3-6. упа̄литтхераапада̄наван̣н̣ана̄

нагаре хам̣саватийа̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато упа̄литтхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре вибхавасампанне бра̄хман̣акуле ниббатто. екадивасам̣ саттху сантике дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ винайадхара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ саттху адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси.

со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де каппакагехе ниббатто. упа̄лӣтисса на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто ануруддха̄дӣнам̣ чханнам̣ кхаттийа̄нам̣ пийасаха̄йо хутва̄ татха̄гате анупийамбаване вихаранте паббаджджа̄йа никкхамантехи чхахи кхаттийехи саддхим̣ никкхамитва̄ паббаджи. тасса паббаджджа̄видха̄нам̣ па̄л̣ийам̣ (чӯл̣ава. 330 а̄дайо) а̄гатамева. со паббаджитва̄ упасампанно хутва̄ саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ ‘‘майхам̣, бханте, аран̃н̃ава̄сам̣ ануджа̄на̄тха̄’’ти а̄ха. ‘‘бхиккху аран̃н̃е васантасса екамева дхурам̣ вад̣д̣хиссати, майхам̣ пана сантике васантасса випассана̄дхуран̃ча гантхадхуран̃ча парипӯрессатӣ’’ти. со саттху вачанам̣ сампат̣иччхитва̄ випассана̄йа каммам̣ каронто начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. саттха̄пи нам̣ сайамева сакалам̣ винайапит̣акам̣ угган̣ха̄песи. со апарабха̄ге бха̄рукаччхаваттхум̣ аджджукаваттхум̣ кума̄ракассапаваттхунти има̄ни тӣн̣и ваттхӯни виниччхини. саттха̄ екекасмим̣ виниччхайе са̄дхука̄рам̣ датва̄ тайо виниччхайе ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ тхерам̣ винайадхара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапеси.

441. евам̣ со етадаггат̣т̣ха̄нам̣ патва̄ аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаппатто там̣ пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто нагаре хам̣саватийа̄тиа̄дима̄ха. таттха хам̣саватийа̄ти хам̣са̄ват̣т̣аа̄ка̄рена вати па̄ка̄рапариккхепо йасмим̣ нагаре, там̣ нагарам̣ хам̣саватӣ. атха ва̄ анекасан̇кха̄ хам̣са̄ тал̣а̄капоккхаран̣ӣсарапаллала̄дӣсу нивасанта̄ ито чито ча видха̄вама̄на̄ васанти еттха̄ти хам̣саватӣ, тасса̄ хам̣саватийа̄. суджа̄то на̄ма бра̄хман̣оти сут̣т̣ху джа̄тоти суджа̄то, ‘‘аккхитто анупакут̣т̣хо’’ти вачанато агарахито хутва̄ джа̄тоти аттхо. асӣтикот̣иничайоти асӣтикот̣идханара̄сико пахӯтадханадхан̃н̃ава̄ асан̇кхйеййадханадхан̃н̃ава̄ бра̄хман̣о суджа̄то на̄ма ахосинти самбандхо.

442. пунапи тассева махантабха̄вам̣ дассенто аджджха̄йакотиа̄дима̄ха. таттха аджджха̄йакоти паресам̣ ведаттайа̄дим̣ ва̄чета̄. мантадхароти манта̄ вуччати пан̃н̃а̄, атхаббанаведабйа̄каран̣а̄диджа̄нанапан̃н̃ава̄ти аттхо. тин̣н̣ам̣ веда̄на па̄рагӯти ируведайаджуведаса̄маведасан̇кха̄та̄нам̣ тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ парийоса̄нам̣ паттоти аттхо. лаккхан̣ети лаккхан̣асаттхе, буддхапаччекабуддхачаккаваттииттхипуриса̄нам̣ хаттхапа̄да̄дӣсу диссама̄налаккхан̣апака̄санакагантхе ча̄ти аттхо. итиха̄сети ‘‘итиха а̄са итиха а̄са̄’’ти пора̄н̣акатха̄ппака̄саке гантхе. садхаммети сакадхамме бра̄хман̣адхамме па̄рамим̣ гато парийоса̄нам̣ кот̣им̣ гато паттоти аттхо.

443. парибба̄джа̄ти йе ниган̣т̣хаса̄вака̄, те саббе на̄на̄дит̣т̣хика̄ тада̄ махийа̄ патхавӣтале чарантӣти самбандхо.

445. йа̄ва йаттакам̣ ка̄лам̣ джино нуппаджджати, та̄ва таттакам̣ ка̄лам̣ буддхоти вачанам̣ наттхӣти аттхо.

446. аччайена ахораттанти ахо ча ратти ча ахораттам̣, бахӯнам̣ сам̣ваччхара̄нам̣ атиккамена̄ти аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

454. манта̄н̣ипуттоти манта̄н̣ӣна̄ма̄йа каппакадхӣтуйа̄ путто, ма̄сапун̣н̣ата̄йа дивасапун̣н̣ата̄йа пун̣н̣оти ладдхана̄моти аттхо. тасса саттхусса са̄вако хессати бхависсатӣти самбандхо.

455. евам̣ киттайи со буддхоти со падумуттаро бхагава̄ евам̣ имина̄ пака̄рена сунандам̣ сундара̄ка̄рена соманассада̄йакам̣ киттайи бйа̄каран̣амада̄сӣти аттхо. саббам̣ джанам̣ сакаладжанасамӯхам̣ са̄дхукам̣ ха̄сайанто соманассам̣ каронто сакам̣ балам̣ аттано балам̣ дассайанто па̄кат̣ам̣ каронтоти самбандхо.

456. тато анантарам̣ аттано а̄нубха̄вам̣ ан̃н̃а̄падесена дассенто катан̃джалӣтиа̄дима̄ха. тада̄ тасмим̣ буддхуппа̄дато пуримака̄ле сунандам̣ та̄пасам̣ катан̃джалипут̣а̄ саббе джана̄ намассантӣти самбандхо. буддхе ка̄рам̣ каритва̄на̄ти евам̣ со саббаджанапӯджитопи сама̄но ‘‘пӯджитомхӣ’’ти ма̄нам̣ акатва̄ буддхаса̄сане адхикам̣ киччам̣ катва̄ аттано гатим̣ джа̄тим̣ содхеси парисуддхамака̄сӣти аттхо.

457. сутва̄на мунино вачанти тасса самма̄самбуддхасса ва̄чам̣, га̄тха̄бандхасукхаттхам̣ а̄-ка̄расса рассам̣ катва̄ ‘‘вача’’нти вуттам̣. ‘‘ана̄гатамхи аддха̄не готамо на̄ма на̄мена саттха̄ локе бхависсатӣ’’ти имам̣ мунино вачанам̣ сутва̄ йатха̄ йена пака̄рена готамам̣ бхагавантам̣ пасса̄ми, татха̄ тена пака̄рена ка̄рам̣ адхикакиччам̣ пун̃н̃асамбха̄рам̣ касса̄ми карисса̄мӣти ме майхам̣ сан̇каппо четана̄манасика̄ро аху ахосӣти самбандхо.

458. ева̄хам̣ чинтайитва̄на̄ти ‘‘ахам̣ ка̄рам̣ карисса̄мӣ’’ти евам̣ чинтетва̄. кирийам̣ чинтайим̣ мама̄ти ‘‘майа̄ кӣдисам̣ пун̃н̃ам̣ каттаббам̣ ну кхо’’ти кирийам̣ каттаббакиччам̣ чинтайинти аттхо. кйа̄хам̣ каммам̣ а̄чара̄мӣти ахам̣ кӣдисам̣ пун̃н̃акаммам̣ а̄чара̄ми пӯреми ну кхоти аттхо. пун̃н̃аккхетте ануттарети уттаравирахите сакалапун̃н̃асса бха̄джанабхӯте ратанаттайети аттхо.

459. айан̃ча па̄т̣хико бхиккхӯти айам̣ бхиккху сарабхан̃н̃авасена гантхапа̄т̣хапат̣ханато ва̄чанато ‘‘па̄т̣хико’’ти ладдхана̄мо бхиккху. буддхаса̄сане саббесам̣ па̄т̣хӣнам̣ па̄т̣хакава̄чака̄нам̣ антаре винайе ча агганиккхитто агго ити т̣хапито. там̣ т̣ха̄нам̣ тена бхиккхуна̄ паттат̣т̣ха̄нантарам̣ ахам̣ паттхайе паттхемӣти аттхо.

460. тато парам̣ аттано пун̃н̃акаран̣ӯпа̄йам̣ дассенто идам̣ ме амитам̣ бхогантиа̄дима̄ха. ме майхам̣ амитам̣ пама̄н̣авирахитам̣ бхогара̄сим̣ аккхобхам̣ кхобхетум̣ асаккун̣еййам̣ са̄гарӯпамам̣ са̄гарасадисам̣ тена бхогена та̄дисена дханена буддхасса а̄ра̄мам̣ ма̄пайети самбандхо. сесам̣ утта̄наттхамева.

474. бхиккхусан̇гхе нисӣдитва̄ самбуддхо тена сут̣т̣ху ма̄питам̣ ка̄ритам̣ сан̇гха̄ра̄мам̣ пат̣иггахетва̄ тасса̄ра̄масса̄нисам̣садӣпакам̣ идам̣ вачанам̣ абрави катхесӣти самбандхо.

475. катхам̣? йо соти йо сан̇гха̄ра̄мада̄йако та̄пасо сума̄питам̣ кут̣илен̣аман̣д̣апапа̄са̄дахаммийапа̄ка̄ра̄дина̄ сут̣т̣ху саджджитам̣ сан̇гха̄ра̄мам̣ буддхасса па̄да̄си па-ка̄рена соманассасампайуттачиттена ада̄си. тамахам̣ киттайисса̄мӣти там̣ та̄пасам̣ ахам̣ па̄кат̣ам̣ карисса̄ми, утта̄ним̣ карисса̄мӣти аттхо. сун̣а̄тха мама бха̄сатоти бха̄сантасса майхам̣ вачанам̣ сун̣а̄тха, охитасота̄ авиккхиттачитта̄ манаси каротха̄ти аттхо.

476. тена динна̄ра̄масса пхалам̣ дассенто хаттхӣ асса̄ ратха̄ паттӣтиа̄дима̄ха. там̣ сувин̃н̃еййамева.

477. сан̇гха̄ра̄массидам̣ пхаланти идам̣ а̄йатим̣ анубхавитаббасампаттисан̇кха̄там̣ ит̣т̣хапхалам̣ сан̇гха̄ра̄мада̄насса пхалам̣ випа̄канти аттхо.

