9. а̄т̣а̄на̄т̣ийасуттаван̣н̣ана̄

пат̣хамабха̄н̣ава̄раван̣н̣ана̄

275. евам̣ ме сутанти а̄т̣а̄на̄т̣ийасуттам̣. татра̄йамапуббападаван̣н̣ана̄ – чатуддисам̣ раккхам̣ т̣хапетва̄ти асурасена̄йа нива̄ран̣аттхам̣ саккасса дева̄наминдасса чатӯсу диса̄су а̄раккхам̣ т̣хапетва̄. гумбам̣ т̣хапетва̄ти балагумбам̣ т̣хапетва̄. оваран̣ам̣ т̣хапетва̄ти чатӯсу диса̄су а̄раккхаке т̣хапетва̄. евам̣ саккасса дева̄наминдасса а̄раккхам̣ сусам̣вихитам̣ катва̄ а̄т̣а̄на̄т̣анагаре нисинна̄ сатта буддхе а̄раббха имам̣ париттам̣ бандхитва̄ ‘‘йе саттху дхаммаа̄н̣ам̣ амха̄кан̃ча ра̄джаа̄н̣ам̣ на сун̣анти, тесам̣ идан̃чидан̃ча карисса̄ма̄’’ти са̄ванам̣ катва̄ аттанопи чатӯсу диса̄су махатийа̄ ча йаккхасена̄йа̄тиа̄дӣхи чатӯхи сена̄хи а̄раккхам̣ сам̣видахитва̄ абхикканта̄йа раттийа̄…пе… екамантам̣ нисӣдим̣су.

абхикканта̄йа раттийа̄ти еттха абхиккантасаддо кхайасундара̄бхирӯпааббханумодана̄дӣсу диссати. таттха ‘‘абхикканта̄, бханте ратти, никкханто пат̣хамо йа̄мо, чиранисинно бхиккхусан̇гхо уддисату, бханте, бхагава̄ бхиккхӯнам̣ па̄тимоккха’’нти (а. ни. 8.20) евама̄дӣсу кхайе диссати. ‘‘айам̣ имесам̣ чатуннам̣ пуггала̄нам̣ абхиккантатаро пан̣ӣтатаро ча̄’’ти (а. ни. 4.100) евама̄дӣсу сундаре.

‘‘ко ме вандати па̄да̄ни, иддхийа̄ йасаса̄ джалам̣;

абхиккантена ван̣н̣ена, сабба̄ обха̄сайам̣ диса̄’’ти. (ви. ва. 857);

евама̄дӣсу абхирӯпе. ‘‘абхиккантам̣, бхо готама̄ти (па̄ра̄. 15) евама̄дӣсу аббханумодане. идха пана кхайе. тена абхикканта̄йа раттийа̄, париккхӣн̣а̄йа раттийа̄ти вуттам̣ хоти.

абхиккантаван̣н̣а̄ти идха абхиккантасаддо абхирӯпе. ван̣н̣асаддо пана чхавитхутикулаваггака̄ран̣асан̣т̣ха̄напама̄н̣арӯпа̄йатана̄дӣсу диссати. таттха ‘‘суван̣н̣аван̣н̣оси бхагава̄’’ти (ма. ни. 2.399) евама̄дӣсу чхавийам̣. ‘‘када̄ сан̃н̃ӯл̣ха̄ пана те, гахапати, име саман̣асса готамасса ван̣н̣а̄’’ти (ма. ни. 2.77) евама̄дӣсу тхутийам̣. ‘‘чатта̄роме, бхо готама, ван̣н̣а̄’’ти (дӣ. ни. 1.266) евама̄дӣсу кулавагге. ‘‘атха кена ну ван̣н̣ена гандхатхеноти вуччатӣ’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 1.234) ка̄ран̣е. ‘‘махантам̣ хаттхира̄джаван̣н̣ам̣ абхинимминитва̄’’ти (сам̣. ни. 1.138) евама̄дӣсу сан̣т̣ха̄не. ‘‘тайо паттасса ван̣н̣а̄’’ти (па̄ра̄. 602) евама̄дӣсу пама̄н̣е. ‘‘ван̣н̣о гандхо расо оджа̄’’ти евама̄дӣсу рӯпа̄йатане. со идха чхавийам̣ дат̣т̣хаббо. тена ‘‘абхиккантаван̣н̣а̄ абхирӯпаччхавӣ’’ти вуттам̣ хоти.

