18. кумудавагго
1. кумудама̄лийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
паббате химавантамхӣтиа̄дикам̣ а̄йасмато кумудама̄лийаттхерасса апада̄нам̣. айампи тхеро пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто аттхадассисса бхагавато ка̄ле химавантапаббатасамӣпе джа̄тассарасса а̄санне раккхасо хутва̄ ниббатто аттхадассим̣ бхагавантам̣ таттха упагатам̣ дисва̄ пасаннама̄насо кумудапуппха̄ни очинитва̄ бхагавантам̣ пӯджеси. бхагава̄ анумоданам̣ катва̄ пакка̄ми.
1. со тена пун̃н̃ена тато чавитва̄ девалокам̣ упапанно чха ка̄ма̄вачарасампаттийо анубхавитва̄ мануссесу ча чаккаваттиа̄дисампаттийо анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де кулагехе ниббатто вуддхиппатто ратанаттайе пасанно паббаджитва̄ ва̄йаманто брахмачарийапарийоса̄нам̣ арахаттам̣ патва̄ аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто паббате химавантамхӣтиа̄дима̄ха. таттха таттхаджо раккхасо а̄синти тасмим̣ джа̄тассарасамӣпе джа̄то ниббатто раккхасо парарудхирамам̣сакха̄дако ниддайо гхорарӯпо бхайа̄накасабха̄во маха̄бало маха̄тха̄мо каккхал̣о йаккхо а̄сим̣ ахосинти аттхо.
кумудам̣ пуппхате таттха̄ти тасмим̣ маха̄саре сӯрийарам̣сийа̄ абха̄ве сати са̄йанхе макул̣итам̣ кун̃чита̄ка̄рена ниппабхам̣ аван̣н̣ам̣ хотӣти ‘‘кумуда’’нти ладдхана̄мам̣ пуппхам̣ пуппхате викасатӣти аттхо. чаккаматта̄ни джа̄йарети та̄ни пуппха̄ни ратхачаккапама̄н̣а̄ни хутва̄ джа̄йантӣти аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.
кумудама̄лийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.
2. ниссен̣ида̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
кон̣д̣ан̃н̃асса бхагаватотиа̄дикам̣ а̄йасмато ниссен̣ида̄йакаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримаджинаваресу ката̄дхика̄ро анека̄су джа̄тӣсу виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто кон̣д̣ан̃н̃асса бхагавато ка̄ле вад̣д̣хакикуле ниббатто саддхо пасанно бхагавато дхаммадесанам̣ сутва̄ пасаннама̄насо бхагавато васанапа̄са̄дасса̄роханаттха̄йа са̄ракат̣т̣хамайам̣ ниссен̣им̣ катва̄ усса̄петва̄ т̣хапеси. бхагава̄ тасса паса̄дасам̣вад̣д̣ханаттха̄йа пассантассева упарипа̄са̄дам̣ а̄рухи. со атӣва пасанно тенева пӣтисоманассена ка̄лам̣ катва̄ девалоке ниббатто таттха диббасампаттим̣ анубхавитва̄ мануссесу джа̄йама̄но ниссен̣ида̄наниссандена уччакуле ниббатто мануссасукхам̣ анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де екасмим̣ куле ниббатто саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ саддха̄джа̄то паббаджито начирассева араха̄ ахоси.
9. со аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто кон̣д̣ан̃н̃асса бхагаватотиа̄дима̄ха. таттха кон̣д̣ан̃н̃асса̄ти куччхито хутва̄ д̣ети паваттатӣти кон̣д̣о, ла̄макасатто, кон̣д̣ато ан̃н̃оти кон̣д̣ан̃н̃о, ала̄мако уттамапурисоти аттхо. атха ва̄ бра̄хман̣аготтесу кон̣д̣ан̃н̃аготте уппаннатта̄ ‘‘кон̣д̣ан̃н̃о’’ти готтавасена тасса на̄мам̣, тасса кон̣д̣ан̃н̃асса. сесам̣ па̄кат̣амева̄ти.
ниссен̣ида̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.
3. раттипуппхийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
мигалуддо пуре а̄синтиа̄дикам̣ а̄йасмато раттипуппхийаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто випассисса бхагавато ка̄ле неса̄дакуле уппанно мигавадха̄йа аран̃н̃е вичарама̄но тасса ка̄рун̃н̃ена аран̃н̃е чарама̄нам̣ випассим̣ бхагавантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо пуппхитам̣ раттикам̣ на̄ма пуппхам̣ кут̣аджапуппхан̃ча саха ван̣т̣ена очинитва̄ соманассачиттена пӯджеси. бхагава̄ анумоданам̣ катва̄ пакка̄ми.
