8. син̇га̄ласуттаван̣н̣ана̄

нида̄наван̣н̣ана̄

242. евам̣ ме сутанти син̇га̄ласуттам̣. татра̄йаманутта̄нападаван̣н̣ана̄ – вел̣уване каландаканива̄пети вел̣увананти тасса уййа̄насса на̄мам̣. там̣ кира вел̣ӯхи париккхиттам̣ ахоси ат̣т̣ха̄расахаттхена ча па̄ка̄рена гопурат̣т̣а̄лакайуттам̣ нӣлобха̄сам̣ манорамам̣, тена вел̣увананти вуччати. каландака̄нан̃четтха нива̄пам̣ адам̣су, тена каландаканива̄поти вуччати.

пуббе кира ан̃н̃атаро ра̄джа̄ таттха уййа̄накӣл̣анаттхам̣ а̄гато сура̄мадена матто дива̄ ниддам̣ окками. париджанописса ‘‘сутто ра̄джа̄’’ти пуппхапхала̄дӣхи палобхийама̄но ито чито ча пакка̄ми. атха сура̄гандхена ан̃н̃атарасма̄ сусираруккха̄ кан̣хасаппо никкхамитва̄ ран̃н̃о абхимукхо а̄гаччхати, там̣ дисва̄ руккхадевата̄ ‘‘ран̃н̃о джӣвитам̣ даммӣ’’ти ка̄л̣акавесена а̄гантва̄ кан̣н̣амӯле саддамака̄си. ра̄джа̄ пат̣ибуджджхи. кан̣хасаппо ниватто. со там̣ дисва̄ ‘‘има̄йа ка̄л̣ака̄йа мама джӣвитам̣ динна’’нти ка̄л̣ака̄нам̣ таттха нива̄пам̣ пат̣т̣хапеси, абхайагхосан̃ча гхоса̄песи. тасма̄ там̣ тато пабхути ‘‘каландаканива̄по’’ти сан̇кхйам̣ гатам̣. каландака̄ти хи ка̄л̣ака̄нам̣ етам̣ на̄мам̣.

тена кхо пана самайена̄ти йасмим̣ самайе бхагава̄ ра̄джагахам̣ гочарага̄мам̣ катва̄ вел̣уване каландаканива̄пе вихарати, тена самайена. син̇га̄лако гахапатипуттоти син̇га̄лакоти тасса на̄мам̣. гахапатипуттоти гахапатисса путто гахапатипутто. тасса кира пита̄ гахапатимаха̄са̄ло, нидахитва̄ т̣хапита̄ часса гехе чатта̄лӣса дханакот̣ийо аттхи. со бхагавати нит̣т̣хан̇гато упа̄сако сота̄панно, бхарийа̄писса сота̄панна̄йева. путто панасса ассаддхо аппасанно. атха нам̣ ма̄та̄питаро абхиккхан̣ам̣ евам̣ оваданти – ‘‘та̄та саттха̄рам̣ упасан̇кама, дхаммасена̄патим̣ маха̄моггалла̄нам̣ маха̄кассапам̣ асӣтимаха̄са̄ваке упасан̇кама̄’’ти. со евама̄ха – ‘‘наттхи мама тумха̄кам̣ саман̣а̄нам̣ упасан̇каманакиччам̣, саман̣а̄нам̣ сантикам̣ гантва̄ вандитаббам̣ хоти, онамитва̄ вандантасса пит̣т̣хи руджджати, джа̄н̣ука̄ни кхара̄ни хонти, бхӯмийам̣ нисӣдитаббам̣ хоти, таттха нисиннасса ваттха̄ни килиссанти джӣранти, самӣпе нисиннака̄лато пат̣т̣ха̄йа катха̄салла̄по хоти, тасмим̣ сати висса̄со уппаджджати, тато нимантетва̄ чӣварапин̣д̣апа̄та̄дӣни да̄табба̄ни хонти. евам̣ санте аттхо париха̄йати, наттхи майхам̣ тумха̄кам̣ саман̣а̄нам̣ упасан̇каманакичча’’нти. ити нам̣ йа̄ваджӣвам̣ оваданта̄пи ма̄та̄питаро са̄сане упанетум̣ на̄саккхим̣су.

атхасса пита̄ маран̣аман̃че нипанно ‘‘мама путтасса ова̄дам̣ да̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄ пуна чинтеси – ‘‘диса̄ та̄та намасса̄хӣ’’ти евамасса ова̄дам̣ дасса̄ми, со аттхам̣ аджа̄нанто диса̄ намассиссати, атха нам̣ саттха̄ ва̄ са̄вака̄ ва̄ пасситва̄ ‘‘ким̣ каросӣ’’ти пуччхиссанти. тато ‘‘майхам̣ пита̄ диса̄ намассанам̣ карохӣти мам̣ овадӣ’’ти ваккхати. атхасса те ‘‘на туйхам̣ пита̄ ета̄ диса̄ намасса̄пети, има̄ пана диса̄ намасса̄петӣ’’ти дхаммам̣ десессанти. со буддхаса̄сане гун̣ам̣ н̃атва̄ ‘‘пун̃н̃акаммам̣ кариссатӣ’’ти. атха нам̣ а̄манта̄петва̄ ‘‘та̄та, па̄това ут̣т̣ха̄йа чха диса̄ намассеййа̄сӣ’’ти а̄ха. маран̣аман̃че нипаннасса катха̄ на̄ма йа̄ваджӣвам̣ ануссаран̣ӣйа̄ хоти. тасма̄ со гахапатипутто там̣ питувачанам̣ ануссаранто татха̄ ака̄си. тасма̄ ‘‘ка̄лассева ут̣т̣ха̄йа ра̄джагаха̄ никкхамитва̄’’тиа̄ди вуттам̣.

243. путхудиса̄ти бахудиса̄. ида̄ни та̄ дассенто пураттхимам̣ дисантиа̄дима̄ха. па̄висӣти на та̄ва павит̣т̣хо, пависисса̄мӣти никкхантатта̄ пана антара̄магге ваттама̄нопи евам̣ вуччати. аддаса̄ кхо бхагава̄ти на ида̄нева аддаса, паччӯсасамайепи буддхачаккхуна̄ локам̣ волокенто етам̣ диса̄ намассама̄нам̣ дисва̄ ‘‘аджджа ахам̣ син̇га̄ласса гахапатипуттасса гихивинайам̣ син̇га̄ласуттантам̣ катхесса̄ми, маха̄джанасса са̄ катха̄ сапхала̄ бхависсати, гантаббам̣ майа̄ еттха̄’’ти. тасма̄ па̄това никкхамитва̄ ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси, пависанто ча нам̣ татхева аддаса. тена вуттам̣ – ‘‘аддаса̄ кхо бхагава̄’’ти. етадавоча̄ти со кира авидӯре т̣хитампи саттха̄рам̣ на пассати, диса̄йева намассати. атхам̣ нам̣ бхагава̄ сӯрийарасмисампхассена викасама̄нам̣ маха̄падумам̣ вийа мукхам̣ виваритва̄ ‘‘ким̣ ну кхо твам̣, гахапатипутта̄’’тиа̄дикам̣ етадавоча.