кевалакаппанти еттха кеваласаддо анавасесайебхуййаабйа̄мисса̄натирекадал̣хаттхависам̣йога̄дианекаттхо. татха̄ хисса ‘‘кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийа’’нти (па̄ра̄. 1) евама̄дӣсу анавасесата̄ аттхо. ‘‘кевалакаппа̄ ча ан̇гама̄гадха̄ пахӯтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ а̄да̄йа абхиккамитука̄ма̄ хонтӣ’’ти (маха̄ва. 43) евама̄дӣсу йебхуййата̄. ‘‘кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хотӣ’’ти (маха̄ва. 1) евама̄дӣсу абйа̄миссата̄. ‘‘кевалам̣ саддха̄маттакам̣ нӯна айама̄йасма̄’’ти (а. ни. 6.55) евама̄дӣсу анатиреката̄. ‘‘а̄йасмато, бханте, ануруддхасса ба̄хико на̄ма саддхивиха̄рико кевалакаппам̣ сан̇гхабхеда̄йа т̣хито’’ти (а. ни. 4.243) евама̄дӣсу дал̣хаттхата̄. ‘‘кевалӣ вуситава̄ уттамапурисоти вуччатӣ’’ти (а. ни. 10.12) евама̄дӣсу висам̣його. идха панасса анавасесаттхо адхиппето.

каппасаддо пана̄йам̣ абхисаддаханавоха̄рака̄лапан̃н̃аттичхеданавикаппалесасамантабха̄ва̄дианекаттхо. татха̄ хисса ‘‘окаппанийаметам̣ бхото готамасса. йатха̄ там̣ арахато самма̄самбуддхасса̄’’ти (ма. ни. 1.387) евама̄дӣсу абхисаддаханаматтхо. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахи саман̣акаппехи пхалам̣ парибхун̃джиту’’нти (чӯл̣ава. 250) евама̄дӣсу воха̄ро. ‘‘йена судам̣ ниччакаппам̣ вихара̄мӣ’’ти (ма. ни. 1.387) евама̄дӣсу ка̄ло. ‘‘ичча̄йасма̄ каппо’’ти (су. ни. 1098) евама̄дӣсу пан̃н̃атти. ‘‘алан̇като каппитакесамассӯ’’ти (ви. ва. 1094) евама̄дӣсу чхеданам̣. ‘‘каппати дван̇гулакаппо’’ти (чӯл̣ава. 446) евама̄дӣсу викаппо, аттхи каппо нипаджджиту’’нти (а. ни. 8.80) евама̄дӣсу лесо. ‘‘кевалакаппам̣ вел̣уванам̣ обха̄сетва̄’’ти (сам̣. ни. 1.94) евама̄дӣсу самантабха̄во. идха пана самантабха̄во аттхо адхиппето. тасма̄ ‘‘кевалакаппам̣ гиджджхакӯт̣а’’нти еттха анавасесам̣ самантато гиджджхакӯт̣анти еваматтхо дат̣т̣хаббо.

обха̄сетва̄ти ваттхама̄ла̄лан̇ка̄расарӣрасамут̣т̣хита̄йа а̄бха̄йа пхаритва̄, чандима̄ вийа сӯрийо вийа ча екобха̄сам̣ екападжджотам̣ каритва̄ти аттхо. екамантам̣ нисӣдим̣сӯти девата̄нам̣ дасабаласса сантике нисиннат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма на баху, имасмим̣ пана сутте париттага̄рававасена нисӣдим̣су.

276. вессаван̣оти кин̃ча̄пи чатта̄ро маха̄ра̄джа̄но а̄гата̄, вессаван̣о пана дасабаласса висса̄сико катха̄паваттане бйатто сусиккхито, тасма̄ вессаван̣о маха̄ра̄джа̄ бхагавантам̣ етадавоча. ул̣а̄ра̄ти махесаккха̄нубха̄васампанна̄. па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ийа̄ти па̄н̣а̄типа̄те дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикам̣ а̄дӣнавам̣ дассетва̄ тато вераман̣ийа̄ дхаммам̣ десети. сесесупи есева найо. таттха санти ул̣а̄ра̄ йаккха̄ нива̄синоти тесу сена̄санесу санти ул̣а̄ра̄ йаккха̄ нибаддхава̄сино. а̄т̣а̄на̄т̣ийанти а̄т̣а̄на̄т̣анагаре баддхатта̄ евам̣на̄мам̣. ким̣ пана бхагавато апаччаккхадхаммо на̄ма аттхӣти, наттхи. атха касма̄ вессаван̣о ‘‘угган̣ха̄ту, бханте, бхагава̄’’тиа̄дима̄ха? ока̄сакаран̣аттхам̣. со хи бхагавантам̣ имам̣ париттам̣ са̄ветум̣ ока̄сам̣ ка̄ренто евама̄ха. саттху катхите имам̣ париттам̣ гару бхависсатӣтипи а̄ха. пха̄сувиха̄ра̄йа̄ти гаманат̣т̣ха̄на̄дӣсу чатӯсу ирийа̄патхесу сукхавиха̄ра̄йа.

