3-10. а̄нандаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
а̄ра̄мадва̄ра̄ никкхамма̄тиа̄дикам̣ а̄йасмато а̄нандаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре саттху вема̄тикабха̄та̄ хутва̄ ниббатти. суманотисса на̄мам̣ ахоси. пита̄ панасса нандара̄джа̄ на̄ма. со аттано путтасса суманакума̄расса вайаппаттасса хам̣саватӣнагарато вӣсайоджанасате т̣ха̄не бхоганагарам̣ ада̄си. со када̄чи када̄чи а̄гантва̄ саттха̄ран̃ча питаран̃ча пассати. тада̄ ра̄джа̄ саттха̄ран̃ча сатасахассапарима̄н̣ам̣ бхиккхусан̇гхан̃ча сайамева саккаччам̣ упат̣т̣хахи, ан̃н̃есам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ на дети.
тена самайена паччанто купито ахоси. кума̄ро тасса купитабха̄вам̣ ран̃н̃о ана̄рочетва̄ сайамева там̣ вӯпасамеси. там̣ сутва̄ ра̄джа̄ тут̣т̣хама̄насо ‘‘варам̣ те та̄ва дамми, ган̣ха̄хӣ’’ти а̄ха. кума̄ро ‘‘саттха̄рам̣ бхиккхусан̇гхан̃ча тема̄сам̣ упат̣т̣хаханто джӣвитам̣ аван̃джхам̣ ка̄тум̣ иччха̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘етам̣ на сакка̄, ан̃н̃ам̣ вадехӣ’’ти. ‘‘дева, кхаттийа̄нам̣ две катха̄ на̄ма наттхи, етам̣ ме дехи, на майхам̣ ан̃н̃енаттхо, саче саттха̄ ануджа̄на̄ти, диннамева̄’’ти. со ‘‘саттху читтам̣ джа̄нисса̄мӣ’’ти виха̄рам̣ гато. тена ча самайена бхагава̄ гандхакут̣им̣ павит̣т̣хо хоти. со бхиккхӯ упасан̇камитва̄ ‘‘ахам̣, бханте, бхагавантам̣ дассана̄йа а̄гато, дассетха ма’’нти. бхиккхӯ ‘‘сумано на̄ма тхеро саттху упат̣т̣ха̄ко, тасса сантикам̣ гаччха̄хӣ’’ти а̄хам̣су. со тхерасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘саттха̄рам̣, бханте, дассетха̄’’ти а̄ха. атха тхеро тасса пассантассева патхавийам̣ нимуджджитва̄ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘ра̄джапутто, бханте, тумха̄кам̣ дассана̄йа а̄гато’’ти а̄ха. ‘‘тена хи бхиккху бахи а̄санам̣ пан̃н̃апехӣ’’ти. тхеро пунапи буддха̄санам̣ гахетва̄ антогандхакут̣ийам̣ нимуджджитва̄ тасса пассантасса бахипаривен̣е па̄тубхавитва̄ гандхакут̣ипаривен̣е а̄санам̣ пан̃н̃а̄песи. кума̄ро там̣ дисва̄ ‘‘маханто вата̄йам̣ бхиккхӯ’’ти читтам̣ уппа̄деси.