чхадиса̄диван̣н̣ана̄

244. йатха̄ катхам̣ пана, бхантети со кира там̣ бхагавато вачанам̣ сутва̄ва чинтеси ‘‘йа̄ кира мама питара̄ чха диса̄ намасситабба̄’’ти вутта̄, на кира та̄ ета̄, ан̃н̃а̄ кира арийаса̄вакена чха диса̄ намасситабба̄. ханда̄хам̣ арийаса̄вакена намасситабба̄ диса̄йева пуччхитва̄ намасса̄мӣти. со та̄ пуччханто йатха̄ катхам̣ пана, бхантетиа̄дима̄ха. таттха йатха̄ти нипа̄таматтам̣. катхам̣ пана̄ти идамева пуччха̄падам̣. каммакилеса̄ти техи каммехи сатта̄ килиссанти, тасма̄ каммакилеса̄ти вуччанти. т̣ха̄нехӣти ка̄ран̣ехи. апа̄йамукха̄нӣти вина̄самукха̄ни. соти со сота̄панно арийаса̄вако. чуддаса па̄пака̄пагатоти етехи чуддасахи па̄пакехи ла̄макехи апагато. чхаддиса̄пат̣иччха̄дӣти чха диса̄ пат̣иччха̄денто. убхолокавиджайа̄йа̄ти убхиннам̣ идхалокапаралока̄нам̣ виджинанаттха̄йа. айан̃чева локо а̄раддхо хотӣти еварӯпасса хи идха локе пан̃ча вера̄ни на хонти, тенасса айан̃чева локо а̄раддхо хоти паритосито чева ниппха̄дито ча. паралокепи пан̃ча вера̄ни на хонти, тенасса паро ча локо а̄ра̄дхито хоти. тасма̄ со ка̄йасса бхеда̄ параммаран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати.

245. ити бхагава̄ сан̇кхепена ма̄тикам̣ т̣хапетва̄ ида̄ни тамева виттха̄ренто катамасса чатта̄ро каммакилеса̄тиа̄дима̄ха. каммакилесоти камман̃ча там̣ килесасампайуттатта̄ килесо ча̄ти каммакилесо. сакилесойева хи па̄н̣ам̣ ханати, никкилесо на ханати, тасма̄ па̄н̣а̄типа̄то ‘‘каммакилесо’’ти вутто. адинна̄да̄на̄дӣсупи есева найо. атха̄паранти апарампи етадаттхапаридӣпакамева га̄тха̄бандхам̣ авоча̄ти аттхо.

чатут̣ха̄на̄диван̣н̣ана̄

246. па̄пакаммам̣ каротӣти идам̣ бхагава̄ йасма̄ ка̄раке дассите ака̄рако па̄кат̣о хоти, тасма̄ ‘‘па̄пакаммам̣ на каротӣ’’ти ма̄тикам̣ т̣хапетва̄пи десана̄кусалата̄йа пат̣хаматарам̣ ка̄ракам̣ дассенто а̄ха. таттха чханда̄гатим̣ гаччхантоти чхандена пемена агатим̣ гаччханто акаттаббам̣ каронто. парападесупи есева найо. таттха йо ‘‘айам̣ ме митто ва̄ самбхатто ва̄ сандит̣т̣хо ва̄ н̃а̄тако ва̄ лан̃джам̣ ва̄ пана ме детӣ’’ти чхандавасена асса̄микам̣ са̄микам̣ кароти, айам̣ чханда̄гатим̣ гаччханто па̄пакаммам̣ кароти на̄ма. йо ‘‘айам̣ ме верӣ’’ти пакативеравасена тан̇кхан̣уппаннакодхавасена ва̄ са̄микам̣ асса̄микам̣ кароти, айам̣ доса̄гатим̣ гаччханто па̄пакаммам̣ кароти на̄ма. йо пана мандатта̄ момӯхатта̄ йам̣ ва̄ там̣ ва̄ ватва̄ асса̄микам̣ са̄микам̣ кароти, айам̣ моха̄гатим̣ гаччханто па̄пакаммам̣ кароти на̄ма. йо пана ‘‘айам̣ ра̄джаваллабхо ва̄ висаманиссито ва̄ анаттхампи ме кареййа̄’’ти бхӣто асса̄микам̣ са̄микам̣ кароти, айам̣ бхайа̄гатим̣ гаччханто па̄пакаммам̣ кароти на̄ма. йо пана йам̣кин̃чи бха̄дженто ‘‘айам̣ ме сандит̣т̣хо ва̄ самбхатто ва̄’’ти пемавасена атирекам̣ дети, ‘‘айам̣ ме верӣ’’ти досавасена ӯнакам̣ дети, момӯхатта̄ динна̄диннам̣ аджа̄нама̄но кассачи ӯнам̣ кассачи адхикам̣ дети, ‘‘айам̣ имасмим̣ адиййама̄не майхам̣ анаттхампи кареййа̄’’ти бхӣто кассачи атирекам̣ дети, со чатуббидхопи йатха̄нуккамена чханда̄гатиа̄дӣни гаччханто па̄пакаммам̣ кароти на̄ма.

арийаса̄вако пана джӣвитаккхайам̣ па̄пун̣антопи чханда̄гатиа̄дӣни на гаччхати. тена вуттам̣ – ‘‘имехи чатӯхи т̣ха̄нехи па̄пакаммам̣ на каротӣ’’ти.

нихӣйати йасо тасса̄ти тасса агатига̄мино киттийасопи парива̄райасопи нихӣйати париха̄йати.

чхаапа̄йамукха̄диван̣н̣ана̄

247. сура̄мерайамаджджаппама̄дат̣т̣ха̄на̄нуйоготи еттха сура̄ти пит̣т̣хасура̄ пӯвасура̄ оданасура̄ кин̣н̣апаккхитта̄ самбха̄расам̣йутта̄ти пан̃ча сура̄. мерайанти пуппха̄саво пхала̄саво мадхва̄саво гул̣а̄саво самбха̄расам̣йуттоти пан̃ча а̄сава̄. там̣ саббампи мадакаран̣авасена маджджам̣. пама̄дат̣т̣ха̄нанти пама̄дака̄ран̣ам̣. йа̄йа четана̄йа там̣ маджджам̣ пивати, тасса етам̣ адхивачанам̣. ануйоготи тасса сура̄мерайамаджджаппама̄дат̣т̣ха̄насса ануануйого пунаппунам̣ каран̣ам̣. йасма̄ панетам̣ ануйуттасса уппанна̄ чева бхога̄ париха̄йанти, ануппанна̄ ча нуппаджджанти, тасма̄ ‘‘бхога̄нам̣ апа̄йамукха’’нти вуттам̣. вика̄лависикха̄чарийа̄нуйоготи авела̄йа висикха̄су чарийа̄нуйуттата̄.

самаджджа̄бхичаран̣анти начча̄дидассанавасена самаджджа̄гаманам̣. а̄ласйа̄нуйоготи ка̄йа̄ласийата̄йа йуттаппайуттата̄.

сура̄мерайасса чхаа̄дӣнава̄диван̣н̣ана̄

248. евам̣ чханнам̣ апа̄йамукха̄нам̣ ма̄тикам̣ т̣хапетва̄ ида̄ни та̄ни вибхаджанто чха кхо ме, гахапатипутта а̄дӣнава̄тиа̄дима̄ха. таттха сандит̣т̣хика̄ти са̄мам̣ пасситабба̄, идхалокабха̄винӣ. дханаджа̄нӣти дханаха̄ни. калахаппавад̣д̣ханӣти ва̄ча̄калахасса чева хаттхапара̄ма̄са̄дика̄йакалахасса ча вад̣д̣ханӣ. рога̄нам̣ а̄йатананти тесам̣ тесам̣ аккхирога̄дӣнам̣ кхеттам̣. акиттисан̃джананӣти сурам̣ пивитва̄ хи ма̄тарампи пахаранти питарампи, ан̃н̃ам̣ бахумпи аваттаббам̣ ваданти, акаттаббам̣ каронти. тена гарахампи дан̣д̣ампи хаттхапа̄да̄дичхедампи па̄пун̣анти, идхалокепи паралокепи акиттим̣ па̄пун̣анти, ити тесам̣ са̄ сура̄ акиттисан̃джананӣ на̄ма хоти. копӣнанидам̣санӣти гуйхат̣т̣ха̄нан̃хи виварийама̄нам̣ хирим̣ копети вина̄сети, тасма̄ ‘‘копӣна’’нти вуччати, сура̄мадаматта̄ ча там̣ там̣ ан̇гам̣ виваритва̄ вичаранти, тена несам̣ са̄ сура̄ копӣнасса нидам̣санато ‘‘копӣнанидам̣санӣ’’ти вуччати. пан̃н̃а̄йа дуббаликаран̣ӣти са̄гататтхерасса вийа каммассакатапан̃н̃ам̣ дуббалам̣ кароти, тасма̄ ‘‘пан̃н̃а̄йа дуббаликаран̣ӣ’’ти вуччати. маггапан̃н̃ам̣ пана дуббалам̣ ка̄тум̣ на саккоти. адхигатамагга̄нан̃хи са̄ антомукхамева на пависати. чхат̣т̣хам̣ паданти чхат̣т̣хам̣ ка̄ран̣ам̣.