277. чаккхумантасса̄ти на випассӣйева чаккхума̄, саттапи буддха̄ чаккхуманто, тасма̄ екекасса буддхасса ета̄ни сатта сатта на̄ма̄ни хонти. саббепи буддха̄ чаккхуманто, саббе саббабхӯта̄нукампино, саббе нха̄такилесатта̄ нха̄така̄. саббе ма̄расена̄памаддино, саббе вуситаванто, саббе вимутта̄, саббе ан̇гато расмӣнам̣ никкхантатта̄ ан̇гӣраса̄. на кевалан̃ча буддха̄нам̣ ета̄нева сатта на̄ма̄ни асан̇кхйеййа̄ни на̄ма̄ни сагун̣ена махесиноти вуттам̣.

вессаван̣о пана аттано па̄кат̣ана̄мавасена евама̄ха. те джана̄ти идха кхӣн̣а̄сава̄ джана̄ти адхиппета̄. аписун̣а̄тха̄ти десана̄сӣсаматтаметам̣, амуса̄ аписун̣а̄ апхаруса̄ мантабха̄н̣иноти аттхо. махатта̄ти махантабха̄вам̣ патта̄. ‘‘маханта̄’’типи па̄т̣хо, маханта̄ти аттхо. вӣтаса̄рада̄ти нисса̄рада̄ вигаталомахам̣са̄.

хитанти метта̄пхаран̣ена хитам̣. йам̣ намассантӣти еттха йанти нипа̄таматтам̣. махаттанти махантам̣. айамева ва̄ па̄т̣хо, идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘йе ча̄пи локе килесанибба̄нена ниббута̄ йатха̄бхӯтам̣ випассисум̣, виджджа̄дигун̣асампаннан̃ча хитам̣ деваманусса̄нам̣ готамам̣ намассанти, те джана̄ аписун̣а̄, тесампи наматтхӯ’’ти. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана те джана̄ аписун̣а̄ти те буддха̄ аписун̣а̄ти евам̣ пат̣хамага̄тха̄йа буддха̄нам̣йева ван̣н̣о катхито, тасма̄ пат̣хамага̄тха̄ саттаннам̣ буддха̄нам̣ васена вутта̄. дутийага̄тха̄йа ‘‘готама’’нти десана̄мукхаматтаметам̣. айампи хи саттаннам̣йева васена вутта̄ти ведитабба̄. айан̃хеттха аттхо – локе пан̣д̣ита̄ деваманусса̄ йам̣ намассанти готамам̣, тасса ча тато пурима̄нан̃ча буддха̄нам̣ наматтхӯти.

278. йато уггаччхатӣти йато т̣ха̄нато удети. а̄диччоти адитийа̄ путто, вевачанаматтам̣ ва̄ етам̣ сӯрийасаддасса. махантам̣ ман̣д̣алам̣ асса̄ти ман̣д̣алӣмаха̄. йасса чуггаччхама̄насса̄ти йамхи уггаччхама̄не. сам̣варӣпи нируджджхатӣти ратти антарадха̄йати. йасса чуггатети йасмим̣ уггате.

рахадоти удакарахадо. таттха̄ти йато уггаччхати сӯрийо, тасмим̣ т̣ха̄не. самуддоти йо со рахадоти вутто, со на ан̃н̃о, атха кхо самуддо. саритодакоти висат̣одако, сарита̄ на̄наппака̄ра̄ надийо асса удаке павит̣т̣ха̄ти ва̄ саритодако. евам̣ там̣ таттха джа̄нантӣти там̣ рахадам̣ таттха евам̣ джа̄нанти. кинти джа̄нанти? самуддо саритодакоти евам̣ джа̄нанти.

итоти синеруто ва̄ тесам̣ нисиннат̣т̣ха̄нато ва̄. джаноти айам̣ маха̄джано. екана̄ма̄ти индана̄мена екана̄ма̄. саббесам̣ кира тесам̣ саккасса деваран̃н̃о на̄мамева на̄мамакам̣су. асӣти даса еко ча̄ти еканавутиджана̄. индана̄ма̄ти индоти евам̣на̄ма̄. буддхам̣ а̄диччабандхунанти килесанидда̄пагаманена̄пи буддхам̣. а̄диччена сама̄наготтата̄йапи а̄диччабандхунам̣. кусалена самеккхасӣти анаваджджена нипун̣ена ва̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена маха̄джанам̣ олокеси. аманусса̄пи там̣ вандантӣти аманусса̄пи там̣ ‘‘саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена маха̄джанам̣ олокесӣ’’ти ватва̄ ванданти. сутам̣ нетам̣ абхин̣хасоти етам̣ амхехи абхиккхан̣ам̣ сутам̣. джинам̣ вандатха готамам̣, джинам̣ ванда̄ма готаманти амхехи пут̣т̣ха̄ джинам̣ ванда̄ма готаманти ваданти.