бхагава̄пи гандхакут̣ито никкхамитва̄ пан̃н̃атта̄сане нисӣди. ра̄джапутто саттха̄рам̣ вандитва̄ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ ‘‘айам̣, бханте, тхеро тумха̄кам̣ са̄сане валлабхо ман̃н̃е’’ти? ‘‘а̄ма, кума̄ра, валлабхо’’ти. ‘‘ким̣ катва̄, бханте, еса валлабхо’’ти? ‘‘да̄на̄дӣни пун̃н̃а̄ни катва̄’’ти. ‘‘бхагава̄, ахампи айам̣ тхеро вийа ана̄гате буддхаса̄сане валлабхо хотука̄мо’’ти со буддхаппамукхасса сан̇гхасса сатта̄хам̣ кхандха̄ва̄ре бхаттам̣ датва̄ саттаме дивасе, ‘‘бханте, майа̄ питу сантика̄ тумха̄кам̣ тема̄сам̣ пат̣иджагганаваро ладдхо, тема̄сам̣ ме васса̄ва̄сам̣ адхива̄сетха̄’’ти ватва̄ саттху адхива̄санам̣ видитва̄ сапарива̄рам̣ бхагавантам̣ гахетва̄ йоджане йоджане саттху бхиккхусан̇гхасса ча васана̄нуччхавике виха̄ре ка̄ретва̄ таттха таттха васа̄пенто аттано васанат̣т̣ха̄насамӣпе сатасахассена кӣте собханана̄маке уййа̄не сатасахассена ка̄ритам̣ виха̄рам̣ павеса̄петва̄ –
‘‘сатасахассена ме кӣтам̣, сатасахассена ка̄ритам̣;
собханам̣ на̄ма уййа̄нам̣, пат̣игган̣ха маха̄мунӣ’’ти. –
удакам̣ па̄теси. со вассӯпана̄йикадивасе саттху маха̄да̄нам̣ паваттетва̄ ‘‘имина̄ нӣха̄рена да̄нам̣ дадеййа̄тха̄’’ти путтада̄ре амачче ча да̄не киччакаран̣е ча нийоджетва̄ сайам̣ суманаттхерасса васанат̣т̣ха̄насамӣпейева васанто евам̣ аттано васанат̣т̣ха̄не саттха̄рам̣ тема̄сам̣ упат̣т̣хахи. упакат̣т̣ха̄йа пана пава̄ран̣а̄йа га̄мам̣ пависитва̄ сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ паваттетва̄ саттаме дивасе саттху бхиккхусан̇гхасса ча па̄дамӯле тичӣваре т̣хапетва̄ вандитва̄ ‘‘бханте, йадетам̣ майа̄ кхандха̄ва̄рато пат̣т̣ха̄йа пун̃н̃ам̣ катам̣, на там̣ саккасампаттиа̄дӣнам̣ аттха̄йа катам̣, атха кхо ахампи суманаттхеро вийа ана̄гате екасса буддхасса упат̣т̣ха̄ко валлабхо бхавеййа’’нти паттханам̣ ака̄си. саттха̄ тасса анантара̄йатам̣ дисва̄ бйа̄каритва̄ пакка̄ми.
со тасмим̣ буддхуппа̄де вассасатасахассам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ тато парампи таттха таттха бхаве ул̣а̄ра̄ни пун̃н̃акамма̄ни упачинитва̄ девамануссесу сам̣саранто кассапабхагавато ка̄ле кулагехе ниббатто вин̃н̃утам̣ патва̄ екасса тхерасса пин̣д̣а̄йа чарато паттаггахан̣аттхам̣ уттараса̄т̣акам̣ катва̄ пӯджам̣ ака̄си. пуна сагге ниббаттитва̄ тато чуто ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ хутва̄ ат̣т̣ха паччекабуддхе дисва̄ те бходжетва̄ аттано ман̇галуййа̄не ат̣т̣ха пан̣н̣аса̄ла̄йо ка̄ретва̄ тесам̣ нисӣданаттха̄йа ат̣т̣ха саббаратанамайапӣт̣хе чева ман̣иа̄дха̄раке ча пат̣ийа̄детва̄ дасавассасахасса̄ни упат̣т̣ха̄нам̣ ака̄си, ета̄ни па̄кат̣а̄ни.
каппасатасахассам̣ пана таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто амха̄кам̣ бодхисаттена саддхим̣ туситапуре ниббаттитва̄ тато чуто амитоданасаккасса гехе ниббаттитва̄ саббе н̃а̄таке а̄нандите каронто джа̄тоти а̄нандотвева на̄мам̣ лабхи. со ануккамена вайаппатто ката̄бхиниккхамане самма̄самбодхим̣ патва̄ паваттитаварадхаммачакке пат̣хамам̣ капилаваттхум̣ гантва̄ тато никкхаманте бхагавати тасса парива̄раттхам̣ паббаджитум̣ никкхамантехи бхаддийа̄дӣхи саддхим̣ никкхамитва̄ бхагавато сантике паббаджитва̄ а̄йасмато пун̣н̣асса манта̄н̣ипуттасса сантике дхаммакатхам̣ сутва̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахи.