249. атта̄писса агутто араккхито хотӣти авела̄йа чаранто хи кха̄н̣укан̣т̣ака̄дӣнипи аккамати, ахина̄пи йаккха̄дӣхипи сама̄гаччхати, там̣ там̣ т̣ха̄нам̣ гаччхатӣти н̃атва̄ веринопи нам̣ нилӣйитва̄ ган̣ханти ва̄ хананти ва̄. евам̣ атта̄писса агутто хоти араккхито. путтада̄ра̄пи ‘‘амха̄кам̣ пита̄ амха̄кам̣ са̄ми раттим̣ вичарати, киман̇гам̣ пана майа’’нти итисса путтадхӣтаропи бхарийа̄пи бахи паттханам̣ катва̄ раттим̣ чаранта̄ анайабйасанам̣ па̄пун̣анти. евам̣ путтада̄рописса агутто араккхито хоти. са̄патеййанти тасса путтада̄рапариджанасса раттим̣ чаран̣акабха̄вам̣ н̃атва̄ чора̄ сун̃н̃ам̣ гехам̣ пависитва̄ йам̣ иччханти, там̣ харанти. евам̣ са̄патеййамписса агуттам̣ араккхитам̣ хоти. сан̇кийо ча хотӣти ан̃н̃ехи катапа̄пакаммесупи ‘‘имина̄ катам̣ бхависсатӣ’’ти сан̇китаббо хоти. йасса йасса гхарадва̄рена йа̄ти, таттха йам̣ ан̃н̃ена чоракаммам̣ парада̄рикакаммам̣ ва̄ катам̣, там̣ ‘‘имина̄ ката’’нти вутте абхӯтам̣ асантампи тасмим̣ рӯхати патит̣т̣ха̄ти. бахӯнан̃ча дуккхадхамма̄нанти еттакам̣ дуккхам̣, еттакам̣ доманассанти ваттум̣ на сакка̄, ан̃н̃асмим̣ пуггале асати саббам̣ вика̄лача̄римхи а̄харитаббам̣ хоти, ити со бахӯнам̣ дуккхадхамма̄нам̣ пураккхато пурега̄мӣ хоти.

250. ква наччанти ‘‘касмим̣ т̣ха̄не нат̣ана̄т̣ака̄диначчам̣ аттхӣ’’ти пуччхитва̄ йасмим̣ га̄ме ва̄ нигаме ва̄ там̣ аттхи, таттха гантаббам̣ хоти, тасса ‘‘све наччадассанам̣ гамисса̄мӣ’’ти аджджа ваттхагандхама̄ла̄дӣни пат̣ийа̄дентассева сакаладивасампи каммаччхедо хоти, наччадассанена ека̄хампи двӣхампи тӣхампи таттхева хоти, атха вут̣т̣хисампаттийа̄дӣни лабхитва̄пи ваппа̄дика̄ле ваппа̄дӣни акаронтасса ануппанна̄ бхога̄ нуппаджджанти, тасса бахи гатабха̄вам̣ н̃атва̄ ана̄раккхе гехе чора̄ йам̣ иччханти, там̣ каронти, тенасса уппанна̄пи бхога̄ винассанти. ква гӣтантиа̄дӣсупи есева найо. тесам̣ на̄на̄каран̣ам̣ брахмаджа̄ле вуттамева.

251. джайам̣ веранти ‘‘джитам̣ майа̄’’ти парисамаджджхе парасса са̄т̣акам̣ ва̄ вет̣ханам̣ ва̄ ган̣ха̄ти, со ‘‘парисамаджджхе ме авама̄нам̣ кароси, хоту, сиккха̄песса̄ми на’’нти таттха верам̣ бандхати, евам̣ джинанто сайам̣ верам̣ пасавати. джиноти ан̃н̃ена джито сама̄но йам̣ тена тасса вет̣ханам̣ ва̄ са̄т̣ако ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄ пана хиран̃н̃асуван̣н̣а̄дивиттам̣ гахитам̣, там̣ анусочати ‘‘ахоси вата ме, там̣ там̣ вата ме наттхӣ’’ти таппаччайа̄ сочати. евам̣ со джино виттам̣ анусочати. сабха̄гатасса вачанам̣ на рӯхатӣти виниччхайат̣т̣ха̄не саккхипут̣т̣хасса сато вачанам̣ на рӯхати, на патит̣т̣ха̄ти, ‘‘айам̣ аккхасон̣д̣о джӯтакаро, ма̄ тасса вачанам̣ ган̣хиттха̄’’ти ватта̄ро бхаванти. митта̄мачча̄нам̣ парибхӯто хотӣти тан̃хи мита̄мачча̄ евам̣ ваданти – ‘‘самма, твампи на̄ма кулапутто джӯтакаро чхиннабхиннако хутва̄ вичараси, на те идам̣ джа̄тиготта̄нам̣ анурӯпам̣, ито пат̣т̣ха̄йа ма̄ евам̣ кареййа̄сӣ’’ти. со евам̣ вуттопи тесам̣ вачанам̣ на кароти. тато тена саддхим̣ екато на тит̣т̣ханти на нисӣданти. тасса ка̄ран̣а̄ саккхипут̣т̣ха̄пи на катхенти. евам̣ митта̄мачча̄нам̣ парибхӯто хоти.

а̄ва̄хавива̄хака̄нанти а̄ва̄хака̄ на̄ма йе тасса гхарато да̄рикам̣ гахетука̄ма̄. вива̄хака̄ на̄ма йе тасса гехе да̄рикам̣ да̄тука̄ма̄. апаттхито хотӣти аниччхито хоти. на̄лам̣ да̄рабхаран̣а̄йа̄ти да̄рабхаран̣а̄йа на саматтхо. етасса гехе да̄рика̄ динна̄пи етасса гехато а̄гата̄пи амхехи ева поситабба̄ бхависсатийева.

па̄памиттата̄йа чхаа̄дӣнава̄диван̣н̣ана̄

252. дхутта̄ти аккхадхутта̄. сон̣д̣а̄ти иттхисон̣д̣а̄ бхаттасон̣д̣а̄ пӯвасон̣д̣а̄ мӯлакасон̣д̣а̄. пипа̄са̄ти па̄насон̣д̣а̄. некатика̄ти патирӯпакена ван̃чанака̄. ван̃чаника̄ти саммукха̄ван̃чана̄хи ван̃чаника̄. са̄хасика̄ти ека̄га̄рика̄диса̄хасикакаммака̄рино. тйа̄сса митта̄ хонтӣти те асса митта̄ хонти. ан̃н̃ехи саппурисехи саддхим̣ на рамати гандхама̄ла̄дӣхи алан̇каритва̄ варасайанам̣ а̄ропитасӯкаро гӯтхакӯпамива, те па̄памиттейева упасан̇камати. тасма̄ дит̣т̣хе чева дхамме сампара̄йан̃ча бахум̣ анаттхам̣ нигаччхати.

253. атисӣтанти каммам̣ на каротӣти мануссехи ка̄лассева вут̣т̣ха̄йа ‘‘етха бхо каммантам̣ гаччха̄ма̄’’ти вутто ‘‘атисӣтам̣ та̄ва, ат̣т̣хӣни бхиджджанти вийа, гаччхатха тумхе паччха̄ джа̄нисса̄мӣ’’ти аггим̣ тапанто нисӣдати. те гантва̄ каммам̣ каронти. итарасса каммам̣ париха̄йати. атиун̣хантиа̄дӣсупи есева найо.

хоти па̄насакха̄ на̄ма̄ти екаччо па̄нат̣т̣ха̄не сура̄гехейева саха̄йо хоти. ‘‘паннасакха̄’’типи па̄т̣хо, айамеваттхо. саммийасаммийоти самма самма̄ти ваданто саммукхейева саха̄йо хоти, параммукхе верӣсадисо ота̄рамева гавесати. аттхесу джа̄тесӯти татха̄рӯпесу киччесу самуппаннесу. вераппасавоти верабахулата̄. анаттхата̄ти анаттхака̄рита̄. сукадарийата̄ти сут̣т̣ху кадарийата̄ тхаддхамаччхарийабха̄во. удакамива ин̣ам̣ вига̄хатӣти па̄са̄н̣о удакам̣ вийа сам̣сӣданто ин̣ам̣ вига̄хати.

раттинут̣т̣ха̄надессина̄ти раттим̣ анут̣т̣ха̄насӣлена. атиса̄йамидам̣ ахӯти идам̣ атиса̄йам̣ джа̄танти йе евам̣ ватва̄ каммам̣ на каронти. ити виссат̣т̣хакаммантети евам̣ ватва̄ париччаттакамманте. аттха̄ ачченти ма̄н̣авети еварӯпе пуггале аттха̄ атиккаманти, тесу на тит̣т̣ханти.

тин̣а̄ бхиййоти тин̣атопи уттари. со сукхам̣ на виха̄йатӣти со пурисо сукхам̣ на джаха̄ти, сукхасаман̇гӣйева хоти. имина̄ катха̄маггена имаматтхам̣ дассети ‘‘гихибхӯтена сата̄ еттакам̣ каммам̣ на ка̄таббам̣, каронтасса вад̣д̣хи на̄ма наттхи. идхалоке паралоке гарахамева па̄пун̣а̄тӣ’’ти.

миттапатирӯпака̄диван̣н̣ана̄

254. ида̄ни йо евам̣ карото анаттхо уппаджджати, ан̃н̃а̄ни ва̄ пана йа̄ни ка̄ничи бхайа̄ни йекечи упаддава̄ йекечи упасагга̄, саббе те ба̄лам̣ нисса̄йа уппаджджанти. тасма̄ ‘‘еварӯпа̄ ба̄ла̄ на севитабба̄’’ти ба̄ле миттапатирӯпаке амитте дассетум̣ чатта̄роме, гахапатипутта амитта̄тиа̄дима̄ха. таттха ан̃н̃адаттхухароти сайам̣ туччхахаттхо а̄гантва̄ екам̣сена йам̣кин̃чи харатийева. вачӣпарамоти вачанапарамо вачанаматтенева да̄йако ка̄рако вийа хоти. ануппийабха̄н̣ӣти ануппийам̣ бхан̣ати. апа̄йасаха̄йоти бхога̄нам̣ апа̄йесу саха̄йо хоти.

255. евам̣ чатта̄ро амитте дассетва̄ пуна таттха екекам̣ чатӯхи ка̄ран̣ехи вибхаджанто чатӯхи кхо, гахапатипутта̄тиа̄дима̄ха. таттха ан̃н̃адаттхухаро хотӣти екам̣сена ха̄ракойева хоти. саха̄йасса гехам̣ риттахаттхо а̄гантва̄ ниваттхаса̄т̣ака̄дӣнам̣ ван̣н̣ам̣ бха̄сати, со ‘‘ативийа твам̣ самма имасса ван̣н̣ам̣ бха̄сасӣ’’ти ан̃н̃ам̣ нива̄сетва̄ там̣ дети. аппена бахумиччхатӣти йам̣кин̃чи аппакам̣ датва̄ тасса сантика̄ бахум̣ паттхети. бхайасса киччам̣ каротӣти аттано бхайе уппанне тасса да̄со вийа хутва̄ там̣ там̣ киччам̣ кароти, айам̣ саббада̄ на кароти, бхайе уппанне кароти, на пемена̄ти амитто на̄ма джа̄то. севати аттхака̄ран̣а̄ти миттасантхававасена на севати, аттано аттхамева пачча̄сӣсанто севати.

256. атӣтена пат̣исантхаратӣти саха̄йе а̄гате ‘‘хиййо ва̄ паре ва̄ на а̄гатоси, амха̄кам̣ имасмим̣ ва̄ре сассам̣ ативийа ниппханнам̣, бахӯни са̄лийавабӣджа̄дӣни т̣хапетва̄ маггам̣ олокента̄ нисӣдимха, аджджа пана саббам̣ кхӣн̣а’’нти евам̣ атӣтена сан̇ган̣ха̄ти. ана̄гатена̄ти ‘‘имасмим̣ ва̄ре амха̄кам̣ сассам̣ мана̄пам̣ бхависсати, пхалабха̄рабхарита̄ са̄лиа̄дайо, сассасан̇гахе кате тумха̄кам̣ сан̇гахам̣ ка̄тум̣ саматтха̄ бхависса̄ма̄’’ти евам̣ ана̄гатена сан̇ган̣ха̄ти. нираттхакена̄ти хаттхиккхандхе ва̄ ассапит̣т̣хе ва̄ нисинно саха̄йам̣ дисва̄ ‘‘ехи, бхо, идха нисӣда̄’’ти вадати. мана̄пам̣ са̄т̣акам̣ нива̄сетва̄ ‘‘саха̄йакасса вата ме ануччхавико ан̃н̃о пана майхам̣ наттхӣ’’ти вадати, евам̣ нираттхакена сан̇ган̣ха̄ти на̄ма. паччуппаннесу киччесу бйасанам̣ дассетӣти ‘‘сакат̣ена ме аттхо’’ти вутте ‘‘чаккамасса бхиннам̣, аккхо чхинно’’тиа̄дӣни вадати.

257. па̄пакамписса ануджа̄на̄тӣти па̄н̣а̄типа̄та̄дӣсу йам̣кин̃чи карома̄ти вутте ‘‘са̄дху самма карома̄’’ти ануджа̄на̄ти. калйа̄н̣епи есева найо. саха̄йо хотӣти ‘‘асукат̣т̣ха̄не сурам̣ пиванти, ехи таттха гаччха̄ма̄’’ти вутте са̄дхӯти гаччхати. еса найо саббаттха. ити вин̃н̃а̄йа̄ти ‘‘миттапатирӯпака̄ ете’’ти евам̣ джа̄нитва̄.

сухадамитта̄диван̣н̣ана̄

260. евам̣ на севитаббе па̄памитте дассетва̄ ида̄ни севитаббе калйа̄н̣амитте дассенто пуна чатта̄роме, гахапатипутта̄тиа̄дима̄ха. таттха сухада̄ти сундарахадайа̄.

261. паматтам̣ раккхатӣти маджджам̣ пивитва̄ га̄мамаджджхе ва̄ га̄мадва̄ре ва̄ магге ва̄ нипаннам̣ дисва̄ ‘‘евам̣нипаннасса кочидева нива̄санапа̄рупанампи хареййа̄’’ти самӣпе нисӣдитва̄ пабуддхака̄ле гахетва̄ гаччхати. паматтасса са̄патеййанти саха̄йо бахигато ва̄ хоти сурам̣ пивитва̄ ва̄ паматто, гехам̣ ана̄раккхам̣ ‘‘кочидева йам̣кин̃чи хареййа̄’’ти гехам̣ пависитва̄ тасса дханам̣ раккхати. бхӣтасса̄ти кисмин̃чидева бхайе уппанне ‘‘ма̄ бха̄йи, ма̄дисе саха̄йе т̣хите ким̣ бха̄йасӣ’’ти там̣ бхайам̣ харанто пат̣исаран̣ам̣ хоти. таддигун̣ам̣ бхоганти киччакаран̣ӣйе уппанне саха̄йам̣ аттано сантикам̣ а̄гатам̣ дисва̄ вадати ‘‘касма̄ а̄гатосӣ’’ти? ра̄джакуле каммам̣ аттхӣти. ким̣ ладдхум̣ ват̣т̣атӣти? еко каха̄пан̣оти. ‘‘нагаре каммам̣ на̄ма на екакаха̄пан̣ена ниппхаджджати, две ган̣ха̄хӣ’’ти евам̣ йаттакам̣ вадати, тато дигун̣ам̣ дети.