279. йена пета̄ павуччантӣти пета̄ на̄ма ка̄лан̇ката̄, те йена диса̄бха̄гена нӣхарийантӯти вуччанти. писун̣а̄ пит̣т̣химам̣сика̄ти писун̣а̄ва̄ча̄ чева пит̣т̣химам̣сам̣ кха̄данта̄ вийа параммукха̄ гарахака̄ ча. ете ча йена нӣхарийантӯти вуччанти, саббепи хете даккхин̣адва̄рена нӣхаритва̄ даккхин̣ато нагарасса д̣айханту ва̄ чхиджджанту ва̄ хан̃н̃анту ва̄ти евам̣ вуччанти. ито са̄ даккхин̣а̄ диса̄ти йена диса̄бха̄гена те пета̄ ча писун̣а̄дика̄ ча нӣхарийантӯти вуччанти, ито са̄ даккхин̣а̄ диса̄. итоти синеруто ва̄ тесам̣ нисиннат̣т̣ха̄нато ва̄. кумбхан̣д̣а̄нанти те кира дева̄ маходара̄ хонти, рахассан̇гампи ча несам̣ кумбхо вийа махантам̣ хоти. тасма̄ кумбхан̣д̣а̄ти вуччанти.

280. йаттха чоггаччхати сӯрийоти йасмим̣ диса̄бха̄ге сӯрийо аттхам̣ гаччхати.

281. йена̄ти йена диса̄бха̄гена. маха̄нерӯти маха̄синеру паббатара̄джа̄. судассаноти сован̣н̣амайатта̄ сундарадассано. синерусса хи па̄чӣнапассам̣ раджатамайам̣, даккхин̣апассам̣ ман̣имайам̣, паччхимапассам̣ пхаликамайам̣, уттарапассам̣ сован̣н̣амайам̣, там̣ манун̃н̃адассанам̣ хоти. тасма̄ йена диса̄бха̄гена синеру судассаноти айаметтхаттхо. манусса̄ таттха джа̄йантӣти таттха уттаракурумхи манусса̄ джа̄йанти. амама̄ти ваттха̄бхаран̣апа̄набходжана̄дӣсупи маматтавирахита̄. апариггаха̄ти иттхипариггахена апариггаха̄. тесам̣ кира ‘‘айам̣ майхам̣ бхарийа̄’’ти маматтам̣ на хоти, ма̄тарам̣ ва̄ бхагиним̣ ва̄ дисва̄ чхандара̄го нуппаджджати.

напи нӣйанти нан̇гала̄ти нан̇гала̄нипи таттха ‘‘касикаммам̣ карисса̄ма̄’’ти на кхеттам̣ нӣйанти. акат̣т̣хапа̄киманти акат̣т̣хе бхӯмибха̄ге аран̃н̃е сайамева джа̄там̣. тан̣д̣улаппхаланти тан̣д̣ула̄ва тасса пхалам̣ хоти.

тун̣д̣икӣре пачитва̄на̄ти уккхалийам̣ а̄киритва̄ ниддхуман̇га̄рена аггина̄ пачитва̄. таттха кира джотикапа̄са̄н̣а̄ на̄ма хонти. атха кхо те тайо па̄са̄н̣е т̣хапетва̄ там̣ уккхалим̣ а̄ропенти. па̄са̄н̣ехи теджо самут̣т̣хахитва̄ там̣ пачати. тато бхун̃джанти бходжананти тато уккхалито бходжанамева бхун̃джанти, ан̃н̃о сӯпо ва̄ бйан̃джанам̣ ва̄ на хоти, бхун̃джанта̄нам̣ читта̄нукӯлойевасса расо хоти. те там̣ т̣ха̄нам̣ сампатта̄нам̣ дентийева, маччхарийачиттам̣ на̄ма на хоти. буддхапаччекабуддха̄дайопи махиддхика̄ таттха гантва̄ пин̣д̣апа̄там̣ ган̣ханти.

га̄вим̣ екакхурам̣ катва̄ти га̄вим̣ гахетва̄ екакхурам̣ ва̄ханамева катва̄. там̣ абхируйха вессаван̣асса парича̄рака̄ йаккха̄. ануйанти дисодисанти та̄йа та̄йа диса̄йа чаранти. пасум̣ екакхурам̣ катва̄ти т̣хапетва̄ га̄вим̣ авасесачатуппададжа̄тикам̣ пасум̣ екакхурам̣ ва̄ханамева катва̄ дисодисам̣ ануйанти.