478. чхал̣а̄сӣтисахасса̄нӣти чхасахасса̄ни асӣтисахасса̄ни самалан̇ката̄ сут̣т̣ху алан̇ката̄ саджджита̄ на̄рийо иттхийо вичиттаваттха̄бхаран̣а̄ти вичиттехи анекарӯпехи ваттхехи а̄бхаран̣ехи ча саманна̄гата̄. а̄муттаман̣икун̣д̣ала̄ти оламбитамутта̄ха̄раман̣икан̃читакан̣н̣а̄ти аттхо.

479. та̄сам̣ иттхӣнам̣ рӯпасобха̄тисайам̣ ван̣н̣енто а̄л̣а̄рапамха̄тиа̄дима̄ха. таттха а̄л̣а̄ра̄ни маханта̄ни аккхӣни ман̣игул̣асадиса̄ни йа̄сам̣ иттхӣнам̣ та̄ а̄л̣а̄рапамха̄ бхамара̄намива мандалочана̄ти аттхо. хасула̄ ха̄сапакати, лӣла̄вила̄са̄ти аттхо. сусан̃н̃а̄ти сундарасан̃н̃итаббасарӣра̄вайава̄. танумаджджхима̄ти кхуддакаударападеса̄. сесам̣ утта̄намева.

484. тасса дхаммесу да̄йа̄доти тасса готамасса бхагавато дхаммесу да̄йа̄до дхаммакот̣т̣ха̄сабха̄гӣ. орасоти ураси джа̄то, ситхиладханита̄дидасавидхабйан̃джанабуддхисампаннам̣ кан̣т̣хата̄луот̣т̣ха̄дипан̃чат̣т̣ха̄не гхат̣т̣етва̄ деситадхаммам̣ сутва̄ сота̄паттимагга̄димаггапат̣ипа̄т̣ийа̄ саббакилесе кхепетва̄ арахатте т̣хитабха̄вена ураси джа̄тапуттоти аттхо. дхамманиммитоти дхаммена самена адан̣д̣ена асаттхена ниммито па̄кат̣о бхависсасӣти аттхо. упа̄ли на̄ма на̄мена̄ти кин̃ча̄пи со ма̄ту на̄мена манта̄н̣ипуттана̄мо, ануруддха̄дӣхи пана саха гантва̄ паббаджитатта̄ кхаттийа̄нам̣ упасамӣпе аллӣно йутто ка̄йачиттехи саман̇гӣбхӯтоти упа̄лӣти на̄мена саттху са̄вако хессати бхависсатӣти аттхо.

485. винайе па̄рамим̣ патва̄ти винайапит̣аке кот̣им̣ парийоса̄нам̣ патва̄ па̄пун̣итва̄. т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄не ча ковидоти ка̄ран̣а̄ка̄ран̣е ча даккхо чхекоти аттхо. джинаса̄санам̣ дха̄рентоти джинена вутта̄нуса̄саним̣ джинасса пит̣акаттайам̣ ва̄чанасаваначинтанадха̄ран̣а̄дивасена дха̄ренто, саллаккхентоти аттхо. вихариссатина̄савоти никкилесо чатӯхи ирийа̄патхехи апарипатантам̣ аттабха̄вам̣ хариссати паваттессатӣти аттхо.

487. апаримеййупа̄да̄йа̄ти анекасатасахассе а̄дим̣ катва̄. паттхеми тава са̄сананти ‘‘готамасса бхагавато са̄сане винайадхара̄нам̣ агго бхавеййа’’нти туйхам̣ са̄санам̣ паттхеми иччха̄мӣти аттхо. со ме аттхоти со етадаггат̣т̣ха̄нантарасан̇кха̄то аттхо ме майа̄ ануппаттоти аттхо. саббасам̣йоджанаккхайоти саббесам̣ сам̣йоджана̄нам̣ кхайо майа̄ ануппаттоти самбандхо, нибба̄нам̣ адхигатанти аттхо.

488. ра̄джадан̣д̣ена таджджито пӣл̣ито сӯла̄вуто сӯле а̄вуто а̄вун̣ито посо пурисо сӯле са̄там̣ мадхурасукхам̣ авинданто на̄нубхаванто паримуттим̣ва паримочанамева иччхати йатха̄ти самбандхо.

489-90. маха̄вӣра вӣра̄намантаре вӣруттама ахам̣ бхавадан̣д̣ена джа̄тидан̣д̣ена, таджджито пӣл̣ито каммасӯла̄вуто кусала̄кусалакаммасӯласмим̣ а̄вуто санто сам̣виджджама̄но, пипа̄са̄ведана̄йа пипа̄са̄турабха̄вена ат̣т̣ито абхибхӯто дуккха̄пито бхаве са̄там̣ сам̣са̄ре мадхурам̣ сукхам̣ на винда̄ми на лабха̄ми. ра̄гаггидосаггимохаггисан̇кха̄техи, наракаггикаппут̣т̣ха̄наггидуккхаггисан̇кха̄техи ва̄ тӣхи аггӣхи д̣айханто паримуттим̣ паримуччанупа̄йам̣ гавеса̄ми парийеса̄ми татхева̄ти самбандхо. йатха̄ ра̄джадан̣д̣ам̣ ито гато патто паримуттим̣ гавесати, татха̄ ахам̣ бхавадан̣д̣аппатто паримуттим̣ гавеса̄мӣти самбандхо.

491-2. пуна сам̣са̄рато мочанам̣ упамопамеййавасена дассенто йатха̄ виса̄дотиа̄дима̄ха. таттха висена саппависена а̄ самантато дам̣сӣйиттха дат̣т̣хо хотӣти виса̄до, саппадат̣т̣хоти аттхо. атха ва̄ висам̣ хала̄халависам̣ адати гилатӣти виса̄до, висакха̄дакоти аттхо. йо пурисо виса̄до, тена та̄дисена висена парипӣл̣ито, тасса висасса вигха̄та̄йа вина̄са̄йа упа̄йанам̣ упа̄йабхӯтам̣ агадам̣ осадхам̣ гавесеййа парийесеййа, там̣ гавесама̄но висагха̄такам̣ висана̄сакам̣ агадам̣ осадхам̣ пассеййа даккхеййа. со там̣ аттано дит̣т̣хам̣ осадхам̣ пивитва̄ висамха̄ висато паримуттийа̄ паримочанака̄ран̣а̄ сукхӣ асса бхавеййа йатха̄ти самбандхо.

493. татхева̄ханти йатха̄ йена пака̄рена со наро висахато, сависена саппена дат̣т̣хо висакха̄дако ва̄ осадхам̣ пивитва̄ сукхӣ бхавеййа, татхева тена пака̄рена ахам̣ авиджджа̄йа мохена сам̣ сут̣т̣ху пӣл̣ито. саддхамма̄гадамесаханти ахам̣ саддхаммасан̇кха̄там̣ осадхам̣ есам̣ парийесантоти аттхо.

494-5. дхамма̄гадам̣ гавесантоти сам̣са̄радуккхависасса вина̄са̄йа дхаммосадхам̣ гавесанто. аддаккхим̣ сакйаса̄сананти сакйавам̣сапабхавасса готамасса са̄санам̣ саддаккхинти аттхо. аггам̣ саббосадха̄нам̣ танти саббесам̣ осадха̄нам̣ антаре там̣ сакйаса̄санасан̇кха̄там̣ дхаммосадхам̣ аггам̣ уттаманти аттхо. саббасаллавинодананти ра̄гасалла̄дӣнам̣ саббесам̣ салла̄нам̣ виноданам̣ вӯпасамакарам̣ дхаммосадхам̣ дхаммасан̇кха̄там̣ осадхам̣ пивитва̄ саббам̣ висам̣ сакаласам̣са̄радуккхависам̣ самӯханим̣ на̄сесинти самбандхо. аджара̄маранти там̣ дуккхависам̣ самӯханитва̄ аджарам̣ джара̄вирахитам̣ амарам̣ маран̣авирахитам̣ сӣтибха̄вам̣ ра̄гапарил̣а̄ха̄дивирахитатта̄ сӣталабхӯтам̣ нибба̄нам̣ ахам̣ пхассайим̣ паччаккхамака̄синти самбандхо.

496. пуна килесатамасса упамам̣ дассенто йатха̄ бхӯтат̣т̣итотиа̄дима̄ха. таттха йатха̄ йена пака̄рена бхӯтат̣т̣ито бхӯтена йаккхена ат̣т̣ито пӣл̣ито посо пурисо бхӯтагга̄хена йаккхагга̄хена пӣл̣ито дуккхито бхӯтасма̄ йаккхагга̄хато паримуттийа̄ мочанаттха̄йа бхӯтаведжджам̣ гавесеййа.

497. там̣ гавесама̄но ча бхӯтавиджджа̄йа сут̣т̣ху ковидам̣ чхекам̣ бхӯтаведжджам̣ пассеййа, со бхӯтаведжджо тасса йаккхаггахитасса пурисасса а̄весабхӯтам̣ вихане вина̄сеййа, самӯлан̃ча мӯлена саха а̄йатим̣ ана̄севакам̣ катва̄ вина̄сайе виддхам̣сеййа̄ти самбандхо.

498. маха̄вӣра вӣруттама тамагга̄хена килесандхака̄рагга̄хена пӣл̣ито ахам̣ татхева тена пака̄ренева тамато килесандхака̄рато паримуттийа̄ мочанаттха̄йа н̃а̄н̣а̄локам̣ пан̃н̃а̄а̄локам̣ гавеса̄мӣти самбандхо.

499. атха таданантарам̣ килесатамасодханам̣ килесандхака̄рана̄сакам̣ сакйамуним̣ аддасанти аттхо. со сакйамуни ме майхам̣ тамам̣ андхака̄рам̣ килесатимирам̣ бхӯтаведжджова бхӯтакам̣ йаккхаггахитам̣ ива винодеси дӯрӣ ака̄сӣти самбандхо.

500. со ахам̣ евам̣ вимутто сам̣са̄расотам̣ сам̣са̄рапава̄хам̣ сам̣ сут̣т̣ху чхиндим̣ чхедесим̣, тан̣ха̄сотам̣ тан̣ха̄махогхам̣ нива̄райим̣ ниравасесам̣ аппаваттим̣ ака̄синти аттхо. бхавам̣ уггха̄т̣айим̣ саббанти ка̄мабхава̄дикам̣ саббам̣ навабхавам̣ уггха̄т̣айим̣ вина̄сесинти аттхо. мӯлато вина̄сенто бхӯтаведжджо ива мӯлато уггха̄т̣айинти самбандхо.