262. гуйхамасса а̄чиккхатӣти аттано гуйхам̣ нигӯхитум̣ йуттакатхам̣ ан̃н̃асса акатхетва̄ тассева а̄чиккхати. гуйхамасса паригӯхатӣти тена катхитам̣ гуйхам̣ йатха̄ ан̃н̃о на джа̄на̄ти, евам̣ раккхати. а̄пада̄су на виджахатӣти уппанне бхайе на париччаджати. джӣвитамписса аттха̄йа̄ти аттано джӣвитампи тасса саха̄йасса аттха̄йа париччаттамева хоти, аттано джӣвитам̣ аган̣етва̄пи тасса каммам̣ каротийева.

263. па̄па̄ нива̄ретӣти амхесу пассантесу пассантесу твам̣ евам̣ ка̄тум̣ на лабхаси, пан̃ча вера̄ни даса акусалакаммапатхе ма̄ карохӣти нива̄рети. калйа̄н̣е нивесетӣти калйа̄н̣акамме тӣсу саран̣есу пан̃часӣлесу дасакусалакаммапатхесу ваттассу, да̄нам̣ дехи пун̃н̃ам̣ карохи дхаммам̣ сун̣а̄хӣти евам̣ калйа̄н̣е нийоджети. ассутам̣ са̄ветӣти ассутапуббам̣ сукхумам̣ нипун̣ам̣ ка̄ран̣ам̣ са̄вети. саггасса магганти идам̣ каммам̣ катва̄ сагге ниббаттантӣти евам̣ саггасса маггам̣ а̄чиккхати.

264. абхавенасса на нандатӣти тасса абхавена авуд̣д̣хийа̄ путтада̄расса ва̄ париджанасса ва̄ татха̄рӯпам̣ па̄риджун̃н̃ам̣ дисва̄ ва̄ сутва̄ ва̄ на нандати, анаттамано хоти. бхавена̄ти вуд̣д̣хийа̄ татха̄рӯпасса сампаттим̣ ва̄ иссарийаппат̣ила̄бхам̣ ва̄ дисва̄ ва̄ сутва̄ ва̄ нандати, аттамано хоти. аван̣н̣ам̣ бхан̣ама̄нам̣ нива̄ретӣти ‘‘асуко вирӯпо на па̄са̄дико дуджджа̄тико дуссӣло’’ти ва̄ вутте ‘‘евам̣ ма̄ бхан̣и, рӯпава̄ ча со па̄са̄дико ча суджа̄то ча сӣласампанно ча̄’’тиа̄дӣхи вачанехи парам̣ аттано саха̄йасса аван̣н̣ам̣ бхан̣ама̄нам̣ нива̄рети. ван̣н̣ам̣ бхан̣ама̄нам̣ пасам̣сатӣти ‘‘асуко рӯпава̄ па̄са̄дико суджа̄то сӣласампанно’’ти вутте ‘‘ахо сут̣т̣ху вадаси, субха̄ситам̣ тайа̄, еваметам̣, еса пурисо рӯпава̄ па̄са̄дико суджа̄то сӣласампанно’’ти евам̣ аттано саха̄йакасса парам̣ ван̣н̣ам̣ бхан̣ама̄нам̣ пасам̣сати.

265. джалам̣ аггӣва бха̄сатӣти раттим̣ паббатаматтхаке джалама̄но агги вийа вирочати.

бхоге сам̣харама̄насса̄ти атта̄нампи парампи апӣл̣етва̄ дхаммена самена бхоге сампин̣д̣ентасса ра̄сим̣ каронтасса. бхамарассева ирӣйатоти йатха̄ бхамаро пуппха̄нам̣ ван̣н̣агандхам̣ апотхайам̣ тун̣д̣енапи паккхехипи расам̣ а̄харитва̄ анупуббена чаккаппама̄н̣ам̣ мадхупат̣алам̣ кароти, евам̣ анупуббена махантам̣ бхогара̄сим̣ каронтасса. бхога̄ санничайам̣ йантӣти тасса бхога̄ ничайам̣ гаччханти. катхам̣? анупуббена упачика̄хи сам̣вад̣д̣хийама̄но ваммико вийа. тена̄ха ‘‘ваммиковупачӣйатӣ’’ти. йатха̄ ваммико упачийати, евам̣ ничайам̣ йантӣти аттхо.

сама̄хатва̄ти сама̄харитва̄. аламаттхоти йуттасабха̄во саматтхо ва̄ парийаттарӯпо гхара̄ва̄сам̣ сан̣т̣ха̄петум̣.

ида̄ни йатха̄ ва̄ гхара̄ва̄со сан̣т̣хапетаббо, татха̄ оваданто чатудха̄ вибхадже бхогетиа̄дима̄ха. таттха са ве митта̄ни гантхатӣти со евам̣ вибхаджанто митта̄ни гантхати на̄ма абхеджджама̄на̄ни т̣хапети. йасса хи бхога̄ санти, со ева митте т̣хапетум̣ саккоти, на итаро.

екена бхоге бхун̃джеййа̄ти екена кот̣т̣ха̄сена бхоге бхун̃джеййа. двӣхи каммам̣ пайоджайети двӣхи кот̣т̣ха̄сехи касива̄н̣иджджа̄дикаммам̣ пайоджеййа. чатуттхан̃ча нидха̄пеййа̄ти чатуттхам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ нидха̄петва̄ т̣хапеййа. а̄пада̄су бхависсатӣти кула̄нан̃хи на саббака̄лам̣ екасадисам̣ ваттати, када̄чи ра̄джа̄дивасена а̄пада̄пи уппаджджанти, тасма̄ евам̣ а̄пада̄су уппанна̄су бхависсатӣти ‘‘екам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ нидха̄пеййа̄’’ти а̄ха. имесу пана чатӯсу кот̣т̣ха̄сесу катаракот̣т̣ха̄сам̣ гахетва̄ кусалам̣ ка̄таббанти? ‘‘бхоге бхун̃джеййа̄’’ти вуттакот̣т̣ха̄сам̣. тато ган̣хитва̄ бхиккхӯнампи капан̣аддхика̄дӣнампи да̄таббам̣, песака̄ранха̄пита̄дӣнампи ветанам̣ да̄таббам̣.

чхаддиса̄пат̣иччха̄данакан̣д̣аван̣н̣ана̄

266. ити бхагава̄ еттакена катха̄маггена евам̣ гахапатипуттасса арийаса̄вако чатӯхи ка̄ран̣ехи акусалам̣ паха̄йа чхахи ка̄ран̣ехи бхога̄нам̣ апа̄йамукхам̣ ваджджетва̄ сол̣аса митта̄ни севанто гхара̄ва̄сам̣ сан̣т̣хапетва̄ да̄рабхаран̣ам̣ каронто дхаммикена а̄джӣвена джӣвати, деваманусса̄нан̃ча антаре аггиккхандхо вийа вирочатӣти ваджджанӣйадхаммаваджджанаттхам̣ севитаббадхаммасеванаттхан̃ча ова̄дам̣ датва̄ ида̄ни намасситабба̄ чха диса̄ дассенто катхан̃ча гахапатипутта̄тиа̄дима̄ха.

