7. лаккхан̣асуттаван̣н̣ана̄

дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣аван̣н̣ана̄

199. евам̣ ме сутанти лаккхан̣асуттам̣. татра̄йаманутта̄нападаван̣н̣ана̄. дваттим̣сима̄нӣти дваттим̣са има̄ни. маха̄пурисалаккхан̣а̄нӣти маха̄пурисабйан̃джана̄ни маха̄пурисанимитта̄ни ‘‘айам̣ маха̄пурисо’’ти сан̃джа̄нанака̄ран̣а̄ни. ‘‘йехи саманна̄гатасса маха̄пурисасса̄’’тиа̄ди маха̄пада̄не виттха̄ританайенева ведитаббам̣.

‘‘ба̄хирака̄пи исайо дха̄ренти, но ча кхо джа̄нанти ‘имасса каммасса кататта̄ имам̣ лаккхан̣ам̣ пат̣илабхатӣ’ти’’ касма̄ а̄ха? ат̣т̣хуппаттийа̄ анурӯпатта̄. идан̃хи суттам̣ саат̣т̣хуппаттикам̣. са̄ панасса ат̣т̣хуппатти каттха самут̣т̣хита̄? антога̄ме манусса̄нам̣ антаре. тада̄ кира са̄ваттхива̄сино аттано аттано гехесу ча гехадва̄ресу ча сантха̄га̄ра̄дӣсу ча нисӣдитва̄ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘бхагавато асӣтианубйан̃джана̄ни бйа̄маппабха̄ дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣а̄ни, йехи ча бхагавато ка̄йо, саббапха̄липхулло вийа па̄риччхаттако, викаситамива камалаванам̣, на̄на̄ратанавичиттам̣ вийа суван̣н̣аторан̣ам̣, та̄ра̄маричивирочамива гаганаталам̣, ито чито ча видха̄вама̄на̄ виппхандама̄на̄ чхаббан̣н̣арасмийо мун̃чанто ативийа собхати. бхагавато ча имина̄ на̄ма каммена идам̣ лаккхан̣ам̣ ниббаттанти катхитам̣ наттхи, йа̄гуул̣ун̇каматтампи пана кат̣аччхубхаттаматтам̣ ва̄ пуббе диннапаччайа̄ евам̣ уппаджджатӣти бхагавата̄ вуттам̣. ким̣ ну кхо саттха̄ каммам̣ ака̄си, йенасса има̄ни лаккхан̣а̄ни ниббаттантӣ’’ти.

атха̄йасма̄ а̄нандо антога̄ме чаранто имам̣ катха̄салла̄пам̣ сутва̄ катабхаттакиччо виха̄рам̣ а̄гантва̄ саттху ваттам̣ катва̄ вандитва̄ т̣хито ‘‘майа̄, бханте, антога̄ме ека̄ катха̄ сута̄’’ти а̄ха. тато бхагавата̄ ‘‘ким̣ те, а̄нанда, сута’’нти вутте саббам̣ а̄рочеси. саттха̄ тхерасса вачанам̣ сутва̄ парива̄ретва̄ нисинне бхиккхӯ а̄мантетва̄ ‘‘дваттим̣сима̄ни, бхиккхаве, маха̄пурисасса маха̄пурисалаккхан̣а̄нӣ’’ти пат̣ипа̄т̣ийа̄ лаккхан̣а̄ни дассетва̄ йена каммена йам̣ ниббаттам̣, тасса дассанаттхам̣ евама̄ха.

суппатит̣т̣хитапа̄дата̄лаккхан̣аван̣н̣ана̄

201. пуримам̣ джа̄тинтиа̄дӣсу пуббе нивуттхаккхандха̄ джа̄тавасена ‘‘джа̄тӣ’’ти вутта̄. татха̄ бхаванавасена ‘‘бхаво’’ти, нивуттхавасена а̄лайат̣т̣хена ва̄ ‘‘никето’’ти. тин̣н̣ампи пада̄нам̣ пуббе нивуттхаккхандхасанта̄не т̣хитоти аттхо. ида̄ни йасма̄ там̣ кхандхасанта̄нам̣ девалока̄дӣсупи ваттати. лаккхан̣аниббаттанасаматтхам̣ пана кусалакаммам̣ таттха на сукарам̣, мануссабхӯтассева сукарам̣. тасма̄ йатха̄бхӯтена йам̣ каммам̣ катам̣, там̣ дассенто пуббе мануссабхӯто сама̄ноти а̄ха. ака̄ран̣ам̣ ва̄ етам̣. хаттхиассамигамахим̣сава̄нара̄дибхӯтопи маха̄пурисо па̄рамийо пӯретийева. йасма̄ пана еварӯпе аттабха̄ве т̣хитена катакаммам̣ на сакка̄ сукхена дӣпетум̣, мануссабха̄ве т̣хитена катакаммам̣ пана сакка̄ сукхена дӣпетум̣. тасма̄ ‘‘пуббе мануссабхӯто сама̄но’’ти а̄ха.

дал̣хасама̄да̄ноти тхирагахан̣о. кусалесу дхаммесӯти дасакусалакаммапатхесу. аваттхитасама̄да̄ноти ниччалагахан̣о аниваттитагахан̣о. маха̄саттасса хи акусалакаммато аггим̣ патва̄ куккут̣апаттам̣ вийа читтам̣ пат̣икут̣ати, кусалам̣ патва̄ вита̄нам̣ вийа паса̄рийати. тасма̄ дал̣хасама̄да̄но хоти аваттхитасама̄да̄но. на сакка̄ кеначи саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ девена ва̄ ма̄рена ва̄ брахмуна̄ ва̄ кусаласама̄да̄нам̣ виссаджджа̄петум̣.

татрима̄ни ваттхӯни – пуббе кира маха̄пурисо каландакайонийам̣ ниббатти. атха деве вут̣т̣хе огхо а̄гантва̄ кула̄вакам̣ гахетва̄ самуддамева павесеси. маха̄пурисо ‘‘путтаке нӣхарисса̄мӣ’’ти нан̇гут̣т̣хам̣ теметва̄ теметва̄ самуддато удакам̣ бахи кхипи. саттаме дивасе сакко а̄ваджджитва̄ таттха а̄гамма ‘‘ким̣ каросӣ’’ти пуччхи? со тасса а̄рочеси. сакко маха̄самуддато удакасса дуннӣхаран̣ӣйабха̄вам̣ катхеси. бодхисатто та̄дисена кусӣтена саддхим̣ катхетумпи на ват̣т̣ати. ‘‘ма̄ идха тит̣т̣ха̄’’ти апаса̄реси. сакко ‘‘аномапурисена гахитагахан̣ам̣ на сакка̄ виссаджджа̄пету’’нти тут̣т̣хо тасса путтаке а̄нетва̄ ада̄си. маха̄джанакака̄лепи маха̄самуддам̣ тарама̄но ‘‘касма̄ маха̄самуддам̣ тарасӣ’’ти девата̄йа пут̣т̣хо ‘‘па̄рам̣ гантва̄ куласантаке рат̣т̣хе раджджам̣ гахетва̄ да̄нам̣ да̄тум̣ тара̄мӣ’’ти а̄ха. тато девата̄йа – ‘‘айам̣ маха̄самуддо гамбхӣро чева путхуло ча, када̄ нам̣ тариссатӣ’’ти вутте со а̄ха ‘‘тавесо маха̄самуддасадисо, майхам̣ пана аджджха̄сайам̣ а̄гамма кхуддакама̄тика̄ вийа кха̄йати. твам̣йева мам̣ даккхиссаси самуддам̣ таритва̄ самуддапа̄рато дханам̣ а̄харитва̄ куласантакам̣ раджджам̣ гахетва̄ да̄нам̣ дадама̄на’’нти. девата̄ ‘‘аномапурисена гахитагахан̣ам̣ на сакка̄ виссаджджа̄пету’’нти бодхисаттам̣ а̄лин̇гетва̄ харитва̄ уййа̄не нипаджджа̄песи. со чхаттам̣ усса̄петва̄ дивасе дивасе пан̃часатасахассапаричча̄гам̣ катва̄ апарабха̄ге никкхамма паббаджито. евам̣ маха̄сатто на сакка̄ кеначи саман̣ена ва̄…пе… брахмуна̄ ва̄ кусаласама̄да̄нам̣ виссаджджа̄петум̣. тена вуттам̣ – ‘‘дал̣хасама̄да̄но ахоси кусалесу дхаммесу аваттхитасама̄да̄но’’ти.