501. тато нибба̄напарийесана̄йа упамам̣ дассенто йатха̄тиа̄дима̄ха. таттха гарум̣ бха̄рийам̣ на̄гам̣ гилатӣти гарул̣о. гарум̣ ва̄ на̄гам̣ ла̄ти а̄дада̄тӣти гарул̣о, гарул̣ара̄джа̄. аттано бхаккхам̣ сакагочарам̣ паннагам̣ пака̄рена парахаттхам̣ на гаччхатӣти паннаготи ладдхана̄мам̣ на̄гам̣ гахан̣аттха̄йа опатати авапатати, саманта̄ самантато йоджанасатам̣ сатайоджанаппама̄н̣ам̣ маха̄сарам̣ маха̄самуддам̣ аттано паккхава̄техи виккхобхети а̄лол̣ети йатха̄ти самбандхо.

502. со супан̣н̣о вихан̇гамо веха̄сагаманасӣло паннагам̣ на̄мам̣ гахетва̄ адхосӣсам̣ оламбетва̄ вихет̣хайам̣ таттха таттха вивидхена хет̣ханена хет̣хенто а̄да̄йа дал̣хам̣ гахетва̄ йена ка̄мам̣ йаттха гантука̄мо, таттха паккамати гаччхатӣти самбандхо.

503. бханте маха̄вӣра, йатха̄ гарул̣о балӣ балава̄ паннагам̣ гахетва̄ паккамати, татха̄ ева ахам̣ асан̇кхатам̣ паччайехи акатам̣ нибба̄нам̣ гавесанто пат̣ипаттипӯран̣авасена парийесанто досе сакаладийад̣д̣хакилесасахассе виккха̄лайим̣ висесена самуччхедаппаха̄нена содхесим̣ аханти самбандхо.

504. йатха̄ гарул̣о паннагам̣ гахетва̄ бхун̃джитва̄ вихарати, татха̄ ахам̣ дхаммаварам̣ уттамадхаммам̣ дит̣т̣хо пассанто етам̣ сантипадам̣ нибба̄нападам̣ ануттарам̣ уттаравирахитам̣ маггапхалехи а̄да̄йа гахетва̄ вал̣ан̃джетва̄ вихара̄мӣти самбандхо.

505. ида̄ни нибба̄насса дуллабхабха̄вам̣ дассенто а̄са̄ватӣ на̄ма лата̄тиа̄дима̄ха. таттха саббесам̣ дева̄нам̣ а̄са̄ иччха̄ етиссам̣ лата̄йам̣ аттхӣти а̄са̄ватӣ на̄ма лата̄, читталата̄ване анекавичитта̄хи лата̄хи гаханӣбхӯте ване уййа̄не джа̄та̄ ниббатта̄ти аттхо. тасса̄ лата̄йа вассасахассена вассасахассаччайена екам̣ пхалам̣ ниббаттате екам̣ пхалам̣ ган̣ха̄ти.

506. там̣ дева̄ти там̣ а̄са̄ватим̣ латам̣ та̄ва дӯрапхалам̣ таттакам̣ чирака̄лам̣ атиккамитва̄ пхалам̣ ган̣хантам̣ сам̣виджджама̄нам̣ дева̄ та̄ватим̣садевата̄ пайирупа̄санти бхаджанти, са̄ а̄са̄ватӣ на̄ма латуттама̄ лата̄нам̣ антаре уттамалата̄ евам̣ дева̄нам̣ пийа̄ ахосӣти самбандхо.

507. сатасахассупа̄да̄йа̄ти сатасахассасам̣ваччхарам̣ а̄дим̣ катва̄. та̄хам̣ паричаре мунӣти монам̣ вуччати н̃а̄н̣ам̣, бханте, муни н̃а̄н̣аванта саббан̃н̃у, ахам̣ там̣ бхагавантам̣ паричаре пайирупа̄са̄ми. са̄йам̣па̄там̣ намасса̄мӣти са̄йанхасамайан̃ча пуббан̣хасамайан̃ча̄ти двиккхаттум̣ намасса̄ми пан̣а̄мам̣ кароми. йатха̄ дева̄ та̄ватим̣са̄ дева̄ вийа а̄са̄ватӣлатам̣ са̄йам̣па̄тан̃ча пайирупа̄сантӣти самбандхо.

508. аван̃джха̄ па̄ричарийа̄ти йасма̄ буддхадассанахету нибба̄наппатти ахоси, тасма̄ буддхапа̄ричарийа̄ ваттапат̣ипаттикирийа̄ аван̃джха̄ атуччха̄ намассана̄ пан̣а̄макирийа̄ ча амогха̄ атуччха̄. татха̄ хи дӯра̄гатам̣ дӯрато сам̣са̄раддха̄нато а̄гатампи, сантам̣ сам̣виджджама̄нам̣ кхан̣ойам̣ айам̣ буддхуппа̄даккхан̣о на вира̄дхайи на̄тикками, мам̣ атиккамитва̄ на гатоти аттхо.

509. буддхадассанахету нибба̄наппатто ахам̣ а̄йатим̣ уппаджджанакабхаве мама пат̣исандхим̣ вичинанто упапариккханто на пасса̄мӣти самбандхо. нирӯпадхи кхандхӯпадхикилесӯпадхӣхи вирахито виппамутто саббакилесехи вина̄бхӯто упасанто килесапарил̣а̄ха̄бха̄вена сантама̄насо чара̄ми аханти самбандхо.

510. пуна аттано буддхадассана̄йа упамам̣ дассенто йатха̄пи падумам̣ на̄ма̄тиа̄дима̄ха. сӯрийарам̣сена сӯрийарам̣сисампхассена йатха̄ падумам̣ на̄ма апи пуппхати викасати маха̄вӣра вӣруттама ахам̣ татха̄ ева буддхарам̣сена буддхена бхагавата̄ деситадхаммарам̣сиппабха̄вена пуппхитоти аттхо.

511-12. пуна буддхадассанена нибба̄надассанам̣ дӣпенто йатха̄ бала̄ка̄тиа̄дима̄ха. таттха бала̄кайонимхи бала̄каджа̄тийам̣ сада̄ саббасмим̣ ка̄ле пума̄ пурисо йатха̄ на виджджати. пуме авиджджама̄не катхам̣ бала̄ка̄нам̣ габбхаггахан̣ам̣ хотӣти че? мегхесу гаджджама̄несу саддам̣ каронтесу мегхагаджджанам̣ сутва̄ та̄ бала̄кинийо сада̄ саббака̄ле габбхам̣ ган̣ханти ан̣д̣ам̣ дха̄рентӣти аттхо. йа̄ва йаттакам̣ ка̄лам̣ мегхо на гаджджати мегхо саддам̣ на кароти, та̄ва таттакам̣ ка̄лам̣ чирам̣ чирака̄лена габбхам̣ ан̣д̣ам̣ дха̄ренти. йада̄ йасмим̣ ка̄ле мегхо павассати пака̄рена гаджджитва̄ вассати вут̣т̣хидха̄рам̣ паггхарати, тада̄ тасмим̣ ка̄ле бха̄рато габбхадха̄ран̣ато паримуччанти ан̣д̣ам̣ па̄тентӣти аттхо.

513. тато парам̣ упамеййасампадам̣ дассенто падумуттарабуддхасса̄тиа̄дима̄ха. падумуттарасса буддхасса дхаммамегхена воха̄рапараматтхадесана̄сан̇кха̄тамегхена гаджджато гаджджантасса десентасса дхаммамегхасса саддена гхоса̄нуса̄рена ахам̣ тада̄ дхаммагаббхам̣ виват̣т̣ӯпаниссайам̣ да̄насӣла̄дипун̃н̃асамбха̄рагаббхам̣ аган̣хим̣ гахесим̣ татха̄ти самбандхо.

514. сатасахассупа̄да̄йа каппасатасахассам̣ а̄дим̣ катва̄ пун̃н̃агаббхам̣ да̄насӣла̄дипун̃н̃асамбха̄рам̣ ахам̣ дхареми пӯреми. йа̄ва дхаммамегхо дхаммадесана̄ на гаджджати буддхена на десӣйати, та̄ва ахам̣ бха̄рато сам̣са̄рагаббхабха̄рато наппамучча̄ми на мочеми на висум̣ бхава̄мӣти самбандхо.

515. бханте, сакйамуни сакйавам̣саппабхава йада̄ йасмим̣ ка̄ле суддходанамаха̄ра̄джасса тава питу рамме раман̣ӣйе капилаваттхаве капилаваттхуна̄маке нагаре тувам̣ дхаммамегхена гаджджати гхосети, тада̄ тасмим̣ ка̄ле ахам̣ бха̄рато сам̣са̄рагаббхабха̄рато паримуччим̣ мутто ахосинти самбандхо.

516. тато парам̣ аттана̄ адхигате маггапхале дассенто сун̃н̃атантиа̄дима̄ха. таттха аттааттанийа̄дӣнам̣ абха̄вато сун̃н̃атам̣ вимоккхан̃ча ра̄гадосамохасаббакилесанимитта̄нам̣ абха̄вато, анимиттам̣ вимоккхан̃ча тан̣ха̄пан̣идхисса абха̄вато, аппан̣ихитам̣ вимоккхан̃ча арийамаггам̣ адхиган̃чхим̣ бха̄весинти самбандхо. чатуро ча пхале саббети чатта̄ри са̄ман̃н̃апхала̄ни сабба̄ни саччхи ака̄синти аттхо. дхаммевам̣ виджат̣айим̣ аханти ахам̣ евам̣ саббадхамме джат̣ам̣ гаханам̣ виджат̣айим̣ виддхам̣сесинти аттхо.

дутийабха̄н̣ава̄раван̣н̣ана̄ саматта̄.

517. тато парам̣ аттана̄ адхигатависесамева дассенто апаримеййупа̄да̄йа̄тиа̄дима̄ха. таттха на паримеййоти апаримеййо, сам̣ваччхараган̣анавасена паметум̣ сан̇кха̄тум̣ асаккун̣еййоти аттхо. там̣ апаримеййам̣ каппам̣ упа̄да̄йа а̄дим̣ катва̄ тава са̄санам̣ туйхам̣ са̄санам̣ ‘‘ана̄гате готамасса бхагавато са̄сане винайадхара̄нам̣ агго бхавеййа’’нти евам̣ паттхеми. атӣтаттхе ваттама̄навачанам̣, паттхесинти аттхо. со ме аттхоти со паттхана̄сан̇кха̄то аттхо ме майа̄ ануппатто ниппха̄дитоти аттхо. ануттарам̣ сантипадам̣ нибба̄нам̣ ануппаттам̣ адхигатанти самбандхо.