таттха чхаддиса̄пат̣иччха̄дӣти йатха̄ чхахи диса̄хи а̄гаманабхайам̣ на а̄гаччхати, кхемам̣ хоти ниббхайам̣ евам̣ вихаранто ‘‘чхаддиса̄пат̣иччха̄дӣ’’ти вуччати. ‘‘пураттхима̄ диса̄ ма̄та̄питаро ведитабба̄’’тиа̄дӣсу ма̄та̄питаро пуббупака̄рита̄йа пураттхима̄ диса̄ти ведитабба̄. а̄чарийа̄ даккхин̣еййата̄йа даккхин̣а̄ диса̄ти. путтада̄ра̄ пит̣т̣хито анубандханавасена паччхима̄ диса̄ти. митта̄мачча̄ йасма̄ со митта̄мачче нисса̄йа те те дуккхависесе уттарати, тасма̄ уттара̄ диса̄ти. да̄сакаммакара̄ па̄дамӯле патит̣т̣ха̄навасена хет̣т̣хима̄ диса̄ти. саман̣абра̄хман̣а̄ гун̣ехи упари т̣хитабха̄вена упарима̄ диса̄ти ведитабба̄.

267. бхато не бхарисса̄мӣти ахам̣ ма̄та̄питӯхи тхан̃н̃ам̣ па̄йетва̄ хаттхапа̄де вад̣д̣хетва̄ мукхена син̇гха̄н̣икам̣ апанетва̄ наха̄петва̄ ман̣д̣етва̄ бхато бхарито джаггито, сва̄хам̣ аджджа те махаллаке па̄дадховананха̄панайа̄губхаттада̄на̄дӣхи бхарисса̄ми.

киччам̣ несам̣ карисса̄мӣти аттано каммам̣ т̣хапетва̄ ма̄та̄питӯнам̣ ра̄джакула̄дӣсу уппаннам̣ киччам̣ гантва̄ карисса̄ми. кулавам̣сам̣ сан̣т̣хапесса̄мӣти ма̄та̄питӯнам̣ сантакам̣ кхеттаваттхухиран̃н̃асуван̣н̣а̄дим̣ авина̄сетва̄ раккхантопи кулавам̣сам̣ сан̣т̣хапети на̄ма. ма̄та̄питаро адхаммикавам̣сато ха̄ретва̄ дхаммикавам̣се т̣хапентопи, кулавам̣сена а̄гата̄ни сала̄кабхатта̄дӣни анупаччхиндитва̄ паваттентопи кулавам̣сам̣ сан̣т̣хапети на̄ма. идам̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘кулавам̣сам̣ сан̣т̣хапесса̄мӣ’’ти.

да̄йаджджам̣ пат̣ипаджджа̄мӣти ма̄та̄питаро аттано ова̄де аваттама̄не миччха̄пат̣ипанне да̄раке виниччхайам̣ патва̄ апутте каронти, те да̄йаджджа̄раха̄ на хонти. ова̄де ваттама̄не пана куласантакасса са̄мике каронти, ахам̣ евам̣ ваттисса̄мӣти адхиппа̄йена ‘‘да̄йаджджам̣ пат̣ипаджджа̄мӣ’’ти вуттам̣.

даккхин̣ам̣ ануппадасса̄мӣти тесам̣ паттида̄нам̣ катва̄ татийадивасато пат̣т̣ха̄йа да̄нам̣ ануппадасса̄ми. па̄па̄ нива̄рентӣти па̄н̣а̄типа̄та̄дӣнам̣ дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикам̣ а̄дӣнавам̣ ватва̄, ‘‘та̄та, ма̄ еварӯпам̣ карӣ’’ти нива̄ренти, катампи гараханти. калйа̄н̣е нивесентӣти ана̄тхапин̣д̣ико вийа лан̃джам̣ датва̄пи сӣласама̄да̄на̄дӣсу нивесенти. сиппам̣ сиккха̄пентӣти аттано ова̄де т̣хитабха̄вам̣ н̃атва̄ вам̣са̄нугатам̣ мудда̄ган̣ана̄дисиппам̣ сиккха̄пенти. патирӯпена̄ти куласӣларӯпа̄дӣхи анурӯпена.

самайе да̄йаджджам̣ ниййа̄дентӣти самайе дханам̣ денти. таттха ниччасамайо ка̄ласамайоти две самайа̄. ниччасамайе денти на̄ма ‘‘ут̣т̣ха̄йа самут̣т̣ха̄йа имам̣ ган̣хитаббам̣ ган̣ха, айам̣ те париббайо хоту, имина̄ кусалам̣ карохӣ’’ти денти. ка̄ласамайе денти на̄ма сикха̄т̣хапанаа̄ва̄хавива̄ха̄дисамайе денти. апича паччхиме ка̄ле маран̣аман̃че нипаннасса ‘‘имина̄ кусалам̣ карохӣ’’ти дента̄пи самайе денти на̄ма. пат̣иччханна̄ хотӣти йам̣ пураттхимадисато бхайам̣ а̄гаччхеййа, йатха̄ там̣ на̄гаччхати, евам̣ пихита̄ хоти. саче хи путта̄ виппат̣ипанна̄, ассу, ма̄та̄питаро дахарака̄лато пат̣т̣ха̄йа джаггана̄дӣхи самма̄ пат̣ипанна̄, ете да̄рака̄, ма̄та̄питӯнам̣ аппатирӯпа̄ти етам̣ бхайам̣ а̄гаччхеййа. путта̄ самма̄ пат̣ипанна̄, ма̄та̄питаро виппат̣ипанна̄, ма̄та̄питаро путта̄нам̣ на̄нурӯпа̄ти етам̣ бхайам̣ а̄гаччхеййа. убхосу виппат̣ипаннесу дувидхампи там̣ бхайам̣ хоти. самма̄ пат̣ипаннесу саббам̣ на хоти. тена вуттам̣ – ‘‘пат̣иччханна̄ хоти кхема̄ аппат̣ибхайа̄’’ти.

еван̃ча пана ватва̄ бхагава̄ син̇га̄лакам̣ етадавоча – ‘‘на кхо те, гахапатипутта, пита̄ локасамматам̣ пураттхимам̣ дисам̣ намасса̄пети. ма̄та̄питаро пана пураттхимадиса̄садисе катва̄ намасса̄пети. айан̃хи те питара̄ пураттхима̄ диса̄ аккха̄та̄, но ан̃н̃а̄’’ти.

268. ут̣т̣ха̄нена̄ти а̄сана̄ ут̣т̣ха̄нена. антева̄сикена хи а̄чарийам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣ дисва̄ а̄сана̄ вут̣т̣ха̄йа паччуггаманам̣ катва̄ хаттхато бхан̣д̣акам̣ гахетва̄ а̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ нисӣда̄петва̄ бӣджанапа̄дадхованапа̄дамаккхана̄ни ка̄табба̄ни. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘ут̣т̣ха̄нена̄’’ти. упат̣т̣ха̄нена̄ти дивасасса тиккхаттум̣ упат̣т̣ха̄нагаманена. сиппуггахан̣ака̄ле пана авассакамева гантаббам̣ хоти. суссӯса̄йа̄ти саддахитва̄ саванена. асаддахитва̄ сун̣анто хи висесам̣ на̄дхигаччхати. па̄ричарийа̄йа̄ти авасесакхуддакапа̄ричарийа̄йа. антева̄сикена хи а̄чарийасса па̄това вут̣т̣ха̄йа мукходакадантакат̣т̣хам̣ датва̄ бхаттакиччака̄лепи па̄нӣйам̣ гахетва̄ паччупат̣т̣ха̄на̄дӣни катва̄ вандитва̄ гантаббам̣. килит̣т̣хаваттха̄дӣни дховитабба̄ни, са̄йам̣ наха̄нодакам̣ паччупат̣т̣хапетаббам̣. апха̄сука̄ле упат̣т̣ха̄таббам̣. паббаджитенапи саббам̣ антева̄сикаваттам̣ ка̄таббам̣. идам̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘па̄ричарийа̄йа̄’’ти. саккаччам̣ сиппапат̣иггахан̣ена̄ти саккаччам̣ пат̣иггахан̣ам̣ на̄ма тхокам̣ гахетва̄ бахува̄ре саджджха̄йакаран̣ам̣, екападампи висуддхамева гахетаббам̣.