тена ча самайена бхагавато пат̣хамабодхийам̣ вӣсативасса̄ни анибаддха̄ упат̣т̣ха̄ка̄ ахесум̣. екада̄ на̄гасама̄ло паттачӣварам̣ гахетва̄ вичарати, екада̄ на̄гито, екада̄ упава̄но, екада̄ сунаккхатто, екада̄ чундо саман̣уддесо, екада̄ са̄гато, екада̄ мегхийо, те йебхуййена саттху читтам̣ на̄ра̄дхайим̣су. атхекадивасам̣ бхагава̄ гандхакут̣ипаривен̣е пан̃н̃аттаварабуддха̄сане бхиккхусан̇гхапаривуто нисинно бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ахам̣, бхиккхаве, ида̄ни махаллако екачче бхиккхӯ ‘имина̄ маггена гаччха̄мӣ’ти вутте ан̃н̃ена маггена гаччханти, екачче майхам̣ паттачӣварам̣ бхӯмийам̣ никкхипанти, майхам̣ нибаддхупат̣т̣ха̄кам̣ екам̣ бхиккхум̣ виджа̄натха̄’’ти. там̣ сутва̄ бхиккхӯнам̣ дхаммасам̣вего удапа̄ди. атха̄йасма̄ са̄рипутто ут̣т̣ха̄йа бхагавантам̣ вандитва̄ ‘‘ахам̣, бханте, тумхе упат̣т̣хахисса̄мӣ’’ти а̄ха. там̣ бхагава̄ пат̣иккхипи. етенупа̄йена маха̄моггалла̄нам̣ а̄дим̣ катва̄ саббе маха̄са̄вака̄ ‘‘ахам̣ упат̣т̣хахисса̄ми, ахам̣ упат̣т̣хахисса̄мӣ’’ти ут̣т̣хахим̣су т̣хапетва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣. тепи бхагава̄ пат̣иккхипи.
а̄нандо пана тун̣хӣйева нисӣди. атха нам̣ бхиккхӯ а̄хам̣су – ‘‘а̄вусо, твампи саттху упат̣т̣ха̄кат̣т̣ха̄нам̣ йа̄ча̄хӣ’’ти. ‘‘йа̄читва̄ ладдхупат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма кӣдисам̣ хоти? саче руччати, саттха̄ сайамева ваккхатӣ’’ти. атха бхагава̄ – ‘‘на, бхиккхаве, а̄нандо ан̃н̃ехи усса̄хетаббо, сайамева джа̄нитва̄ мам̣ упат̣т̣хахиссатӣ’’ти а̄ха. тато бхиккхӯ ‘‘ут̣т̣хехи, а̄вусо а̄нанда, саттха̄рам̣ упат̣т̣ха̄кат̣т̣ха̄нам̣ йа̄ча̄хӣ’’ти а̄хам̣су. тхеро ут̣т̣хахитва̄ ‘‘саче ме, бханте, бхагава̄ аттана̄ ладдхам̣ пан̣ӣтам̣ чӣварам̣ на дассати, пан̣ӣтам̣ пин̣д̣апа̄там̣ на дассати, екагандхакут̣ийам̣ васитум̣ на дассати, нимантанам̣ гахетва̄ на гамиссати, ева̄хам̣ бхагавантам̣ упат̣т̣хахисса̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘еттаке гун̣е лабхато саттху упат̣т̣ха̄нам̣ ко бха̄ро’’ти упава̄дамочанаттхам̣ име чатта̄ро пат̣иккхепа̄, ‘‘саче, бханте, бхагава̄ майа̄ гахитам̣ нимантанам̣ гамиссати, сача̄хам̣ десантарато а̄гата̄гате та̄вадева дассетум̣ лабха̄ми, йада̄ ме кан̇кха̄ уппаджджати, та̄вадева бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пуччхитум̣ лабха̄ми, саче бхагава̄ параммукха̄ деситам̣ дхаммам̣ пуна майхам̣ бйа̄кариссаси, ева̄хам̣ бхагавантам̣ упат̣т̣хахисса̄ми’’. ‘‘еттакампи саттху сантике ануггахам̣ на лабхатӣ’’ти упава̄дамочанаттхан̃чева дхаммабхан̣д̣а̄га̄рикабха̄вапарипӯран̣аттхан̃ча има̄ чатассо йа̄чана̄ти име ат̣т̣ха варе гахетва̄ нибаддхупат̣т̣ха̄ко ахоси. тассева т̣ха̄нантарасса аттха̄йа каппасатасахассам̣ пӯрита̄нам̣ па̄рамӣнам̣ пхалам̣ па̄пун̣и.