ида̄ни йесу кусалесу дхаммесу аваттхитасама̄да̄но ахоси, те дассетум̣ ка̄йасучаритетиа̄дима̄ха. да̄насам̣вибха̄гети еттха ча да̄намева диййанавасена да̄нам̣, сам̣вибха̄гакаран̣авасена сам̣вибха̄го. сӣласама̄да̄нети пан̃часӣладасасӣлачатупа̄рисуддхисӣлапӯран̣ака̄ле. упосатхӯпава̄сети ча̄туддасика̄дибхедасса упосатхасса упавасанака̄ле. маттеййата̄йа̄ти ма̄тука̄таббаватте. сесападесупи есева найо. ан̃н̃атаран̃н̃атаресу ча̄ти ан̃н̃есу ча еварӯпесу. адхикусалесӯти еттха аттхи кусала̄, аттхи адхикусала̄. саббепи ка̄ма̄вачара̄ кусала̄ кусала̄ на̄ма, рӯпа̄вачара̄ адхикусала̄. убхопи те кусала̄ на̄ма, арӯпа̄вачара̄ адхикусала̄. саббепи те кусала̄ на̄ма, са̄вакапа̄рамӣпат̣ила̄бхапаччайа̄ кусала̄ адхикусала̄ на̄ма. тепи кусала̄ на̄ма, паччекабодхипат̣ила̄бхапаччайа̄ кусала̄ адхикусала̄. тепи кусала̄ на̄ма, саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣аппат̣ила̄бхапаччайа̄ пана кусала̄ идха ‘‘адхикусала̄’’ти адхиппета̄. тесу адхикусалесу дхаммесу дал̣хасама̄да̄но ахоси аваттхитасама̄да̄но.

кат̣атта̄ упачитатта̄ти еттха сакимпи катам̣ катамева, абхин̣хакаран̣ена пана упачитам̣ хоти. уссаннатта̄ти пин̣д̣ӣкатам̣ ра̄сӣкатам̣ каммам̣ уссаннанти вуччати. тасма̄ ‘‘уссаннатта̄’’ти ваданто майа̄ катакаммасса чаккава̄л̣ам̣ атисамба̄дхам̣, бхаваггам̣ атинӣчам̣, евам̣ ме уссаннам̣ камманти дассети. випулатта̄ти аппама̄н̣атта̄. имина̄ ‘‘анантам̣ апарима̄н̣ам̣ майа̄ катам̣ камма’’нти дассети. адхигган̣ха̄тӣти адхибхавати, ан̃н̃ехи девехи атирекам̣ лабхатӣти аттхо. пат̣илабхатӣти адхигаччхати.

сабба̄вантехи па̄даталехӣти идам̣ ‘‘самам̣ па̄дам̣ бхӯмийам̣ никкхипатӣ’’ти етасса виттха̄равачанам̣. таттха сабба̄вантехӣти саббападесавантехи, на екена падесена пат̣хамам̣ пхусати, на екена паччха̄, саббехева па̄даталехи самам̣ пхусати, самам̣ уддхарати. сачепи хи татха̄гато ‘‘анекасатапорисам̣ наракам̣ аккамисса̄мӣ’’ти па̄дам̣ абхинӣхарати. та̄вадева ниннат̣т̣ха̄нам̣ ва̄тапӯрита̄ вийа камма̄рабхаста̄ уннамитва̄ патхависамам̣ хоти. уннатат̣т̣ха̄нампи анто пависати. ‘‘дӯре аккамисса̄мӣ’’ти абхинӣхарантасса синеруппама̄н̣опи паббато суседитаветтан̇куро вийа онамитва̄ па̄дасамӣпам̣ а̄гаччхати. татха̄ хисса йамакапа̄т̣иха̄рийам̣ катва̄ ‘‘йугандхарапаббатам̣ аккамисса̄мӣ’’ти па̄де абхинӣхат̣е паббато онамитва̄ па̄дасамӣпам̣ а̄гато. сопи там̣ аккамитва̄ дутийапа̄дена та̄ватим̣сабхаванам̣ акками. на хи чаккалаккхан̣ена патит̣т̣ха̄таббат̣т̣ха̄нам̣ висамам̣ бхавитум̣ саккоти. кха̄н̣у ва̄ кан̣т̣ако ва̄ саккхара̄ ва̄ катхала̄ ва̄ учча̄рапасса̄вакхел̣асин̇гха̄н̣ика̄дӣни ва̄ пуриматарам̣ ва̄ апагаччханти, таттха таттхева ва̄ патхавим̣ пависанти. татха̄гатасса хи сӣлатеджена пун̃н̃атеджена дхамматеджена дасаннам̣ па̄рамӣнам̣ а̄нубха̄вена айам̣ маха̄патхавӣ самма̄ мудупуппха̄бхикин̣н̣а̄ хоти.

202. са̄гарапарийантанти са̄гарасӣмам̣. на хи тасса раджджам̣ каронтасса антара̄ руккхо ва̄ паббато ва̄ надӣ ва̄ сӣма̄ хоти маха̄самуддова сӣма̄. тена вуттам̣ ‘‘са̄гарапарийанта’’нти. акхиламанимиттамакан̣т̣аканти ниччорам̣. чора̄ хи кхарасампхассат̣т̣хена кхила̄, упаддавапаччайат̣т̣хена нимитта̄, виджджханат̣т̣хена кан̣т̣ака̄ти вуччанти. иддханти самиддхам̣. пхӣтанти саббасампаттипха̄липхуллам̣. кхеманти ниббхайам̣. сиванти нирупаддавам̣. нираббуданти аббудавирахитам̣, гумбам̣ гумбам̣ хутва̄ чарантехи чорехи вирахитанти аттхо. аккхамбхийоти авиккхамбханӣйо. на нам̣ кочи т̣ха̄нато ча̄летум̣ саккоти. паччаттхикена̄ти пат̣ипаккхам̣ иччхантена. пачча̄миттена̄ти пат̣ивируддхена амиттена. убхайампетам̣ сапаттавевачанам̣. аббхантарехӣти анто ут̣т̣хитехи ра̄га̄дӣхи.

ба̄хирехӣти саман̣а̄дӣхи. татха̄ хи нам̣ ба̄хира̄ девадаттакока̄лика̄дайо саман̣а̄пи сон̣адан̣д̣акӯт̣адан̣д̣а̄дайо бра̄хман̣а̄пи саккасадиса̄ девата̄пи сатта васса̄ни анубандхама̄но ма̄ропи бака̄дайо брахма̄нопи виккхамбхетум̣ на̄саккхим̣су.

етта̄вата̄ бхагавата̄ камман̃ча каммасариккхакан̃ча лаккхан̣ан̃ча лаккхан̣а̄нисам̣со ча вутто хоти. каммам̣ на̄ма сатасахассакаппа̄дхика̄ни чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни дал̣хавӣрийена хутва̄ катам̣ каммам̣. каммасариккхакам̣ на̄ма дал̣хена хутва̄ катабха̄вам̣ садевако локо джа̄на̄тӯти суппатит̣т̣хитапа̄дамаха̄пурисалаккхан̣ам̣. лаккхан̣ам̣ на̄ма суппатит̣т̣хитапа̄дата̄. лаккхан̣а̄нисам̣со на̄ма паччаттхикехи авиккхамбханӣйата̄.

203. таттхетам̣ вуччатӣти таттха вутте камма̄дибхеде апарампи идам̣ вуччати, га̄тха̄бандхам̣ сандха̄йа вуттам̣. ета̄ пана га̄тха̄ пора̄н̣акаттхера̄ ‘‘а̄нандаттхерена т̣хапита̄ ван̣н̣ана̄га̄тха̄’’ти ватва̄ гата̄. апарабха̄ге тхера̄ ‘‘екападико аттхуддха̄ро’’ти а̄хам̣су.

таттха саччети вачӣсачче. дхаммети дасакусалакаммапатхадхамме. дамети индрийадамане. сам̣йамети сӣласам̣йаме. ‘‘сочеййасӣла̄лайупосатхесу ча̄’’ти еттха ка̄йасочеййа̄ди тивидхам̣ сочеййам̣. а̄лайабхӯтам̣ сӣламева сӣла̄лайо. упосатхакаммам̣ упосатхо. ахим̣са̄йа̄ти авихим̣са̄йа. саматтама̄чарӣти сакалам̣ ачари.

анвабхӣти анубхави. веййан̃джаника̄ти лаккхан̣апа̄т̣хака̄. пара̄бхибхӯти паре абхибхаванасаматтхо. саттубхӣти сапаттехи аккхамбхийо хоти.

на со гаччхати джа̄ту кхамбхананти со екам̣сенева аггапуггало виккхамбхетаббатам̣ на гаччхати. еса̄ хи тасса дхаммата̄ти тасса хи еса̄ дхаммата̄ айам̣ сабха̄во.

па̄даталачаккалаккхан̣аван̣н̣ана̄

204. уббегаутта̄сабхайанти уббегабхайан̃чева утта̄сабхайан̃ча. таттха чорато ва̄ ра̄джато ва̄ паччаттхикато ва̄ вилопанабандхана̄диниссайам̣ бхайам̣ уббего на̄ма, там̣мухуттикам̣ чан̣д̣ахаттхиасса̄дӣни ва̄ ахийаккха̄дайо ва̄ пат̣ичча ломахам̣санакарам̣ бхайам̣ утта̄сабхайам̣ на̄ма. там̣ саббам̣ апанудита̄ вӯпасамета̄. сам̣видха̄та̄ти сам̣видахита̄. катхам̣ сам̣видахати? ат̣авийам̣ са̄сан̇кат̣т̣ха̄несу да̄наса̄лам̣ ка̄ретва̄ таттха а̄гате бходжетва̄ мануссе датва̄ атива̄хети, там̣ т̣ха̄нам̣ пависитум̣ асакконта̄нам̣ мануссе песетва̄ павесети. нагара̄дӣсупи тесу тесу т̣ха̄несу а̄раккхам̣ т̣хапети, евам̣ сам̣видахати. сапарива̄ран̃ча да̄нам̣ ада̄сӣти аннам̣ па̄нанти дасавидхам̣ да̄наваттхум̣.