иттхим̣ ва̄ ва̄ханам̣ катва̄ти йебхуййена габбхиним̣ ма̄туга̄мам̣ ва̄ханам̣ каритва̄. тасса̄ пит̣т̣хийа̄ нисӣдитва̄ чаранти. тасса̄ кира пит̣т̣хи онамитум̣ сахати. итара̄ пана иттхийо йа̄не йодженти. пурисам̣ ва̄ханам̣ катва̄ти пурисе гахетва̄ йа̄не йодженти. ган̣ханта̄ ча самма̄дит̣т̣хике гахетум̣ на сакконти. йебхуййена паччантимамилаккхува̄сике ган̣ханти. ан̃н̃атаро киреттха джа̄нападо екасса тхерасса самӣпе нисӣдитва̄ нидда̄йати, тхеро ‘‘упа̄сака ативийа нидда̄йасӣ’’ти пуччхи. ‘‘аджджа, бханте, саббараттим̣ вессаван̣ада̄сехи киламитомхӣ’’ти а̄ха.

кума̄рим̣ ва̄ханам̣ катва̄ти кума̄рийо гахетва̄ екакхурам̣ ва̄ханам̣ катва̄ ратхе йодженти. кума̄рава̄ханепи есева найо. пача̄ра̄ тасса ра̄джиноти тасса ран̃н̃о парича̄рика̄. хаттхийа̄нам̣ ассайа̄нанти на кевалам̣ гойа̄на̄дӣнийева, хаттхиассайа̄на̄дӣнипи абхирухитва̄ вичаранти. диббам̣ йа̄нанти ан̃н̃ампи несам̣ бахувидхам̣ диббайа̄нам̣ упат̣т̣хитамева хоти, ета̄ни та̄ва несам̣ упакаппанайа̄на̄ни. те пана па̄са̄де варасайанамхи нипанна̄пи пӣт̣хасивика̄дӣсу ча нисинна̄пи вичаранти. тена вуттам̣ ‘‘па̄са̄да̄ сивика̄ чева̄’’ти. маха̄ра̄джасса йасассиноти евам̣ а̄нубха̄васампаннасса йасассино маха̄ра̄джасса ета̄ни йа̄на̄ни ниббаттанти.

тасса ча нагара̄ аху анталиккхе сума̄пита̄ти тасса ран̃н̃о а̄ка̄се сут̣т̣ху ма̄пита̄ ете а̄т̣а̄на̄т̣а̄дика̄ нагара̄ ахесум̣, нагара̄ни бхавим̣сӯти аттхо. екан̃хисса нагарам̣ а̄т̣а̄на̄т̣а̄ на̄ма а̄си, екам̣ кусина̄т̣а̄ на̄ма, екам̣ паракусина̄т̣а̄ на̄ма, екам̣ на̄т̣асӯрийа̄ на̄ма, екам̣ паракусит̣ана̄т̣а̄ на̄ма.

уттарена касивантоти тасмим̣ т̣хатва̄ уджум̣ уттарадиса̄йа касиванто на̄ма ан̃н̃ам̣ нагарам̣. джаногхамапарена ча̄ти етасса апарабха̄ге джаногхам̣ на̄ма ан̃н̃ам̣ нагарам̣. наванаватийоти ан̃н̃ампи наванаватийо на̄ма екам̣ нагарам̣. апарам̣ амбараамбараватийо на̄ма. а̄л̣акаманда̄ти апарампи а̄л̣акаманда̄ на̄ма ра̄джадха̄нӣ.

тасма̄ куверо маха̄ра̄джа̄ти айам̣ кира ануппанне буддхе куверо на̄ма бра̄хман̣о хутва̄ уччхуваппам̣ ка̄ретва̄ сатта йанта̄ни йоджеси. екисса̄йа йантаса̄ла̄йа ут̣т̣хитам̣ а̄йам̣ а̄гата̄гатасса маха̄джанасса датва̄ пун̃н̃ам̣ ака̄си. авасесаса̄ла̄хи таттхева бахутаро а̄йо ут̣т̣ха̄си, со тена пасӣдитва̄ авасесаса̄ла̄супи уппаджджанакам̣ гахетва̄ вӣсати вассасахасса̄ни да̄нам̣ ада̄си. со ка̄лам̣ катва̄ ча̄тумаха̄ра̄джикесу куверо на̄ма девапутто джа̄то. апарабха̄ге виса̄н̣а̄йа ра̄джадха̄нийа̄ раджджам̣ ка̄реси. тато пат̣т̣ха̄йа вессаван̣оти вуччати.