13. со тенева пун̃н̃ена девамануссесу сам̣саранто убхайасампаттийо анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де кулагехе ниббатто вин̃н̃утам̣ патто ратанаттайе пасанно саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ ка̄месу а̄дӣнавам̣ дисва̄ паббаджитва̄ начирассева арахаттам̣ патто аттано пуббакаммам̣ саритва̄ ‘‘неса̄дабхӯтена майа̄ катакусалам̣ сундара’’нти соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто мигалуддо пуре а̄синтиа̄дима̄ха. таттха мига̄нам̣ луддо са̄хасико ма̄ракоти мигалуддо, мигесу ва̄ луддо лобхӣти мигалуддо, неса̄до а̄сим̣ пурети аттхо.
14. раттикам̣ пуппхитам̣ дисва̄ти падумапуппха̄дӣни анека̄ни пуппха̄ни сӯрийарам̣сисампхассена дива̄ пуппханти раттийам̣ макул̣ита̄ни хонти. джа̄тисуманамаллика̄дӣни анека̄ни пуппха̄ни пана раттийам̣ пуппханти но дива̄. тасма̄ раттийам̣ пуппханато раттипуппхана̄мака̄ни анека̄ни сугандхапуппха̄ни ча кут̣аджапуппха̄ни ча гахетва̄ пӯджесинти аттхо. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.
раттипуппхийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.
4. удапа̄нада̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
випассино бхагаватотиа̄дикам̣ а̄йасмато удапа̄нада̄йакаттхерасса апада̄нам̣. айампи тхеро пуримамуниваресу ката̄дхика̄ро анекесу бхавесу катапун̃н̃асан̃чайо випассисса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббатто вуддхиппатто ‘‘па̄нӣйада̄нам̣ майа̄ да̄таббам̣, тан̃ча нирантарам̣ катва̄ паваттетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄ екам̣ кӯпам̣ кхана̄петва̄ удакасампаттака̄ле ит̣т̣хака̄хи чина̄петва̄ тхирам̣ катва̄ таттха ут̣т̣хитена удакена пун̣н̣ам̣ там̣ удапа̄нам̣ випассисса бхагавато ниййа̄деси. бхагава̄ па̄нӣйада̄на̄нисам̣садӣпакам̣ анумоданам̣ ака̄си. со тена пун̃н̃ена девамануссесу сам̣саранто ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не поккхаран̣ӣудапа̄напа̄нӣйа̄дисампанно сукхаманубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де екасмим̣ куле ниббатто вуддхиманва̄йа саддхо пасанно паббаджитва̄ начирассева араха̄ ахоси.
18. со апарабха̄ге аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто випассино бхагаватотиа̄дима̄ха. таттха удапа̄но като майа̄ти удакам̣ пиванти еттха̄ти удапа̄но, кӯпапоккхаран̣ӣтал̣а̄ка̄наметам̣ адхивачанам̣. со удапа̄но кӯпо випассисса бхагавато аттха̄йа като кханитоти аттхо. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.
удапа̄нада̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.
5. сӣха̄санада̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
ниббуте локана̄тхамхӣтиа̄дикам̣ а̄йасмато сӣха̄санада̄йакаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве нибба̄на̄дхигаматтха̄йа катапун̃н̃ӯпачайо падумуттарасса бхагавато ка̄ле гахапатикуле ниббатто вин̃н̃утам̣ патто саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ ратанаттайе пасанно тасмим̣ бхагавати париниббуте саттахи ратанехи кхачитам̣ сӣха̄санам̣ ка̄ра̄петва̄ бодхируккхам̣ пӯджеси, бахӯхи ма̄ла̄гандхадхӯпехи ча пӯджеси.
21. со тена пун̃н̃ена девамануссесу сам̣саранто убхайасампаттийо анубхавитва̄ саббаттха пӯджито имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ кулагехе ниббатто вуддхиппатто гхара̄ва̄сам̣ васанто саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пасаннама̄насо н̃а̄тиваггам̣ паха̄йа паббаджито начирассева араха̄ хутва̄ пуббӯпачитакусаласамбха̄рам̣ саритва̄ сан̃джа̄тасоманассо пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто ниббуте локана̄тхамхӣтиа̄дима̄ха. таттха сӣха̄санамада̄саханти сӣхарӯпахиран̃н̃асуван̣н̣аратанехи кхачитам̣ а̄санам̣ сӣха̄санам̣, сӣхасса ва̄ абхӣтасса бхагавато нисинна̄рахам̣, сӣхам̣ ва̄ сет̣т̣хам̣ уттамам̣ а̄сананти сӣха̄санам̣, там̣ ахам̣ ада̄сим̣, бодхируккхам̣ пӯджесинти аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.
сӣха̄санада̄йакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.
6. маггадаттикаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
аномадассӣ бхагава̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато маггадаттикаттхерасса апада̄нам̣. айампа̄йасма̄ пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто аномадассисса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббатто вуддхиманва̄йа гхара̄ва̄сам̣ сан̣т̣хапетва̄ васанто аномадассим̣ бхагавантам̣ а̄ка̄се чан̇камантам̣ па̄дуддха̄ре па̄дуддха̄рачан̇каманат̣т̣ха̄не пуппха̄нам̣ викиран̣ам̣ аччхарийан̃ча дисва̄ пасаннама̄насо пуппха̄ни а̄ка̄се уккхипи, та̄ни вита̄нам̣ хутва̄ ат̣т̣хам̣су.
26. со тена пун̃н̃ена сугатӣсуйева сам̣саранто саббаттха пӯджито сукхам̣ анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де екасмим̣ куле ниббатто камена йоббан̃н̃ам̣ па̄пун̣итва̄ саддха̄джа̄то паббаджитва̄ ваттасампанно начирассева арахаттам̣ патто чан̇каманасса пӯджитатта̄ маггадаттикаттхероти па̄кат̣о. со пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто аномадассӣ бхагава̄тиа̄дима̄ха. дит̣т̣хадхаммасукхаттха̄йа̄ти имасмим̣ аттабха̄ве чан̇каманена сарӣрасаллахука̄дисукхам̣ пат̣ичча̄ти аттхо. аббхока̄самхи чан̇камӣти аббхока̄се ан̇ган̣ат̣т̣ха̄не чан̇ками, падавиккхепам̣ падасан̃ча̄рам̣ ака̄сӣти аттхо.
уддхате па̄де пуппха̄нӣти чан̇камантена па̄де уддхате падумуппала̄дӣни пуппха̄ни патхавито уггантва̄ чан̇каме викирим̣сӯти аттхо. собхам̣ муддхани тит̣т̣харети буддхасса муддхани сӣсе собхайама̄на̄ та̄ни тит̣т̣хантӣти аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.
маггадаттикаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.
7. екадӣпийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
падумуттарасса мунинотиа̄дикам̣ а̄йасмато екадӣпийаттхерасса апада̄нам̣. айампа̄йасма̄ пуримаджинасет̣т̣хесу катакусаласамбха̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле гахапатикуле ниббатто вуддхиппатто саддхо пасанно бхагавато салаламаха̄бодхимхи екападӣпам̣ пӯджеси, тха̄варам̣ катва̄ ниччамекападӣпапӯджанаттха̄йа телават̣т̣ам̣ пат̣т̣хапеси. со тена пун̃н̃ена девамануссесу сам̣саранто саббаттха джалама̄но пасанначаккхуко убхайасукхаманубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ вибхавасампанне екасмим̣ куле ниббатто вин̃н̃утам̣ патто ратанаттайе пасанно паббаджитва̄ начирассева арахаттам̣ патто дӣпапӯджа̄йа ладдхависеса̄дхигаматта̄ екадӣпийаттхероти па̄кат̣о.
30. со апарабха̄ге аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто падумуттарасса мунинотиа̄дима̄ха. там̣ саббам̣ утта̄наттхамева̄ти.
екадӣпийаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.
8. ман̣ипӯджакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
орена химавантасса̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато ман̣ипӯджакаттхерасса апада̄нам̣. айампи тхеро пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле екасмим̣ куле ниббатто гхара̄ва̄сам̣ сан̣т̣хапетва̄ таттха̄дӣнавам̣ дисва̄ гхара̄ва̄сам̣ паха̄йа та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ химавантаорабха̄ге екисса̄ надийа̄ самӣпе пан̣н̣аса̄лам̣ ка̄ретва̄ васанто вивекака̄мата̄йа тасса̄нукампа̄йа ча таттха упагатам̣ падумуттарам̣ бхагавантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо ман̣ипаллан̇кам̣ бхагавато пӯджеси. бхагава̄ тасса паса̄давад̣д̣ханаттха̄йа таттха нисӣди. со бхиййосоматта̄йа пасанно нибба̄на̄дхигаматтха̄йа паттханам̣ ака̄си. бхагава̄ анумоданам̣ ватва̄ пакка̄ми. со тена пун̃н̃ена девамануссесу сам̣саранто саббаттха пӯджито сукхам̣ анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ вибхавасампанне куле ниббатто гхара̄ва̄сам̣ васанто екадивасам̣ саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ начирассева араха̄ ахоси.