со упат̣т̣ха̄кат̣т̣ха̄нам̣ ладдхадивасато пат̣т̣ха̄йа дасабалам̣ дувидхена удакена тивидхена дантакат̣т̣хена хаттхапа̄дапарикаммена пит̣т̣хипарикаммена гандхакут̣ипаривен̣асаммаджджанена̄ти евама̄дӣхи киччехи упат̣т̣хаханто – ‘‘има̄йа на̄ма вела̄йа саттху идам̣ на̄ма ладдхум̣ ват̣т̣ати, идам̣ на̄ма ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти дивасабха̄гам̣ сантика̄вачаро хутва̄ раттибха̄ге махантам̣ дан̣д̣адӣпикам̣ гахетва̄ гандхакут̣ипаривен̣ам̣ навава̄ре анупарийа̄йати саттхари паккосанте пат̣ивачанада̄на̄йа, тхинамиддхавиноданаттхам̣. атха нам̣ саттха̄ джетаване арийаган̣амаджджхе нисинно анекапарийа̄йена пасам̣ситва̄ бахуссута̄нам̣ сатиманта̄нам̣ гатиманта̄нам̣ дхитиманта̄нам̣ упат̣т̣ха̄ка̄нан̃ча бхиккхӯнам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапеси.
евам̣ саттха̄ра̄ пан̃часу т̣ха̄несу етадагге т̣хапито чатӯхи аччхарийаббхӯтадхаммехи саманна̄гато саттху дхаммакоса̄раккхо айам̣ маха̄тхеро секхова сама̄но саттхари париниббуте хет̣т̣ха̄ вуттанайена бхиккхӯхи самуттеджито девата̄йа ча сам̣веджито ‘‘свейева ча да̄ни дхаммасан̇гӣти ка̄табба̄, на кхо пана метам̣ патирӯпам̣, йва̄йам̣ секхо сакаран̣ӣйо асекхехи тхерехи саддхим̣ дхаммам̣ га̄йитум̣ саннипа̄там̣ ганту’’нти сан̃джа̄тусса̄хо випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ бахудева раттим̣ випассана̄йа каммам̣ каронто чан̇каме вӣрийасаматам̣ алабхитва̄ тато виха̄рам̣ пависитва̄ сайане нисӣдитва̄ сайитука̄мо ка̄йам̣ а̄ват̣т̣еси. апаттан̃ча сӣсам̣ бимбоханам̣, па̄да̄ ча бхӯмито муттаматта̄, екасмим̣ антаре анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччи, чхал̣абхин̃н̃о ахоси.