паччесанто пака̄сентӣти пат̣иесанто висум̣ висум̣ аттхе упапариккхама̄на̄ ануса̄сама̄на̄ ан̃н̃е два̄даса йаккхарат̣т̣хика̄ пака̄сенти. те кира йаккхарат̣т̣хика̄ са̄санам̣ гахетва̄ два̄дасаннам̣ йаккхадова̄рика̄нам̣ ниведенти. йаккхадова̄рика̄ там̣ са̄санам̣ маха̄ра̄джасса ниведенти. ида̄ни тесам̣ йаккхарат̣т̣хика̄нам̣ на̄мам̣ дассенто татола̄тиа̄дима̄ха. тесу кира еко татола̄ на̄ма, еко таттала̄ на̄ма, еко татотала̄ на̄ма, еко оджаси на̄ма, еко теджаси на̄ма, еко татоджасӣ на̄ма. сӯро ра̄джа̄ти еко сӯро на̄ма, еко ра̄джа̄ на̄ма, еко сӯрора̄джа̄ на̄ма, арит̣т̣хо немӣти еко арит̣т̣хо на̄ма, еко неми на̄ма, еко арит̣т̣ханеми на̄ма.

рахадопи таттха дхаран̣ӣ на̄ма̄ти таттха панеко на̄мена дхаран̣ӣ на̄ма удакарахадо аттхи, пан̣н̣а̄сайоджана̄ маха̄поккхаран̣ӣ аттхӣти вуттам̣ хоти. йато мегха̄ павассантӣти йато поккхаран̣ито удакам̣ гахетва̄ мегха̄ павассанти. васса̄ йато пата̄йантӣти йато вут̣т̣хийо аваттхарама̄на̄ нигаччханти. мегхесу кира ут̣т̣хитесу тато поккхаран̣ито пура̄н̣аудакам̣ бхассати. упари мегхо ут̣т̣хахитва̄ там̣ поккхаран̣им̣ наводакена пӯрети. пура̄н̣одакам̣ хет̣т̣химам̣ хутва̄ никкхамати. парипун̣н̣а̄йа поккхаран̣ийа̄ вала̄хака̄ вигаччханти. сабха̄пӣти сабха̄. тасса̄ кира поккхаран̣ийа̄ тӣре са̄лаватийа̄ на̄ма лата̄йа париккхитто два̄дасайоджанико ратанаман̣д̣апо аттхи, там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣.

пайирупа̄сантӣти нисӣданти. таттха ниччапхала̄ руккха̄ти тасмим̣ т̣ха̄не там̣ ман̣д̣апам̣ парива̄ретва̄ сада̄ пхалита̄ амбаджамбуа̄дайо руккха̄ ниччапуппхита̄ ча чампакама̄ла̄дайоти дассети. на̄на̄диджаган̣а̄йута̄ти вивидхапаккхисан̇гхасама̄кула̄. майӯракон̃ча̄бхируда̄ти майӯрехи кон̃часакун̣ехи ча абхируда̄ упагӣта̄.

джӣван̃джӣвакасаддеттха̄ти ‘‘джӣва джӣва̄’’ти евам̣ вираванта̄нам̣ джӣван̃джӣвакасакун̣а̄нампи еттха саддо аттхи. от̣т̣хавачиттака̄ти ‘‘ут̣т̣хехи, читта, ут̣т̣хехи читта̄’’ти евам̣ вассама̄на̄ ут̣т̣хавачиттакасакун̣а̄пи таттха вичаранти. куккут̣ака̄ти ванакуккут̣ака̄. кул̣ӣрака̄ти суван̣н̣акаккат̣ака̄. ванети падумаване. поккхараса̄така̄ти поккхараса̄така̄ на̄ма сакун̣а̄.

сукаса̄л̣икасаддеттха̄ти сука̄нан̃ча са̄л̣ика̄нан̃ча саддо еттха. дан̣д̣ама̄н̣авака̄ни ча̄ти мануссамукхасакун̣а̄. те кира двӣхи хаттхехи суван̣н̣адан̣д̣ам̣ гахетва̄ екам̣ поккхарапаттам̣ аккамитва̄ анантаре поккхарапатте суван̣н̣адан̣д̣ам̣ никкхипанта̄ вичаранти. собхати саббака̄лам̣ са̄ти са̄ поккхаран̣ӣ саббака̄лам̣ собхати. куверанал̣инӣти куверасса нал̣инӣ падумасарабхӯта̄, са̄ дхаран̣ӣ на̄ма поккхаран̣ӣ сада̄ нирантарам̣ собхати.