518. со ахам̣ адхигататта̄ винайе винайапит̣аке па̄рамим̣ патто парийоса̄наппатто. йатха̄пи па̄т̣хико исӣти йатха̄ падумуттарасса бхагавато са̄сане винайадхара̄нам̣ агго иси бхиккху па̄т̣хико па̄кат̣о ахоси, татхева̄ханти аттхо. на ме самасамо аттхӣти винайадха̄рита̄йа ме майа̄ самасамо сама̄но ан̃н̃о на аттхӣти аттхо. са̄санам̣ ова̄да̄нуса̄санӣсан̇кха̄там̣ са̄санам̣ дха̄реми пӯремӣти аттхо.

519. пунапи аттано висесам̣ дассенто винайе кхандхаке ча̄пӣтиа̄дима̄ха. таттха винайети убхатовибхан̇ге. кхандхакети маха̄ваггачӯл̣авагге. тикаччхеде ча̄ти тикасан̇гха̄дисесатикапа̄читтийа̄дике ча. пан̃чамети парива̄ре ча. еттха етасмим̣ сакале винайапит̣аке майхам̣ вимати двел̣хакам̣ наттхи на сам̣виджджати. аккхарети винайапит̣акапарийа̄панне а-ка̄ра̄дике аккхаре. бйан̃джанети ка-ка̄ра̄дике бйан̃джане ва̄ ме вимати сам̣сайо наттхӣти самбандхо.

520. ниггахе пат̣икамме ча̄ти па̄пабхиккхӯнам̣ ниггахе ча са̄паттика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ парива̄сада̄на̄дике пат̣икамме ча т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄не ча ка̄ран̣е ча ака̄ран̣е ча ковидо чхекоти аттхо. оса̄ран̣е ча таджджанӣйа̄дикаммасса пат̣иппассаддхивасена оса̄ран̣е павесане ча. вут̣т̣ха̄пане ча а̄паттито вут̣т̣ха̄пане нира̄паттикаран̣е ча чхекоти самбандхо. саббаттха па̄рамим̣ гатоти саббасмим̣ винайакамме парийоса̄нам̣ патто, даккхо чхекоти аттхо.

521. винайе кхандхаке ча̄пӣти вуттаппака̄ре винайе ча кхандхаке ча, падам̣ суттападам̣ никкхипитва̄ пат̣т̣хапетва̄. убхато винивет̣хетва̄ти винайато кхандхакато ча̄ти убхайато ниббаттетва̄ виджат̣етва̄ найам̣ а̄харитва̄. расатоти киччато. осареййам̣ оса̄ран̣ам̣ каромӣти аттхо.

522. нируттийа̄ ча кусалоти ‘‘руккхо пат̣о кумбхо ма̄ла̄ читта’’нтиа̄дӣсу воха̄ресу чхеко. аттха̄наттхе ча ковидоти аттхе вад̣д̣хийам̣ анаттхе ха̄нийан̃ча ковидо даккхоти аттхо. анан̃н̃а̄там̣ майа̄ наттхӣти винайапит̣аке сакале ва̄ пит̣акаттайе майа̄ анан̃н̃а̄там̣ авидитам̣ апа̄кат̣ам̣ кин̃чи наттхӣти аттхо. екагго саттху са̄санети буддхаса̄сане ахамева еко винайадхара̄нам̣ агго сет̣т̣хо уттамоти аттхо.

523. рӯпадаккхе ахам̣ аджджа̄ти аджджа етарахи ка̄ле сакйапуттасса бхагавато са̄сане па̄вачане ахам̣ рӯпадаккхе рӯпадассане винайавиниччхайадассане саббам̣ кан̇кхам̣ сакалам̣ сам̣сайам̣ винодеми вина̄семӣти самбандхо. чхинда̄ми саббасам̣сайанти ‘‘ахосим̣ ну кхо ахаматӣтамаддха̄на’’нтиа̄дикам̣ (ма. ни. 1.18; сам̣. ни. 2.20; маха̄ни. 174) ка̄латтайам̣ а̄раббха уппаннам̣ саббам̣ сол̣асавидхам̣ кан̇кхам̣ чхинда̄ми вӯпасамеми саббасо виддхам̣семӣти аттхо.

524. падам̣ анупадан̃ча̄пӣти падам̣ пуббападан̃ча анупадам̣ парападан̃ча аккхарам̣ екекамаккхаран̃ча бйан̃джанам̣ ситхиладханита̄дидасавидхам̣ бйан̃джанавидха̄нан̃ча. нида̄нети тена самайена̄тиа̄дике нида̄не ча. парийоса̄нети нигамане. саббаттха ковидоти саббесу чхасу т̣ха̄несу чхекоти аттхо.

525. тато парам̣ бхагаватойева гун̣е пака̄сенто йатха̄пи ра̄джа̄ балава̄тиа̄дима̄ха. таттха йатха̄ балава̄ тха̄мабаласампанно сена̄баласампанно ва̄ ра̄джа̄, парам̣ паресам̣ пат̣ира̄джӯнам̣ сенам̣ нигган̣хитва̄ ниссесато гахетва̄ пала̄петва̄ ва̄, тапе тапеййа сантапеййа дуккха̄пеййа. виджинитва̄на сан̇га̄манти сан̇га̄мам̣ парасена̄йа сама̄гамам̣ йуддхам̣ виджинитва̄ висесена джинитва̄ джайам̣ патва̄. нагарам̣ таттха ма̄пайети таттха тасмим̣ виджитат̣т̣ха̄не нагарам̣ па̄са̄дахаммийа̄дивибхӯситам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ ма̄пайе ка̄ра̄пеййа̄ти аттхо.

526. па̄ка̄рам̣ парикхан̃ча̄пӣти таттха ма̄питанагаре па̄ка̄рам̣ судха̄дхавалаит̣т̣хака̄майапа̄ка̄ран̃ча ка̄райети самбандхо. парикхан̃ча̄пи каддамапарикхам̣, удакапарикхам̣, суккхапарикхан̃ча апи ка̄райе. есикам̣ два̄ракот̣т̣хаканти нагарасобханаттхам̣ усса̄питаесика̄тхамбхан̃ча махантам̣ кот̣т̣хакан̃ча чатубхӯмака̄дидва̄ракот̣т̣хакан̃ча ка̄райе. ат̣т̣а̄лаке ча вивидхети чатубхӯмака̄дибхеде атиуччаат̣т̣а̄лаке ча вивидхе на̄наппака̄раке бахӯ ка̄райе ка̄ра̄пеййа̄ти самбандхо.

527. син̇гха̄т̣акам̣ чаччаран̃ча̄ти на кевалам̣ па̄ка̄ра̄дайо ка̄райе, син̇гха̄т̣акам̣ чатумаггасандхин̃ча чаччарам̣ антара̄вӣтхин̃ча ка̄райети самбандхо. сувибхаттантара̄пан̣анти сут̣т̣ху вибхаттам̣ вибха̄гато кот̣т̣ха̄савантам̣ антара̄пан̣ам̣ анека̄пан̣асахассам̣ ка̄ра̄пеййа̄ти аттхо. ка̄райеййа сабхам̣ таттха̄ти тасмим̣ ма̄питанагаре сабхам̣ дхамма̄дхикаран̣аса̄лам̣ ка̄райе. аттха̄наттхавиниччхайам̣ вад̣д̣хин̃ча авад̣д̣хин̃ча виниччхайакаран̣аттхам̣ виниччхайаса̄лам̣ ка̄райети самбандхо.

528. ниггха̄таттхам̣ амитта̄нанти пат̣ира̄джӯнам̣ пат̣иба̄ханаттхам̣. чхидда̄чхиддан̃ча джа̄нитунти досан̃ча адосан̃ча джа̄нитум̣. балака̄йасса раккха̄йа̄ти хаттхиассаратхапаттисан̇кха̄тасса балака̄йасса сена̄самӯхасса а̄раккхан̣аттха̄йа со нагараса̄мико ра̄джа̄, сена̄паччам̣ сена̄патим̣ сена̄на̄йакам̣ маха̄маттам̣ т̣хапети т̣ха̄нантаре патит̣т̣хапетӣти аттхо.

529. а̄раккхаттха̄йа бхан̣д̣асса̄ти джа̄тарӯпараджатамутта̄ман̣иа̄дира̄джабхан̣д̣асса а̄раккхан̣аттха̄йа самантато гопанаттха̄йа ме майхам̣ бхан̣д̣ам̣ ма̄ винассӣти нидха̄накусалам̣ раккхан̣е кусалам̣ чхекам̣ нарам̣ пурисам̣ бхан̣д̣араккхам̣ бхан̣д̣араккхантам̣ со ра̄джа̄ бхан̣д̣а̄га̄ре т̣хапетӣти самбандхо.

530. маматто хоти йо ран̃н̃оти йо пан̣д̣ито ран̃н̃о маматто ма̄мако паккхапа̄то хоти. вуддхим̣ йасса ча иччхатӣти асса ран̃н̃о вуддхин̃ча вирӯл̣хим̣ йо иччхати ка̄мети, тасса иттхамбхӯтасса пан̣д̣итасса ра̄джа̄ адхикаран̣ам̣ виниччхайа̄дхипаччам̣ дети миттасса миттабха̄васса пат̣ипаджджитунти самбандхо.

531. уппа̄тесӯти укка̄па̄тадиса̄д̣а̄ха̄диуппа̄тесу ча. нимиттесӯти мӯсикаччхинна̄дӣсу ‘‘идам̣ нимиттам̣ субхам̣, идам̣ нимиттам̣ асубха’’нти евам̣ нимиттаджа̄нанасаттхесу ча. лаккхан̣есу ча̄ти иттхипуриса̄нам̣ хаттхапа̄далаккхан̣аджа̄нанасаттхесу ча ковидам̣ чхекам̣ аджджха̄йакам̣ анекесам̣ сисса̄нам̣ бйа̄каран̣ава̄чакам̣ мантадхарам̣ ведаттайасан̇кха̄тамантадха̄ракам̣ пан̣д̣итам̣ со ра̄джа̄ порохичче пурохитат̣т̣ха̄нантаре т̣хапетӣти самбандхо.

532. етехан̇гехи сампанноти етехи вуттаппака̄рехи ан̇гехи авайавехи сампанно саман̇гӣбхӯто со ра̄джа̄ ‘‘кхаттийо’’ти павуччати катхӣйатӣти самбандхо. сада̄ раккханти ра̄джа̄нанти ете сена̄пачча̄дайо амачча̄ сада̄ саббака̄лам̣ там̣ ра̄джа̄нам̣ раккханти гопенти. кимива? чаккава̄кова дуккхитам̣ дуккхаппаттам̣ сакан̃а̄тим̣ раккханто чаккава̄ко паккхӣ ива̄ти аттхо.

533. татхева твам̣ маха̄вӣра̄ти вӣруттама, йатха̄ со ра̄джа̄ сена̄пачча̄диан̇гасампанно нагарадва̄рам̣ тхакетва̄ пат̣ивасати, татхева тувам̣ хата̄митто нихатапаччаттхико кхаттийо ива садевакасса локасса саха девехи паваттама̄насса локасса дхаммара̄джа̄ дхаммена самена ра̄джа̄ дасапа̄рамита̄дхаммапарипӯран̣ена ра̄джабхӯтатта̄ ‘‘дхаммара̄джа̄’’ти павуччати катхӣйатӣти самбандхо.

534. титтхийе нӣхаритва̄на̄ти дхаммара̄джабха̄вена пат̣ипаккхабхӯте сакалатиттхийе нӣхаритва̄ ниссесена харитва̄ ниббисеванам̣ катва̄ сасенакам̣ дха̄ран̃ча̄пи сена̄йа саха васаваттима̄рампи нӣхаритва̄. тамандхака̄рам̣видхамитва̄ти тамасан̇кха̄там̣ мохандхака̄рам̣ видхамитва̄ виддхам̣сетва̄. дхамманагарам̣ саттатим̣сабодхипаккхийадхаммасан̇кха̄там̣, кхандха̄йатанадха̄тупат̣иччасамуппа̄дабалабоджджхан̇гагамбхӣранайасамантапат̣т̣ха̄надхаммасан̇кха̄там̣ ва̄ нагарам̣ ама̄пайи ниммини патит̣т̣ха̄песӣти аттхо.

535. сӣлам̣ па̄ка̄ракам̣ таттха̄ти тасмим̣ патит̣т̣ха̄пите дхамманагаре чатупа̄рисуддхисӣлам̣ па̄ка̄рам̣. н̃а̄н̣ам̣ те два̄ракот̣т̣хаканти те туйхам̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣аа̄сайа̄нусайан̃а̄н̣аана̄гатам̣сан̃а̄н̣аатӣтам̣сан̃а̄н̣а̄дикамева н̃а̄н̣ам̣ два̄ракот̣т̣хаканти аттхо. саддха̄ те есика̄ вӣра̄ти, бханте, аситхилапараккама те туйхам̣ дӣпан̇карапа̄дамӯлато пабхути саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ака̄ран̣а̄ саддаханасаддха̄ усса̄питаалан̇ка̄раалан̇кататхамбхоти аттхо. два̄рапа̄ло ча сам̣вароти те туйхам̣ чхадва̄рикасам̣варо раккха̄варан̣агутти два̄рапа̄ло два̄рараккхакоти аттхо.

536. сатипат̣т̣ха̄намат̣т̣а̄ланти те туйхам̣ чатусатипат̣т̣ха̄наат̣т̣а̄ламун̣д̣аччхаданам̣. пан̃н̃а̄ те чаччарам̣ мунети, бханте, муне н̃а̄н̣аванта те туйхам̣ па̄т̣иха̄рийа̄дианекавидха̄ пан̃н̃а̄ чаччарам̣ маггасамодха̄нам̣ нагаравӣтхӣти аттхо. иддхипа̄дан̃ча син̇гха̄т̣анти туйхам̣ чхандавӣрийачиттавӣмам̣сасан̇кха̄та̄ чатта̄ро иддхипа̄да̄ син̇гха̄т̣ам̣ чатумаггасанти. дхаммавӣтхи сума̄питанти саттатим̣сабодхипаккхийадхаммасан̇кха̄та̄йа вӣтхийа̄ сут̣т̣ху ма̄питам̣ саджджитам̣, там̣ дхамманагаранти аттхо.

537. суттантам̣ абхидхамман̃ча̄ти тава туйхам̣ еттха дхамманагаре суттантам̣ абхидхаммам̣ винайан̃ча кевалам̣ сакалам̣ суттагеййа̄дикам̣ наван̇гам̣ буддхавачанам̣ дхаммасабха̄ дхамма̄дхикаран̣аса̄ла̄ти аттхо.

538. сун̃н̃атам̣ анимиттан̃ча̄ти анатта̄нупассана̄васена пат̣иладдхам̣ сун̃н̃атавиха̄ран̃ча, аничча̄нупассана̄васена пат̣иладдхам̣ анимиттавиха̄ран̃ча. виха̄ран̃чаппан̣ихитанти дуккха̄нупассана̄васена пат̣иладдхам̣ аппан̣ихитавиха̄ран̃ча. а̄нен̃джан̃ча̄ти ачалам̣ апхандитам̣ чатуса̄ман̃н̃апхаласан̇кха̄там̣ а̄нен̃джавиха̄ран̃ча. ниродхо ча̄ти саббадуккханиродхам̣ нибба̄нан̃ча. еса̄ дхаммакут̣ӣ тава̄ти еса̄ саббанавалокуттарадхаммасан̇кха̄та̄ тава туйхам̣ дхаммакут̣и васанагеханти аттхо.

539. пан̃н̃а̄йа агго никкхиттоти пан̃н̃а̄васена пан̃н̃аванта̄нам̣ агго. ити бхагавата̄ никкхитто т̣хапито тхеро пат̣ибха̄не ча пан̃н̃а̄йа каттаббе кичче, йуттамуттапат̣ибха̄не ва̄ ковидо чхеко на̄мена са̄рипуттоти па̄кат̣о тава туйхам̣ дхаммасена̄пати тайа̄ деситасса пит̣акаттайадхаммасамӯхасса дха̄ран̣ато пати падха̄но хутва̄ сена̄киччам̣ каротӣти аттхо.

540. чутӯпапа̄такусалоти бханте муни, чутӯпапа̄те чутийа̄ упапаттийа̄ ча кусало чхеко. иддхийа̄ па̄рамим̣ гатоти ‘‘екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хотӣ’’тиа̄дина̄ (дӣ. ни. 1.238; пат̣и. ма. 1.102) вутта̄йа иддхиппабхеда̄йа па̄рамим̣ парийоса̄нам̣ гато патто на̄мена колито на̄ма моггалла̄наттхеро порохиччо тава туйхам̣ пурохитоти самбандхо.

541. пора̄н̣акавам̣садхароти бханте муне, н̃а̄н̣авантам̣ пора̄н̣асса вам̣сасса дха̄рако, парампараджа̄нанако ва̄ уггатеджо па̄кат̣атеджо, дура̄садо а̄са̄детум̣ гхат̣т̣етум̣ дуккхо асаккун̣еййоти аттхо. дхутава̄дигун̣енагготи течӣварикан̇га̄дӣни тераса дхутан̇га̄ни вадати овадатӣти дхутава̄дӣгун̣ена дхутан̇гагун̣ена агго сет̣т̣хо маха̄кассапаттхеро тава туйхам̣ аккхадассо воха̄ракаран̣е падха̄ноти аттхо.

542. бахуссуто дхаммадхароти бханте муне, бахӯнам̣ чатура̄сӣтидхаммаккхандхасахасса̄нам̣ сутатта̄ бхагавата̄ бхиккхусан̇гхато ча уггахитатта̄ бахуссуто анекесам̣ чхасатасахассасан̇кхйа̄нам̣ а̄гамадхамма̄нам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄дӣнан̃ча параматтхадхамма̄нам̣ дха̄ран̣ато дхаммадхаро а̄нандо. саббапа̄т̣хӣ ча са̄санети буддхаса̄сане саббесам̣ па̄т̣хӣнам̣ пат̣ханта̄нам̣ саджджха̄йанта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ агго сет̣т̣хоти саббапа̄т̣хӣ на̄мена а̄нандо на̄ма тхеро. дхамма̄раккхо тава̄ти тава туйхам̣ дхаммасса пит̣акаттайадхаммабхан̣д̣асса а̄раккхо раккхако па̄лако, дхаммабхан̣д̣а̄га̄рикоти аттхо.

543. ете саббе атиккамма̄ти бхагава̄ бхагйава̄ самма̄самбуддхо ете са̄рипутта̄дайо маха̄нубха̄вепи тхере атиккамма ваджджетва̄ мамам̣йева памеси пама̄н̣ам̣ ака̄си, манаси ака̄сӣти аттхо. виниччхайам̣ ме па̄да̄сӣти винайан̃н̃ӯхи пан̣д̣итехи деситам̣ пака̄ситам̣ винайе виниччхайам̣ досавича̄ран̣ам̣ ме майхам̣ бхагава̄ па̄да̄си пака̄рена ада̄си, майхамева бха̄рам̣ ака̄сӣти самбандхо.

544. йо кочи винайе пан̃ханти йо кочи бхиккху буддхаса̄вако винайанисситам̣ пан̃хам̣ мам̣ пуччхати, таттха тасмим̣ пуччхитапан̃хе ме майхам̣ чинтана̄ вимати кан̇кха̄ наттхи. тан̃хеваттхам̣ там̣ ева пуччхитам̣ аттхам̣ ахам̣ катхемӣти самбандхо.

545. йа̄вата̄ буддхакхеттамхӣти йа̄вата̄ йаттаке т̣ха̄не буддхасса а̄н̣а̄кхетте там̣ маха̄муним̣ самма̄самбуддхам̣ т̣хапетва̄ винайе винайапит̣аке винайавиниччхайакаран̣е ва̄ ма̄дисо майа̄ садисо наттхи, ахамева агго, бхиййо мама̄дхико куто бхависсатӣти самбандхо.

546. бхиккхусан̇гхе нисӣдитва̄ бхиккхусан̇гхамаджджхе нисинно готамо бхагава̄ евам̣ гаджджати сӣхана̄дам̣ кароти. катхам̣? винайе убхатовибхан̇ге, кхандхакесу маха̄ваггачӯл̣аваггесу, ча-саддена парива̄ре, упа̄лисса упа̄лина̄ само садисо наттхӣти евам̣ гаджджати.

547. йа̄вата̄ти йаттакам̣ буддхабхан̣итам̣ буддхена деситам̣ наван̇гам̣ суттагеййа̄дисаттхуса̄санам̣ саттхуна̄ пака̄ситам̣ саббам̣ винайогадхам̣ там̣ винайе антопавит̣т̣хам̣ винайамӯлакам̣ иччевам̣ пассино пассантасса.