644. евам̣ чхал̣абхин̃н̃а̄дигун̣апат̣иман̣д̣ито упат̣т̣ха̄ка̄дигун̣ехи етадаггат̣т̣ха̄нам̣ патто аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассавасена пуббачарита̄пада̄нам̣ дассенто а̄ра̄мадва̄ра̄ никкхамма̄тиа̄дима̄ха. таттха а̄ра̄мадва̄ра̄ти саббасатта̄нам̣ дхаммадесанаттха̄йа виха̄радва̄рато никкхамитва̄ бахидва̄расамӣпе катаман̣д̣апамаджджхе супан̃н̃аттаварабуддха̄сане нисинно падумуттаро на̄ма маха̄муни самма̄самбуддхо. вассанто аматам̣ вут̣т̣хинти дхаммадесана̄маха̄аматадха̄ра̄хи дхаммавассам̣ вассанто. нибба̄песи маха̄джананти маха̄джанасса читтасанта̄нагатакилесаггим̣ нибба̄песи вӯпасамеси, маха̄джанам̣ нибба̄на̄матапа̄нена сантим̣ сӣтибха̄вам̣ па̄песӣти аттхо.
645. сатасахассам̣ те дхӣра̄ти парива̄расампаттим̣ дассенто а̄ха. чхахи абхин̃н̃а̄хи иддхивидха̄дин̃а̄н̣акот̣т̣ха̄сехи саманна̄гата̄ анекасатасахассачаккава̄л̣есу кхан̣ена гантум̣ саматтха̄хи иддхӣхи саманна̄гататта̄ махиддхика̄те дхӣра̄ сатасахассакхӣн̣а̄сава̄ чха̄йа̄ва анапа̄йинӣти каттхачи анапагата̄ чха̄йа̄ ива там̣ самбуддхам̣ падумуттарам̣ бхагавантам̣ парива̄ренти парива̄ретва̄ дхаммам̣ сун̣антӣти аттхо.
646. хаттхиккхандхагато а̄синти тада̄ бхагавато дхаммадесана̄самайе ахам̣ хаттхипит̣т̣хе нисинно а̄сим̣ ахосинти аттхо. сетаччхаттам̣ варуттаманти паттхетаббам̣ уттамам̣ сетаччхаттам̣ мама маттхаке дха̄райанто хаттхипит̣т̣хе нисинноти самбандхо. суча̄рурӯпам̣ дисва̄на̄ти сундарам̣ ча̄рум̣ манохарарӯпавантам̣ дхаммам̣ десийама̄нам̣ самбуддхам̣ дисва̄ ме майхам̣ витти сантут̣т̣хи соманассам̣ удападжджатха уппаджджатӣти аттхо.
647. оруйха хаттхиккхандхамха̄ти там̣ бхагавантам̣ нисиннам̣ дисва̄ хаттхипит̣т̣хито оруйха орохитва̄ нара̄сабхам̣ наравасабхам̣ упагаччхим̣ самӣпам̣ гатоти аттхо. ратанамайачхаттам̣ мети ратанабхӯситам̣ ме майхам̣ чхаттам̣ буддхасет̣т̣хасса маттхаке дха̄райинти самбандхо.
648. мама сан̇каппаман̃н̃а̄йа̄ти майхам̣ паса̄дена уппаннам̣ сан̇каппам̣ н̃атва̄ исӣнам̣ антаре махантабхӯто со падумуттаро бхагава̄. там̣ катхам̣ т̣хапайитва̄на̄ти там̣ аттана̄ десийама̄нам̣ дхаммакатхам̣ т̣хапетва̄ мама бйа̄каран̣аттха̄йа има̄ га̄тха̄ абха̄сатха катхесӣти аттхо.
649. катханти че? йо сотиа̄дима̄ха. сон̣н̣а̄лан̇ка̄рабхӯситам̣ чхаттам̣ йо со ра̄джакума̄ро ме маттхаке дха̄ресӣти самбандхо. тамахам̣ киттайисса̄мӣти там̣ ра̄джакума̄рам̣ ахам̣ киттайисса̄ми па̄кат̣ам̣ карисса̄ми. сун̣отха мама бха̄сатоти бха̄сантасса мама вачанам̣ сун̣отха охитасота̄ манаси каротха̄ти аттхо.