таттха аннанти йа̄губхаттам̣. там̣ даданто на два̄ре т̣хапетва̄ ада̄си, атха кхо антонивесане харитупалиттат̣т̣ха̄не ла̄джа̄ чева пуппха̄ни ча викиритва̄ а̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ вита̄нам̣ бандхитва̄ гандхадхӯма̄дӣхи сакка̄рам̣ катва̄ бхиккхусан̇гхам̣ нисӣда̄петва̄ йа̄гум̣ ада̄си. йа̄гум̣ денто ча сабйан̃джанам̣ ада̄си. йа̄гупа̄на̄васа̄не па̄де дховитва̄ телена маккхетва̄ на̄наппака̄ракам̣ анантам̣ кхаджджакам̣ датва̄ парийоса̄не анекасӯпам̣ анекабйан̃джанам̣ пан̣ӣтабходжанам̣ ада̄си. па̄нам̣ денто амбапа̄на̄диат̣т̣хавидхам̣ па̄нам̣ ада̄си, тампи йа̄губхаттам̣ датва̄. ваттхам̣ денто на суддхаваттхамева ада̄си, екапат̣т̣адупат̣т̣а̄дипахонакам̣ пана датва̄ сучимпи ада̄си, суттампи ада̄си, суттам̣ ват̣т̣еси, сӯчикаммакаран̣ат̣т̣ха̄не бхиккхӯнам̣ а̄сана̄ни, йа̄губхаттам̣, па̄дамаккханам̣, пит̣т̣химаккханам̣, раджанам̣, пан̣д̣упала̄сам̣, раджанадон̣икам̣, антамасо чӣварараджанакам̣ каппийака̄ракампи ада̄си.

йа̄нанти упа̄ханам̣. там̣ дадантопи упа̄ханаттхавикам̣ упа̄ханадан̣д̣акам̣ маккханателам̣ хет̣т̣ха̄ вутта̄ни ча анна̄дӣни тассева парива̄рам̣ катва̄ ада̄си. ма̄лам̣ дентопи на суддхама̄ламева ада̄си, атха кхо нам̣ гандхехи миссетва̄ хет̣т̣хима̄ни чатта̄ри тассева парива̄рам̣ катва̄ ада̄си. бодхичетийаа̄санапоттхака̄дипӯджанаттха̄йа чева четийагхарадхӯпанаттха̄йа ча гандхам̣ дентопи на суддхагандхамева ада̄си, гандхаписанаканисада̄йа чева паккхипанакабха̄джанена ча саддхим̣ хет̣т̣хима̄ни пан̃ча тасса парива̄рам̣ катва̄ ада̄си. четийапӯджа̄дӣнам̣ аттха̄йа харита̄ламаносила̄чӣнапит̣т̣ха̄дивилепанам̣ дентопи на суддхавилепанамева ада̄си, вилепанабха̄джанена саддхим̣ хет̣т̣хима̄ни чха тасса парива̄рам̣ катва̄ ада̄си. сеййа̄ти ман̃чапӣт̣хам̣. там̣ дентопи на суддхакамева ада̄си, коджавакамбалапаччаттхаран̣аман̃чаппат̣ипа̄дакехи саддхим̣ антамасо ман̇гуласодханадан̣д̣акам̣ хет̣т̣хима̄ни ча сатта тасса парива̄рам̣ катва̄ ада̄си. а̄васатхам̣ дентопи на гехаматтамева ада̄си, атха кхо нам̣ ма̄ла̄каммалата̄каммапат̣иман̣д̣итам̣ супан̃н̃аттам̣ ман̃чапӣт̣хам̣ ка̄ретва̄ хет̣т̣хима̄ни ат̣т̣ха тасса парива̄рам̣ катва̄ ада̄си. падӣпеййанти падӣпателам̣. там̣ денто четийан̇ган̣е бодхийан̇ган̣е дхаммассаванагге васанагехе поттхакава̄чанат̣т̣ха̄не имина̄ дӣпам̣ джа̄ла̄петха̄ти на суддхателамева ада̄си, ват̣т̣и капаллакателабха̄джана̄дӣхи саддхим̣ хет̣т̣хима̄ни нава тасса парива̄рам̣ катва̄ ада̄си. сувибхаттантара̄нӣти сувибхаттаантара̄ни.

ра̄джа̄ноти абхиситта̄. бхогийа̄ти бходжака̄ кума̄ра̄ти ра̄джакума̄ра̄. идха каммам̣ на̄ма сапарива̄рам̣ да̄нам̣. каммасариккхакам̣ на̄ма сапарива̄рам̣ катва̄ да̄нам̣ ада̄сӣти имина̄ ка̄ран̣ена садевако локо джа̄на̄тӯти ниббаттам̣ чаккалаккхан̣ам̣. лаккхан̣ам̣ на̄ма тадева чаккалаккхан̣ам̣. а̄нисам̣со маха̄парива̄рата̄.

205. таттхетам̣ вуччатӣти има̄ тадаттхапаридӣпана̄ га̄тха̄ вуччанти. дувидха̄ хи га̄тха̄ хонти – тадаттхапаридӣпана̄ ча висесаттхапаридӣпана̄ ча. таттха па̄л̣иа̄гатамева аттхам̣ паридӣпана̄ тадаттхапаридӣпана̄ на̄ма. па̄л̣ийам̣ ана̄гатам̣ паридӣпана̄ висесаттхапаридӣпана̄ на̄ма. има̄ пана тадаттхапаридӣпана̄. таттха пурети пуббе. пураттха̄ти тассева вевачанам̣. пурима̄су джа̄тӣсӯти имисса̄ джа̄тийа̄ пуббекатакаммапат̣иккхепадӣпанам̣. уббегаутта̄сабхайа̄панӯданоти уббегабхайасса ча утта̄сабхайасса ча апанӯдано. уссукоти адхимутто.

сатапун̃н̃алаккхан̣анти сатена сатена пун̃н̃акаммена ниббаттам̣ екекам̣ лаккхан̣ам̣. евам̣ санте йо кочи буддхо бхавеййа̄ти на рочайим̣су, анантесу пана чаккава̄л̣есу саббе сатта̄ екекам̣ каммам̣ сатаккхаттум̣ кареййум̣, еттакехи джанехи катам̣ каммам̣ бодхисатто екова екекам̣ сатагун̣ам̣ катва̄ ниббатто. тасма̄ ‘‘сатапун̃н̃алаккхан̣о’’ти имаматтхам̣ рочайим̣су. манусса̄сурасаккараккхаса̄ти манусса̄ ча асура̄ ча сакка̄ ча раккхаса̄ ча.

а̄йатапан̣хита̄дитилаккхан̣аван̣н̣ана̄

206. антара̄ти пат̣исандхито сарасачутийа̄ антаре. идха каммам̣ на̄ма па̄н̣а̄типа̄та̄ вирати. каммасариккхакам̣ на̄ма па̄н̣а̄типа̄там̣ каронто падасаддасаванабхайа̄ аггаггапа̄дехи аккаманта̄ гантва̄ парам̣ па̄тенти. атха те имина̄ ка̄ран̣ена тесам̣ там̣ каммам̣ джано джа̄на̄тӯти антован̇капа̄да̄ ва̄ бахиван̇капа̄да̄ ва̄ уккут̣икапа̄да̄ ва̄ аггакон̣д̣а̄ ва̄ пан̣хикон̣д̣а̄ ва̄ бхаванти. аггапа̄дехи гантва̄ парасса ама̄ритабха̄вам̣ пана татха̄гатасса садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти а̄йатапан̣хи маха̄пурисалаккхан̣ам̣ ниббаттати. татха̄ парам̣ гха̄тента̄ уннатака̄йена гаччханта̄ ан̃н̃е пассиссантӣти оната̄ гантва̄ парам̣ гха̄тенти. атха те евамиме гантва̄ парам̣ гха̄тайим̣сӯти несам̣ там̣ каммам̣ имина̄ ка̄ран̣ена паро джа̄на̄тӯти кхуджджа̄ ва̄ ва̄мана̄ ва̄ пӣт̣хасаппи ва̄ бхаванти. татха̄гатасса пана евам̣ гантва̄ паресам̣ агха̄титабха̄вам̣ имина̄ ка̄ран̣ена садевако локо джа̄на̄тӯти брахмуджугаттамаха̄пурисалаккхан̣ам̣ ниббаттати. татха̄ парам̣ гха̄тента̄ а̄вудхам̣ ва̄ муггарам̣ ва̄ ган̣хитва̄ мут̣т̣хикатахаттха̄ парам̣ гха̄тенти. те евам̣ тесам̣ парасса гха̄титабха̄вам̣ имина̄ ка̄ран̣ена джано джа̄на̄тӯти рассан̇гулӣ ва̄ рассахаттха̄ ва̄ ван̇кан̇гулӣ ва̄ пхан̣ахаттхака̄ ва̄ бхаванти. татха̄гатасса пана евам̣ паресам̣ агха̄титабха̄вам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти дӣгхан̇гулимаха̄пурисалаккхан̣ам̣ ниббаттати. идаметтха каммасариккхакам̣. идамева пана лаккхан̣аттайам̣ лаккхан̣ам̣ на̄ма. дӣгха̄йукабха̄во лаккхан̣а̄нисам̣со.