548. мама каммам̣ саритва̄на̄ти готамо сакйапун̇гаво сакйавам̣саппадха̄но, мама каммам̣ майхам̣ пуббапаттхана̄каммам̣ атӣтам̣сан̃а̄н̣ена саритва̄на паччаккхато н̃атва̄ бхиккхусан̇гхамаджджхе гато ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ винайадхара̄нам̣ йадидам̣ упа̄лӣ’’ти (а. ни. 1.219, 228) мам̣ етадагге т̣ха̄не т̣хапесӣти самбандхо.

549. сатасахассупа̄да̄йа̄ти сатасахассакаппе а̄дим̣ катва̄ йам̣ имам̣ т̣ха̄нам̣ апаттхайим̣ паттхесим̣, со ме аттхо майа̄ ануппатто адхигато пат̣иладдхо винайе па̄рамим̣ гато кот̣им̣ паттоти аттхо.

550. сакйа̄нам̣ сакйавам̣сара̄джӯнам̣ нандиджанано соманассака̄рако ахам̣ пуре пуббе каппако а̄сим̣ ахосим̣, там̣ джа̄тим̣ там̣ кулам̣ там̣ йоним̣ виджахитва̄ висесена джахитва̄ чхад̣д̣етва̄ махесино самма̄самбуддхасса путто джа̄то сакйапуттоти сан̇кхйам̣ гато са̄санадха̄ран̣атоти аттхо.

551. тато парам̣ аттано да̄сакуле ниббаттана̄пада̄нам̣ дассенто ито дутийаке каппетиа̄дима̄ха. таттха ито бхаддакаппато хет̣т̣ха̄ дутийе каппе на̄мена ан̃джасо на̄ма кхаттийо еко ра̄джа̄ анантатеджо сан̇кхйа̄тиккантатеджо амитайасо пама̄н̣а̄тиккантапарива̄ро махаддхано анекакот̣исатасахассадханава̄ бхӯмипа̄ло патхавӣпа̄лако раккхако ахосӣти самбандхо.

552. тасса ран̃н̃оти тасса та̄дисасса ра̄джино путто ахам̣ чандано на̄ма кхаттийо кхаттийакума̄ро ахосинти самбандхо. со ахам̣ джа̄тимадена ча йасамадена ча бхогамадена ча упаттхаддхо тхамбхито уннатоти аттхо.

553. на̄гасатасахасса̄нӣти сатасахассахаттхино ма̄тан̇га̄ ма̄тан̇гакуле джа̄та̄ тидха̄ пабхинна̄ аккхикан̣н̣акосасан̇кха̄техи тӣхи т̣ха̄нехи пабхинна̄ мадагал̣ита̄ сабба̄лан̇ка̄рабхӯсита̄ саббехи хаттха̄лан̇ка̄рехи алан̇ката̄ сада̄ саббака̄лам̣ мам̣ парива̄рентӣти самбандхо.

554. сабалехи паретоханти тада̄ тасмим̣ ка̄ле ахам̣ сабалехи аттано сена̄балехи парето парива̄рито уййа̄нам̣ гантука̄мако иччханто сирикам̣ на̄ма на̄гам̣ хаттхим̣ а̄руйха абхирухитва̄ нагарато никкхаминти самбандхо.

555. чаран̣ена ча сампанноти сӣласам̣вара̄дипаннарасачаран̣адхаммена саманна̄гато гуттадва̄ро пихитачаккха̄дичхадва̄ро сусам̣вуто сут̣т̣ху раккхитака̄йачитто девало на̄ма самбуддхо паччекасамбуддхо, мама майхам̣ пурато саммукхе а̄гаччхи па̄пун̣ӣти аттхо.

556. песетва̄ сирикам̣ на̄ганти там̣ а̄гатам̣ паччекабуддхам̣ дисва̄ ахам̣ сирикам̣ на̄ма на̄гам̣ абхимукхам̣ песетва̄ буддхам̣ а̄са̄дайим̣ гхат̣т̣есим̣ падуссесинти аттхо. тато сан̃джа̄такопо соти тато тасма̄ майа̄ атӣва пӣл̣етва̄ песитатта̄ со хаттхина̄го майи сан̃джа̄такопо падам̣ аттано па̄дам̣ нуддхарате на уддхарати, ниччалова хотӣти аттхо.

557. на̄гам̣ дут̣т̣хаманам̣ дисва̄ти дут̣т̣хаманам̣ куддхачиттам̣ на̄дам̣ дисва̄ ахам̣ буддхе паччекабуддхе копам̣ ака̄сим̣ досам̣ уппа̄десинти аттхо. вихесайитва̄ самбуддханти девалам̣ паччекасамбуддхам̣ вихесайитва̄ вихет̣хетва̄ ахам̣ уййа̄нам̣ агама̄синти самбандхо.

558. са̄там̣ таттха на винда̄мӣти тасмим̣ а̄са̄дане са̄там̣ на винда̄ми. а̄са̄дананимиттам̣ мадхурам̣ сукхам̣ на лабха̄мӣти аттхо. сиро паджджалито йатха̄ти сиро мама сӣсам̣ паджджалито йатха̄ паджджалама̄нам̣ вийа хотӣти аттхо. парил̣а̄хена д̣айха̄мӣти паччекабуддхе копасса кататта̄ паччха̄нута̄папарил̣а̄хена д̣айха̄ми ун̣хачитто хомӣти аттхо.

559. саса̄гаранта̄ти тенева па̄пакаммабалена саса̄гаранта̄ са̄гарапарийоса̄на̄ сакаламаха̄патхавӣ ме майхам̣ а̄дитта̄ вийа джалита̄ вийа хоти кха̄йатӣти аттхо. питу сантикупа̄гамма̄ти евам̣ бхайе уппанне ахам̣ аттано питу ран̃н̃о сантикам̣ упа̄гамма упагантва̄ идам̣ вачанам̣ абравим̣ катхесинти аттхо.

560. а̄сӣвисам̣ва купитанти а̄сӣвисам̣ саббам̣ купитам̣ куддхам̣ ива джалама̄нам̣ аггиккхандхам̣ ива маттам̣ тидха̄ пабхиннам̣ дантим̣ дантавантам̣ кун̃джарам̣ уттамам̣ хаттхим̣ ива ча а̄гатам̣ йам̣ паччекабуддхам̣ сайамбхум̣ сайамева буддхабхӯтам̣ ахам̣ а̄са̄дайим̣ гхат̣т̣есинти самбандхо.

561. а̄са̄дито майа̄ буддхоти со паччекабуддхо майа̄ а̄са̄дито гхат̣т̣ито гхоро ан̃н̃ехи гхат̣т̣етум̣ асаккун̣еййатта̄ гхоро, уггатапо па̄кат̣атапо джино пан̃ча ма̄ре джитава̄ евам̣гун̣асампанно паччекабуддхо майа̄ гхат̣т̣итоти аттхо. пура̄ саббе винасса̄ма̄ти тасмим̣ паччекабуддхе катаана̄дарена саббе майам̣ винасса̄ма вивидхена̄ка̄рена насса̄ма, бхасма̄ вийа бхава̄ма̄ти аттхо. кхама̄песса̄ма там̣ мунинти там̣ паччекабуддхам̣ муним̣ йа̄ва на винасса̄ма, та̄ва кхама̄песса̄ма̄ти самбандхо.

562. но че там̣ ниджджха̄песса̄ма̄ти аттадантам̣ дамитачиттам̣ сама̄хитам̣ екаггачиттам̣ там̣ паччекабуддхам̣ но че ниджджха̄песса̄ма кхама̄песса̄ма. орена саттадиваса̄ саттадивасато орабха̄ге саттадивасе анатиккамитва̄ сампун̣н̣ам̣ рат̣т̣хам̣ ме саббам̣ видхамиссати винассиссати.

563. сумекхало косийо ча̄ти ете сумекхала̄дайо чатта̄ро ра̄джа̄но исайо а̄са̄дайитва̄ гхат̣т̣етва̄ ана̄дарам̣ катва̄ сарат̣т̣хака̄ саха рат̣т̣хаджанападава̄сӣхи дуггата̄ вина̄сам̣ гата̄ти аттхо.

564. йада̄ куппанти исайоти йада̄ йасмим̣ ка̄ле сан̃н̃ата̄ ка̄йасан̃н̃ама̄дӣхи сан̃н̃ата̄ санта̄ брахмача̄рино уттамача̄рино сет̣т̣хача̄рино исайо куппанти доманасса̄ бхаванти, тада̄ саса̄гарам̣ сапаббатам̣ садевакам̣ локам̣ вина̄сентӣти самбандхо.

565. тийоджанасахассамхӣти тесам̣ исӣнам̣ а̄нубха̄вам̣ н̃атва̄ те кхама̄петум̣ аччайам̣ апара̄дхам̣ десанаттха̄йа пака̄санаттха̄йа тийоджанасахассаппама̄н̣е падесе пурисе саннипа̄тайинти самбандхо. сайамбхум̣ упасан̇каминти сайамбхум̣ паччекабуддхам̣ упасан̇камим̣ самӣпам̣ агама̄синти аттхо.

566. аллаваттха̄ти майа̄ саддхим̣ ра̄сибхӯта̄ саббе джана̄ аллаваттха̄ удакена тинтаваттхауттара̄сан̇га̄ алласира̄ тинтакеса̄ пан̃джалӣката̄ муддхани катаан̃джалипут̣а̄ буддхасса паччекамунино па̄де па̄дасамӣпе нипатитва̄ нипаджджитва̄ идам̣ вачанамабравунти ‘‘кхамассу твам̣, маха̄вӣра̄’’тиа̄дикам̣ вачанам̣ абравум̣ катхесунти аттхо.

567. маха̄вӣра вӣруттама бханте паччекабуддха, майа̄ тумхесу ан̃н̃а̄н̣ена катам̣ апара̄дхам̣ кхамассу твам̣ винодехи, ма̄ манаси карохӣти аттхо. джано джанасамӯхо там̣ бхагавантам̣ абхи висесена йа̄чати. парил̣а̄хам̣ досамохехи катачиттадуккхапарил̣а̄хам̣ амха̄кам̣ винодехи танум̣ карохи, но амха̄кам̣ рат̣т̣хам̣ сакаларат̣т̣хаджанападава̄сино ма̄ вина̄сайа ма̄ вина̄сехӣти аттхо.