650. ито гантва̄ айам̣ посоти айам̣ ра̄джакума̄ро ито мануссалокато чуто туситам̣ гантва̄ а̄васиссати таттха вихариссати. таттха аччхара̄хи пураккхато парива̄рито туситабхаванасампаттим̣ анубхоссатӣти самбандхо.
651. чатуттим̣саккхаттунти туситабхаванато чавитва̄ та̄ватим̣сабхаване уппанно чатуттим̣сава̄ре девиндо девараджджам̣ кариссатӣти самбандхо. бала̄дхипо ат̣т̣хасатанти та̄ватим̣сабхаванато чуто мануссалоке уппанно бала̄дхипо чатуран̇гинийа̄ сена̄йа адхипо падха̄но ат̣т̣хасатаджа̄тӣсу падесара̄джа̄ хутва̄ васудхам̣ анекаратанаварам̣ патхавим̣ а̄васиссати путхабйам̣ вихариссатӣти аттхо.
652. ат̣т̣хапан̃н̃а̄саккхаттунти ат̣т̣хапан̃н̃а̄саджа̄тӣсу чаккаваттӣ ра̄джа̄ бхависсатӣти аттхо. махийа̄ сакаладжамбудӣпапатхавийа̄ випулам̣ асан̇кхйеййам̣ падесараджджам̣ ка̄райиссати.
654. сакйа̄нам̣ кулакетусса̄ти сакйара̄джӯнам̣ куласса дхаджабхӯтасса буддхасса н̃а̄тако бхависсатӣти аттхо.
655. а̄та̄пӣти вӣрийава̄. нипакоти непаккасан̇кха̄та̄йа пан̃н̃а̄йа саманна̄гато. ба̄хусаччесу бахуссутабха̄весу пит̣акаттайадха̄ран̣есу ковидо чхеко. нива̄тавутти анаван̃н̃аттико атхаддхо ка̄йапа̄габбийа̄дитхаддхабха̄вавирахито саббапа̄т̣хӣ сакалапит̣акаттайадха̄рӣ бхависсатӣти самбандхо.
656. падха̄напахитатто соти со а̄нандаттхеро вӣрийакаран̣а̄йа песитачитто. упасанто нирӯпадхӣти ра̄гӯпадхидосӯпадхимохӯпадхӣхи вирахито, сота̄паттимаггена паха̄таббакилеса̄нам̣ пахӣнатта̄ упасанто сантака̄йачитто.
657. санти а̄ран̃н̃ака̄ти аран̃н̃е бхава̄ маха̄ване джа̄та̄. сат̣т̣хиха̄йана̄ти сат̣т̣хивассака̄ле ха̄йанабала̄. тидха̄ пабхинна̄ти аккхикан̣н̣акосасан̇кха̄техи тӣхи т̣ха̄нехи бхиннамада̄. ма̄тан̇га̄ти ма̄тан̇гахаттхикуле джа̄та̄. ӣса̄данта̄ти ратхӣса̄садисаданта̄. урӯл̣хава̄ ра̄джава̄хана̄. кун̃джарасан̇кха̄та̄ на̄га̄ хаттхира̄джа̄но санти сам̣виджджанти йатха̄, татха̄ сатасахассасан̇кхйа̄ кхӣн̣а̄савасан̇кха̄та̄ пан̣д̣ита̄ махиддхика̄ арахантана̄га̄ санти, саббе те арахантана̄га̄ буддхана̄гара̄джасса. на хонти пан̣идхимхи тети те пан̣идхимхи та̄диса̄ на хонти, ким̣ саббе те бхайабхӣта̄ сакабха̄вена сан̣т̣ха̄тум̣ асаматтха̄ти аттхо. сесам̣ вуттанайатта̄ утта̄наттхамева̄ти.
а̄нандаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.
етта̄вата̄ пат̣хама̄ буддхаваггаван̣н̣ана̄ саматта̄.
пат̣хамо бха̄го нит̣т̣хито.
намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса