̣и сатасахасса̄ни, самим̣су апара̄джита̄.

9. ‘‘пуна̄парам̣ со нара̄сабхо, паване ва̄сам̣ упа̄гами;

тада̄ сама̄гамо а̄си, двиннам̣ сатасахассина’’нти.

таттха катхинаттха̄расамайети катхиначӣвараттхаран̣асамайе. дхаммасена̄патиттха̄йа̄ти дхаммасена̄патиса̄латтхераттхам̣. апара̄джита̄ти на пара̄джита̄, вибхаттилопо дат̣т̣хаббо. соти со маха̄падумо. паванети маха̄ване. ва̄санти васса̄ва̄сам̣. упа̄гамӣти упа̄гато. двиннам̣ сатасахассинанти двиннам̣ сатасахасса̄нам̣. ‘‘тада̄ а̄си сама̄гамо’’типи па̄т̣хо йади аттхи сундаро бхавеййа.

тада̄ татха̄гате тасмим̣ ванасан̣д̣е васанте амха̄кам̣ бодхисатто сӣхо хутва̄ сатта̄хам̣ ниродхасама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ нисиннам̣ дисва̄ пасанначитто хутва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ сан̃джа̄тапӣтисоманассо тиккхаттум̣ сӣхана̄дам̣ надитва̄ сатта̄хам̣ буддха̄рамман̣ам̣ пӣтим̣ авиджахитва̄ пӣтисукхенева гочара̄йа апаккамитва̄ джӣвитапаричча̄гам̣ катва̄ пайирупа̄сама̄но ат̣т̣ха̄си. атха саттха̄ тасса сатта̄хасса аччайена ниродхасама̄паттито вут̣т̣ха̄йа нарасӣхо сӣхам̣ олокетва̄ – ‘‘бхиккхусан̇гхеписса читтаппаса̄до хотӯти сан̇гхо а̄гаччхатӯ’’ти чинтеси. анекакот̣ибхиккхӯ та̄вадева а̄ган̃чхим̣су. сӣхо сан̇гхепи читтам̣ паса̄деси. атха саттха̄ тасса читтам̣ олокетва̄ – ‘‘ана̄гате готамо на̄ма буддхо бхависсатӣ’’ти бйа̄ка̄си. тена вуттам̣ –

10. ‘‘ахам̣ тена самайена, сӣхо а̄сим̣ мига̄дхибхӯ;

павивекаманубрӯхантам̣, паване аддасам̣ джинам̣.

11. ‘‘вандитва̄ сираса̄ па̄де, катва̄на там̣ падаккхин̣ам̣;

тиккхаттум̣ абхина̄дитва̄, сатта̄хам̣ джинамупат̣т̣хахам̣.

12. ‘‘сатта̄хам̣ варасама̄паттийа̄, вут̣т̣хахитва̄ татха̄гато;

манаса̄ чинтайитва̄на, кот̣ибхиккхӯ сама̄найи.

13. ‘‘тада̄пи со маха̄вӣро, тесам̣ маджджхе вийа̄кари;

апаримеййито каппе, айам̣ буддхо бхависсати.

14. ‘‘падха̄нам̣ падахитва̄на…пе… хесса̄ма саммукха̄ имам̣.

15. ‘‘тасса̄пи вачанам̣ сутва̄, бхиййо читтам̣ паса̄дайим̣;

уттарим̣ ватамадхит̣т̣ха̄сим̣, дасапа̄рамипӯрийа̄’’ти.

таттха павивекаманубрӯхантанти ниродхасама̄паттим̣ сама̄паннанти аттхо. падаккхин̣анти тиккхаттум̣ падаккхин̣ам̣ катва̄. абхина̄дитва̄ти тиккхаттум̣ сӣхана̄дам̣ надитва̄. упат̣т̣хаханти упат̣т̣хахим̣. айамева ва̄ па̄т̣хо. варасама̄паттийа̄ти ниродхасама̄паттито вут̣т̣хахитва̄. манаса̄ чинтайитва̄на̄ти ‘‘саббепи бхиккхӯ идха а̄гаччхантӯ’’ти манаса̄ва чинтетва̄. сама̄найӣти сама̄хари.

тасса пана падумасса бхагавато чампакам̣ на̄ма нагарам̣ ахоси. асамо на̄ма ра̄джа̄ пита̄ ахоси, ма̄та̄пи тасса асама̄ на̄ма, са̄ло ча упаса̄ло ча две аггаса̄вака̄, варун̣о на̄мупат̣т̣ха̄ко, ра̄дха̄ ча сура̄дха̄ ча две аггаса̄вика̄, маха̄сон̣аруккхо бодхи, ат̣т̣хапан̣н̣а̄сахаттхуббедхам̣ сарӣрам̣, а̄йу вассасатасахассам̣ ахоси, рӯпа̄дӣхи гун̣ехи ануттара̄ уттара̄ на̄масса аггамахесӣ, раммакума̄ро на̄масса атираммо танайо ахоси. тена вуттам̣ –

16. ‘‘чампакам̣ на̄ма нагарам̣, асамо на̄ма кхаттийо;

асама̄ на̄ма джаника̄, падумасса махесино.

21. ‘‘са̄ло ча упаса̄ло ча, ахесум̣ аггаса̄вака̄;

варун̣о на̄мупат̣т̣ха̄ко, падумасса махесино.

22. ‘‘ра̄дха̄ чева сура̄дха̄ ча, ахесум̣ аггаса̄вика̄;

бодхи тасса бхагавато, маха̄сон̣оти вуччати.

24. ‘‘ат̣т̣хапан̣н̣а̄саратанам̣, аччуггато маха̄муни;

пабха̄ ниддха̄ватӣ тасса, асама̄ саббато диса̄.

25. ‘‘чандаппабха̄ сӯрийаппабха̄, ратанаггиман̣иппабха̄;

сабба̄пи та̄ хата̄ хонти, патва̄ джинапабхуттамам̣.

26. ‘‘вассасатасахасса̄ни, а̄йу виджджати та̄ваде;

та̄вата̄ тит̣т̣хама̄но со, та̄реси джанатам̣ бахум̣.

27. ‘‘парипаккама̄насе сатте, бодхайитва̄ асесато;

сесаке ануса̄ситва̄, ниббуто со саса̄вако.

28. ‘‘урагова тачам̣ джин̣н̣ам̣, ваддхапаттам̣ва па̄дапо;

джахитва̄ саббасан̇кха̄ре, ниббуто со йатха̄ сикхӣ’’ти.

таттха ратанаггиман̣иппабха̄ти ратанаппабха̄ ча аггиппабха̄ ча ман̣иппабха̄ ча. хата̄ти абхибхӯта̄. джинапабхуттаманти джинасса сарӣраппабхам̣ уттамам̣ патва̄ хата̄ти аттхо. парипаккама̄насети парипаккиндрийе венеййасатте. ваддхапаттанти пура̄н̣апаттам̣. па̄дапо ва̄ти па̄дапо вийа. саббасан̇кха̄рети саббепи аджджхаттикаба̄хире сан̇кха̄ре. ‘‘хитва̄ саббасан̇кха̄ра’’нтипи па̄т̣хо, сойеваттхо. йатха̄ сикхӣти агги вийа нирупа̄да̄но ниббутим̣ сугато гатоти. сесаметтха га̄тха̄су хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ утта̄намева̄ти.

падумабуддхавам̣саван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нит̣т̣хито ат̣т̣хамо буддхавам̣со.