568. садевама̄нуса̄ саббети саббе ма̄нуса̄ садева̄ сада̄нава̄ паха̄ра̄да̄дӣхи асурехи саха сараккхаса̄ айомайена кӯт̣ена маха̄муггарена сада̄ саббака̄лам̣ ме сирам̣ майхам̣ маттхакам̣ бхиндеййум̣ пада̄леййум̣.

569. тато парам̣ буддха̄нам̣ кхамитабха̄ван̃ча копа̄бха̄ван̃ча пака̄сенто даке агги на сан̣т̣ха̄тӣтиа̄дима̄ха. таттха йатха̄ удаке агги на сан̣т̣ха̄ти на патит̣т̣ха̄ти, йатха̄ бӣджам̣ селе сила̄майе паббате на вирухати, йатха̄ агаде осадхе кими па̄н̣ако на сан̣т̣ха̄ти. татха̄ копо читтаппакопо думманата̄ буддхе пат̣ивиддхасачче паччекабуддхе на джа̄йати на уппаджджатӣти аттхо.

570. пунапи буддха̄нам̣ а̄нубха̄вам̣ пака̄сенто йатха̄ ча бхӯмӣтиа̄дима̄ха. таттха йатха̄ ча бхӯми патхавӣ ачала̄ ниччала̄, татха̄ буддхо ачалоти аттхо. йатха̄ са̄гаро маха̄самуддо аппамеййо паметум̣ пама̄н̣ам̣ гахетум̣ асаккун̣еййо, татха̄ буддхо аппамеййоти аттхо. йатха̄ а̄ка̄со апхут̣т̣ха̄ка̄со анантако парийоса̄нарахито, евам̣ татха̄ буддхо аккхобхийо кхобхетум̣ а̄лол̣етум̣ асаккун̣еййоти аттхо.

571. тато парам̣ паччекабуддхасса кхаманавачанам̣ дассенто сада̄ кханта̄ маха̄вӣра̄тиа̄дима̄ха. таттха маха̄вӣра̄ уттамавӣрийаванта̄ буддха̄ тапассино па̄па̄нам̣ тапанато ‘‘тапо’’ти ладдхана̄мена вӣрийена саманна̄гата̄ кханта̄ ча кхантийа̄ ча сампанна̄ кхамита̄ ча паресам̣ апара̄дхам̣ кхамита̄ сахита̄ сада̄ саббака̄лам̣ бхавантӣти самбандхо. кханта̄нам̣ кхамита̄нан̃ча̄ти тесам̣ буддха̄нам̣ кханта̄нам̣ кхантийа̄ йутта̄нам̣ кхамита̄нам̣ пара̄пара̄дхакхамита̄нам̣ сахита̄нан̃ча гаманам̣ чханда̄дӣхи агатигаманам̣ на виджджатӣти аттхо.

572. ити идам̣ вачанам̣ ватва̄ самбуддхо паччекасамбуддхо парил̣а̄хам̣ сатта̄нам̣ уппаннада̄хам̣ винодайам̣ винодайанто маха̄джанасса пурато саннипатитасса сара̄джакасса махато джанака̄йасса саммукхато тада̄ тасмим̣ ка̄ле набхам̣ а̄ка̄сам̣ аббхуггами угган̃чхӣти аттхо.

573. тена камменахам̣ дхӣра̄ти дхӣра дхитисампанна ахам̣ тена каммена паччекабуддхе катена ана̄даракаммена имасмим̣ паччхиматтабхаве хӣнаттам̣ ла̄макабха̄вам̣ ра̄джӯнам̣ каппакакаммакаран̣аджа̄тим̣ аджджхупа̄гато сампаттоти аттхо. саматиккамма там̣ джа̄тинти там̣ пара̄йаттаджа̄тим̣ сам̣ сут̣т̣ху атиккамма атиккамитва̄. па̄висим̣ абхайам̣ пуранти бхайарахитам̣ нибба̄напурам̣ нибба̄намаха̄нагарам̣ па̄висим̣ павит̣т̣хо а̄синти аттхо.

574. тада̄пи мам̣ маха̄вӣра̄ти вӣруттама тада̄пи тасмим̣ паччекабуддхасса а̄са̄данасамайе апи сайамбхӯ паччекабуддхо парил̣а̄хам̣ а̄са̄данахету уппаннам̣ ка̄йачиттадаратхам̣ винодеси дӯрӣака̄си. д̣айхама̄нам̣ тато ева паччха̄нута̄пена куккуччена д̣айхама̄нам̣ сантапантам̣ мам̣ сусан̣т̣хитам̣ досам̣ досато дассане сут̣т̣ху сан̣т̣хитам̣ дисва̄ кхама̄пайи там̣ апара̄дхам̣ адхива̄сесӣти самбандхо.

575. аджджа̄пи мам̣ маха̄вӣра̄ти вӣруттама, аджджа̄пи туйхам̣ сама̄гамака̄ле апи, тихаггӣбхи ра̄гаггидосаггимохаггисан̇кха̄техи ва̄ нирайаггипетаггисам̣са̄раггисан̇кха̄техи ва̄ тӣхи аггӣхи д̣айхама̄нам̣ дуккхаманубхавантам̣ мам̣ бхагава̄ сӣтибха̄вам̣ доманассавина̄сена сантака̄йачиттасан̇кха̄там̣ сӣтибха̄вам̣ нибба̄намева ва̄ апа̄пайи сампа̄песи. тайо аггӣ вуттаппака̄ре те тайо аггӣ нибба̄песи вӯпасамесӣти самбандхо.

576. евам̣ аттано хӣна̄пада̄нам̣ бхагавато дассетва̄ ида̄ни ан̃н̃епи тасса саване нийоджетва̄ оваданто ‘‘йесам̣ сота̄вадха̄наттхӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха йесам̣ тумха̄кам̣ сота̄вадха̄нам̣ сотасса авадха̄нам̣ т̣хапанам̣ аттхи виджджати, те тумхе бха̄сато са̄сантасса мама вачанам̣ сун̣а̄тха манаси каротха. аттхам̣ тумхам̣ паваккха̄мӣти йатха̄ йена пака̄рена мама майа̄ дит̣т̣хам̣ падам̣ нибба̄нам̣, татха̄ тена пака̄рена нибба̄насан̇кха̄там̣ параматтхам̣ тумха̄кам̣ паваккха̄мӣти самбандхо.

577. там̣ дассенто сайамбхум̣ там̣ вима̄нетва̄тиа̄дима̄ха. таттха сайамбхум̣ сайамева бхӯтам̣ арийа̄йа джа̄тийа̄ джа̄там̣ сантачиттам̣ сама̄хитам̣ паччекабуддхам̣ вима̄нетва̄ ана̄дарам̣ катва̄ тена каммена катена̄кусалена аджджа имасмим̣ ваттама̄нака̄ле ахам̣ нӣчайонийам̣ пара̄йаттаджа̄тийам̣ каппакаджа̄тийам̣ джа̄то ниббатто амхи бхава̄ми.

578. ма̄ во кхан̣ам̣ вира̄дхетха̄ти буддхуппа̄даккхан̣ам̣ во тумхе ма̄ вира̄дхетха гал̣итам̣ ма̄ каротха, хи саччам̣ кхан̣а̄тӣта̄ буддхуппа̄даккхан̣ам̣ атӣта̄ атикканта̄ сатта̄ сочаре сочанти, ‘‘майам̣ алаккхика̄ думмедха̄ бхава̄ма̄’’ти евам̣ сочантӣти аттхо. садаттхе аттано аттхе вуд̣д̣хийам̣ ва̄йамеййа̄тха вӣрийам̣ каротха. во тумхехи кхан̣о буддхуппа̄даккхан̣о самайо пат̣ипа̄дито ниппха̄дито паттоти аттхо.

579. тато парам̣ сам̣са̄рагата̄нам̣ а̄дӣнавам̣ упама̄упамеййавасена дассенто екачча̄нан̃ча ваманантиа̄дима̄ха. екачча̄нам̣ кесан̃чи пуггала̄нам̣ ваманам̣ уддхам̣ уггиран̣ам̣ екачча̄нам̣ виречанам̣ адхопаггхаран̣ам̣ еке екачча̄нам̣ хала̄халам̣ висам̣ муччха̄каран̣ависам̣, екачча̄нам̣ пуггала̄нам̣ осадхам̣ раккханупа̄йам̣ бхагава̄ евам̣ пат̣ипа̄т̣ийа̄ аккха̄сӣти самбандхо.

580. ваманам̣ пат̣ипанна̄нанти пат̣ипанна̄нам̣ маггасаман̇гӣнам̣ ваманам̣ сам̣са̄рачхад̣д̣анам̣ сам̣са̄рамочанам̣ бхагава̄ аккха̄сӣти самбандхо. пхалат̣т̣ха̄нам̣ пхале т̣хита̄нам̣ виречанам̣ сам̣са̄рапаггхаран̣ам̣ аккха̄си. пхалала̄бхӣнам̣ пхалам̣ лабхитва̄ т̣хита̄нам̣ нибба̄наосадхам̣ аккха̄си. гавесӣнам̣ мануссадеванибба̄насампаттим̣ гавесӣнам̣ парийесанта̄нам̣ пун̃н̃акхеттабхӯтам̣ сан̇гхам̣ аккха̄сӣти самбандхо.

581. са̄санена вируддха̄нанти са̄санасса пат̣ипаккха̄нам̣ хала̄халам̣ кутӯхалам̣ па̄пам̣ акусалам̣ аккха̄сӣти самбандхо. йатха̄ а̄сӣвисоти ассаддха̄нам̣ катапа̄па̄нам̣ пуггала̄нам̣ сам̣са̄ре дуккха̄ваханато а̄сӣвисасадисам̣ йатха̄ а̄сӣвисо дит̣т̣хаматтена бхасмакаран̣ато дит̣т̣хависо саппо аттана̄ дат̣т̣хам̣ нарам̣ джха̄пети д̣айхати дуккха̄пети. там̣ нарам̣ там̣ ассаддхам̣ катапа̄пам̣ нарам̣ хала̄халависам̣ евам̣ джха̄пети чатӯсу апа̄йесу д̣айхати сосесӣти самбандхо.

582. саким̣ пӣтам̣ хала̄халанти висам̣ хала̄халам̣ пӣтам̣ саким̣ екава̄рам̣ джӣвитам̣ упарундхати на̄сети. са̄санена са̄санамхи вираджджхитва̄ апара̄дхам̣ катва̄ пуггало каппакот̣имхи кот̣исан̇кхйе каппепи д̣айхати ниджджха̄йатӣти аттхо.