207. маран̣авадхабхайаттаноти еттха маран̣асан̇кха̄то вадхо маран̣авадхо, маран̣авадхато бхайам̣ маран̣авадхабхайам̣, там̣ аттано джа̄нитва̄. пат̣ивирато парам̣ма̄ран̣а̄йа̄ти йатха̄ майхам̣ маран̣ато бхайам̣ мама джӣвитам̣ пийам̣, евам̣ паресампӣти н̃атва̄ парам̣ ма̄ран̣ато пат̣ивирато ахоси. сучаритена̄ти сучин̣н̣ена. саггамагама̄ти саггам̣ гато.

чавийа пунаридха̄гатоти чавитва̄ пуна идха̄гато. дӣгхапа̄сан̣хикоти дӣгхапан̣хико. брахма̄ва суджӯти брахма̄ вийа сут̣т̣ху уджу.

субхуджоти сундарабхуджо. сусӯти махаллакака̄лепи тарун̣арӯпо. сусан̣т̣хитоти сусан̣т̣ха̄насампанно. мудуталунан̇гулийасса̄ти мудӯ ча талуна̄ ча ан̇гулийо асса. тӣбхӣти тӣхи. пурисавараггалаккхан̣ехӣти пурисаварасса аггалаккхан̣ехи. чирайапана̄йа̄ти чирам̣ йа̄пана̄йа, дӣгха̄йукабха̄ва̄йа.

чирам̣ йапетӣти чирам̣ йа̄пети. чиратарам̣ паббаджати йади татоти тато чиратарам̣ йа̄пети, йади паббаджатӣти аттхо. йа̄пайати ча васиддхибха̄вана̄йа̄ти васиппатто хутва̄ иддхибха̄вана̄йа йа̄пети.

саттуссадата̄лаккхан̣аван̣н̣ана̄

208. расита̄нанти расасампанна̄нам̣. ‘‘кха̄данӣйа̄на’’нтиа̄дӣсу кха̄данӣйа̄ни на̄ма пит̣т̣хакхаджджака̄дӣни. бходжанӣйа̄нӣти пан̃ча бходжана̄ни. са̄йанӣйа̄нӣти са̄йитабба̄ни саппинаванӣта̄дӣни. леханӣйа̄нӣти ниллехитабба̄ни пит̣т̣хапа̄йа̄са̄дӣни. па̄на̄нӣти ат̣т̣ха па̄нака̄ни.

идха каммам̣ на̄ма каппасатасахасса̄дхика̄ни чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни диннам̣ идам̣ пан̣ӣтабходжанада̄нам̣. каммасариккхакам̣ на̄ма лӯкхабходжане куччхигате лохитам̣ суссати, мам̣сам̣ мила̄йати. тасма̄ лӯкхада̄йака̄ сатта̄ имина̄ ка̄ран̣ена несам̣ лӯкхабходжанасса диннабха̄вам̣ джано джа̄на̄тӯти аппамам̣са̄ аппалохита̄ мануссапета̄ вийа дуллабханнапа̄на̄ бхаванти. пан̣ӣтабходжане пана куччхигате мам̣салохитам̣ вад̣д̣хати, парипун̣н̣ака̄йа̄ па̄са̄дика̄ абхирӯпадассана̄ хонти. тасма̄ татха̄гатасса дӣгхараттам̣ пан̣ӣтабходжанада̄йакаттам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти саттуссадамаха̄пурисалаккхан̣ам̣ ниббаттати. лаккхан̣ам̣ на̄ма саттуссадалаккхан̣амева. пан̣ӣтала̄бхита̄ а̄нисам̣со.

209. кхаджджабходжджаматхалеййаса̄йитанти кхаджджакан̃ча бходжанан̃ча леханӣйан̃ча са̄йанӣйан̃ча. уттамаггарасада̄йакоти уттамо аггарасада̄йако, уттама̄нам̣ ва̄ аггараса̄нам̣ да̄йако.

сатта чуссадети сатта ча уссаде. тадаттхаджотаканти кхаджджабходжджа̄диджотакам̣, тесам̣ ла̄бхасам̣ваттаниканти аттхо. паббаджампи ча̄ти паббаджама̄нопи ча. тада̄дхигаччхатӣти там̣ адхигаччхати. ла̄бхируттаманти ла̄бхи уттамам̣.

карачаран̣а̄дилаккхан̣аван̣н̣ана̄

210. да̄нена̄тиа̄дӣсу екаччо да̄ненева сан̇ган̣хитаббо хоти, там̣ да̄нена сан̇гахеси. паббаджита̄нам̣ паббаджитапариккха̄рам̣, гихӣнам̣ гихипариккха̄рам̣ ада̄си.

пеййаваджджена̄ти екаччо хи ‘‘айам̣ да̄таббам̣ на̄ма дети, екена пана вачанена саббам̣ маккхетва̄ на̄сети, ким̣ етасса да̄на’’нти ватта̄ хоти. екаччо ‘‘айам̣ кин̃ча̄пи да̄нам̣ на дети, катхенто пана телена вийа маккхети. есо дету ва̄ ма̄ ва̄, вачанамева тасса сахассам̣ аггхатӣ’’ти ватта̄ хоти. еварӯпо пуггало да̄нам̣ на пачча̄сӣсати, пийавачанамева пачча̄сӣсати. там̣ пийавачанена сан̇гахеси.

аттхачарийа̄йа̄ти аттхасам̣вад̣д̣ханакатха̄йа. екаччо хи нева да̄нам̣, на пийавачанам̣ пачча̄сӣсати. аттано хитакатхам̣ вад̣д̣хитакатхамева пачча̄сӣсати. еварӯпам̣ пуггалам̣ ‘‘идам̣ те ка̄таббам̣, идам̣ те на ка̄таббам̣. еварӯпо пуггало севитаббо, еварӯпо пуггало на севитаббо’’ти евам̣ аттхачарийа̄йа сан̇гахеси.

сама̄наттата̄йа̄ти сама̄насукхадуккхабха̄вена. екаччо хи да̄на̄дӣсу екампи на пачча̄сӣсати, ека̄сане нисаджджам̣, екапаллан̇ке сайанам̣, екато бходжананти евам̣ сама̄насукхадуккхатам̣ пачча̄сӣсати. таттха джа̄тийа̄ хӣно бхогена адхико дуссан̇гахо хоти. на хи сакка̄ тена саддхим̣ екапарибхого ка̄тум̣, татха̄ акарийама̄не ча со куджджхати. бхогена хӣно джа̄тийа̄ адхикопи дуссан̇гахо хоти. со хи ‘‘ахам̣ джа̄тима̄’’ти бхогасампаннена саддхим̣ екапарибхогам̣ на иччхати, тасмим̣ акарийама̄не куджджхати. убхохипи хӣно пана сусан̇гахо хоти. на хи со итарена саддхим̣ екапарибхогам̣ иччхати, на акарийама̄не ча куджджхати. убхохи садисопи сусан̇гахойева. бхиккхӯсу дуссӣло дуссан̇гахо хоти. на хи сакка̄ тена саддхим̣ екапарибхого ка̄тум̣, татха̄ акарийама̄не ча куджджхати. сӣлава̄ сусан̇гахо хоти. сӣлава̄ хи адӣйама̄непи акарийама̄непи на куджджхати. ан̃н̃ам̣ аттана̄ саддхим̣ парибхогам̣ акаронтампи на па̄пакена читтена пассати. парибхогопи тена саддхим̣ сукаро хоти. тасма̄ еварӯпам̣ пуггалам̣ евам̣ сама̄наттата̄йа сан̇гахеси.

сусан̇гахита̄сса хонтӣти сусан̇гахита̄ асса хонти. дету ва̄ ма̄ ва̄ дету, кароту ва̄ ма̄ ва̄ кароту, сусан̇гахита̄ва хонти, на бхиджджанти. ‘‘йада̄сса да̄таббам̣ хоти, тада̄ дети. ида̄ни ман̃н̃е наттхи, тена на дети. ким̣ майам̣ дадама̄намева упат̣т̣хаха̄ма? адентам̣ акаронтам̣ на упат̣т̣хаха̄ма̄’’ти евам̣ чинтенти.

идха каммам̣ на̄ма дӣгхараттам̣ катам̣ да̄на̄дисан̇гахакаммам̣. каммасариккхакам̣ на̄ма йо евам̣ асан̇га̄хако хоти, со имина̄ ка̄ран̣енасса асан̇га̄хакабха̄вам̣ джано джа̄на̄тӯти тхаддхахаттхапа̄до чева хоти, висамат̣т̣хита̄вайавалаккхан̣о ча. татха̄гатасса пана дӣгхараттам̣ сан̇га̄хакабха̄вам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти има̄ни две лаккхан̣а̄ни ниббаттанти. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣адвайам̣. сусан̇гахитапариджаната̄ а̄нисам̣со.

211. карийа̄ти каритва̄. чарийа̄ти чаритва̄. анаваматена̄ти анаван̃н̃а̄тена. ‘‘анапамодена̄’’типи па̄т̣хо, на аппамодена, на дӣнена на габбхитена̄ти аттхо.

чавийа̄ти чавитва̄. атиручира суваггу дассанеййанти атиручиран̃ча супа̄са̄дикам̣ суваггу ча сут̣т̣ху чхекам̣ дассанеййан̃ча дат̣т̣хаббайуттам̣. сусу кума̄роти сут̣т̣ху сукума̄ро.

париджанассавоти париджано ассаво вачанакаро. видхеййоти каттабба̄каттаббесу йатха̄ручи видха̄таббо. махиманти махим̣ имам̣. пийавадӯ хитасукхатам̣ джигӣсама̄ноти пийавадо хутва̄ хитан̃ча сукхан̃ча парийесама̄но. вачанапат̣икарасса̄ бхиппасанна̄ти вачанапат̣икара̄ асса абхиппасанна̄. дхамма̄нудхамманти дхамман̃ча анудхамман̃ча.

уссан̇кхапа̄да̄дилаккхан̣аван̣н̣ана̄

212. аттхӯпасам̣хитанти идхалокапаралокаттханисситам̣. дхаммӯпасам̣хитанти дасакусалакаммапатханисситам̣. бахуджанам̣ нидам̣сесӣти бахуджанасса нидам̣санакатхам̣ катхеси. па̄н̣ӣнанти сатта̄нам̣. ‘‘агго’’тиа̄дӣни сабба̄ни ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄ни. идха каммам̣ на̄ма дӣгхараттам̣ бха̄сита̄ уддхан̇гаманӣйа̄ аттхӯпасам̣хита̄ ва̄ча̄. каммасариккхакам̣ на̄ма йо еварӯпам̣ уггатава̄чам̣ на бха̄сати, со имина̄ ка̄ран̣ена уггатава̄ча̄йа абха̄санам̣ джано джа̄на̄тӯти адхосан̇кхапа̄до ча хоти адхонаталомо ча. татха̄гатасса пана дӣгхараттам̣ еварӯпа̄йа уггатава̄ча̄йа бха̄ситабха̄вам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти уссан̇кхапа̄далаккхан̣ан̃ча уддхаггаломалаккхан̣ан̃ча ниббаттати. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣адвайам̣. уттамабха̄во а̄нисам̣со.

213. ерайанти бхан̣анто. бахуджанам̣ нидам̣сайӣти бахуджанасса хитам̣ дассети. дхаммайа̄ганти дхаммада̄найан̃н̃ам̣.

уббхамуппатиталомава̄ сасоти со еса уддхаггаталомава̄ хоти. па̄даган̣т̣хирахӯти па̄дагоппхака̄ ахесум̣. са̄дхусан̣т̣хита̄ти сут̣т̣ху сан̣т̣хита̄. мам̣салохита̄чита̄ти мам̣сена ча лохитена ча а̄чита̄. тачоттхата̄ти тачена парийонаддха̄ нигул̣ха̄. ваджатӣти гаччхати. аноманиккамоти аномавиха̄рӣ сет̣т̣хавиха̄рӣ.

ен̣иджан̇гхалаккхан̣аван̣н̣ана̄

214. сиппам̣ ва̄тиа̄дӣсу сиппам̣ на̄ма две сиппа̄ни – хӣнан̃ча сиппам̣, уккат̣т̣хан̃ча сиппам̣. хӣнам̣ на̄ма сиппам̣ нал̣ака̄расиппам̣, кумбхака̄расиппам̣ песака̄расиппам̣ наха̄питасиппам̣. уккат̣т̣хам̣ на̄ма сиппам̣ лекха̄ мудда̄ ган̣ана̄. виджджа̄ти ахивиджджа̄дианекавидха̄. чаран̣анти пан̃часӣлам̣ дасасӣлам̣ па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣. камманти каммассаката̄джа̄нанапан̃н̃а̄. килиссеййунти киламеййум̣. антева̄сикаваттам̣ на̄ма дуккхам̣, там̣ несам̣ ма̄ чирамахосӣти чинтеси.

ра̄джа̄раха̄нӣти ран̃н̃о анурӯпа̄ни хаттхиасса̄дӣни, та̄нийева ран̃н̃о сена̄йа ан̇габхӯтатта̄ ра̄джан̇га̄нӣти вуччанти. ра̄джӯпабхога̄нӣти ран̃н̃о упабхогапарибхогабхан̣д̣а̄ни, та̄ни чева саттаратана̄ни ча. ра̄джа̄нуччхавика̄нӣти ран̃н̃о ануччхавика̄ни. тесам̣йева саббесам̣ идам̣ гахан̣ам̣. саман̣а̄раха̄нӣти саман̣а̄нам̣ анурӯпа̄ни чӣвара̄дӣни. саман̣ан̇га̄нӣти саман̣а̄нам̣ кот̣т̣ха̄сабхӯта̄ чатассо париса̄. саман̣ӯпабхога̄нӣти саман̣а̄нам̣ упабхогапариккха̄ра̄. саман̣а̄нуччхавика̄нӣти тесам̣йева адхивачанам̣.

идха пана каммам̣ на̄ма дӣгхараттам̣ саккаччам̣ сиппа̄дива̄чанам̣. каммасариккхакам̣ на̄ма йо евам̣ саккаччам̣ сиппам̣ ава̄ченто антева̄сике уккут̣ика̄санаджан̇гхапесаника̄дӣхи киламети, тасса джан̇гхамам̣сам̣ ликхитва̄ па̄титам̣ вийа хоти. татха̄гатасса пана саккаччам̣ ва̄читабха̄вам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти анупуббауггатават̣т̣итам̣ ен̣иджан̇гхалаккхан̣ам̣ ниббаттати. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣ам̣. ануччхавикала̄бхита̄ а̄нисам̣со.

215. йадӯпагха̄та̄йа̄ти йам̣ сиппам̣ кассачи упагха̄та̄йа на хоти. килиссатӣти киламиссати. сукхуматтачоттхата̄ти сукхуматтачена парийонаддха̄. ким̣ пана ан̃н̃ена каммена ан̃н̃ам̣ лаккхан̣ам̣ ниббаттатӣти? на ниббаттати. йам̣ пана ниббаттати, там̣ анубйан̃джанам̣ хоти, тасма̄ идха вуттам̣.

сукхумаччхавилаккхан̣аван̣н̣ана̄

216. саман̣ам̣ ва̄ти самитапа̄пат̣т̣хена саман̣ам̣. бра̄хман̣ам̣ ва̄ти ба̄хитапа̄пат̣т̣хена бра̄хман̣ам̣.

маха̄пан̃н̃отиа̄дӣсу маха̄пан̃н̃а̄дӣхи саманна̄гато хотӣти аттхо. татридам̣ маха̄пан̃н̃а̄дӣнам̣ на̄наттам̣.

таттха катама̄ маха̄пан̃н̃а̄? маханте сӣлаккхандхе паригган̣ха̄тӣти маха̄пан̃н̃а̄, маханте сама̄дхиккхандхе пан̃н̃а̄ккхандхе вимуттиккхандхе вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхе паригган̣ха̄тӣти маха̄пан̃н̃а̄. маханта̄ни т̣ха̄на̄т̣ха̄на̄ни маханта̄ виха̄расама̄паттийо маханта̄ни арийасачча̄ни маханте сатипат̣т̣ха̄не саммаппадха̄не иддхипа̄де маханта̄ни индрийа̄ни бала̄ни маханте боджджхан̇ге маханте арийамагге маханта̄ни са̄ман̃н̃апхала̄ни маханта̄ абхин̃н̃а̄йо махантам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ паригган̣ха̄тӣти маха̄пан̃н̃а̄.

катама̄ путхупан̃н̃а̄? путхуна̄на̄кхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄дха̄тӯсу путхуна̄на̄а̄йатанесу путхуна̄на̄пат̣иччасамуппа̄десу путхуна̄на̄сун̃н̃атаманупалаббхесу путхуна̄на̄аттхесу дхаммесу нируттӣсу пат̣ибха̄несу. путхуна̄на̄сӣлаккхандхесу путхуна̄на̄сама̄дхипан̃н̃а̄вимуттивимуттин̃а̄дассанаккхандхесу путхуна̄на̄т̣ха̄на̄т̣ха̄несу путхуна̄на̄виха̄расама̄паттӣсу путхуна̄на̄арийасаччесу путхуна̄на̄сатипат̣т̣ха̄несу саммаппадха̄несу иддхипа̄десу индрийесу балесу боджджхан̇гесу путхуна̄на̄арийамаггесу са̄ман̃н̃апхалесу абхин̃н̃а̄су путхуджджанаса̄дха̄ран̣е дхамме саматиккамма параматтхе нибба̄не н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти путхупан̃н̃а̄.