34. со екадивасам̣ аттана̄ катакусалам̣ саритва̄ сан̃джа̄тасоманассо пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто орена химавантасса̄тиа̄дима̄ха. таттха орена̄ти химавантасса апарам̣ бха̄гам̣ виха̄йа орена, бхумматтхе каран̣авачанам̣, орасмим̣ диса̄бха̄гети аттхо. надика̄ сампаваттатха̄ти апа̄кат̣ана̄мадхеййа̄ ека̄ надӣ сам̣сут̣т̣ху паватта̄нӣ ваха̄нӣ сандама̄на̄ ахосӣти аттхо. тасса̄ ча̄нупакхеттамхӣти тасса̄ надийа̄ анупакхеттамхи тӣрасамӣпети аттхо. сайамбхӯ васате тада̄ти йада̄ ахам̣ ман̣ипаллан̇кам̣ пӯджесим̣, тада̄ ана̄чарийако хутва̄ сайамева буддхабхӯто бхагава̄ васате вихаратӣти аттхо.
35. ман̣им̣ паггайха паллан̇канти ман̣инти читтам̣ а̄ра̄дхети соманассам̣ каротӣти ман̣и, атха ва̄ ма̄ти пама̄н̣ам̣ кароти а̄бхаран̣анти ман̣и, атха ва̄ маранта̄пи ра̄джайувара̄джа̄дайо там̣ на париччаджанти тадаттха̄йа сан̇га̄мам̣ каронтӣти ман̣и, там̣ ман̣им̣ ман̣имайам̣ паллан̇кам̣ манорамам̣ са̄дху читтам̣ сут̣т̣ху вичиттам̣ паггайха гахетва̄ буддхасет̣т̣хасса абхиропайим̣ пӯджесинти аттхо. сесам̣ саббам̣ утта̄наттхамева̄ти.
ман̣ипӯджакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.
9. тикиччхакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
нагаре бандхуматийа̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато тикиччхакаттхерасса апада̄нам̣. айампа̄йасма̄ пуримаджинаваресу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто випассисса бхагавато ка̄ле бандхуматӣнагаре веджджакуле ниббатто бахуссуто сусиккхито веджджакамме чхеко бахӯ рогино тикиччханто випассисса бхагавато упат̣т̣ха̄касса асокана̄маттхерасса рогам̣ тикиччхи. со тена пун̃н̃ена девамануссесу апара̄парам̣ сукхам̣ анубхаванто ниббаттаниббаттабхаве арого дӣгха̄йуко суван̣н̣аван̣н̣асарӣро ахоси.
39. со имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ гахапатикуле ниббатто вуддхиманва̄йа саббасиппесу ниппхаттим̣ патто арого сукхито вибхавасампанно ратанаттайе пасанно саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо гхара̄ва̄сам̣ паха̄йа паббаджитва̄ начирассева араха̄ хутва̄ пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто нагаре бандхуматийа̄тиа̄дима̄ха. там̣ саббам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ утта̄наттхамева̄ти.
тикиччхакаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.
10. сан̇гхупат̣т̣ха̄каттхераапада̄наван̣н̣ана̄
вессабхумхи бхагаватӣтиа̄дикам̣ а̄йасмато сан̇гхупат̣т̣ха̄каттхерасса апада̄нам̣. айампи тхеро пуримабуддхесу катакусаласамбха̄ро анекесу бхавесу виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто вессабхусса бхагавато ка̄ле тасса̄ра̄микасса путто хутва̄ ниббатто вин̃н̃утам̣ патва̄ саддхо пасанно виха̄ресу а̄ра̄микакаммам̣ каронто саккаччам̣ сан̇гхам̣ упат̣т̣ха̄си. со тенева кусалакаммена девамануссесу сам̣саранто убхайасампаттийо анубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ гахапатикуле ниббатто вуддхиппатто вибхавасампанно сукхаппатто па̄кат̣о саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ са̄сане пасанно паббаджитва̄ ваттасампанно са̄санам̣ собхайама̄но випассанам̣ вад̣д̣хенто начирассева саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ патто чхал̣абхин̃н̃о пуббе катакусалакаммавасена сан̇гхупат̣т̣ха̄каттхероти па̄кат̣о ахоси.
45. со екадивасам̣ ‘‘пуббе майа̄ ким̣ на̄ма каммам̣ катва̄ айам̣ локуттарасампатти ладдха̄’’ти аттано пуббакаммам̣ саритва̄ паччаккхато джа̄нитва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ па̄кат̣ам̣ каронто вессабхумхи бхагаватӣтиа̄дима̄ха. таттха ахоса̄ра̄мико аханти ахам̣ вессабхусса бхагавато са̄сане а̄ра̄мико ахосинти аттхо. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ утта̄наттхатта̄ ча сувин̃н̃еййамева̄ти.
сан̇гхупат̣т̣ха̄каттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.
ат̣т̣ха̄расамаваггаван̣н̣ана̄ саматта̄.