583. евам̣ ассаддха̄нам̣ пуггала̄нам̣ пхалавипа̄кам̣ дассетва̄ ида̄ни буддха̄нам̣ а̄нубха̄вам̣ дассенто кхантийа̄тиа̄дима̄ха. таттха йо буддхо вамана̄дӣни аккха̄си, со буддхо кхантийа̄ кхаманена ча авихим̣са̄йа сатта̄нам̣ авихим̣санена ча меттачиттавата̄йа ча меттачиттавантабха̄вена ча садевакам̣ саха девехи ваттама̄нам̣ локам̣ та̄рети атиккама̄пети нибба̄пети, тасма̄ ка̄ран̣а̄ буддха̄ во тумхехи авира̄дхийа̄ вируджджхитум̣ на саккун̣еййа̄, буддхаса̄сане пат̣ипаджджеййа̄тха̄ти аттхо.

584. ла̄бхе ча ала̄бхе ча на саджджанти на бхаджанти на лагганти. самма̄нане а̄даракаран̣е ча вима̄нане ана̄даракаран̣е ча ачала̄ патхавӣсадиса̄ буддха̄ бхаванти, тасма̄ ка̄ран̣а̄ те буддха̄ тумхехи на виродхийа̄ на виродхетабба̄ вируджджхитум̣ асаккун̣еййа̄ти аттхо.

585. буддха̄нам̣ маджджхаттатам̣ дассенто девадаттетиа̄дима̄ха. таттха вадхака̄вадхакесу саббесу саттесу самако самама̄насо муни буддхамунӣти аттхо.

586. етесам̣ пат̣игхо наттхӣти етесам̣ буддха̄нам̣ пат̣игхо чан̣д̣иккам̣ досачиттатам̣ наттхи на сам̣виджджати. ра̄гомесам̣ на виджджатӣти имесам̣ буддха̄нам̣ ра̄гопи раджджанам̣ аллӣйанам̣ на виджджати, на упалаббхати, тасма̄ ка̄ран̣а̄, вадхакасса ча орасасса ча̄ти саббесам̣ самако самачитто буддхо хотӣти самбандхо.

587. пунапи буддха̄нам̣йева а̄нубха̄вам̣ дассенто пантхе дисва̄на ка̄са̄вантиа̄дима̄ха. таттха мӣл̣хамаккхитам̣ гӯтхасаммиссам̣ ка̄са̄вам̣ каса̄вена раджитам̣ чӣварам̣ исиддхаджам̣ арийа̄нам̣ дхаджам̣ париккха̄рам̣, пантхе магге чхад̣д̣итам̣ дисва̄на пасситва̄ ан̃джалим̣ катва̄ дасан̇гулисамодха̄нам̣ ан̃джалипут̣ам̣ сираси катва̄ сираса̄ сирена вандитаббам̣ исиддхаджам̣ арахаттаддхаджам̣ буддхапаччекабуддхаса̄вакадӣпакам̣ чӣварам̣ намасситаббам̣ ма̄нетаббам̣ пӯджетаббанти аттхо.

588. аббхатӣта̄ти абхи аттхан̇гата̄ ниббута̄. йе ча буддха̄ ваттама̄на̄ ида̄ни джа̄та̄ ча йе буддха̄ ана̄гата̄ аджа̄та̄ абхӯта̄ аниббатта̄ апа̄тубхӯта̄ ча йе буддха̄. дхаджена̄нена суджджхантӣти анена исиддхаджена чӣварена ете буддха̄ суджджханти висуддха̄ бхаванти собханти. тасма̄ тена ка̄ран̣ена ете буддха̄ намассийа̄ намасситабба̄ вандитабба̄ти аттхо. ‘‘етам̣ намассийа’’нтипи па̄т̣хо, тасса етам̣ исиддхаджам̣ намасситаббанти аттхо.

589. тато парам̣ аттано гун̣ам̣ дассенто саттхукаппантиа̄дима̄ха. таттха саттхукаппам̣ буддхасадисам̣ сувинайам̣ сундаравинайам̣ сундара̄ка̄рена два̄раттайадаманам̣ хадайена читтена ахам̣ дха̄реми саванадха̄ран̣а̄дина̄ паччавеккха̄мӣти аттхо. винайам̣ винайапит̣акам̣ намассама̄но вандама̄но винайе а̄дарам̣ курума̄но вихарисса̄ми саббада̄ саббасмим̣ ка̄ле ва̄сам̣ каппемӣти аттхо.

590. винайо а̄сайо майханти винайапит̣акам̣ майхам̣ ока̄сабхӯтам̣ саванадха̄ран̣аманасикаран̣ауггахапарипуччха̄паваттанавасена ока̄сабхӯтам̣ гехабхӯтанти аттхо. винайо т̣ха̄начан̇каманти винайо майхам̣ савана̄дикиччакаран̣ена т̣хитат̣т̣ха̄нан̃ча чан̇каманат̣т̣ха̄нан̃ча. каппеми винайе ва̄санти винайапит̣аке винайатантийа̄ саванадха̄ран̣апаваттанавасена ва̄сам̣ сайанам̣ каппеми кароми. винайо мама гочароти винайапит̣акам̣ майхам̣ гочаро а̄ха̄ро бходжанам̣ ниччам̣ дха̄ран̣аманасикаран̣авасена̄ти аттхо.

591. винайе па̄рамиппаттоти сакале винайапит̣аке па̄рамим̣ парийоса̄нам̣ патто. саматхе ча̄пи ковидоти па̄ра̄джика̄дисатта̄паттиккхандха̄нам̣ саматхе вӯпасаме ча вут̣т̣ха̄не ча ковидо чхеко, адхикаран̣асаматхе ва̄ –

‘‘вива̄дам̣ анува̄дан̃ча, а̄патта̄дхикаран̣ам̣ татха̄;

кичча̄дхикаран̣ан̃чева, чатура̄дхикаран̣а̄ мата̄’’ти. –

вутта̄дхикаран̣есу ча –

‘‘саммукха̄ сативинайо, амӯл̣хапат̣ин̃н̃а̄каран̣ам̣;

йебхуййа тассапа̄пиййа, тин̣аваттха̄рако татха̄’’ти. –

евам̣ вуттесу ча саттасу адхикаран̣асаматхесу атиковидо чхекоти аттхо. упа̄ли там̣ маха̄вӣра̄ти бханте маха̄вӣра, чатӯсу асан̇кхйеййесу каппасатасахассесу саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣а̄дхигама̄йа вӣрийаванта саттхуно деваманусса̄нам̣ ануса̄сакасса там̣ тава па̄де па̄дайуге упа̄ли бхиккху вандати пан̣а̄мам̣ каротӣти аттхо.

592. со ахам̣ паббаджитва̄ самбуддхам̣ намассама̄но пан̣а̄мам̣ курума̄но дхаммасса ча тена бхагавата̄ деситасса навалокуттарадхаммасса судхамматам̣ сундарадхаммабха̄вам̣ джа̄нитва̄ дхамман̃ча намассама̄но га̄мато га̄мам̣ пурато пунам̣ нагарато нагарам̣ вичарисса̄мӣти самбандхо.

593. килеса̄ джха̄пита̄ майханти майа̄ пат̣ивиддхаарахаттамагган̃а̄н̣ена майхам̣ читтасанта̄нагата̄ саббе дийад̣д̣хасахассасан̇кха̄ килеса̄ джха̄пита̄ сосита̄ висосита̄ виддхам̣сита̄. бхава̄ саббе самӯхата̄ти ка̄мабхава̄дайо саббе нава бхава̄ майа̄ самӯхата̄ сам̣ сут̣т̣ху ӯхата̄ кхепита̄ виддхам̣сита̄. сабба̄сава̄ париккхӣн̣а̄ти ка̄ма̄саво, бхава̄саво, дит̣т̣ха̄саво, авиджджа̄савоти саббе чатта̄ро а̄сава̄ париккхӣн̣а̄ парисамантато кхайам̣ па̄пита̄. ида̄ни имасмим̣ арахаттаппаттака̄ле пунаббхаво пунуппаттисан̇кха̄то бхаво бхаванам̣ джа̄ти наттхӣти аттхо.

594. уттари соманассавасена уда̄нам̣ уда̄ненто сва̄гатантиа̄дима̄ха. таттха буддхасет̣т̣хасса уттамабуддхасса сантике самӣпе еканагаре ва̄ мама а̄гаманам̣ сва̄гатам̣ сут̣т̣ху а̄гаманам̣ сундара̄гаманам̣ вата екантена а̄си ахосӣти самбандхо. тиссо виджджа̄ти пуббенива̄садиббачаккхуа̄саваккхайавиджджа̄ ануппатта̄ сампатта̄, паччаккхам̣ ката̄ти аттхо. катам̣ буддхасса са̄сананти буддхена бхагавата̄ деситам̣ анусит̣т̣хи са̄санам̣ катам̣ ниппха̄дитам̣ ваттапат̣ипаттим̣ пӯретва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ манаси каритва̄ арахаттамагган̃а̄н̣а̄дхигамена сампа̄дитанти аттхо.

595. пат̣исамбхида̄ чатассоти аттхапат̣исамбхида̄дайо чатассо пан̃н̃а̄йо саччхиката̄ паччаккхам̣ ката̄. вимоккха̄пи ча ат̣т̣химети чатта̄ри магган̃а̄н̣а̄ни чатта̄ри пхалан̃а̄н̣а̄нӣти име ат̣т̣ха вимоккха̄ сам̣са̄рато муччанӯпа̄йа̄ саччхиката̄ти самбандхо. чхал̣абхин̃н̃а̄ саччхиката̄ти –

‘‘иддхивидхам̣ диббасотам̣, четопарийан̃а̄н̣акам̣;

пуббенива̄сан̃а̄н̣ан̃ча, диббачаккха̄саваккхайа’’нти. –

има̄ чха абхин̃н̃а̄ саччхиката̄ паччаккхам̣ ката̄. имесам̣ н̃а̄н̣а̄нам̣ саччхикаран̣ена буддхасса са̄санам̣ катанти аттхо.

иттханти имина̄ хет̣т̣ха̄ вуттаппака̄рена. суданти падапӯран̣аматте нипа̄то. а̄йасма̄ упа̄ли тхероти тхирасӣла̄дигун̣айутто са̄вако има̄ пуббачарита̄пада̄надӣпика̄ га̄тха̄йо абха̄ситтха катхайиттха̄ти аттхо.

упа̄литтхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.