сувинӣтам̣ винентӣти ‘‘евам̣ те нисӣдитаббам̣, евам̣ т̣ха̄таббам̣, евам̣ кха̄дитаббам̣, евам̣ бхун̃джитаббам̣, па̄памитта̄ ваджджетабба̄, калйа̄н̣амитта̄ севитабба̄’’ти евам̣ а̄ча̄рам̣ сиккха̄пенти виненти. суггахитам̣ га̄ха̄пентӣти йатха̄ суггахитам̣ ган̣ха̄ти, евам̣ аттхан̃ча бйан̃джанан̃ча содхетва̄ пайогам̣ дассетва̄ ган̣ха̄пенти. митта̄маччесу пат̣ийа̄дентӣти ‘‘айам̣ амха̄кам̣ антева̄сико бйатто бахуссуто майа̄ самасамо, етам̣ саллаккхеййа̄тха̄’’ти евам̣ гун̣ам̣ катхетва̄ митта̄маччесу патит̣т̣хапенти.

диса̄су паритта̄н̣ам̣ каронтӣти сиппасиккха̄паненевасса саббадиса̄су раккхам̣ каронти. уггахитасиппо хи йам̣ йам̣ дисам̣ гантва̄ сиппам̣ дассети, таттха таттхасса ла̄бхасакка̄ро уппаджджати. со а̄чарийена като на̄ма хоти, гун̣ам̣ катхентописса маха̄джано а̄чарийапа̄де дховитва̄ васитаантева̄сико вата айанти пат̣хамам̣ а̄чарийассева гун̣ам̣ катхенти, брахмалокаппама̄н̣описса ла̄бхо уппаджджама̄но а̄чарийасантакова хоти. апича йам̣ виджджам̣ париджаппитва̄ гаччхантам̣ ат̣авийам̣ чора̄ на пассанти, аманусса̄ ва̄ дӣгхаджа̄тиа̄дайо ва̄ на вихет̣хенти, там̣ сиккха̄пента̄пи диса̄су паритта̄н̣ам̣ каронти. йам̣ ва̄ со дисам̣ гато хоти, тато кан̇кхам̣ уппа̄детва̄ аттано сантикам̣ а̄гатамануссе ‘‘етиссам̣ диса̄йам̣ амха̄кам̣ антева̄сико васати, тасса ча майхан̃ча имасмим̣ сиппе на̄на̄каран̣ам̣ наттхи, гаччхатха тамева пуччхатха̄’’ти евам̣ антева̄сикам̣ пагган̣ханта̄пи тасса таттха ла̄бхасакка̄руппаттийа̄ паритта̄н̣ам̣ каронти на̄ма, патит̣т̣хам̣ каронтӣти аттхо. сесаметтха пуриманайенева йоджетаббам̣.

269. татийадиса̄ва̄ре самма̄нана̄йа̄ти девама̄те тиссама̄тети евам̣ самбха̄витакатха̄катханена. анавама̄нана̄йа̄ти йатха̄ да̄сакаммакара̄дайо потхетва̄ вихет̣хетва̄ катхенти, евам̣ хӣл̣етва̄ вима̄нетва̄ акатханена. анатичарийа̄йа̄ти там̣ атиккамитва̄ бахи ан̃н̃а̄йа иттхийа̄ саддхим̣ паричаранто там̣ атичарати на̄ма, татха̄ акаран̣ена. иссарийавоссаггена̄ти иттхийо хи маха̄лата̄садисампи а̄бхаран̣ам̣ лабхитва̄ бхаттам̣ вича̄ретум̣ алабхама̄на̄ куджджханти, кат̣аччхум̣ хаттхе т̣хапетва̄ тава ручийа̄ карохӣти бхаттагехе виссат̣т̣хе саббам̣ иссарийам̣ виссат̣т̣хам̣ на̄ма хоти, евам̣ каран̣ена̄ти аттхо. алан̇ка̄ра̄нуппада̄нена̄ти аттано вибхава̄нурӯпена алан̇ка̄рада̄нена. сусам̣вихитакамманта̄ти йа̄губхаттапачанака̄ла̄дӣни анатиккамитва̄ тасса тасса са̄дхукам̣ каран̣ена сут̣т̣ху сам̣вихитакамманта̄. сан̇гахитапариджана̄ти самма̄нана̄дӣхи чева пахен̣акапесана̄дӣхи ча сан̇гахитапариджана̄. идха париджано на̄ма са̄микасса чева аттано ча н̃а̄тиджано. анатича̄ринӣти са̄микам̣ мун̃читва̄ ан̃н̃ам̣ манаса̄пи на паттхети. самбхатанти касива̄н̣иджджа̄дӣни катва̄ а̄бхатадханам̣. даккха̄ ча хотӣти йа̄губхаттасампа̄дана̄дӣсу чхека̄ нипун̣а̄ хоти. аналаса̄ти никкосаджджа̄. йатха̄ ан̃н̃а̄ кусӣта̄ нисиннат̣т̣ха̄не нисинна̄ва хонти т̣хитат̣т̣ха̄не т̣хита̄ва, евам̣ ахутва̄ виппха̄ритена читтена саббакичча̄ни ниппха̄дети. сесамидха̄пи пуриманайенева йоджетаббам̣.

270. чатуттхадиса̄ва̄ре ависам̣ва̄даната̄йа̄ти йасса йасса на̄мам̣ ган̣ха̄ти, там̣ там̣ ависам̣ва̄детва̄ идампи амха̄кам̣ гехе аттхи, идампи аттхи, гахетва̄ гаччха̄хӣти евам̣ ависам̣ва̄детва̄ да̄нена. апарападжа̄ часса пат̣ипӯджентӣти саха̄йасса путтадхӣтаро паджа̄ на̄ма, тесам̣ пана путтадхӣтаро ча наттупанаттака̄ ча апарападжа̄ на̄ма. те пат̣ипӯдженти кел̣а̄йанти мама̄йанти ман̇галака̄ла̄дӣсу тесам̣ ман̇гала̄дӣни каронти. сесамидха̄пи пуриманайенева ведитаббам̣.

271. йатха̄балам̣ каммантасам̣видха̄нена̄ти дахарехи ка̄таббам̣ махаллакехи, махаллакехи ва̄ ка̄таббам̣ дахарехи, иттхӣхи ка̄таббам̣ пурисехи, пурисехи ва̄ ка̄таббам̣ иттхӣхи ака̄ретва̄ тасса тасса бала̄нурӯпенева каммантасам̣видха̄нена. бхаттаветана̄нуппада̄нена̄ти айам̣ кхуддакапутто, айам̣ екавиха̄рӣти тасса тасса анурӯпам̣ саллаккхетва̄ бхаттада̄нена чева париббайада̄нена ча. гила̄нупат̣т̣ха̄нена̄ти апха̄сукака̄ле каммам̣ ака̄ретва̄ саппа̄йабхесаджджа̄дӣни датва̄ пат̣иджагганена. аччхарийа̄нам̣ раса̄нам̣ сам̣вибха̄гена̄ти аччхарийе мадхурарасе лабхитва̄ сайамева акха̄дитва̄ тесампи тато сам̣вибха̄гакаран̣ена. самайе воссаггена̄ти ниччасамайе ча ка̄ласамайе ча воссаджджанена. ниччасамайе воссаджджанам̣ на̄ма сакаладивасам̣ каммам̣ каронта̄ киламанти. тасма̄ йатха̄ на киламанти, евам̣ велам̣ н̃атва̄ виссаджджанам̣. ка̄ласамайе воссагго на̄ма чхан̣анаккхаттакӣл̣а̄дӣсу алан̇ка̄рабхан̣д̣акха̄данӣйабходжанӣйа̄дӣни датва̄ виссаджджанам̣. динна̄да̄йиноти чорика̄йа кин̃чи агахетва̄ са̄микехи диннассева а̄да̄йино. сукатакаммакара̄ти ‘‘ким̣ етасса каммена катена, на майам̣ кин̃чи лабха̄ма̄’’ти ануджджха̄йитва̄ тут̣т̣хахадайа̄ йатха̄ там̣ каммам̣ сукатам̣ хоти, евам̣ ка̄рака̄. киттиван̣н̣ахара̄ти парисамаджджхе катха̄йа сампатта̄йа ‘‘ко амха̄кам̣ са̄микехи садисо аттхи, майам̣ аттано да̄сабха̄вампи на джа̄на̄ма, тесам̣ са̄микабха̄вампи на джа̄на̄ма, евам̣ но анукампантӣ’’ти гун̣акатха̄ха̄рака̄. сесамидха̄пи пуриманайенева йоджетаббам̣.