катама̄ ха̄сапан̃н̃а̄? идхекаччо ха̄сабахуло ведабахуло тут̣т̣хибахуло па̄моджджабахуло сӣлам̣ парипӯрети индрийасам̣варам̣ парипӯрети бходжане маттан̃н̃утам̣ джа̄гарийа̄нуйогам̣ сӣлаккхандхам̣ сама̄дхиккхандхам̣ пан̃н̃а̄ккхандхам̣ вимуттиккхандхам̣ вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхам̣ парипӯретӣти ха̄сапан̃н̃а̄. ха̄сабахуло…пе… па̄моджджабахуло т̣ха̄на̄т̣ха̄нам̣ пат̣ивиджджхатӣти ха̄сапан̃н̃а̄. ха̄сабахуло виха̄расама̄паттийо парипӯретӣти ха̄сапан̃н̃а̄. ха̄сабахуло арийасачча̄ни пат̣ивиджджхатӣти ха̄сапан̃н̃а̄. сатипат̣т̣ха̄не саммаппадха̄не иддхипа̄де индрийа̄ни бала̄ни боджджхан̇ге арийамаггам̣ бха̄ветӣти ха̄сапан̃н̃а̄. ха̄сабахуло са̄ман̃н̃апхала̄ни саччхикаротӣти ха̄сапан̃н̃а̄. абхин̃н̃а̄йо пат̣ивиджджхатӣти ха̄сапан̃н̃а̄. ха̄сабахуло ведатут̣т̣хипа̄моджджабахуло параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикаротӣти ха̄сапан̃н̃а̄.

катама̄ джаванапан̃н̃а̄? йам̣кин̃чи рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ там̣ рӯпам̣ аниччато кхиппам̣ джаватӣти джаванапан̃н̃а̄. дуккхато кхиппам̣ анаттато кхиппам̣ джаватӣти джаванапан̃н̃а̄. йа̄ ка̄чи ведана̄…пе… йам̣кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣, саббам̣ там̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччато дуккхато анаттато кхиппам̣ джаватӣти джаванапан̃н̃а̄. чаккху…пе… джара̄маран̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аниччато дуккхато анаттато кхиппам̣ джаватӣти джаванапан̃н̃а̄. рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аниччам̣ кхайат̣т̣хена дуккхам̣ бхайат̣т̣хена анатта̄ аса̄ракат̣т̣хена̄ти тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄ рӯпаниродхе нибба̄не кхиппам̣ джаватӣти джаванапан̃н̃а̄. ведана̄ сан̃н̃а̄ сан̇кха̄ра̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣ чаккху…пе… джара̄маран̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аниччам̣ кхайат̣т̣хена…пе… вибхӯтам̣ катва̄ джара̄маран̣аниродхе нибба̄не кхиппам̣ джаватӣти джаванапан̃н̃а̄. рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣. чаккхум̣…пе… джара̄маран̣ам̣ аниччам̣ сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣ кхайадхаммам̣ вайадхаммам̣ вира̄гадхаммам̣ ниродхадхамманти тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄ джара̄маран̣аниродхе нибба̄не кхиппам̣ джаватӣти джаванапан̃н̃а̄.

катама̄ тиккхапан̃н̃а̄? кхиппам̣ килесе чхиндатӣти тиккхапан̃н̃а̄. уппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ на̄дхива̄сети, уппаннам̣ бйа̄па̄давитаккам̣, уппаннам̣ вихим̣са̄витаккам̣, уппаннуппанне па̄паке акусале дхамме уппаннам̣ ра̄гам̣ досам̣ мохам̣ кодхам̣ упана̄хам̣ маккхам̣ пал̣а̄сам̣ иссам̣ маччхарийам̣ ма̄йам̣ са̄т̣хеййам̣ тхамбхам̣ са̄рамбхам̣ ма̄нам̣ атима̄нам̣ мадам̣ пама̄дам̣ саббе килесе саббе дуччарите саббе абхисан̇кха̄ре саббе бхавага̄микамме на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣ кароти анабха̄вам̣ гаметӣти тиккхапан̃н̃а̄. екасмим̣ а̄сане чатта̄ро арийамагга̄ чатта̄ри са̄ман̃н̃апхала̄ни чатассо пат̣исамбхида̄йо чха абхин̃н̃а̄йо адхигата̄ хонти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа̄ти тиккхапан̃н̃а̄.

катама̄ ниббедхикапан̃н̃а̄? идхекаччо саббасан̇кха̄ресу уббегабахуло хоти утта̄сабахуло уккан̣т̣ханабахуло аратибахуло анабхиратибахуло бахимукхо на рамати саббасан̇кха̄ресу, аниббиддхапуббам̣ апада̄литапуббам̣ лобхаккхандхам̣ ниббиджджхати пада̄летӣти ниббедхикапан̃н̃а̄. аниббиддхапуббам̣ апада̄литапуббам̣ досаккхандхам̣ мохаккхандхам̣ кодхам̣ упана̄хам̣…пе… саббе бхавага̄микамме ниббиджджхати пада̄летӣти ниббедхикапан̃н̃а̄ти (пат̣и. ма. 3.3).

217. паббаджитам̣ упа̄сита̄ти пан̣д̣итам̣ паббаджитам̣ упасан̇камитва̄ пайирупа̄сита̄. аттхантароти йатха̄ еке рандхагавесино упа̄рамбхачиттата̄йа досам̣ аббхантарам̣ каритва̄ ниса̄майанти, евам̣ аниса̄метва̄ аттхам̣ аббхантарам̣ катва̄ аттхайуттам̣ катхам̣ ниса̄майи упадха̄райи.

пат̣ила̄бхагатена̄ти пат̣ила̄бхаттха̄йа гатена. уппа̄данимиттаковида̄ти уппа̄де ча нимитте ча чхека̄. авечча даккхитӣти н̃атва̄ пассиссати.

аттха̄нусит̣т̣хӣсу париггахесу ча̄ти йе аттха̄нуса̄санесу париггаха̄ аттха̄наттхам̣ паригга̄хака̄ни н̃а̄н̣а̄ни, тесӯти аттхо.

суван̣н̣аван̣н̣алаккхан̣аван̣н̣ана̄

218. аккодханоти на ана̄га̄мимаггена кодхасса пахӣнатта̄, атха кхо сачепи ме кодхо уппаджджеййа, кхиппамева нам̣ пат̣ивинодеййанти евам̣ аккодхавасикатта̄. на̄бхисаджджӣти кут̣илакан̣т̣ако вийа таттха таттха маммам̣ туданто вийа на лагги. на куппи на бйа̄паджджӣтиа̄дӣсу пуббуппаттико копо. тато балаватаро бйа̄па̄до. тато балаватара̄ патиттхийана̄. там̣ саббам̣ акаронто на куппи на бйа̄паджджи на патиттхийи. аппаччайанти доманассам̣. на па̄тва̄ка̄сӣти на ка̄йавика̄рена ва̄ вачӣвика̄рена ва̄ па̄кат̣амака̄си.

идха каммам̣ на̄ма дӣгхараттам̣ аккодханата̄ чева сукхуматтхаран̣а̄дида̄нан̃ча. каммасариккхакам̣ на̄ма кодханасса чхавиван̣н̣о а̄вило хоти мукхам̣ дуддасийам̣ ваттхаччха̄данасадисан̃ча ман̣д̣анам̣ на̄ма наттхи. тасма̄ йо кодхано чева ваттхаччха̄дана̄нан̃ча ада̄та̄, со имина̄ ка̄ран̣енасса джано кодхана̄дибха̄вам̣ джа̄на̄тӯти дуббан̣н̣о хоти дуссан̣т̣ха̄но. аккодханасса пана мукхам̣ вирочати, чхавиван̣н̣о виппасӣдати. сатта̄ хи чатӯхи ка̄ран̣ехи па̄са̄дика̄ хонти а̄мисада̄нена ва̄ ваттхада̄нена ва̄ саммаджджанена ва̄ аккодханата̄йа ва̄. има̄ни чатта̄рипи ка̄ран̣а̄ни дӣгхараттам̣ татха̄гатена ката̄нева. тенасса имесам̣ катабха̄вам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти суван̣н̣аван̣н̣ам̣ маха̄пурисалаккхан̣ам̣ ниббаттати. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣ам̣. сукхуматтхаран̣а̄дила̄бхита̄ а̄нисам̣со.

219. абхивиссаджӣти абхивиссаджджеси. махимива суро абхивассанти суро вуччати дево, маха̄патхавим̣ абхивассанто дево вийа.

сураваратарорива индоти сура̄нам̣ варатаро индо вийа.

апаббаджджамиччханти апаббаджджам̣ гихибха̄вам̣ иччханто. махатимахинти махантим̣ патхавим̣.

аччха̄данаваттхамоккхапа̄вуран̣а̄нанти аччха̄дана̄нан̃чева ваттха̄нан̃ча уттамапа̄вуран̣а̄нан̃ча. пана̄соти вина̄со.

косохитаваттхагуйхалаккхан̣аван̣н̣ана̄

220. ма̄тарампи путтена сама̄нета̄ ахосӣти имам̣ каммам̣ радждже патит̣т̣хитена сакка̄ ка̄тум̣. тасма̄ бодхисаттопи раджджам̣ ка̄райама̄но антонагаре чатукка̄дӣсу чатӯсу нагарадва̄ресу бахинагаре чатӯсу диса̄су имам̣ каммам̣ каротха̄ти мануссе т̣хапеси. те ма̄тарам̣ кухим̣ ме путто путтам̣ на пасса̄мӣти вилапантим̣ парийесама̄нам̣ дисва̄ ехи, амма, путтам̣ даккхасӣти там̣ а̄да̄йа гантва̄ наха̄петва̄ бходжетва̄ путтамасса̄ парийеситва̄ дассенти. еса найо саббаттха.