282. йасса кассачӣти идам̣ вессаван̣о а̄т̣а̄на̄т̣ийам̣ раккхам̣ нит̣т̣хапетва̄ тасса̄ парикаммам̣ дассенто а̄ха. таттха суггахита̄ти аттхан̃ча бйан̃джанан̃ча парисодхетва̄ сут̣т̣ху уггахита̄. саматта̄ парийа̄пута̄ти падабйан̃джана̄ни аха̄петва̄ парипун̣н̣ам̣ уггахита̄. аттхампи па̄л̣импи висам̣ва̄детва̄ саббасо ва̄ пана аппагун̣ам̣ катва̄ бхан̣антасса хи париттам̣ теджавантам̣ на хоти, саббасо пагун̣ам̣ катва̄ бхан̣антассева теджавантам̣ хоти. ла̄бхахету уггахетва̄ бхан̣антасса̄пи аттхам̣ на са̄дхети, ниссаран̣апаккхе т̣хатва̄ меттам̣ пуреча̄рикам̣ катва̄ бхан̣антассева аттха̄йа хотӣти дассети. йаккхапача̄роти йаккхапарича̄рако.

ваттхум̣ ва̄ти гхараваттхум̣ ва̄. ва̄сам̣ ва̄ти таттха нибаддхава̄сам̣ ва̄. самитинти сама̄гамам̣. ана̄вайханти на а̄ва̄хайуттам̣. авивайханти на вива̄хайуттам̣. тена саха а̄ва̄хавива̄хам̣ на кареййунти аттхо. атта̄хипи парипун̣н̣а̄хӣти ‘‘кал̣а̄раккхи кал̣а̄раданта̄’’ти евам̣ етесам̣ аттабха̄вам̣ упанетва̄ вутта̄хи парипун̣н̣абйан̃джана̄хи парибха̄са̄хи парибха̄сеййум̣ йаккхааккосехи на̄ма аккосеййунти аттхо. риттамписса паттанти бхиккхӯнам̣ паттасадисамева лохапаттам̣ хоти. там̣ сӣсе никкуджджитам̣ йа̄ва галава̄т̣ака̄ бхассати. атха нам̣ маджджхе айокхӣлена а̄кот̣енти.

чан̣д̣а̄ти кодхана̄. руддха̄ти вируддха̄. рабхаса̄ти каран̣уттарийа̄. нева маха̄ра̄джа̄нам̣ а̄дийантӣти вачанам̣ на ган̣ханти, а̄н̣ам̣ на каронти. маха̄ра̄джа̄нам̣ пурисака̄нанти ат̣т̣хавӣсатийаккхасена̄патӣнам̣. пурисака̄нанти йаккхасена̄патӣнам̣ йе манасса̄ тесам̣. аваруддха̄ на̄ма̄ти пачча̄митта̄ верино. уджджха̄петаббанти париттам̣ ватва̄ амануссе пат̣иккама̄петум̣ асакконтена етесам̣ йаккха̄нам̣ уджджха̄петаббам̣, ете джа̄на̄петабба̄ти аттхо.

париттапарикаммакатха̄

идха пана т̣хатва̄ париттасса парикаммам̣ катхетаббам̣. пат̣хамамева хи а̄т̣а̄на̄т̣ийасуттам̣ на бхан̣итаббам̣, меттасуттам̣ дхаджаггасуттам̣ ратанасуттанти има̄ни сатта̄хам̣ бхан̣итабба̄ни. саче мун̃чати, сундарам̣. но че мун̃чати, а̄т̣а̄на̄т̣ийасуттам̣ бхан̣итаббам̣, там̣ бхан̣антена бхиккхуна̄ пит̣т̣хам̣ ва̄ мам̣сам̣ ва̄ на кха̄дитаббам̣, суса̄не на васитаббам̣. касма̄? аманусса̄ ока̄сам̣ лабханти. париттакаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ харитупалиттам̣ ка̄ретва̄ таттха парисуддхам̣ а̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ нисӣдитаббам̣.