272. меттена ка̄йакаммена̄тиа̄дӣсу меттачиттам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ ката̄ни ка̄йакамма̄дӣни метта̄ни на̄ма вуччанти. таттха бхиккхӯ нимантесса̄мӣти виха̄рагаманам̣, дхамакаран̣ам̣ гахетва̄ удакапарисса̄ванам̣, пит̣т̣хипарикаммапа̄дапарикамма̄дикаран̣ан̃ча меттам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма. бхиккхӯ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хе дисва̄ ‘‘саккаччам̣ йа̄гум̣ детха, бхаттам̣ детха̄’’тиа̄дивачанан̃чева, са̄дхука̄рам̣ датва̄ дхаммасаванан̃ча саккаччам̣ пат̣исантха̄ракаран̣а̄дӣни ча меттам̣ вачӣкаммам̣ на̄ма. ‘‘амха̄кам̣ кулӯпакаттхера̄ авера̄ хонту абйа̄паджджа̄’’ти евам̣ чинтанам̣ меттам̣ манокаммам̣ на̄ма. ана̄ват̣адва̄рата̄йа̄ти апихитадва̄рата̄йа. таттха саббадва̄ра̄ни виваритва̄пи сӣлаванта̄нам̣ ада̄йако ака̄рако пихитадва̄ройева. саббадва̄ра̄ни пана пидахитва̄пи тесам̣ да̄йако ка̄рако виват̣адва̄ройева. ити сӣлавантесу гехадва̄рам̣ а̄гатесу сантам̣йева наттхӣти аватва̄ да̄таббам̣. евам̣ ана̄ват̣адва̄рата̄ на̄ма хоти.

а̄миса̄нуппада̄нена̄ти пуребхаттам̣ парибхун̃джитаббакам̣ а̄мисам̣ на̄ма, тасма̄ сӣлаванта̄нам̣ йа̄губхаттасампада̄нена̄ти аттхо. калйа̄н̣ена манаса̄ анукампантӣти ‘‘саббе сатта̄ сукхита̄ хонту авера̄ арога̄ абйа̄паджджа̄’’ти евам̣ хитапхаран̣ена. апича упат̣т̣ха̄ка̄нам̣ гехам̣ ан̃н̃е сӣлаванте сабрахмача̄рӣ гахетва̄ пависанта̄пи калйа̄н̣ена четаса̄ анукампанти на̄ма. сутам̣ парийода̄пентӣти йам̣ тесам̣ пакатийа̄ сутам̣ аттхи, тасса аттхам̣ катхетва̄ кан̇кхам̣ виноденти, татхатта̄йа ва̄ пат̣ипаджджа̄пенти. сесамидха̄пи пуриманайенева йоджетаббам̣.

273. аламаттоти путтада̄рабхаран̣ам̣ катва̄ ага̄рам̣ аджджха̄васанасаматтхо. пан̣д̣итоти диса̄намассанат̣т̣ха̄не пан̣д̣ито хутва̄. сан̣хоти сукхуматтхадассанена сан̣хава̄ча̄бхан̣анена ва̄ сан̣хо хутва̄. пат̣ибха̄нава̄ти диса̄намассанат̣т̣ха̄не пат̣ибха̄нава̄ хутва̄ нива̄тавуттӣти нӣчавутти. аттхаддхоти тхамбхарахито. ут̣т̣ха̄накоти ут̣т̣ха̄навӣрийасампанно. аналасоти никкосаджджо. аччхиннавуттӣти нирантаракаран̣авасена акхан̣д̣авутти. медха̄вӣти т̣ха̄нуппаттийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато.

сан̇га̄хакоти чатӯхи сан̇гахаваттхӯхи сан̇гахакаро. миттакароти миттагавесано. вадан̃н̃ӯти пуббака̄рина̄, вуттавачанам̣ джа̄на̄ти. саха̄йакасса гхарам̣ гатака̄ле ‘‘майхам̣ саха̄йакасса вет̣ханам̣ детха, са̄т̣акам̣ детха, манусса̄нам̣ бхаттаветанам̣ детха̄’’ти вуттавачанамануссаранто тасса аттано гехам̣ а̄гатасса таттакам̣ ва̄ тато атирекам̣ ва̄ пат̣икатта̄ти аттхо. апича саха̄йакасса гхарам̣ гантва̄ имам̣ на̄ма ган̣хисса̄мӣти а̄гатам̣ саха̄йакам̣ ладжджа̄йа ган̣хитум̣ асакконтам̣ аниччха̄ритампи тасса ва̄чам̣ н̃атва̄ йена аттхена со а̄гато, там̣ ниппха̄денто вадан̃н̃ӯ на̄ма. йена йена ва̄ пана саха̄йакасса ӯнам̣ хоти, олокетва̄ там̣ там̣ дентопи вадан̃н̃ӯйева. нета̄ти там̣ там̣ аттхам̣ дассенто пан̃н̃а̄йа нета̄. вивидха̄ни ка̄ран̣а̄ни дассенто нетӣти винета̄. пунаппунам̣ нетӣти анунета̄.

таттха таттха̄ти тасмим̣ тасмим̣ пуггале. ратхасса̄н̣ӣва йа̄йатоти йатха̄ а̄н̣ийа̄ сатийева ратхо йа̄ти, асати на йа̄ти, евам̣ имесу сан̇гахесу сатийева локо ваттати, асати на ваттати. тена вуттам̣ – ‘‘ете кхо сан̇гаха̄ локе, ратхасса̄н̣ӣва йа̄йато’’ти.

на ма̄та̄ путтака̄ран̣а̄ти йади ма̄та̄ ете сан̇гахе путтасса на кареййа, путтака̄ран̣а̄ ма̄нам̣ ва̄ пӯджам̣ ва̄ на лабхеййа.

сан̇гаха̄ етети упайогавачане паччаттам̣. ‘‘сан̇гахе ете’’ти ва̄ па̄т̣хо. саммапеккхантӣти самма̄ пеккханти. па̄сам̣са̄ ча бхавантӣти пасам̣санӣйа̄ ча бхаванти.

274. ити бхагава̄ йа̄ диса̄ сандха̄йа те гахапатипутта пита̄ а̄ха ‘‘диса̄ намассеййа̄сӣ’’ти, има̄ та̄ чха диса̄. йади твам̣ питу вачанам̣ кароси, има̄ диса̄ намасса̄ти дассенто син̇га̄ласса пуччха̄йа т̣хатва̄ десанам̣ маттхакам̣ па̄петва̄ ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. син̇га̄лакопи саран̣есу патит̣т̣ха̄йа чатта̄лӣсакот̣идханам̣ буддхаса̄сане викиритва̄ пун̃н̃акаммам̣ катва̄ саггапара̄йан̣о ахоси. имасмин̃ча пана сутте йам̣ гихӣхи каттаббам̣ каммам̣ на̄ма, там̣ акатхитам̣ наттхи, гихивинайо на̄ма̄йам̣ суттанто. тасма̄ имам̣ сутва̄ йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджама̄насса вуддхийева па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄нӣти.

суман̇галавила̄синийа̄ дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йа

син̇га̄ласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.