идха каммам̣ на̄ма дӣгхараттам̣ н̃а̄тӣнам̣ саман̇гибха̄вакаран̣ам̣. каммасариккхакам̣ на̄ма н̃а̄тайо хи саман̇гӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃асса ваджджам̣ пат̣иччха̄денти. кин̃ча̄пи хи те калахака̄ле калахам̣ каронти, екасса пана досе уппанне ан̃н̃ам̣ джа̄на̄петум̣ на иччханти. айам̣ на̄ма етасса досоти вутте саббе ут̣т̣хахитва̄ кена дит̣т̣хам̣ кена сутам̣, амха̄кам̣ н̃а̄тӣсу еварӯпам̣ катта̄ на̄ма наттхӣти. татха̄гатена ча там̣ н̃а̄тисан̇гахам̣ каронтена дӣгхараттам̣ идам̣ ваджджаппат̣иччха̄данакаммам̣ на̄ма катам̣ хоти. атхасса садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена еварӯпасса каммасса катабха̄вам̣ джа̄на̄тӯти косохитаваттхагуйхалаккхан̣ам̣ ниббаттати. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣ам̣. пахӯтапуттата̄ а̄нисам̣со.

221. ваттхачха̄дийанти ваттхена чха̄детаббам̣ ваттхагуйхам̣.

амиттата̄пана̄ти амитта̄нам̣ пата̄пана̄. гихисса пӣтим̣ джанана̄ти гихибхӯтасса сато пӣтиджанана̄.

париман̣д̣ала̄дилаккхан̣аван̣н̣ана̄

222. самам̣ джа̄на̄тӣти ‘‘айам̣ та̄руккхасамо айам̣ поккхараса̄тисамо’’ти евам̣ тена тена самам̣ джа̄на̄ти. са̄мам̣ джа̄на̄тӣти сайам̣ джа̄на̄ти. пурисам̣ джа̄на̄тӣти ‘‘айам̣ сет̣т̣хасаммато’’ти пурисам̣ джа̄на̄ти. пурисависесам̣ джа̄на̄тӣти муггам̣ ма̄сена самам̣ акатва̄ гун̣ависит̣т̣хасса висесам̣ джа̄на̄ти. айамидамарахатӣти айам̣ пурисо идам̣ на̄ма да̄насакка̄рам̣ арахати. пурисависесакаро ахосӣти пурисависесам̣ н̃атва̄ ка̄рако ахоси. йо йам̣ арахати, тассева там̣ ада̄си. йо хи каха̄пан̣а̄рахасса ад̣д̣хам̣ дети, со парасса ад̣д̣хам̣ на̄сети. йо две каха̄пан̣е дети, со аттано каха̄пан̣ам̣ на̄сети. тасма̄ идам̣ убхайампи акатва̄ йо йам̣ арахати, тасса тадева ада̄си. саддха̄дханантиа̄дӣсу сампаттипат̣ила̄бхат̣т̣хена саддха̄дӣнам̣ дханабха̄во ведитаббо.

идха каммам̣ на̄ма дӣгхараттам̣ пурисависесам̣ н̃атва̄ катам̣ самасан̇гахакаммам̣. каммасариккхакам̣ на̄ма тадасса каммам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти има̄ни две лаккхан̣а̄ни ниббаттанти. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣адвайам̣. дханасампатти а̄нисам̣со.

223. тулийа̄ти тулайитва̄. пат̣ивичайа̄ти пат̣ивичинитва̄. маха̄джанасан̇га̄хаканти маха̄джанасан̇гахан̣ам̣. самеккхама̄ноти самам̣ пеккхама̄но. атинипун̣а̄ мануджа̄ти атинипун̣а̄ сукхумапан̃н̃а̄ лаккхан̣апа̄т̣хакаманусса̄. бахувивидха̄ гихӣнам̣ араха̄нӣти бахӯ вивидха̄ни гихӣнам̣ ануччхавика̄ни пат̣илабхати. дахаро сусу кума̄ро ‘‘айам̣ дахаро кума̄ро пат̣илабхиссатӣ’’ти бйа̄кам̣су махӣпатисса̄ти ран̃н̃о.

сӣхапуббаддхака̄йа̄дилаккхан̣аван̣н̣ана̄

224. йогаккхемака̄моти йогато кхемака̄мо. пан̃н̃а̄йа̄ти каммассакатапан̃н̃а̄йа. идха каммам̣ на̄ма маха̄джанасса аттхака̄мата̄. каммасариккхакам̣ на̄ма там̣ маха̄джанасса аттхака̄мата̄йа вад̣д̣химева пачча̄сӣситабха̄вам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти има̄ни самантапарипӯра̄ни апарихӣна̄ни тӣн̣и лаккхан̣а̄ни ниббаттанти. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣аттайам̣. дхана̄дӣхи чева саддха̄дӣхи ча апариха̄ни а̄нисам̣со.

225. саддха̄йа̄ти окаппанасаддха̄йа паса̄дасаддха̄йа. сӣлена̄ти пан̃часӣлена дасасӣлена. сутена̄ти парийаттисаванена. буддхийа̄ти етесам̣ буддхийа̄, ‘‘кинти етехи вад̣д̣хеййу’’нти евам̣ чинтесӣти аттхо. дхаммена̄ти локийадхаммена. бахӯхи са̄дхӯхӣти ан̃н̃ехипи бахӯхи уттамагун̣ехи. асаха̄надхамматанти апарихӣнадхаммам̣.

расаггасаггита̄лаккхан̣аван̣н̣ана̄

226. сама̄бхива̄хинийоти йатха̄ тилапхаламаттампи дживхагге т̣хапитам̣ саббаттха пхарати, евам̣ сама̄ хутва̄ ваханти. идха каммам̣ на̄ма авихет̣ханакаммам̣. каммасариккхакам̣ на̄ма па̄н̣иа̄дӣхи паха̄рам̣ ладдхасса таттха таттха лохитам̣ сан̣т̣ха̄ти, ган̣т̣хи ган̣т̣хи хутва̄ антова пуббам̣ ган̣ха̄ти, антова бхиджджати, евам̣ со бахурого хоти. татха̄гатена пана дӣгхараттам̣ имам̣ а̄рогйакаран̣акаммам̣ катам̣. тадасса садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти а̄рогйакарам̣ расаггасаггилаккхан̣ам̣ ниббаттати. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣ам̣. аппа̄ба̄дхата̄ а̄нисам̣со.

227. маран̣авадхена̄ти ‘‘етам̣ ма̄ретха етам̣ гха̄тетха̄’’ти евам̣ а̄н̣аттена маран̣авадхена. убба̄дхана̄йа̄ти бандхана̄га̄раппавесанена.

абхинӣланетта̄дилаккхан̣аван̣н̣ана̄

228. на ча висат̣анти каккат̣ако вийа аккхӣни нӣхаритва̄ на кодхавасена пеккхита̄ ахоси. на ча виса̄чӣти ван̇каккхикот̣ийа̄ пеккхита̄пи на̄хоси. на ча пана вичеййа пеккхита̄ти вичеййа пеккхита̄ на̄ма йо куджджхитва̄ йада̄ нам̣ паро олокети, тада̄ ниммӣлети на олокети, пуна гаччхантам̣ куджджхитва̄ олокети, еварӯпо на̄хоси. ‘‘винеййапеккхита̄’’типи па̄т̣хо, айамеваттхо. уджум̣ татха̄ пасат̣амуджуманоти уджумано хутва̄ уджу пеккхита̄ хоти, йатха̄ ча уджум̣, татха̄ пасат̣ам̣ випулам̣ виттхатам̣ пеккхита̄ хоти. пийадассаноти пийа̄йама̄нехи пасситаббо.

идха каммам̣ на̄ма дӣгхараттам̣ маха̄джанасса пийачаккхуна̄ олоканакаммам̣. каммасариккхакам̣ на̄ма куджджхитва̄ олокенто ка̄н̣о вийа ка̄каккхи вийа хоти, ван̇каккхи пана а̄вилаккхи ча хотийева. пасанначиттасса пана олокайато аккхӣнам̣ пан̃чаван̣н̣о паса̄до пан̃н̃а̄йати. татха̄гато ча татха̄ олокеси. атхасса там̣ дӣгхараттам̣ пийачаккхуна̄ олокитабха̄вам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти има̄ни неттасампаттикара̄ни две маха̄пурисалаккхан̣а̄ни ниббаттанти. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣адвайам̣. пийадассаната̄ а̄нисам̣со. абхийогиноти лаккхан̣асаттхе йутта̄.

ун̣хӣсасӣсалаккхан̣аван̣н̣ана̄

230. бахуджанапуббан̇гамо ахосӣти бахуджанасса пуббан̇гамо ахоси ган̣аджет̣т̣хако. тасса дит̣т̣ха̄нугатим̣ ан̃н̃е а̄паджджим̣су. идха каммам̣ на̄ма пуббан̇гамата̄. каммасариккхакам̣ на̄ма йо пуббан̇гамо хутва̄ да̄на̄дӣни кусалакамма̄ни кароти, со аман̇кубхӯто сӣсам̣ уккхипитва̄ пӣтипа̄моджджена парипун̣н̣асӣсо вичарати, маха̄пурисо ча хоти. татха̄гато ча татха̄ ака̄си. атхасса садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена идам̣ пуббан̇гамакаммам̣ джа̄на̄тӯти ун̣хӣсасӣсалаккхан̣ам̣ ниббаттати. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣ам̣. маха̄джана̄нуваттаната̄ а̄нисам̣со.