париттака̄рако бхиккху виха̄рато гхарам̣ нентехи пхалака̄вудхехи парива̄ретва̄ нетаббо. аббхока̄се нисӣдитва̄ на ваттаббам̣, два̄рава̄тапа̄на̄ни пидахитва̄ нисиннена а̄вудхахаттхехи сам̣парива̄ритена меттачиттам̣ пуреча̄рикам̣ катва̄ ваттаббам̣. пат̣хамам̣ сиккха̄пада̄ни га̄ха̄петва̄ сӣле патит̣т̣хитасса париттам̣ ка̄таббам̣. евампи мочетум̣ асакконтена виха̄рам̣ а̄нетва̄ четийан̇ган̣е нипаджджа̄петва̄ а̄санапӯджам̣ ка̄ретва̄ дӣпе джа̄ла̄петва̄ четийан̇ган̣ам̣ саммаджджитва̄ ман̇галакатха̄ ваттабба̄. саббасаннипа̄то гхосетаббо. виха̄расса упаване джет̣т̣хакаруккхо на̄ма хоти, таттха бхиккхусан̇гхо тумха̄кам̣ а̄гаманам̣ пат̣има̄нетӣти пахин̣итаббам̣. саббасаннипа̄тат̣т̣ха̄не ана̄гантум̣ на̄ма на лаббхати. тато амануссагахитако ‘‘твам̣ ко на̄ма̄’’ти пуччхитаббо. на̄ме катхите на̄менева а̄лапитаббо. иттханна̄ма туйхам̣ ма̄ла̄гандха̄дӣсу патти а̄санапӯджа̄йа патти пин̣д̣апа̄те патти, бхиккхусан̇гхена туйхам̣ пан̣н̣а̄ка̄раттха̄йа маха̄ман̇галакатха̄ вутта̄, бхиккхусан̇гхе га̄равена етам̣ мун̃ча̄хӣти мочетаббо. саче на мун̃чати, девата̄нам̣ а̄рочетаббам̣ ‘‘тумхе джа̄на̄тха, айам̣ амануссо амха̄кам̣ вачанам̣ на кароти, майам̣ буддхаа̄н̣ам̣ карисса̄ма̄’’ти париттам̣ ка̄таббам̣. етам̣ та̄ва гихӣнам̣ парикаммам̣. саче пана бхиккху амануссена гахито хоти, а̄сана̄ни дховитва̄ саббасаннипа̄там̣ гхоса̄петва̄ гандхама̄ла̄дӣсу паттим̣ датва̄ париттам̣ бхан̣итаббам̣. идам̣ бхиккхӯнам̣ парикаммам̣.

виккандитаббанти саббасаннипа̄там̣ гхоса̄петва̄ ат̣т̣хавӣсати йаккхасена̄патайо кандитабба̄. виравитаббанти ‘‘айам̣ йаккхо ган̣ха̄тӣ’’тиа̄дӣни бхан̣антена техи саддхим̣ катхетаббам̣. таттха ган̣ха̄тӣти сарӣре адхимуччати. а̄висатӣти тассева вевачанам̣. атха ва̄ лаггати на апетӣти вуттам̣ хоти. хет̣хетӣти уппаннам̣ рогам̣ вад̣д̣хенто ба̄дхати. вихет̣хетӣти тассева вевачанам̣. хим̣сатӣти аппамам̣салохитам̣ каронто дуккха̄пети. вихим̣сатӣти тассева вевачанам̣. на мун̃чатӣти аппама̄дага̄хо хутва̄ мун̃читум̣ на иччхати, евам̣ етесам̣ виравитаббам̣.

283. ида̄ни йесам̣ евам̣ виравитаббам̣, те дассетум̣ катамесам̣ йаккха̄нантиа̄дима̄ха. таттха индо сомотиа̄дӣни тесам̣ на̄ма̄ни. тесу весса̄миттоти весса̄миттапаббатава̄сӣ еко йаккхо. йугандхаропи йугандхарапаббатава̄сӣйева. хири нетти ча мандийоти хири ча нетти ча мандийо ча. ман̣и ма̄н̣и варо дӣгхоти ман̣и ча ма̄н̣и ча варо ча дӣгхо ча. атхо серӣсако саха̄ти техи саха ан̃н̃о серӣсако на̄ма. ‘‘имесам̣ йаккха̄нам̣…пе… уджджха̄петабба’’нти айам̣ йаккхо имам̣ хет̣хети вихет̣хети на мун̃чатӣти евам̣ етесам̣ йаккхасена̄патӣнам̣ а̄рочетаббам̣. тато те бхиккхусан̇гхо аттано дхаммаа̄н̣ам̣ кароти, майампи амха̄кам̣ йаккхара̄джаа̄н̣ам̣ карома̄ти уссуккам̣ кариссанти. евам̣ аманусса̄нам̣ ока̄со на бхависсати, буддхаса̄вака̄нам̣ пха̄сувиха̄ро ча бхависсатӣти дассенто ‘‘айам̣ кхо са̄, ма̄риса, а̄т̣а̄на̄т̣ийа̄ раккха̄’’тиа̄дима̄ха. там̣ саббам̣, тато паран̃ча утта̄наттхамева̄ти.

суман̇галавила̄синийа̄ дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йа

а̄т̣а̄на̄т̣ийасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.