231. бахуджанам̣ хессатӣти бахуджанасса бхависсати. пат̣ибхогийа̄ти веййа̄ваччакара̄, етасса бахӯ веййа̄ваччакара̄ бхависсантӣти аттхо. абхихаранти тада̄ти дахарака̄лейева тада̄ евам̣ бйа̄каронти. пат̣иха̄раканти веййа̄ваччакарабха̄вам̣. висавӣти чин̣н̣авасӣ.

екекаломата̄дилаккхан̣аван̣н̣ана̄

232. упаваттатӣти аджджха̄сайам̣ ануваттати, идха каммам̣ на̄ма дӣгхараттам̣ саччакатханам̣. каммасариккхакам̣ на̄ма дӣгхараттам̣ адведжджхакатха̄йа парисуддхакатха̄йа катхитабха̄вамасса садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти екекаломалаккхан̣ан̃ча ун̣н̣а̄лаккхан̣ан̃ча ниббаттати. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣адвайам̣. маха̄джанасса аджджха̄сайа̄нукӯлена ануваттаната̄ а̄нисам̣со. екекаломӯпачитан̇гава̄ти екекехи ломехи упачитасарӣро.

чатта̄лӣса̄дилаккхан̣аван̣н̣ана̄

234. абхеджджапарисоти абхиндитаббапарисо. идха каммам̣ на̄ма дӣгхараттам̣ аписун̣ава̄ча̄йа катханам̣. каммасариккхакам̣ на̄ма писун̣ава̄часса кира самаггабха̄вам̣ бхинданато данта̄ апарипун̣н̣а̄ чева хонти вирал̣а̄ ча. татха̄гатасса пана дӣгхараттам̣ аписун̣ава̄чатам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти идам̣ лаккхан̣адвайам̣ ниббаттати. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣адвайам̣. абхеджджапарисата̄ а̄нисам̣со. чатуро даса̄ти чатта̄ро даса чатта̄лӣсам̣.

пахӯтадживха̄дилаккхан̣аван̣н̣ана̄

236. а̄деййава̄чо хотӣти гахетаббавачано хоти. идха каммам̣ на̄ма дӣгхараттам̣ апхарусава̄дита̄. каммасариккхакам̣ на̄ма йе пхарусава̄ча̄ хонти, те имина̄ ка̄ран̣ена несам̣ дживхам̣ париваттетва̄ париваттетва̄ пхарусава̄ча̄йа катхитабха̄вам̣ джано джа̄на̄тӯти баддхадживха̄ ва̄ хонти, гӯл̣хадживха̄ ва̄ двидживха̄ ва̄ маммана̄ ва̄. йе пана дживхам̣ париваттетва̄ париваттетва̄ пхарусава̄чам̣ на ваданти, те баддхадживха̄ гӯл̣хадживха̄ двидживха̄ на хонти. муду несам̣ дживха̄ хоти раттакамбалаван̣н̣а̄. тасма̄ татха̄гатасса дӣгхараттам̣ дживхам̣ париваттетва̄ пхаруса̄йа ва̄ча̄йа акатхитабха̄вам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти пахӯтадживха̄лаккхан̣ам̣ ниббаттати. пхарусава̄чам̣ катхента̄нан̃ча саддо бхиджджати. те саддабхедам̣ катва̄ пхарусава̄ча̄йа катхитабха̄вам̣ джано джа̄на̄тӯти чхиннассара̄ ва̄ хонти бхиннассара̄ ва̄ ка̄кассара̄ ва̄. йе пана сарабхедакарам̣ пхарусава̄чам̣ на катхенти, тесам̣ саддо мадхуро ча хоти пеманӣйо. тасма̄ татха̄гатасса дӣгхараттам̣ сарабхедакара̄йа пхарусава̄ча̄йа акатхитабха̄вам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти брахмассаралаккхан̣ам̣ ниббаттати. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣адвайам̣. а̄деййавачаната̄ а̄нисам̣со.

237. убба̄дхиканти аккосайуттатта̄ а̄ба̄дхакарим̣ бахуджанаппамаддананти бахуджана̄нам̣ памадданим̣ аба̄л̣хам̣ гирам̣ со на бхан̣и пхарусанти еттха ака̄ро парато бхан̣исаддена йоджетаббо. ба̄л̣ханти балавам̣ атипхарусам̣. ба̄л̣хам̣ гирам̣ со на абхан̣ӣти айаметтха аттхо. сусам̣хитанти сут̣т̣ху пемасан̃хитам̣. сакхиланти мудукам̣. ва̄ча̄ти ва̄ча̄йо. кан̣н̣асукха̄ти кан̣н̣асукха̄йо. ‘‘кан̣н̣асукха’’нтипи па̄т̣хо, йатха̄ кан̣н̣а̄нам̣ сукхам̣ хоти, евам̣ ерайатӣти аттхо. ведайатха̄ти ведайиттха. брахмассараттанти брахмассаратам̣. бахуно бахунти бахуджанасса бахум̣. ‘‘бахӯнам̣ бахунти’’пи па̄т̣хо, бахуджана̄нам̣ бахунти аттхо.

сӣхаханулаккхан̣аван̣н̣ана̄

238. аппадхам̣сико хотӣти гун̣ато ва̄ т̣ха̄нато ва̄ падхам̣сетум̣ ча̄ветум̣ асаккун̣еййо. идха каммам̣ на̄ма пала̄пакатха̄йа акатханам̣. каммасариккхакам̣ на̄ма йе там̣ катхенти, те имина̄ ка̄ран̣ена несам̣ ханукам̣ ча̄летва̄ ча̄летва̄ пала̄пакатха̄йа катхитабха̄вам̣ джано джа̄на̄тӯти антопавит̣т̣хаханука̄ ва̄ ван̇каханука̄ ва̄ паббха̄раханука̄ ва̄ хонти. татха̄гато пана татха̄ на катхеси. тенасса ханукам̣ ча̄летва̄ ча̄летва̄ дӣгхараттам̣ пала̄пакатха̄йа акатхитабха̄вам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти сӣхаханулаккхан̣ам̣ ниббаттати. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣ам̣. аппадхам̣сиката̄ а̄нисам̣со.

239. авикин̣н̣авачанабйаппатхо ча̄ти авикин̣н̣авачана̄нам̣ вийа пуримабодхисатта̄нам̣ вачанапатхо асса̄ти авикин̣н̣авачанабйаппатхо. двидугамаваратарахануттамалаттха̄ти двӣхи двӣхи гаччхатӣти двидугамо, двӣхи двӣхӣти чатӯхи, чатуппада̄нам̣ варатарасса сӣхассева ханубха̄вам̣ алаттха̄ти аттхо. мануджа̄дхипатӣти мануджа̄нам̣ адхипати. татхаттоти татхасабха̄во.

самаданта̄дилаккхан̣аван̣н̣ана̄

240. сучипарива̄роти парисуддхапарива̄ро. идха каммам̣ на̄ма самма̄джӣвата̄. каммасариккхакам̣ на̄ма йо висамена сам̣килит̣т̣ха̄джӣвена джӣвитам̣ каппети, тасса данта̄пи висама̄ хонти да̄т̣ха̄пи килит̣т̣ха̄. татха̄гатасса пана самена суддха̄джӣвена джӣвитам̣ каппитабха̄вам̣ садевако локо имина̄ ка̄ран̣ена джа̄на̄тӯти самаданталаккхан̣ан̃ча сусуккада̄т̣ха̄лаккхан̣ан̃ча ниббаттати. лаккхан̣ам̣ на̄ма идамева лаккхан̣адвайам̣. сучипарива̄рата̄ а̄нисам̣со.

241. авассаджӣти паха̄си тидивапураварасамоти тидивапураварена саккена само. лапанаджанти мукхаджам̣, дантанти аттхо. диджасамасуккасучисобханадантоти две ва̄ре джа̄татта̄ диджана̄мака̄ сукка̄ сучи собхана̄ ча данта̄ асса̄ти диджасамасуккасучисобханаданто. на ча джанападатудананти йо тасса чаккава̄л̣апариччхинно джанападо, тасса ан̃н̃ена туданам̣ пӣл̣а̄ ва̄ а̄ба̄дхо ва̄ наттхи. хитамапи ча бахуджана сукхан̃ча чарантӣти бахуджана̄ сама̄насукхадуккха̄ хутва̄ тасмим̣ джанападе ан̃н̃аман̃н̃асса хитан̃чева сукхан̃ча чаранти. випа̄поти вигатапа̄по. вигатадаратхакиламатхоти вигатака̄йикадаратхакиламатхо. малакхилакаликилесе панудехӣти ра̄га̄димала̄нан̃чева ра̄га̄дикхила̄нан̃ча досакалӣнан̃ча саббакилеса̄нан̃ча апанудехи. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.

суман̇галавила̄синийа̄ дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йа

лаккхан̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.